Τσίμπημα από μέδουσα ή τσούχτρα: πρώτες βοήθειες και τι ΔΕΝ πρέπει να κάνετε

της Kλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Το τσίμπημα από μέδουσα ή τσούχτρα είναι συχνό πρόβλημα το καλοκαίρι και η σωστή άμεση αντιμετώπιση μπορεί να μειώσει τον πόνο και τον ερεθισμό. Το άρθρο εξηγεί ποιες είναι οι βασικές πρώτες βοήθειες και, κυρίως, ποια λάθη δεν πρέπει να γίνουν μετά το τσίμπημα. Οι μέδουσες (jellyfish, ζελατινοειδή) είναι θαλάσσια ασπόνδυλα (Κνιδόζωα) της τάξης των Σκυφόζωων. Πρόκειται για πλαγκτονικούς οργανισμούς, οι οποίοι απαντώνται σε όλες τις θάλασσες του κόσμου.
Αντιπροσωπεύουν το κυρίαρχο στάδιο του βιολογικού κύκλου των Κοιλεντερωτών, Υδρόζωων (υδρομέδουσες, που έχουν ένα κράσπεδο , που περιβάλλει την κοιλότητα που σχηματίζεται κάτω από την «ομπρέλα» τους) και Σκυφόζωων (που δεν έχουν κράσπεδο) (σκυφομέδουσες). Ζουν σε ομάδες και το τσίμπημά τους προκαλεί κνησμό και παράλυση της λείας τους. Τρέφονται με μικρά ψάρια και ζωοπλαγκτόν, τα οποία συλλαμβάνουν με τα πλοκάμια τους.

Oι μέδουσες που συναντάμε πιο συχνά στις ελληνικές θάλασσες είναι η γνωστή και ως «γυαλί» "Χρυσαλίδα η χρυσοποίκιλτη" (Aurelia aurita), η καφε-μουσταρδί μέδουσα η "Κοτυλόριζα με φυμάτια" (Cotylorhiza tuberculata) που θυμίζει τηγανητό αυγό, η μεγάλη γαλάζια μέδουσα "Πνευμο-ριζόστομα" (Rhizostoma pulmo), αλλά και η "Πελάγια που λάμπει στο σκοτάδι" (Pelagia noctiluca), η μόνη μέδουσα που στην περιοχή μας είναι και τσούχτρα. Οι περιοδικές πληθυσμιακές εξάρσεις της τσούχτρας ‘’Πελάγια’’ στη Μεσόγειο, δεν έχουν καθοριστεί επακριβώς, αλλά φαίνονται ότι συνδέονται με τις διακυμάνσεις της θερμοκρασίας της θάλασσας και με άλλους περιβαλλοντικούς παράγοντες που επηρεάζονται από τις κλιματικές αλλαγές, όπως είναι για παράδειγμα οι περίοδοι ξηρασίας ή έντονων βροχοπτώσεων τους ανοιξιάτικους μήνες. Είναι εσφαλμένη η εντύπωση ότι η παρουσία των τσουχτρών ενθαρρύνεται από τη ρύπανση. Η πιο κοινή τσούχτρα στις ελληνικές θάλασσες είναι η Pelagia noctiluca, η οποία ζει στην ανοιχτή θάλασσα και η αύξηση του πληθυσμού της αποδεδειγμένα δεν έχει σχέση με τη ρύπανση. Οι πληθυσμιακές διακυμάνσεις αυτής της τσούχτρας στη Μεσόγειο συνδέονται περισσότερο με τις διακυμάνσεις της θερμοκρασίας της θάλασσας και με τις κλιματικές αλλαγές, όπως για παράδειγμα οι περίοδοι ξηρασίας ή έντονων βροχοπτώσεων τους ανοιξιάτικους μήνες.


Μόνο 70 είδη μεδουσών από τα συνολικά 250, είναι επικίνδυνα για τον άνθρωπο και αυτά αποκαλούνται τσούχτρες, καθότι όταν έρθουν σε επαφή με αυτόν προκαλούν δυσάρεστη έως και επώδυνη αίσθηση. Η επαφή με τις τσούχτρες στη χώρα μας σπάνια οδηγεί σε σοβαρά προβλήματα και μόνο σε ορισμένα ευαίσθητα και αλλεργικά άτομα. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων η περιοχή του σώματος που ήλθε σε επαφή με την τσούχτρα παρουσιάζει μία έντονη ερυθροδερμία με ή χωρίς πρήξιμο που συνοδεύεται από έντονο τσούξιμο, πόνο ή και κνησμό. Όλες οι μέδουσες τσιμπούν, γιατί όλες έχουν κνιδοκύτταρα που εκκρίνουν τοξικές ουσίες. Των περισσότερων όμως το τσίμπημα δεν είναι ενοχλητικό για τον άνθρωπο (κάποιες φορές ούτε γίνεται αντιληπτό) όπως συμβαίνει για παράδειγμα με τις μέδουσες “γυαλιά”. Αντίθετα το τσίμπημα κάποιων άλλων μπορεί να προκαλέσει ακόμη και θάνατο, όπως των κυβομεδουσών που ζουν στην Αυστραλία. Από τα γνωστά είδη μεδουσών μόνο 3 μπορούν να προκαλέσουν θάνατο στον άνθρωπο. Αυτά ζουν στον Κόλπο του Μεξικού, στη Ιαπωνία και στην Αυστραλία. Μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί περίπου 70 θάνατοι. Το δηλητήριο τους μπορεί να προκαλέσει το θάνατο σ´ έναν ενήλικο άνθρωπο μέσα σε τρία λεπτά, από ανακοπή καρδιάς, κατάρρευση του κυκλοφορικού συστήματος ή και παράλυση του αναπνευστικού.

Η επαφή με τις τσούχτρες, στην χώρα μας, σπάνια οδηγεί σε σοβαρά προβλήματα και μόνο σε ορισμένα ευαίσθητα και αλλεργικά άτομα.

Τα συμπτώματα μετά από μια επαφή – κέντρισμα από τσούχτρα ή μέδουσα είναι, (ανάλογα με την περίπτωση, δηλαδή αν είναι βαριά ή ελαφριά) τα εξής:

• Πόνος σαν κάψιμο, πολλές φορές έντονος, κοκκίνισμα του δέρματος και σε μερικές περιπτώσεις αποτύπωση στο δέρμα τμήματος της μέδουσας ή τσούχτρας που σας κέντρισε.
• Ναυτία
• Πτώση πίεσης
• Ταχυκαρδία
• Κεφαλαλγία
• εμετός
• διάρροια
• σπασμός των βρόγχων
• δύσπνοια.

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΛΟΓΟΣ ΠΑΝΙΚΟΥ!

Τι πρέπει να κάνετε σε περίπτωση που σας τσιμπήσει μέδουσα

1. Απομακρύνετε τα τυχόν κολλημένα στο σώμα σας πλοκάμια. Απομακρύνετε από το δέρμα τα κολλημένα πλοκάμια ή τις «βεντούζες», με τσιμπιδάκι φρυδιών.
Όχι όμως με γυμνά χέρια, διότι αυτό θα οδηγήσει σε κόλλημα των πλοκαμιών στα χέρια και μεταφορά του ερεθισμού εκεί. 

2. Ξεπλύνετε την περιοχή του τσιμπήματος με άφθονο θαλασσινό νερό. 

Εφαρμογή στην πάσχουσα περιοχή μίγματος θαλασσινού νερού και μαγειρικής σόδας (σε αναλογία 1:1) για 2 λεπτά, εάν είναι διαθέσιμο, το οποίο διακόπτει την περαιτέρω απελευθέρωση τοξίνης από τα προσκολλημένα στο δέρμα τμήματα των πλοκαμιών. Αποφυγή εφαρμογής οξικού οξέος (κοινώς ξύδι), διότι φαίνεται ότι αυτό ευνοεί την απελευθέρωση της τοξίνης από την μέδουσα τους είδους P. nοctiluca.

Εναλλακτικά χρησιμοποιήσετε ακόμη και COCA-COLA.  
Μη χρησιμοποιείτε γλυκό νερό, διότι η αλλαγή της ωσμωτικής τονικότητας μπορεί να απελευθερώσει επιπλέον δηλητήριο και να ενεργοποιήσει κεντριά που έχουν μείνει στο δέρμα.  Για τον ίδιο λόγο θα πρέπει να αποφεύγεται ο κνησμός του τραύματος, η χρήση οινοπνεύματος, αμμωνίας και παρόμοιων ουσιών.

3. Προσοχή. Το να πιέσουμε ή έστω ν' αγγίξουμε το σημείο του σώματος που δέχτηκε την επίθεση με άμμο ή φύκια είναι ό,τι το χειρότερο, αφού έτσι θα αυξήσουμε την ευαισθησία του δέρματος μας.

4. Πάνω από την κομπρέσα με τη σόδα, βάλτε ψυχρά επιθέματα με παγάκια τυλιγμένα σε πετσέτα. Αυτό περιορίζει τα τοπικά φαινόμενα από το δέρμα.

5. Αλείψτε την πάσχουσα περιοχή με κορτιζονούχο κρέμα. Περιορίζει την τοπική φλεγμονώδη αντίδραση και ανακουφίζει γρήγορα από το τσούξιμο και την φαγούρα. 

Αν δεν υπάρχει τέτοια κρέμα, χρησιμοποιείστε κρασί ή κόκα-κόλα. Έτσι αντιμετωπίζονται η φαγούρα και το τσούξιμο. 

6. Πάρτε κάποιο χάπι αντιισταμινικό. Με το χάπι αντιμετωπίζονται συστηματικότερα τα συμπτώματα. Η ανάγκη για χάπια τέτοιου είδους είναι μεγαλύτερη όσο μεγαλύτερη είναι η έκταση του προσβληθέντος δέρματος. 

7. Τέλος αν τα συμπτώματα είναι έντονα και ιδιαίτερα αν δεν υποχωρούν μετά την εφαρμογή των τοπικών μέτρων, μπορεί να χρειαστεί κάποια ένεση κορτιζόνης.

Σε περίπτωση που κάποιος στην παραλία υποστεί από το τσίμπημα αναφυλακτικό σοκ, ΚΑΛΕΣΤΕ ΑΜΕΣΩΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ

Μετά το τσίμπημα από μία μέδουσα μην ξαναμπείτε στη θάλασσα για το υπόλοιπο της ημέρας καθώς το αλάτι στο θαλασσινό νερό μπορεί να επιδεινώσει το άλγος.

Όταν το πλοκάμι της μέδουσας διαπερνά το δέρμα και φτάνει στο αίμα, το τραύμα που προκαλείται μπορεί να μολυνθεί. Οι ασθενείς που δεν έχουν κάνει όλα τα απαραίτητα εμβόλια μπορεί επομένως να χρειαστούν και ένα εμβόλιο του τετάνου. Είναι σημαντικό να επισκεφθείτε έναν γιατρό μέσα στις επόμενες ώρες σε περίπτωση που υπάρχει ακόμα ανοιχτή πληγή.

Ορισμένα τσιμπήματα μέδουσας μπορεί να προκαλέσουν άλγος και κνησμό για μερικές ημέρες. Τα συμπτώματα αυτά μπορούν να αντιμετωπιστούν στο σπίτι με:

• Θερμές κομπρέσες για τον περιορισμό του οιδήματος και της φλεγμονής.
• Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (ΜΣΑΦ), όπως η ακεταμινοφαίνη και η ιβουπροφαίνη.
• Μία τοπική κρέμα αντιβιοτικών, έτσι ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος λοίμωξης.

Αν η περιοχή του τσιμπήματος γίνει ιδιαίτερα επώδυνη, εμφανιστεί οίδημα ή γραμμοειδές εξάνθημα στο τραύμα υπάρχει μεγάλη πιθανότητα το τραύμα να έχει μολυνθεί. Στην περίπτωση αυτή επικοινωνήστε με τον γιατρό σας ενός 24ώρου.

ΤΙ ΝΑ ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΝΑ ΤΣΙΜΠΗΜΑ ΜΕΔΟΥΣΑΣ

Ένας γνωστός μύθος είναι ότι η ούρηση στην περιοχή του τσιμπήματος από μία μέδουσα μπορεί να αδρανοποιήσει το δηλητήριο. Στην πραγματικότητα, τα ούρα επιδεινώνουν το άλγος και συχνά ισχυροποιούν ακόμα περισσότερο τις τοξίνες. Το ίδιο ισχύει και για άλλες προσεγγίσεις, όπως ο χυμός λεμονιού ή ο αφρός ξυρίσματος.

Μία μελέτη που εξέτασε άλλες πιθανές θεραπείες για τα τσιμπήματα μέδουσας επιβεβαίωσε ότι το ζεστό νερό βοηθά στην αντιμετώπιση του άλγους. Ορισμένες έρευνες που εξετάστηκαν στη μελέτη υποστήριξαν ότι οι παγοκύστες είναι επίσης εν μέρει αποτελεσματικές, ωστόσο το ζεστό νερό είναι η καλύτερη προσέγγιση.

Πρέπει να τονιστεί ωστόσο ότι δεν πρέπει να ξεπλύνετε την περιοχή με κρύο νερό χωρίς να έχετε βγάλει τα πλοκάμια, καθώς αυτό μπορεί να προκαλέσει απελευθέρωση περισσότερων τοξινών.

Ορισμένοι χρησιμοποιούν μαγειρική σόδα για την αντιμετώπιση του δηλητηρίου από τα τσιμπήματα. Μία έρευνα του 2017 διαπίστωσε ότι η προσέγγιση αυτή δεν είναι επικίνδυνη, ωστόσο έχει χαμηλή αποτελεσματικότητα.

Σε πιο σοβαρά τσιμπήματα μέδουσας, τα οποία προκαλούν συμπτώματα από το καρδιαγγειακό, ο γιατρός μπορεί να χορηγήσει μία ένεση θειικού μαγνησίου σε περιβάλλον νοσοκομείου.

Η καλύτερη θεραπεία είναι η πρόληψη επομένως βεβαιωθείτε ότι δεν υπάρχουν μέδουσες πριν μπείτε στη θάλασσα και αν έχετε οποιαδήποτε αμφιβολία σχετικά με την ασφάλεια του νερού αποφύγετε το κολύμπι.

Διαβάστε επίσης

• Ο χάρτης με τοξικές μωβ μέδουσες. Που εντοπίζονται;

• Γιατί δεν πρέπει να βγάζουμε τις μέδουσες από την θάλασσα στην παραλία;
• Τι πρέπει να κάνετε αν πάθετε κράμπα κολυμπώντας;
• Πρώτες βοήθειες αν πατήσετε αχινό, δράκαινα, τενεκεδάκι ή γυαλί στην παραλία

• Τραυματιστήκατε; Πότsε πρέπει να κάνετε το εμβόλιο για τον τέτανο; (video)

• Τι πρέπει να κάνετε αν πατήσετε πρόκα ή γυαλί;

MSc Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή
MSc

Πρώτη δημοσίευση: Ιούλιος 2016 — MEDLABNEWS.GR

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 11 Απριλίου 2026

Φράουλες: διατροφική αξία, θερμίδες, οφέλη και τι να προσέξετε στην αγορά

MSc
της Kλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr iatrikanea

Οι φράουλες είναι από τα πιο αγαπημένα φρούτα της άνοιξης και ξεχωρίζουν για τη χαμηλή θερμιδική τους αξία, τη μεγάλη περιεκτικότητα σε βιταμίνη C και την ισχυρή αντιοξειδωτική τους δράση. Το άρθρο εξηγεί ποια είναι η διατροφική αξία της φράουλας, ποια οφέλη συνδέονται με την κατανάλωσή της και τι πρέπει να προσέχουμε στην αγορά και στη συντήρησή της. Αγγειόσπερμο, δικότυλο φυτό η φράουλα ανήκει στην οικογένεια των Ροδοειδών (Rosaceae) με 15 περίπου είδη ιθαγενή των βόρειων εύκρατων περιοχών. Κατά πάσα πιθανότητα η καταγωγή της είναι από τη Χιλή. Ιδιαίτερα γνωστή στην Ελλάδα είναι η ευρωπαϊκή φράουλα που βρίσκεται και αυτοφυής σε λοφώδεις και δασώδεις και ημιδασώδεις περιοχές.

Ο καρπός της άγριας αυτής φράουλας είναι μικρός, εξαιρετικά γλυκός και νόστιμος. Οι σύγχρονες καλλιέργειες οδήγησαν στο να δημιουργηθεί μία ποικιλία με μεγάλους καρπούς γνωστή με την ονομασία Φράουλα Ανανάσα.

Οι καλλιεργήσιμες φράουλες προέρχονται από τις μικρές αγριοφράουλες, πολύ μικρά ευωδιαστά φρούτα του δάσους, που φυτρώνουν σε χώρες με εύκρατο κλίμα και οι οποίες μεταφυτεύθηκαν στους κήπους σχεδόν από τους ρωμαϊκούς χρόνους. Οι φράουλες ήταν το αγαπημένο φρούτο του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Κατά πάσα πιθανότητα η καταγωγή της φράουλας είναι από τη Χιλή. Ξεκίνησαν να καλλιεργούνται λίγο πριν τη χριστιανική εποχή και τύγχαναν ιδιαίτερης εκτίμησης από πολλούς αρχαίους Ρωμαίους. Οι γυναίκες στην αρχαία Ρώμη έφτιαχναν μάσκες ομορφιάς χρησιμοποιώντας τις μικρές, ιδιαίτερα αρωματικές άγριες φράουλες των δασών της Ευρώπης.
Το 14o αιώνα, οι Γάλλοι ήταν φανατικοί λάτρεις της φράουλας. Ωστόσο, έπειτα από 100 χρόνια αρχίζουν να σερβίρονται οι φράουλες συνοδευμένες με σαντιγί. Η αρχή έγινε στην Αγγλία, σε μια δεξίωση του καρδινάλιου Γούλσι, το 1509.
Εμφανίστηκαν στην Ευρώπη, την εποχή του Μεσαίωνα και κατά την περίοδο αυτή είχαν εκτιμηθεί περισσότερο για τις ιατρικές τους ιδιότητες, παρά για τη μαγειρική τους αξία. Οι καλλιεργήσιμες φράουλες που απολαμβάνουμε σήμερα χρονολογούνται από το 19o αιώνα. Προέρχονται από τις μικρές κατακόκκινες άγριες φράουλες της Βιρτζίνια, που διασταυρώθηκαν με μεγαλύτερες κιτρινωπές κωνικές φράουλες από τη Χιλή, τις οποίες έφερε στη Βρετάνη (διοικητική περιοχή της Γαλλίας) ο Γάλλος καπετάνιος Φρεζιέ (Captain Frezier) το 1712, γι' αυτό και οι φράουλες στα γαλλικά λέγονται fraises. Όταν πέτυχαν την τέλεια ισορροπία γεύσης και μεγέθους, ο ενθουσιασμός για τις καλλιεργήσιμες φράουλες επικράτησε παντού. Από τότε είναι από τα πιο αγαπημένα φρούτα στον κόσμο.


Τις βρίσκουμε όλο το χρόνο ωστόσο η κορύφωση της παραγωγής τους είναι από τον Απρίλη μέχρι τον Ιούλιο.  Υπάρχουν περισσότερες από 600 ποικιλίες φράουλας, κάθε μια από τις οποίες διαφέρει σε γεύση, μέγεθος και υφή.

Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται η θρεπτική αξία της φράουλας:

Διατροφική Αξία μιας κούπας (240ml) φράουλες:

	Ποσότητα	Συνιστώμενη Ημερήσια Δόση (%)
Θερμίδες (1 κούπα)	43kcal
Βιταμίνη C	81,65mg	136,1%
Βιταμίνη Κ	20,16mcg	25,2%
Μαγγάνιο	0,42mg	21,0%
Φυτικές Ίνες	3,31γρ	13,2%

Οι φράουλες έχουν πλούσια αντιοξειδωτική δράση, αρκεί να σκεφτεί κανείς πως ένα φλιτζάνι την ημέρα, που αντιστοιχεί σε 5-8 μεγάλες φράουλες προσδίδει περισσότερη βιταμίνη C από την συνιστώμενη ημερήσια δόση.

Η αντιφλεγμονώδης δράση της φράουλας είναι γεγονός καθώς οι φαινόλες που περιέχει μειώνουν τη δράση του ενζύμου COX που προκαλεί την φλεγμονή. Τα αντιφλεγμονώδη φάρμακα εμποδίζουν τη δράση αυτού του ενζύμου περιορίζοντας έτσι τη φλεγμονή που συναντάμε σε παθήσεις όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η οστεοαρθρίτιδα, το άσθμα και ο καρκίνος.

Η γαστρίτιδα και οι φλεγμονές της βλεννώδους μεμβράνης του στομάχου, σχετίζονται με την κατανάλωση αλκοόλ. Μπορούν όμως να προκληθούν και από ιογενείς λοιμώξεις ή από τη λήψη μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων όπως π.χ. η ασπιρίνη αλλά και αντιβιοτικών που χορηγούνται για την αντιμετώπιση του ελικοβακτηρίου του πυλωρού. Στην περίπτωση του έλκους οι συμβατικές θεραπείες πρέπει να λαμβάνονται σε συνδυασμό με φάρμακα τα οποία διαθέτουν αντιοξειδωτικές ιδιότητες. Έτσι οι φράουλες μπορούν να αποτελέσουν μια φυσική αντιοξειδωτική λύση για το πρόβλημα.

Οι φράουλες έχουν μεγάλη περιεκτικότητα σε κάλιο και μαγνήσιο, τα οποία είναι πολύ αποτελεσματικά στη μείωση της υψηλής αρτηριακής πίεσης που προκαλείται από νάτριο. Είναι φρούτο πλούσιο σε πεκτίνη, η οποία ως διαλυτή φυτική ίνα που είναι συντελεί στη μείωση της χοληστερίνης.

Περιέχουν πολυφαινόλες, που μπορούν να προστατεύσουν τον εγκέφαλό μας από τη γήρανση και την απώλεια μνήμης. Οι πολυφαινολές, έχουν άριστα αποτελέσματα για γερή μνήμη, υγεία και τόνωση

Εκτός από τα πολύτιμα αντιοξειδωτικά, οι φράουλες έχουν πολλά άλλα θρεπτικά συστατικά και συμβάλλουν αποτελεσματικά για την πρόληψη πολλών ασθενειών. Ανάμεσα στα οφέλη της φράουλας για τον οργανισμό μας, περιλαμβάνεται η προστασία των ματιών, η σωστή λειτουργία του εγκεφάλου και η προστασία από την υψηλή αρτηριακή πίεση, την αρθρίτιδα, την ουρική αρθρίτιδα και τις καρδιοπάθειες.

Η βιταμίνη C, το φολικό οξύ και η ανθοκυάνη, μερικά από τα πολλά φλαβονοειδή που περιέχονται στις φράουλες, τα οποία έχουν εξαιρετικές αντιοξειδωτικές και αντικαρκινικές ιδιότητες, αποτελούν μια εξαιρετική «ασπίδα» για την καταπολέμηση του καρκίνου και των όγκων. Η ημερήσια πρόσληψη φράουλας, φαίνεται πως μειώνει σημαντικά την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων.

Ομορφιά και υγεία.

Οι φράουλες έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε ίνες που τις καθιστά μια καλή επιλογή για απώλεια βάρους. Μια διετής μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Journal of Nutrition έδειξε ότι άτομα που κατανάλωναν επιπλέον 8 γραμμάρια φυτικών ινών ανά 1.000 θερμίδες την ημέρα έχασαν περίπου 4 1/2 κιλά. Ένα φλιτζάνι φράουλες έχει 3γρ. φυτικών ινών και περισσότερο από τη συνιστώμενη ημερήσια δόση βιταμίνης C, ένα αντιοξειδωτικό που βοηθά το δέρμα να παραμένει υγιές.

Ως πλούσια πηγή φυτικών ινών βοηθούν στην αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας, και έχουν καθαρτική, αιμοστατική, διουρητική και μαλακτική δράση, ενώ παράλληλα συμβάλλούν στην αποτοξίνωση του οργανισμού.

Η φράουλα είναι ένα από τα καλύτερα καθαριστικά των δοντιών μας με άριστες λευκαντικές ιδιότητες ειδικά για τις κηλίδες που αφήνουν ο καφές, το τσάι, το τσιγάρο, ενώ παράλληλα τα προστατεύει από την συσσώρευση οδοντικής πλάκας. Απλά συνθλίβουμε τις φράουλες και τρίβουμε τα δόντια μας πολύ καλά με τον πολτό.

Τα αντιοξειδωτικά που περιέχουν, είναι γνωστό ότι επαναφέρουν την επιδερμίδα και έχουν αντιγηραντικές ιδιότητες.

Προσοχή στην αγορά τους

Θεωρούνται από τις πλέον επιβαρυμένες με φυτοφάρμακα τροφές. Προσέχετε να μην έχουν ζαρώματα και κακώσεις, να είναι καθαρές, ομοιόμορφες, με λαμπερό χρώμα, πράσινα φυλλαράκια στην κορυφή και ευδιάκριτες μικρές τρίχες στην επιφάνειά τους. Αγοράζετε όσες έχουν μικρό, ή και κανονικό μέγεθος. Μην υπερβάλλετε σε ποσότητες, καθώς χαλούν εύκολα. Προτιμάτε να τις καταναλώνετε στην εποχή τους, καθώς το υπόλοιπο διάστημα οι ποικιλίες διεγείρονται τεχνητά.

Οι βιολογικές φράουλες είναι καλή λύση, απλώς κοστίζουν περισσότερο.

Η κατανάλωση δεν ενδείκνυται σε περιπτώσεις έλκους, φλεγμονής των εντέρων και σπαστικής κολίτιδας. Ενδέχεται να ευθύνονται για αλλεργικά εξανθήματα, εξαιτίας του χνουδιού στην επιφάνειά τους.

Προσοχή στην κατανάλωσή της πρέπει να δίνουν και όσοι πάσχουν από νεφρική νόσο, θυρεοειδή ή αντιμετωπίζουν προβλήματα με τη χοληδόχο κύστη και δεν παίρνουν φάρμακα.

Οι φράουλες είναι αλλεργιογόνο τρόφιμο για αυτό τα άτομα με αλλεργίες πρέπει να είναι προσεχτικά όταν τις καταναλώνουν ή τις χρησιμοποιούν...

Προσοχή στην συντήρηση τους

Οι φράουλες είναι ευαίσθητο φρούτο, μην τις αφήνετε σε θερμοκρασία δωματίου παρά μόνον λίγες ώρες. Μπορείτε, ωστόσο, να τις διατηρήσετε ολόκληρες με το πράσινο φυλλαράκι τους - αν προηγουμένως δεν τις έχετε πλύνει - σε γυάλινο αεροστεγές δοχείο, στο ψυγείο, μέχρι και δύο ημέρες.

Οι φράουλες πρέπει να αποθηκεύονται στο ψυγείο σε πλαστικό σκεύος με τρυπημένο κάλυμμα για να επιτρέπεται η διέλευση του κρύου αέρα.

Χρειάζεται να πλένονται καλά πριν καταναλωθούν διότι η τραχιά επιφάνεια τους ευνοεί τη συσσώρευση σκόνης και λιπασμάτων.

Μην τις αφήνετε να μουλιάσουν, όταν τις πλένετε: θα χάσουν το άρωμα και το χρώμα τους. Είναι προτιμότερο να τις βάλετε σε σουρωτήρι, και να ρίξετε άφθονο νερό (μαζί με τα κοτσανάκια τους). Φροντίστε να τις καταναλώσετε αμέσως μετά το πλύσιμο.

Διαβάστε επίσης

• Φράουλες για τον καρκίνο του οισοφάγου. Η χρησιμότητά τους για την πίεση, την καρδιά, τα μάτια, την αρθρίτιδα
• Κεράσια, βύσσινα, ροδάκινα, καρπούζι, πεπόνι, τι μας προσφέρουν και πως θα τα διαλέξουμε.

Πρώτη δημοσίευση: Απρίλιος 2012 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 11 Απριλίου 2026

Έντομα με επώδυνα τσιμπήματα: τσιμπούρια, ψείρες, ψύλλοι, ψώρα και τι πρέπει να προσέξετε

Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή
MSc

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

ΤΣΙΜΠΟΥΡΙΑ Πολλά έντομα και παράσιτα μπορεί να προκαλέσουν επώδυνα τσιμπήματα, φαγούρα, ερεθισμό ή και λοιμώξεις, ιδιαίτερα τους ανοιξιάτικους και καλοκαιρινούς μήνες. Το άρθρο συγκεντρώνει τα πιο συχνά έντομα και παράσιτα που μας δημιουργούν προβλήματα, όπως τσιμπούρια, ψείρες, ψύλλους και ψώρα, και εξηγεί τι πρέπει να προσέχουμε σε συμπτώματα, μετάδοση και καθημερινή πρόληψη. Πολλά έντομα μας δημιουργούν προβλήματα και ενοχλητικά τσιμπήματα, όπως οι μέλισσες, οι ψείρες και οι αράχνες. Λίγα όμως μπορούν να κρυφτούν κάτω από το δέρμα μας όπως τα τσιμπούρια. 

Τσίμπημα από τσιμπούρι: συμπτώματα, νόσος Lyme και τι πρέπει να προσέξετε

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Το τσίμπημα από τσιμπούρι δεν οδηγεί πάντα σε νόσο, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συνδεθεί με Lyme μπορρελίωση, μια λοίμωξη που στην αρχή μοιάζει με γρίπη και συχνά συνοδεύεται από χαρακτηριστικό κυκλικό εξάνθημα. Το άρθρο εξηγεί τι είναι η νόσος Lyme, ποια συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν και γιατί η έγκαιρη αναγνώριση έχει σημασία. Τα τσιμπούρια (κρότωνες) είναι μικρά παρασιτικά αρθρόποδα που τρέφονται με το αίμα των θηλαστικών. Υπάρχουν περισσότερα από 800 διαφορετικά είδη, όμως μόνο δύο είναι γνωστό ότι μεταδίδουν ασθένειες στους ανθρώπους, όπως η Νόσος του Lyme (μπορρελίωση).

H ασθένεια Lyme ή Lyme μπορρελίωση 

είναι μια ζωοανθρωπονόσος που προκαλείται από βακτήρια, τις σπειροχαίτες του συμπλέγματος Borrelia burgdorferi που περιλαμβάνει τουλάχιστον 12 είδη.  Τα βακτήρια αυτά έχουν λεπτό επίμηκες σώμα και βρίσκονται σε τσιμπούρια (καθώς επίσης και σε κουνούπια και μύγες). Από τα τσιμπούρια, τρία είναι τα κύρια παθογόνα είδη για τον άνθρωπο και ειδικότερα τo σκληρό τσιμπούρι που ονομάζεται Ixodes ricinus. 

Μπορεί να προκαλέσει χρόνια λοίμωξη τόσο στον άνθρωπο όσο και στο σκύλο με πρώτα συμπτώματα τα χαρακτηριστικά ερυθρά εξανθήματα και με υπόλοιπη συμπτωματολογία παρόμοια με τη γρίπη. 

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

•Εμφάνιση κυκλικού εξανθήματος έκτασης έως και 20cm και διάρκειας δύο ή περισσότερων εβδομάδων 

•Πονοκέφαλος, πονόλαιμος και πόνοι των μυών και των αρθρώσεων

•Αίσθημα κόπωσης

•Πυρετός

•Χωρίς κατάλληλη θεραπεία παρουσιάζεται γενικευμένη και επώδυνη αρθρίτιδα με πρήξιμο στο ένα ή και στα δύο γόνατα

•Εξασθένηση μνήμης

•Μυρμήγκιασμα και μούδιασμα ορισμένων περιοχών

•Παράλυση κυρίως στην περιοχή του προσώπου

•Ακαμψία του αυχένα και ζαλάδα

•Ευαισθησία των ματιών στο φως

•Αρρυθμίες και πόνος στο στήθος

•Διαταραχές ψυχολογικής φύσεως μεταξύ των οποίων και κατάθλιψη

Οι χρόνιες μορφές της νόσου μπορεί να διαρκέσουν πολλά χρόνια. Εάν αφεθεί χωρίς θεραπεία, μπορεί να οδηγήσει σε αρθρίτιδα και νευρολογικά προβλήματα, που περιλαμβάνουν νευρικές βλάβες, παράλυση και η τύφλωση. 


Η θεραπεία όσο νωρίτερα ξεκινήσει τόσο ηπιότερα θα είναι τα χρόνια συμπτώματα.
Τετρακυκλινη 2gr ημερησίως για 10 ημέρες
Η πενικιλλίνη είναι αποτελεσματική μόνο για τη νόσο από τις ψείρες 

Τα τσιμπούρια δεν πηδούν ούτε πετούν. 

Χρησιμοποιώντας τα πολλά τους πόδια (6 οι προνύμφες και 8 τα ενήλικα) «σκαρφαλώνουν» επάνω στον ξενιστή τους, άνθρωπο ή ζώο, και τον τσιμπούν. Ένα ενήλικο τσιμπούρι κυμαίνεται σε μέγεθος από μισό εκατοστό έως 0,65 εκατοστά.

Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, ένα τσίμπημα από τσιμπούρι ΔΕΝ οδηγεί σε μετάδοση κάποιας ασθένειας.

Τα τσιμπούρια τρέφονται με αίμα

Τα τσιμπούρια είναι αρθρόποδα που συγγενεύουν με τις αράχνες, τους σκορπιούς και τα ακάρεα, ενώ διαφέρουν από τα έντομα καθώς δεν φέρουν φτερά, κεραίες και σύνθετους οφθαλμούς. Φέρουν τέσσερα ζεύγη ποδιών εκτός από τις προνύμφες που φέρουν τρία ζεύγη. Ο κύκλος ζωής των τσιμπουριών διαρκεί περίπου δύο χρόνια και περιλαμβάνει τα στάδια ανάπτυξης του αυγού, της προνύμφης, της νύμφης και του ενήλικα. Απομυζούν αίμα μέχρι και διάστημα μερικών ημερών κάτι που έχει ως αποτέλεσμα τη διόγκωσή τους.

Μ’ αυτόν τον τρόπο, επειδή πολλά από τα τρωκτικά είναι μολυσμένα με το βακτήριο μπορρέλια, μολύνονται οι προνυμφες των τσιμπουριών και στη συνέχεια μεταδίδουν την μπορρέλια σε άλλα ζώα στα οποία θα προσκολληθούν στη συνέχεια, καθώς και στον άνθρωπο. Αφού περάσει περίπου ένας χρόνος, δηλαδή την επόμενη άνοιξη, οι προνύμφες μετατρέπονται σε νύμφες οι οποίες ανέρχονται σε βλάστηση ύψους 1,0 μέτρου αναμένοντας τη διέλευση κάποιου ζώου. Οι νύμφες έχουν ανάγκη από συνεχή σίτιση με αίμα στα πλαίσια της ωρίμανσης τους σε ενήλικα τσιμπούρια.

Στη συνέχεια το ενήλικο τσιμπούρι αναρριχάται σε βλάστηση ύψους μέχρι και 1,5 μέτρου όπου αναμένει να τον κατάλληλο ξενιστή (κάποιο ζώο για να ρουφήξει αίμα). Όταν το τσιμπούρι πίνει αίμα από ένα ζώο ή από τον άνθρωπο εκκρίνει μια κολλώδη ουσία η οποία διευκολύνει την προσκόλλησή τους και μεταξύ άλλων αναισθητικές ουσίες με αποτέλεσμα ο άνθρωπος να μην αισθάνεται ιδιαίτερο πόνο. Έτσι δεν γίνεται αντιληπτό ότι υπάρχει κάποιο τσιμπούρι στο σώμα πριν εμφανιστεί εξάνθημα.

Πού βρίσκονται τα τσιμπούρια

Τα τσιμπούρια συνήθως ζουν σε περιοχές με πυκνή, ψηλή βλάστηση και σε δάση. Όπως είναι λογικό, τα τσιμπήματα από τσιμπούρια είναι συχνότερα τους μήνες της άνοιξης και του καλοκαιριού, καθώς η χλωρίδα παρουσιάζει τις περιόδους αυτές μεγαλύτερη ανάπτυξη και ταυτόχρονα οι εξορμήσεις στην εξοχή είναι συχνότερες.

Συμπτώματα που προκαλεί το τσίμπημα από τσιμπούρι

Τη στιγμή που τσιμπά το τσιμπούρι δεν εκδηλώνεται πόνος. Αργότερα, στο σημείο του τσιμπήματος μπορεί να εκδηλωθεί φαγούρα, κοκκίνισμα και αίσθημα καψίματος. Σε άτομα που έχουν ευαισθησία ή αλλεργία στα τσιμπούρια μπορεί επίσης να εκδηλωθεί δερματικό εξάνθημα, δύσπνοια, πρήξιμο ή μούδιασμα.

Αν αμέσως μετά το σύμπτωμα εκδηλωθεί πυρετός, δύσπνοια, γενικευμένη αδυναμία, τάση προς έμετο, πρήξιμο τοπικά στο σημείο του τσιμπήματος και/ή στους λεμφαδένες, πονοκέφαλος, πνευματική σύγχυση ή ταχυπαλμία επιβάλλεται η άμεση επίσκεψη στον γιατρό, αν και αυτές οι περιπτώσεις είναι εξαιρετικά σπάνιες.

Σε περίπτωση που στο σημείο του τσιμπήματος εμφανιστούν έντονο κοκκίνισμα, πρήξιμο και κόκκινες γραμμές είναι πιθανό το σημείο να έχει μολυνθεί.

Πώς αντιμετωπίζεται το τσίμπημα από τσιμπούρι

Χρειάζεται αρχικά καλός καθαρισμός του σημείου με άφθονο νερό και σαπούνι ή με κάποιο ήπιο απολυμαντικό και μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί αντιβιοτική κρέμα. Αν στο σημείο εκδηλώνεται φαγούρα συστήνεται η χρήση διφαινυδραμίνης.

Σε περίπτωση λοίμωξης από παθογόνο μικροοργανισμό λόγω του τσιμπήματος, η αντιμετώπιση εξαρτάται από τον τύπο του μικροοργανισμού.

Αν το τσιμπούρι παραμένει προσκολλημένο επάνω στο δέρμα, είναι δυνατό να απομακρυνθεί με τσιμπιδάκι ή λαβίδα. Ωστόσο, η αφαίρεσή του στο σπίτι ενέχει κίνδυνο να μην απομακρυνθούν όλα τα μέρη του παρασίτου (π.χ. να μείνει κάποιο από τα πόδια μέσα στο δέρμα). Συνιστάται λοιπόν η επίσκεψη στον γιατρό ώστε το τσιμπούρι να αφαιρεθεί πλήρως και με τον σωστό τρόπο.

Ο μοναδικός τρόπος αφαίρεσης τσιμπουριών που συνιστάται ύστερα από 30 χρόνια εμπειρίας είναι ο «μηχανικός», δηλαδή «τσιμπάτε» το τσιμπούρι με μια λαβίδα και με επιδέξιες κινήσεις το τραβάτε σταθερά αλλά όχι απότομα προς τα έξω.

1. Χρησιμοποιείστε ένα αμβλύ τσιμπιδάκι ή μια κατάλληλη ιατρική λαβίδα. Πιάστε το τσιμπούρι όσο πιο κοντά στο δέρμα γίνεται, από το κεφάλι του τσιμπουριού και όχι από το σώμα του. Η ανασήκωση του δέρματος της περιοχής που έγινε το τσίμπημα με τον αντίχειρα και το δείκτη του χεριού μπορεί να διευκολύνει στην αφαίρεση.

2. Τραβήξτε σιγά σιγά το τσιμπούρι και όχι απότομα. Η κίνηση που πρέπει να κάνετε είναι προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση από αυτή στην οποία έχει εισχωρήσει το τσιμπούρι. Μην κάνετε απότομες κινήσεις και μην στρέφετε τη λαβίδα για να αφαιρέσετε το τσιμπούρι γιατί από μπορεί αυτό να προκαλέσει την αποκόλληση του κεφαλιού του τσιμπουριού από το σώμα του, τα οποία θα παραμείνουν στο δέρμα.

3. Αφού αφαιρεθεί το τσιμπούρι, μπορείτε να το φυλάξετε σε ένα μικρό δοχείο για εξέταση (αν χρειαστεί στο μέλλον). Κατά πάσα πιθανότητα το τσιμπούρι θα είναι ζωντανό και θα κινείται ελεύθερα. Μπορείτε να το παρατηρήσετε έτσι ώστε να είστε σίγουροι ότι δεν έχει απομείνει στο σώμα σας κάποιο μέρος του κεφαλιού του.

4. Η περιοχή που είχε εισχωρήσει θα πρέπει να εξεταστεί καλά από κάποιον γιατρό για παραμένοντα μέρη, τα οποία καλό είναι να αφαιρεθούν.

5. Η περιοχή καθαρίζεται στη συνέχεια με ένα αντισηπτικό διάλυμα. Χρησιμοποιείστε ιώδιο ή καθαρίστε το σημείο με σαπούνι.

Μετά την περιποίηση του τσιμπήματος χρειάζεται παρακολούθηση για μερικές μέρες ώστε να διαπιστωθεί έγκαιρα αν εκδηλώνονται σημάδια αντίδρασης (όπως εξανθήματα ή ενδείξεις λοίμωξης).

Διαβάστε επίσης

• Ενοχλητικά έντομα - Επώδυνα τσιμπήματα
• Φθείρες (ψείρες) και κόνιδα στο κεφάλι. Αντιμετώπιση και πρόληψη με φυσικά μέσα.
• Ψείρες και κόνιδα. Τι είναι, πώς προλαμβάνονται και πώς αντιμετωπίζονται;
• Ψύξη, ρινίτιδα, κατάπτωση, πονοκέφαλο, βήχα μπορεί να προκαλέσει η κακή χρήση των κλιματιστικών.
• Τι είναι η αλλεργία; Με ποιόν τρόπο εκδηλώνεται μια αλλεργική αντίδραση και πώς αντιμετωπίζεται
• Λίγα λόγια για τις σκνίπες και τα κουνούπια και πώς αντιμετωπίζεται, το τσίμπημα τους, φαρμακευτικά ή με φυσικό τρόπο
• Κοριός. Που και πώς βρίσκεται το έντομο και τι προκαλεί στον άνθρωπο το τσίμπημα του; Φυσικά απωθητικά και τρόποι αντιμετώπισης του

Πρώτη δημοσίευση: Ιούνιος 2019 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 11 Απριλίου 2026