Ψώρα ιδιαίτερα μεταδοτική δερματική νόσος. ΔΕΝ έχει καμία σχέση με ψωρίαση (φωτο)

του Ξενοφώντα Τσούκαλη, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Ψώρα, μια επικίνδυνη δερματική νόσος, ιδιαίτερα μεταδοτική που προκαλείται από ένα παρασιτικό, που λέγεται άκαρι της ψώρας.

Το παράσιτο Sarcoptes scabiei παρασιτεί στον άνθρωπο εδώ και τουλάχιστον 2,500 χρόνια, το οποίο ζει και αναπαράγεται στο δέρμα του ανθρώπου, η ονομαζόμενη ψώρα (scabies), μια άκρως μεταδοτική νόσος.  Είναι μικροσκοπικό αραχνοειδές παρασιτικό, συχνά δύσκολο να βρεθεί και προκαλεί μια νόσο με πολύ κνησμό (φαγούρα) που λέγεται ψώρα. Η ψώρα δεν έχει καμιά απολύτως σχέση με την ψωρίαση. Η σύγχυση ίσως οφείλεται στο παρεμφερές όνομα, την φαγούρα και τις δερματικές

Yπολογίζεται ότι πάνω από 300.000.000 περιπτώσεις ψώρας συμβαίνουν κάθε χρόνο παγκοσμίως. 

Προσβάλλεται οποιαδήποτε φυλή ή ηλικία ανεξαρτήτως από συνθήκες προσωπικής υγιεινής. Αν και για πολλά χρόνια είχε σταματήσει να ακούγεται, με την εξάπλωση και στην Ελλάδα αυτής της ξεχασμένης νόσου, ξαναμπαίνει στη ζωή των σημερινών σύγχρονων κοινωνιών. Στους πρόσφυγες και στους καταυλισμούς που διαμένουν έχουν εμφανιστεί κρούσματα ψώρας αλλά και άλλων μεταδιδόμενων ασθενειών.

Το μικροσκοπικό άκαρι που προκαλεί τη ψώρα έχει μήκος περίπου 0.4 χιλιοστά και δεν είναι ορατό με το μάτι. Έχει στρογγυλό σώμα και 8 πόδια και σκάβει το δέρμα δημιουργώντας μια αλλεργική αντίδραση. Η συνέπεια είναι έντονη φαγούρα, μερικές φορές τόσο δυνατή κατά τη νύκτα, που κρατάει άγρυπνο τον πάσχοντα.

Συχνά το ξύσιμο οδηγεί δε δευτερογενή επιμόλυνση. Από την έντονη φαγούρα, προκαλείται τοπική φλεγμονή, με σοβαρές βλάβες στο δέρμα από το ξύσιμο άλλα και είσοδο βακτηριδίων που οδηγούν στην μορφή του Μολυσματικού κηρίου (του Κέλσου), μια πολύ φλεγμονώδης μυκητιακή λοίμωξη.

Η ψώρα μεταδίδεται σχεδόν πάντα από άνθρωπο σε άνθρωπο με στενή επαφή. Μπορεί να είναι ένα παιδί, ένας φίλος ή άλλο μέλος της οικογένειας. Το θηλυκό άκαρι ελκύεται από τη θερμότητα και την οσμή του δέρματος, σκάβει μια σήραγγα μέσα στην οποία εναποθέτει τα αυγά του και παράγει εκκρίσεις που προκαλούν αλλεργική αντίδραση. Οι νύμφες εκκολάπτονται από τα αυγά, προχωράνε στην επιφάνεια του δέρματος και ενηλικιώνονται μέσα σ' αυτό. Ο χρόνος επώασης είναι περίπου 20 ημέρες κι έτσι μπορεί να περάσει και ένας μήνα μέχρι ένα άτομο που έχει "κολλήσει" να αρχίσει να έχει κνησμό. Χωρίς ξενιστή μπορεί να ζήσει από 5 ημέρες έως 2 εβδομάδες. Αντιθέτως στον ανθρώπινο οργανισμό επιζεί επί περίπου ένα μήνα και μπορούν να βαδίσουν σε μεγάλες αποστάσεις. Έτσι τα συμπτώματα της ψώρας μπορεί να διαρκέσουν μήνες ή και χρόνια.

Μεταδίδεται η ψώρα με το σεξ;

Η νόσος μπορεί να μεταδοθεί με σεξουαλική επαφή όταν το ζευγάρι περάσει πολύ ώρα μαζί (για παράδειγμα όλη τη νύχτα).

Συμπτώματα 

Η πρώτη και η πιο συχνή ένδειξη της νόσου, είναι ο κνησμός, ιδίως τις νυκτερινές ώρες. Το εξάνθημα μπορεί να αποτελείται από μικρά σπυράκια στην αρχή ενώ αργότερα μπορεί εκζεματοποιηθεί να εμφανιστεί δηλαδή απολέπιση ή εφελκίδες.

Συνήθως αρχίζουν από τις πτυχές και ιδίως ανάμεσα στα δάκτυλα των χεριών, στους αγκώνες ή στη περιοχή των καρπών, στους γοφούς ή στην περιοχή της ζώνης, γύρω από τις θηλές στις γυναίκες ή στα γεννητικά όργανα στους άνδρες. Τα ακάρεα έχουν την τάση επίσης να κρύβονται μέσα ή και πάνω στο δέρμα που βρίσκεται κάτω από δακτυλίδια, βραχιόλια, ρολόγια ή και κάτω από τα νύχια. 

Στα παιδιά υπάρχει μια πιο γενικευμένη φαγούρα και η μόλυνση μπορεί να συμπεριλάβει όλο το σώμα συμπεριλαμβανομένων των παλαμών - πελμάτων και το τριχωτό της κεφαλής. Το παιδί μπορεί να είναι κουρασμένο και ευερέθιστο λόγω της αϋπνίας από την έντονη φαγούρα.

Η δευτερογενής μικροβιακή επιμόλυνση συχνά αποτελεί ένα επιπρόσθετο πρόβλημα, ιδίως στα ζεστά κλίματα. Είναι πιο συχνή σε κοινότητες ή οικογένειες με φτωχές συνθήκες υγιεινής.

Εφελκιδοποιημένη ή "Νορβηγική Ψώρα"

Η Νορβηγική ψώρα (πρωτοπεριγράφτηκε σε λεπρούς στην Νορβηγία), είναι μια μορφή ψώρας που εμφανίζεται κυρίως σε ηλικιωμένους και σε άτομα με αδύναμο ανοσολογικό σύστημα (π.χ. ασθενείς με AIDS).

Εδώ τα συμπτώματα είναι πολύ πιο σοβαρά. Οι προσβεβλημένες εκτάσεις δέρματος είναι μεγάλες, έχουν εφελκίδες και είναι λεπιδώδεις. Κάτω από αυτές κρύβονται πολλές χιλιάδες παράσιτα με τα αυγά τους και είναι περιπτώσεις εξαιρετικά μεταδοτικές.

Η θεραπεία στην μορφή αυτή της ψώρας είναι δύσκολη διότι τα συνήθως χρησιμοποιούμενα σε υγρή μορφή φάρμακα, δεν διαπερνούν το παχύ και ξεραμένο δέρμα ώστε να φθάσουν στα ακάρεα και να τα σκοτώσουν.

Είναι εξαιρετικά μεταδοτικές περιπτώσεις.

Διάγνωση

Τη διάγνωση θα την θέσει σχετικά εύκολα με μια κλινική εξέταση ο δερματολόγος. Μερικές φορές μπορεί να χρησιμοποιηθούν και ανώδυνες, απλές εξετάσεις.

Θεραπεία

Με την έναρξη της κατάλληλης θεραπείας στον χώρο διαμονής, εκτός από τα κλινοσκεπάσματα και ρούχα, πρέπει υποχρεωτικά να γίνουν  εφαρμογές απορρύπανσης με αναζωογόνηση και εξυγίανση του περιβάλλοντα χώρου, διοτι θα μπορούσε να αποφέρει αρνητικά αποτελέσματα στην εκτελεσθείσα θεραπευτική αγωγή.

Το βενζοϊκό βενζύλιο (ένα φτηνό γαλάκτωμα) είναι παγιωμένη από χρόνια θεραπεία που συνδυάζει την χαμηλή τιμή με την αποτελεσματικότητα.

Μαζί με τον ασθενή πρέπει να υποβάλλονται σε ταυτόχρονη θεραπεία όλα τα μέλη της οικογένειας του. Επίσης άτομα που συγκατοικούν ή είχαν σεξουαλική επαφή με τον ασθενή, όχι μόνο πρόσφατα, αλλά και 1-2 μήνες πριν την εμφάνιση του εξανθήματος, ακόμη και όταν δεν παρουσιάζουν κλινικά σημεία ψώρας. Δεν είναι απαραίτητο να υποβληθούν σε θεραπεία άτομα που είχαν οποιαδήποτε τυχαία επαφή (π.χ. χειραψία) με τον ψωρικό ασθενή.                                                                      

Η θεραπεία πρέπει να γίνεται κατά προτίμηση βραδινές ώρες, ούτως ώστε να παραμείνει  το  φάρμακο  για  να δράσει όλη  τη νύχτα (12 ώρες). Η  χρήση  του   να γίνεται  σε   καλά  αεριζόμενο  χώρο  μακριά  από φλόγες ή  άλλη  πηγή  θερμότητας (π.χ. ηλεκτρική συσκευή σε λειτουργία, τσιγάρο). Να εφαρμόζεται σε όλο το σώμα εκτός από το πρόσωπο και το τριχωτό της κεφαλής από απόσταση 20 εκατοστών, με κατεύθυνση από πάνω προς τα κάτω. Πρώτα απλώνεται στον κορμό του σώματος και μετά στα άκρα, κατά τρόπο ώστε να καλύπτονται όλες οι επιφάνειες, συμπεριλαμβανομένων και των γεννητικών οργάνων, χωρίς δηλαδή να μένει κάποια έκταση ακάλυπτη. Οι περιοχές ανάμεσα στα δάκτυλα, ακόμη και κάτω από τα νύχια(αφού κοπούν προηγούμενα με νυχοκόπτη), οι πτυχώσεις του δέρματος και οι επιφάνειες του δέρματος όπου τα συμπτώματα είναι πιο έντονα πρέπει να ψεκάζονται (εάν χρησιμοποιείται το Spregal) ή να επαλείφονται (εάν έχει συνταγογραφηθεί το Benzyl Benzoate) περισσότερο (μασχάλες, αγκώνες, περιοχή κοιλιάς, γεννητικές περιοχές, γόνατα). Ο ψεκασμός ή η επάλειψη δεν πρέπει να γίνεται σε υγρό δέρμα ή σε δέρμα με εκτεταμένες διαβρώσεις ή επιμολύνσεις, γιατί όλοι αυτοί οι παράγοντες διευκολύνουν την απορρόφηση του φαρμάκου.    

Το φάρμακο θα πρέπει να παραμείνει σε επαφή με το δέρμα για 12 ώρες. Μην πλύνετε ακόμη και τα χέρια σας εάν δεν περάσουν τουλάχιστον 12 ώρες. Εάν από απροσεξία πλυθεί με νερό κάποια περιοχή(π.χ. χέρια) θα πρέπει να επαναληφθεί η εφαρμογή του φαρμάκου. Μετά από πάροδο 12 ωρών, το σώμα ξεπλένεται με σαπούνι και άφθονο νερό. 

Ειδικές προφυλάξεις και προειδοποιήσεις

Στα βρέφη και τα μικρά παιδιά, η μύτη, το στόμα και τα μάτια πρέπει να προφυλάσσονται κατά την διάρκεια της χρήσης του φαρμάκου με ένα μαντήλι, προκειμένου να αποφευχθεί πιθανός ερεθισμός των βλεννογόνων

Σε περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων της ασθένειας στο πρόσωπο, επαλείφεται η προσβεβλημένη περιοχή με ένα βαμβάκι εμποτισμένο με το φάρμακο.

Η χρήση μεγάλων ποσοτήτων φαρμάκου, η μη έγκαιρη απομάκρυνση του με λουτρό και η χρήση του για περισσότερες φορές από τις προβλεπόμενες, μπορεί να προκαλέσουν δερματίτιδα και ενδεχόμενα τοξικά συμβάματα.

Παρά την σωστή θεραπεία, μπορεί να επιμένει ο κνησμός και η ανησυχία του ασθενή είτε από χημικό ερεθισμό του φαρμάκου είτε από μια κατάσταση υπερευαισθησίας που οφείλεται σε παρατεταμένη αλλεργική αντίδραση. Στην περίπτωση αυτή να ζητηθεί η βοήθεια του δερματολόγου. Γενικά, ενδέχεται να επιμένει βέβαια ο κνησμός για μερικές μέρες, αλλά εξαφανίζεται πλήρως σε 2 βδομάδες. Σε μερικές περιπτώσεις δημιουργούνται  τα λεγόμενα κοκκιώματα της ψώρας (σαν τσιμπήματα από κουνούπια), τα οποία προκαλούν κνησμό, επιμένουν για μερικούς μήνες, αλλά δεν μεταδίδουν την νόσο, άρα δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από ψώρα;

Η ψώρα προσβάλλει πλούσιους και φτωχούς, νέους και γέρους. Παρ' όλα αυτά είναι συχνότερη σε πυκνοκατοικημένες περιοχές. Είναι πιο συχνή σε αυτούς που έχουν στενότερη φυσική επαφή με άλλους, ιδίως παιδιά, μητέρες βρεφών και ηλικιωμένοι σε διάφορα ιδρύματα.

Μέσα στην οικογένεια: τα παιδιά ηλικίας < 2 ετών έχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο, ακολουθούν οι μητέρες και τα μεγαλύτερα θήλεα αδέλφια και τέλος τα άλλα μέλη της οικογένειας. Η ψώρα είναι λιγότερο συχνή στους ενήλικες άρρενες, ίσως γιατί ξοδεύουν λιγότερη ώρα στην επαφή τους με τα προσβεβλημένα παιδιά.

Πρόσφυγες, στρατιώτες και τρόφιμοι ιδρυμάτων (φυλακές, hot spot κλπ), λόγω συνθηκών διαβίωσης είναι ομάδες υψηλού κινδύνου.

Οι ηλικιωμένοι τρόφιμοι ιδρυμάτων είναι υψηλή ομάδα και για άλλους λόγους:

Χαμηλή ανοσολογική άμυνα

Συχνή, στενή φυσική επαφή μέσω των καθημερινών συνηθειών φροντίδας (πλύσιμο, ντύσιμο κ.ά.) που τους παρέχει το προσωπικό του ιδρύματος.

Καθυστερημένη διάγνωση, γιατί η ψώρα μοιάζει συχνότατα με άλλες δερματοπάθειες όπως η ξηροδερμία, το έκζεμα, η δερματίτις εξ' επαφής, το μολυσματικό κηρίο, το φαρμακευτικό εξάνθημα ή άλλες καταστάσεις συχνές σε ηλικιωμένους.

Σταθερή θεραπεία εδώ και χρόνια, είναι το βενζοϊκό βενζύλιο, ένα πολύ φτηνό γαλάκτωμα που τις οδηγίες χρήσεως θα σας τις πει ο δερματολόγος σας.

Άλλες θεραπείες είναι η κρέμα με crotamiton 10% και η αλοιφή με θείο, μοναδική θεραπεία που μπορούμε να εφαρμόσουμε σε εγκύους.

Εκείνο που έχει μεγάλη σημασία σε οικογένειες και κοινότητες, είναι η ταυτόχρονη θεραπεία όλων όσων συγχρωτίζονται στον ίδιο χώρο, ανεξαρτήτως αν έχουν φαγούρα ή όχι.

Διαβάστε επίσης

• Ακάρεα βρίσκονται παντού στο σπίτι, στην σκόνη, στο στρώμα. Προκαλούν άσθμα, ρινίτιδα, καταρροή, φαγούρα, επιπεφυκίτιδα, αναπνευστικά προβλήματα
• Ψείρες και κόνιδα. Τι είναι, πώς προλαμβάνονται και πώς αντιμετωπίζονται;
• Ψύξη, ρινίτιδα, κατάπτωση, πονοκέφαλο, βήχα μπορεί να προκαλέσει η κακή χρήση των κλιματιστικών.
• Τι είναι η αλλεργία; Με ποιόν τρόπο εκδηλώνεται μια αλλεργική αντίδραση και πώς αντιμετωπίζεται;
• Κοριός. Που και πώς βρίσκεται το έντομο και τι προκαλεί στον άνθρωπο το τσίμπημα του; Φυσικά απωθητικά και τρόποι αντιμετώπισης του

Aλλεργία τι είναι; Πώς εκδηλώνεται η αλλεργική αντίδραση; Πώς αντιμετωπίζεται;

του Ξενοφώντα Τσούκαλη, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Στην αλλεργία παθολογικές καταστάσεις όπως το άσθμα, η ρινίτιδα, η κνίδωση, η αναφυλαξία, εκδηλώνονται ως αποτέλεσμα υπερευαισθησίας του οργανισμού σε ουσίες του περιβάλλοντος που ονομάζονται αλλεργιογόνα.

Ομοιοπαθητική: Μια άλλη προσέγγιση στην αντιμετώπιση της αλλεργικής ρινίτιδας (κι όχι μόνο αυτής),

του Ξενοφώντα Τσούκαλη, ομοιοπαθητικός ιατρός, medlabnews.gr iatrikanea

   Στις 21 Μαρτίου είναι  ο εορτασμός της Ελληνικής Ημέρας Αλλεργίας και Ευαισθησίας για το Περιβάλλον. Το γεγονός αυτό απετέλεσε αφορμή για να ακολουθήσουν οι παρακάτω απόψεις σε σχέση με την αλλεργική ρινίτιδα και τον εναλλακτικό τρόπο αντιμετώπισής  της με την ομοιοπαθητική  θεραπευτική.

    Ας δούμε κατ’   αρχήν  τι είναι η αλλεργική ρινίτιδα.

Αποτελεί ένα συχνό χρόνιο νόσημα που εμφανίζεται με φλεγμονή στον βλεννογόνο της  μύτης, όχι εξ αιτίας ιογενούς προσβολής, αλλά λόγω υπερευαισθησίας σε αλλεργιογόνους παράγοντες. Τέτοιοι  είναι οι γύρεις φυτών και δέντρων, τα αγρωστώδη, τα ζιζάνια, τα ακάρεα της οικιακής  σκόνης, τα επιθήλια των ζώων (πχ τρίχωμα σκύλου, γάτας), οι μύκητες κά.

Τα συνηθέστερα  συμπτώματα  που εκδηλώνονται από τη μύτη είναι 

• η καταρροή, 
• η  συμφόρηση ή  
• η απόφραξη (κοινώς μπούκωμα), 
• ο κνησμός (φαγούρα), 
• παροξυντικά φταρνίσματα. 

Συχνά μπορεί να συνυπάρχουν συμπτώματα κι από τα μάτια όπως 

• φαγούρα, 
• κάψιμο, 
• δακρύρροια , 
• ερυθρότητα (δηλαδή αλλεργική επιπεφυκίτιδα). 
• Φαγούρα από το εσωτερικό των αυτιών ( ευσταχιανή σάλπιγγα) ή κι από  τον ουρανίσκο (υπερώα ). 

Αλλά  δεν αποκλείεται κι η εμφάνιση γενικών συμπτωμάτων που συνοδεύουν τα ειδικά, όπως 

• διαταραχές ύπνου, 
• κόπωση , 
• κεφαλαλγία (πονοκέφαλος), 
• ανοσμία κά.

    Αν αυτή δεν αντιμετωπισθεί έγκαιρα, υπάρχει η πιθανότητα να εξελιχθεί προς το κατώτερο αναπνευστικό σύστημα  ως αλλεργικό άσθμα. Ακόμα μπορεί να υπάρξουν επιπλοκές, όπως  παραρινοκολπίτιδα  (αυτό που ονομάζεται κοινώς ιγμορίτιδα) ή ορώδης μέση ωτίτιδα ή  έκφυση ρινικών  πολυπόδων.

    Η εκδήλωσή της έχει εποχική κατανομή και εμφανίζεται συχνότερα την άνοιξη, αλλά και το φθινόπωρο.

    Η διάγνωσή της στηρίζεται στο  ιστορικό , την συμπτωματολογία, την κυτταρολογική εξέταση του ρινικού εκκρίματος, έλεγχος αιματολογικός  και από τις δερματικές δοκιμασίες (test) σε αλλεργικές ουσίες.

    Η θεραπεία είναι κυρίως συμπτωματική και δίνεται πριν ή κατά την φάση εκδήλωσης των συμπτωμάτων. Προληπτικά, όταν είναι δυνατόν, απομακρύνονται οι αλλεργικοί παράγοντες πχ γάτα ή σκύλος, χρησιμοποιούνται μηχανήματα καθαρισμού της ατμόσφαιρας από τα αλλεργιογόνα.

    Τα συνήθη φάρμακα που χορηγούνται είναι  α) τα αντισταμινικά, β)  τα κορτικοειδή spray για τον ψεκασμό του βλεννογόνου της μύτης, ώστε να επέλθει ελάφρυνση των συμπτωμάτων. Σε βαριές  περιπτώσεις γίνεται συστηματική λήψη κορτικοστεροειδών από το στόμα ή ενέσιμα ενδομυϊκώς. Τέλος, με την ανοσοθεραπεία, δηλαδή με την χορήγηση εμβολίων που απευαισθητοποιούν τον ασθενή ως προς τον αλλεργικό παράγοντα  στον οποίο  είναι  ευαίσθητος πχ το φυτό parietaria (περδικάκι),ο ανθός της ελιάς κά, έχουμε σημαντικά θεραπευτικά αποτελέσματα .

   Ο μηχανισμός πρόκλησης των αλλεργικών συμπτωμάτων είναι γνωστός και θα αναφερθούμε επιγραμματικά σ’  αυτόν. Το αλλεργιογόνο συνδέεται με την ειδική ΙgE ανοσοσφαιρίνη. Απελευθερώνονται τόσο προσχηματισμένοι όσο και νεοσχηματισμένοι  μεσολαβητές πχ ισταμίνη,     πρωτεολυτικά ένζυμα, προσταγλανδίνες  κά. Αυτοί είναι υπεύθυνοι για την πρόκληση άμεσων ή επιβραδυνομένων αντιδράσεων υπερευαισθησίας.

    Αφού είδαμε τι είναι η αλλεργική ρινίτιδα και πως αντιμετωπίζεται με τη συμβατική ιατρική , πριν αναφερθούμε στην ομοιοπαθητική θεραπευτική , θα θέσουμε μερικά ερωτήματα και θα προσεγγίσουμε κάποιες έννοιες  που θα μας βοηθήσουν να αντιληφθούμε πως λειτουργεί αυτό το θεραπευτικό σύστημα.

Γιατί κάποιοι άνθρωποι εμφανίζουν αλλεργικές αντιδράσεις και άλλοι που διαβιούν κάτω από τις ίδιες συνθήκες δεν έχουν κανένα σύμπτωμα;

Γιατί ενώ ήταν υγιείς, ξαφνικά σε κάποια ηλικία αρχίζουν ν’ αναπτύσσουν αλλεργική συμπτωματολογία;

Προφανώς έχουμε να κάνουμε με άτομα που μπορεί να διαθέτουν  ανάλογο κληρονομικό ιστορικό και φέρουν σχετικές γονιδιακές καταβολές. Έτσι ενεργοποιείται κάποια στιγμή ο μηχανισμός που αναφέραμε ανωτέρω και αρχίζει η εκδήλωση των συμπτωμάτων. Όμως γιατί μέχρι να προκύψει η δράση αντίδραση μεταξύ του  αλλεργιογόνου και του οργανισμού, το άτομο δεν είχε κανένα αλλεργικό σύμπτωμα;  Μέχρι τότε δεν κυκλοφορούσε κάτω από τα πεύκα, τις ελιές και τις λεύκες;  Δεν ζούσε με τον ίδιο σκύλο ή την ίδια γάτα;  Το περδικάκι δεν φύτρωνε στη γειτονιά του, χωρίς να του δημιουργεί κανένα πρόβλημα;   Ναι , αλλά φαίνεται ότι λειτουργούσε ένα ισχυρό προστατευτικό τείχος που δεν επέτρεπε την  πρόκληση αντιδράσεων υπερευαισθησίας.

Αυτό  το ονομάζουμε αμυντικό μηχανισμό του οργανισμού. Διευκρινίζουμε πως δεν περιορίζουμε την έννοια του αμυντικού μηχανισμού στις γνωστές βιοχημικές αντιδράσεις ειδικού ή μη ειδικού τύπου , που συντελούνται στον οργανισμό όταν θεωρήσει έναν εξωγενή ή έναν ενδογενή παράγοντα ως εχθρικό. Θέτουμε μία ευρύτερη προσέγγιση , με την προσθήκη στο φάσμα αυτού του μηχανισμού και την ασπίδα των ψυχοδιανοητικών  παραμέτρων προστασίας.

    Ο  Κ. Δ. Γαρδίκας   στο σύγγραμμά του « Ειδική Νοσολογία » εκδ. Γ. Παρισιάνος, στο κεφάλαιο Βρογχικό Άσθμα, σελ. 179, στην αιτιολόγησή του , μεταξύ άλλων αναφέρει: « Συγκινησιακοί  παράγοντες. Είναι γνωστό ότι τα ασθματικά άτομα –παιδιά ή ενήλικες – είναι τεταμένα και ευσυγκίνητα . Είναι όμως δύσκολο να συμπεράνει τις εάν η ψυχική κατάστασις ηυνόησε το άσθμα ή αντιστρόφως  το άσθμα ηυνόησε την ψυχικήν κατάστασιν. Οικογένειαι ασθματικών έχουν μεγαλυτέραν συχνότητα νευρώσεων ή ψυχικών παθήσεων  ή οικογένειαι μη ασθματικών . Πολλοί ασθματικοί έχουν ψυχολογικά προβλήματα, πολλάκις  δε η λύσις του προβλήματος δρα ευνοϊκώς  επί του άσθματος».

   Θεωρούμε ότι ολιστικότερη προσέγγιση της εκδήλωσης της νόσου   από κλασικό ιατρό, μέσω της έννοιας του αμυντικού μηχανισμού  που θέσαμε ανωτέρω,  δεν θα μπορούσε να γίνει.

   Πιστεύουμε λοιπόν, πως ο αμυντικός μηχανισμός του οργανισμού , σε κάποια στιγμή της ζωής του ανθρώπου, κάτω  από συνθήκες ενδογενών ή εξωγενών πιέσεων, υφίσταται πτώση και δεν έχει τη δύναμη να περιχαρακώσει τους  παθογόνους παράγοντες που τον προσβάλλουν και αρχίζει η  εμφάνιση των συμπτωμάτων. Ουσιαστικά ο οργανισμός έχει αλλάξει επίπεδο υγείας. Στις  πιεστικές συνθήκες που το προκαλούν μπορεί να περιλάβουμε τις κλιματικές, την υγιεινή που επικρατεί στο περιβάλλον  , τις ψυχικές επιδράσεις, τις κοινωνικοοικονομικές παραμέτρους (ειδικά αυτή την περίοδο στην χώρα μας παίζουν πολύ σημαντικό  ρόλο) κά.

      Η αρχή αυτή έχει γενική ισχύ ως προς την υγεία και την αρρώστια. Σχετίζεται με κάθε ασθένεια , είτε πρόκειται για σωματική πχ δερματοπάθεια, λοίμωξη  κά, είτε  για  ψυχική. Όσο ο  αμυντικός μηχανισμός βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα λειτουργικότητας, ο άνθρωπος είναι υγιής ή αν νοσήσει επανέρχεται γρήγορα στην πρότερη ευσταθή ισορροπία του. Αν όμως έχει χάσει την δυναμικότητά του ή επανέρχεται πολύ δύσκολα ή εγκαθίσταται η ασθένεια ως χρόνιο πρόβλημα, ενίοτε δε κι ως ανίατο. 

    Μέσω του πρίσματος αυτού, μπορούμε τώρα να αντιληφθούμε, γιατί ένας μέχρι χθες υγιής άνθρωπος αρχίζει να εμφανίζει  αλλεργική συμπτωματολογία και ειδικά αλλεργική ρινίτιδα που είναι το θέμα μας.

    Πώς όμως  θα αντιμετωπισθεί ο ασθενής αυτός; Όπως αναφέραμε εισαγωγικά στο θέμα μας , δίνονται συγκεκριμένα φάρμακα τα οποία θα μειώσουν ή θα εξαλείψουν τα συμπτώματα πχ αντισταμινικά, κορτικοστεροειδή κα ή θα ακολουθηθεί κάποια μέθοδος απευαισθητοποίησης του οργανισμού ως προς το ενοχοποιούμενο αλλεργιογόνο.

    Όμως , υπάρχουν κι άλλες μέθοδοι , εναλλακτικές , για την αντιμετώπιση των αλλεργικών εκδηλώσεων. Μία από αυτές είναι η ομοιοπαθητική , που μπορεί και έχει σημαντικά αποτελέσματα ως προς τον χειρισμό αυτών .

     Πώς επιτυγχάνεται αυτό μέσω της ομοιοπαθητικής;

Με τη χρήση των ομοιοπαθητικών  φαρμάκων, που παράγονται από φυσικές πρώτες ύλες και είναι ακίνδυνα για τον οργανισμό, γιατί στερούνται ανεπιθύμητων παρενεργειών. Για παράδειγμα, μπορεί να ληφθούν από εγκυμονούσες χωρίς να δημιουργούν προβλήματα ούτε στις ίδιες , ούτε στο έμβρυο. Τα σκευάσματα αυτά δεν έχουν απλή συμπτωματική δράση . Η λειτουργία τους στοχεύει στην ισχυροποίηση του αμυντικού μηχανισμού . Έτσι επέρχεται ένα υψηλό επίπεδο υγείας, ώστε ο οργανισμός  δεν επηρεάζεται σημαντικά κατά την δράση επ’ αυτού των νοσογόνων παραγόντων.

    Η δράση της ομοιοπαθητικής μπορεί να έχει είτε προληπτικό, είτε θεραπευτικό χαρακτήρα. Η προληπτική αντιμετώπιση της αλλεργικής ρινίτιδας είναι καλό να ξεκινάει αρκετούς μήνες πριν την εκδήλωση των συμπτωμάτων  ( ανάλογα με την βαρύτητα της κάθε περίπτωσης). Έτσι επιτυγχάνεται ενδυνάμωση του οργανισμού και κατά την περίοδο της άνοιξης, που  αρχίζει η εμφάνιση των συμπτωμάτων ή δεν εκδηλώνονται ή είναι πολύ ήπιας έντασης. Άλλα και κατά την διάρκεια της έξαρσης υπάρχουν ομοιοπαθητικά φάρμακα που μπορούν να επιφέρουν εξάλειψη ή ελάττωση αυτών. Αν πάλι είναι αναγκαίο, ο ασθενής  θα κάνει παράλληλα την μικρότερη χρήση αλλοπαθητικών φαρμάκων.

      Βλέπουμε λοιπόν πως υπάρχουν κι άλλες θεραπευτικές μέθοδοι, ήπιες  κι αποτελεσματικές, που μπορούν να συμβάλλουν στην επίλυση προβλημάτων υγείας, πολλές φορές με βαθύ και ριζικό τρόπο.     

      Γνωρίζουμε, πως αν κι εφαρμογή της ομοιοπαθητικής στην Ελλάδα, με πολύ καλά αποτελέσματα, ξεπερνάει τα 40 χρόνια, ακόμα δεν έχει την αναγνώριση που της αξίζει. Όμως η πορεία της είναι ανοδική. Ο αριθμός των γιατρών που την ασκούν και των ασθενών που την ακολουθούν βαίνει συνεχώς αυξανόμενος . Αυτό συμβαίνει γιατί, η καλύτερη διαφήμισή της  είναι τα θετικά της αποτελέσματα, τα οποία  είναι οφθαλμοφανή και αδιάσειστα επί των ασθενών που την εμπιστεύονται και την ακολουθούν.

      Οι αλλεργικές ρινίτιδες απετέλεσαν μία αφορμή για να αναφερθούμε ακροθιγώς στην ομοιοπαθητική. Η   εφαρμογή της  κι η βοήθεια που μπορεί να προσφέρει στο χώρο της υγείας είναι πολύ μεγάλη. Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε σε ειδικές ιστοσελίδες, όπως αυτή της Ελληνικής Εταιρείας Ομοιοπαθητικής Ιατρικής. 

* Ο Ξενοφών Τσούκαλης είναι Ομοιπαθητικός Ιατρός, μέλος της Ελληνική Εταιρείας Ομοιοπαθητικής Ιατρικής, Παπαδιαμαντοπούλου 4, Αθήνα 11528, τηλ 2107213311
             

Ακάρεα έντομα που προκαλούν άσθμα, ρινίτιδα, καταρροή, φαγούρα, επιπεφυκίτιδα, αναπνευστικά προβλήματα

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Τα Ακάρεα αποτελούν μια ευρέως διαδεδομένη ομάδα εντόμων (αρθροπόδων) τα οποία απαντώνται σε μεγάλο αριθμό μέσα στα στρώματα, στα χαλιά, στις μοκέτες, στα σαλόνια κλπ.. Πρόκειται για αρθρόποδα μικροσκοπικού μεγέθους. Ανήκουν στο γένος Dermatophagoides και και στην οικογένεια Pyroglyphidae.

Στην Ελλάδα τα κυρίαρχα είδη είναι το Dermatophagoides pteronyssinus (ηπειρωτική Ελλάδα) και το Dermatophagoides farinae (νησιά). Το όνομά τους προέρχεται από το γεγονός ότι τα ίδια τα ακάρεα, τμήματα του σώματός τους και εκκρίματα τους μεταφέρονται με τη σκόνη των σπιτιών, «ακάρεα της οικιακής σκόνης» (house dust mites).

Tο 90-100% του πληθυσμού των ακάρεων τα οποία ζουν στα στρώματα μας και το 70-95% των ακάρεων που ζουν στα χαλιά και τις μοκέτες, ανεξαρτήτως γεωγραφικής κατανομής. Ο αριθμός των ακάρεων σε ένα στρώμα 5ετίας μπορεί να είναι από 5.000 έως 15.000 ακάρεα ανά τετραγωνικό εκατοστό στρώματος…!

Πρέπει να επισημάνουμε ότι τα ακάρεα μπορούν να μετακινηθούν μέσα στο ίδιο σπίτι από στρώμα σε στρώμα. Αυτό γίνετε επειδή έχουν πολλή μικρό βάρος και έτσι, όταν χτυπάμε το στρώμα μας αιωρούνται και μετακινούνται για περίπου 20 λεπτά της ώρας. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η σκόνη της ακαρέας μεταφέρεται σε όλα τα σημεία του εσωτερικού χώρου και προφανώς σε όλα τα στρώματα του σπιτιού μας.

Είναι γνωστό ότι το ανθρώπινο σώμα χάνει συνεχώς νεκρά επιδερμικά κύτταρα και νερό μέσω της εφίδρωσης. Τόσο τα κύτταρα όσο και ο ιδρώτας μεταφέρονται στο στρώμα, το σαλόνι, τα χαλιά και όλες γενικά τις επιφάνειες. Τα στοιχεία αυτά όπως επίσης και τα υπολείμματα τροφών, μύκητες και γύρη που είναι πιθανό να υπάρχουν επιβαρύνουν τις επιφάνειες και αποτελούν τροφή για τα ακάρεα της σκόνης.

Η ανάπτυξη του πληθυσμού των ακάρεων εξαρτάται από τις θερμοκρασίες του χώρου, τη σχετική υγρασία στην ατμόσφαιρα και την επάρκεια τροφής. Υψηλές θερμοκρασίες και υγρασία ευνοούν την ανάπτυξή τους. Ένα γραμμάριο σκόνη είναι δυνατό να περιέχει μέχρι και 100-400 άτομα. Κρεβάτια, στρώματα, ταπετσαρίες και χαλιά είναι οι πιο σημαντικές εστίες ανάπτυξης ακάρεων.

Υψηλά επίπεδα ακάρεων διαπιστώνονται όταν η υγρασία κυμαίνεται σε υψηλά επίπεδα (από φθινόπωρο μέχρι την άνοιξη). Χαμηλότερα επίπεδα ακαρέας παρατηρούνται κατά τις περιόδους με τις υψηλότερες θερμοκρασίες και τη χαμηλότερη σχετική υγρασία(καλοκαίρι). Συνεπώς αν κάποιος ασθενής εμφανίζει συμπτώματα αλλεργικής ρινίτιδας ή άσθματος το φθινόπωρο και το χειμώνα θα πρέπει να ερευνάται με ενδοεπιδερμικές δοκιμασίες νυγμού μήπως είναι ευαίσθητος στα ακάρεα της σκόνης του σπιτιού.

Τα ενήλικα έχουν μέγεθος ως 0,33, σώμα ωοειδές και πεπλατυσμένο. Το χρώμα τους είναι υπόλευκο και στη ράχη τους φέρουν μακριά αυλάκια. Εξαιτίας του μεγέθους τους δεν μπορούμε να τα διακρίνουμε με γυμνό μάτι, παρά μόνο με μεγέθυνση.

Τα ακάρεα της σκόνης έχουν τρία στάδια ανάπτυξης, ωό, νύμφη και ενήλικο. (τέλειο έντομο). Ο βιολογικός τους κύκλος διαρκεί από μερικές ημέρες ως κάποιους μήνες ανάλογα με το είδος και τις συνθήκες του περιβάλλοντος (θερμοκρασία και υγρασία).

Βλέπουμε λοιπόν ότι μέσα στη σκόνη του σπιτιού κρύβονται εχθροί της υγείας μας, όπως τα ακάρεα τα οποία μπορεί να μην είναι ορατά, ωστόσο δημιουργούν αλλεργίες και είναι υπεύθυνα για το αλλεργικό άσθμα, το οποίο ταλαιπωρεί όλο και περισσότερο κόσμο. Επίσης προκαλούν:

• Αλλεργική ρινίτιδα.
• Αλλεργικό βρογχικό άσθμα.
• Αναπνευστικά προβλήματα.
• Συμπτώματα συναχιού, όπως μπούκωμα της μύτης και καταρροή, βήχα.
• Βλεφαρίτιδα και επιπεφυκίτιδα.
• Φαγούρα

Αρκετά από τα ακάρεα προκαλούν αλλεργικές αντιδράσεις όπως η αλλεργική ρινίτιδα, το άσθμα και το έκζεμα και επιδεινώνουν την ατοπική δερματίτιδα. Μόλις τα αλλεργιογόνα των ακάρεων έλθουν σε επαφή με το βλεννογόνο του ανώτερου και κατώτερου αναπνευστικού ή τον τους επιπεφυκότες και δέρμα πυροδοτούν το μηχανισμό της αλλεργίας, ο οποίος συνοδεύεται από παραγωγή χημικών μεσολαβητών, όπως η ισταμίνη και δημιουργείται η αλλεργική φλεγμονή. Η τελευταία ανάλογα με την ένταση και τον εντοπισμό της προκαλεί αλλεργικά συμπτώματα από το όργανο στόχο (ρινικός βλεννογόνος ή ο βλεννογόνος των βρόγχων (άσθμα) ή οι επιπεφυκότες των ματιών ή ο βλεννογόνος των παραρρινίων κόλπων, ή των κοιλοτήτων των μέσων ώτων (αυτιών) ή του βλεννογόνου του λάρυγγα ή του δέρματος (ατοπική δερματίτιδα). Η ατοπική ρινίτιδα που εκδηλώνεται με συμπτώματα σχεδόν όλο το έτος (ολοετήσια αλλεργική ρινίτιδα) οφείλεται συχνότατα σε υπερευαισθησία προς τα αλλεργιογόνα των ακάρεων της σκόνης του σπιτιού. 

Θεωρείται πως η εισπνοή τους από τον άνθρωπο κατά τη διάρκεια του ύπνου εκθέτει το ανθρώπινο σώμα σε κάποια αντιγόνα που τελικά προκαλούν αντιδράσεις υπερευαισθησίας. Τα ακάρεα της σκόνης θεωρούνται από τα χειρότερα αλλεργιογόνα. Όταν υπάρχουν πάνω από 100ακάρεα/g σκόνης, τότε τα ευαισθητοποιημένα άτομα μπορεί να εκδηλώσουν συμπτώματα άσθματος. Τα μη ευαισθητοποιημένα άτομα όταν εκτίθενται σ’ αυτό τον αριθμό ακάρεων κινδυνεύουν να ευαισθητοποιηθούν και στη συνέχεια να εμφανίσουν  συμπτώματα ρινίτιδας ή άσθματος ή και των δύο. Ο περιορισμός των ακάρεων κάτω των 100/g σκόνης περιορίζει τα αλλεργικά συμπτώματα και σχεδόν θεραπεύεται ο ασθενής, αφού αυτές οι συνθήκες θεωρούνται ως περιβάλλον ελεύθερο από ακάρεα. Οι ασθενείς δεν εμφανίζουν συμπτώματα επίσης, όταν βρεθούν σε υψόμετρο μεγαλύτερο των 1600 μέτρων, αφού εκεί αδυνατούν να επιβιώσουν τα ακάρεα.  

Διάγνωση
Η διάγνωση της ευαισθητοποίησης στα ακάρεα γίνεται  με τη διενέργεια των αλλεργικών δερματικών δοκιμασιών. Πρέπει να σημειωθεί ότι όσοι παρουσιάζουν ευαισθησία στα ακάρεα δεν παρουσιάζουν αλλεργική νόσο ούτε κατ' ανάγκη για τα αλλεργικά συμπτώματα που προαναφέρθηκαν ευθύνονται πάντα τα ακάρεα.

Θεραπεία
Η αντιμετώπιση του προβλήματος συνίσταται στην αποφυγή. 
Ένα άλλος αποτελεσματικός τρόπος είναι η χρήση φαρμακευτικών σκευασμάτων για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της αλλεργίας στα ακάρεα. Ο γιατρός θα χορηγήσει αντι-ισταμινικά, κορτιζονούχα και αντιλευκοτριένια. Το δυσάρεστο είναι ότι μόλις σταματήσουμε τη χρήση τους τα συμπτώματα επιστρέφουν.

Η απευαισθητοποίηση ή ανοσοθεραπεία είναι μία μέθοδος που εφαρμόζεται από τους αλλεργιολόγους κατά των ακάρεων και άλλων αλλεργικών παραγόντων. Μετά τη διάγνωση του ακριβούς αλλεργιογόνου ο γιατρός προβαίνει σε απευαισθητοποίηση. Είναι ο πιο φυσικός τρόπος αντιμετώπισης και αποτελεί οριστική θεραπεία κατά των συμπτωμάτων αλλεργίας.

Πώς αντιμετωπίζονται τα ακάρεα;

Όσο πιο λίγα ακάρεα της σκόνης του σπιτιού υπάρχουν σε ένα υπνοδωμάτιο, τόσο ελαχιστοποιείται η έκθεση προς τα αλλεργιογόνα τους με αποτέλεσμα τον περιορισμό της συχνότητας και της έντασης των αλλεργικών συμπτωμάτων. Ανεξάρτητα από το πόσο συχνά καθαρίζεται ένα σπίτι, είναι αδύνατη η απαλλαγή του από τα ακάρεα, ιδίως αυτών που ζουν βαθιά στα στρώματα και τα κλινοσκεπάσματα και τις μοκέτες. Παρά τούτο η αποφυγή ή ο περιορισμός των ακάρεων αποτελεί την πρώτη επιλογή αντιμετώπισης της αλλεργίας στα ακάρεα της σκόνης του σπιτιού.

Όπως και με όλα τα είδη των αλλεργιών, η θεραπεία από την αλλεργία λόγω ακάρεων ξεκινά με το να τα αποφεύγει κανείς. Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις πως βοηθιούνται άμεσα από την απομάκρυνση όσοι υποφέρουν από ατοπική δερματίτιδα. Βοηθά επίσης το τακτικό πλύσιμο των ταπήτων , των μοκετών , των στρωμάτων , των υφαντών , των παπλωμάτων και των κουβερτών με βιο-καθαρισμό από επαγγελματίες ταπητοκαθαριστές με ειδικό εξοπλισμό.

• Πάντα ξεσκόνισμα με υγρό πανί.
• Όχι φαγητά στο κρεβάτι.
• Διατήρηση υγρασίας στο σπίτι σε επίπεδα κάτω του 40%.
• Τακτικός αερισμός του δωματίου.
• Αλλαγή του στρώματος εάν είναι ηλικίας άνω των πέντε ετών.
• Πλύσιμο κλινοσκεπασμάτων στο πλυντήριο σε θερμοκρασία άνω των 60°C.
• Όσα ρούχα δεν μπορούν να πλυθούν στο πλυντήριο στέλνονται για στεγνό καθάρισμα.
• Απομάκρυνση λούτρινων παιχνιδιών από το κρεβάτι του παιδιού (π.χ. αρκουδάκια).
• Απομάκρυνση μόνιμων μοκετών ή χαλιών.
• Απομάκρυνση πουπουλένιων μαξιλαριών και παπλωμάτων (μπορεί να αναπτυχθούν μύκητες που χρησιμεύουν ως τροφή για τα ακάρεα). 
• Χρήση ειδικών ακαρεοκτόνων για το στρώμα και τα χαλιά σε μορφή αφρού, αεροζόλ ή υγρής σκόνης.
• Χρήση ειδικού ακαρεοκτόνου για πλύσιμο στο πλυντήριο.
• Χρήση ειδικών θηκών για τα στρώματα, τα μαξιλάρια και τα παπλώματα που δεν επιτρέπουν τη δίοδο των περιττωμάτων των ακάρεων.
• Φυλάσσετε τα ενδύματα, εσώρουχα και κλινοσκεπάσματα σε ερμάρια που κλίνουν στεγανά
• Οι πηγές θερμού αέρα πρέπει να περιέχουν φίλτρα καθαρισμού του αέρα στο σημείο  της εισόδου του αέρα. Καλύτερα να χρησιμοποιείται καλοριφέρ κοινόχρηστο ή εξατομικευμένο στο υπνοδωμάτιο αντί ρεύμα θερμού αέρα.
• Τοποθετήστε ειδικά αντιαλλεργικά φίλτρα στις συσκευές κλιματισμού και χρησιμοποιείται συσκευή περιορισμού της υγρασίας
• Χρήση ηλεκτρικών σκουπών με ειδικά φίλτρα που παγιδεύουν τα ακάρεα και τα περιττώματά τους.
• Αποφυγή εισόδου κατοικίδιων ζώων στα υπνοδωμάτια.

Με το να καλυφθούν το στρώμα και τα μαξιλάρια με ειδικές θήκες από αδιαπέραστο στα ακάρεα ύφασμα όχι μόνο περιορίζονται η ένταση και η συχνότητα των αλλεργικών συμπτωμάτων , αλλά περιορίζεται και η μη ειδική υπεραντιδραστικότητα των βρόγχων. Πολλές έρευνες έχουν δείξει ότι ο περιορισμός της έκθεσης στα αλλεργιογόνα αυξάνει την αναπνευστική ικανότητα σε πολλούς ασθενείς με ρινίτιδα και άσθμα.
Αν εφαρμοστούν με επιμέλεια τα παραπάνω μπορεί να περιοριστούν τα συμπτώματα του άσθματος κατά 50% και της αλλεργικής ρινίτιδας κατά 40%. 

Διαβάστε επίσης

• Ψείρες και κόνιδα. Τι είναι, πώς προλαμβάνονται και πώς αντιμετωπίζονται;
• Τι είναι η αλλεργία; Με ποιόν τρόπο εκδηλώνεται μια αλλεργική αντίδραση και πώς αντιμετωπίζεται;
• Ψύξη, ρινίτιδα, κατάπτωση, πονοκέφαλο, βήχα μπορεί να προκαλέσει η κακή χρήση των κλιματιστικών

Φαγούρα, κοκκινίλες, εξάνθημα από κάμπιες. Δερματίτιδα από κάμπια. Τι να προσέξετε;

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, του Αλέξανδρου Γιατζίδη, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Η αλλαγή του καιρού με τις υψηλές θερμοκρασίες για την εποχή όλο τον Δεκέμβριο και η συνέχιση των ζεστών ηλιόλουστων ημερών και τον Ιανουάριο έφερε τα πάνω κάτω στην φύση. Έτσι φέτος νωρίτερα από άλλες χρονιές εμφανίστηκαν και οι κάμπιες των πεύκων.

Η πιτυόκαμπη ή κάμπια των πεύκων αποτελεί ένα από τα πλέον κοινά αλλά και βλαβερά είδη στη χώρα μας. Πρόκειται για την κάμπια που στο τέλος του βιολογικού της κύκλου μεταμορφώνεται στη νυχτοπεταλούδα με το επιστημονικό όνομα Thaumatopoea pityocampa και η οποία τρέφεται με πευκοβελόνες. 

Η ικανότητα της κάμπιας των πεύκων να προκαλεί παθολογικές δερματικές αντιδράσεις είναι γνωστή από την αρχαιότητα και η πρώτη επίσημη αναφορά γίνεται από τον Reaumur το 1736. Οι κάμπιες διαθέτουν έναν εξαιρετικό αμυντικό μηχανισμό. Όταν νιώσουν ότι απειλούνται (πχ όταν κάποιος τις ακουμπήσει), εκτοξεύουν στον αέρα μικροσκοπικά τριχίδια, τα οποία περιέχουν τοξίνη, που προκαλεί στον άνθρωπο αλλά και σε ζώα δερματικά συμπτώματα.

Η  κάμπια  των  πεύκων  ή  πιτυοκάμπη  ή  κάμπια λιτανεύουσα  είναι  ένας  από  τους  σημαντικότερους εχθρούς  του  πεύκου.  Είναι  νυκτόβιο  λεπιδόπτερο της οικογένειας  Thaumetopoeidae.  Το  προνυμφικό  στάδιο του  εντόμου  καταναλώνει  μεγάλο  μέρος  της φυλλικής  επιφάνειας  με  αποτέλεσμα  να  περιορίζει σημαντικά  την  ανάπτυξη  των  νεαρών  δένδρων ενώ υψηλές προσβολές για συνεχόμενα έτη μπορεί να οδηγήσει και στην ξήρανση  νεαρών αλλά και μεγάλων σε ηλικία πεύκων. Η παρουσία του εντόμου είναι αισθητή στο 1/3 των  πευκοδασών  αλλά  ζημιώνονται  κυρίως ζώνες  όπου  τα  δένδρα  υποσιτίζονται,  το  πευκοδάσος δεν  ‘αναγεννιέται’ (συνήθως  τεχνικά  πευκοδάση  ή αστικά  άλση)  ενώ  απουσιάζουν και οι φυσικοί εχθροί της κάμπιας.   Είναι δυνατό το έντομο αυτό να προσβάλει μεγάλες εκτάσεις πευκοδάσους σε ημιορεινές και πεδινές περιοχές, και αν δεν καταπολεμηθεί έγκαιρα το πρόβλημα ενδέχεται να πάρει διαστάσεις. 

Σε κατοικημένες περιοχές και σε μέρη που συχνάζει κόσμος, η κάμπια προκαλεί δερματολογικά προβλήματα στον άνθρωπο. Συγκεκριμένα προκαλεί φαγούρα στο δέρμα και εξάνθηματα, γι'αυτό λέγεται και κνηθοκάμπη. 

Χαρακτηριστικό της προνύμφης είναι και οι δερματικές αντιδράσεις που προκαλεί σε  όποιον τις πλησιάσει καθώς μόλις απειληθούν διασπείρουν στον αέρα τρίχες με τοξίνες που  ερεθίζουν δέρμα, μάτια και αναπνευστικό σύστημα

Τα τριχίδια της κάμπιας αποτελούν την   “άμυνα” του εντόμου προς τα πουλιά, διασφαλίζουν την ισορροπία μεταξύ φυτικού και ζωικού βασιλείου, αλλά είναι και το αίτιο της δερματίτιδας.

Η επαφή ακόμη και μόνο με σημεία από τα οποία πέρασε η κάμπια (π.χ. τον κορμό ενός δέντρου) και άφησε τα τριχίδιά της, μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό. Επίσης, τα τριχίδια της κάμπιας μεταφέρονται με τον αέρα και μπορεί να περάσουν μέσα από τις ίνες των ρούχων, οπότε τα σημάδια στο δέρμα δεν περιορίζονται όπως συνήθως στα εκτεθειμένα σημεία, αλλά μπορούν να είναι γενικευμένα σε όλο το σώμα.

Τα συμπτώματα προκαλούνται από μηχανικούς και χημικούς παράγοντες και σπανιότερα από αλλεργικό μηχανισμό, με τα κνιδωτικά τριχίδια και τα δηλητηριώδη κεντριά τους. Ο κύριος μηχανισμός με τον οποίο δρουν βασίζεται στην ιδιαίτερη μορφολογία των κνιδωτικών τριχιδίων τους, τα οποία μοιάζουν με καμάκι και διεισδύουν εύκολα στην επιδερμίδα του ‘εχθρού’ απελευθερώνοντας τις τοξικές ουσίες οι οποίες προκαλούν αντίδραση υπερευαισθησίας είτε άμεσα –την κνίδωση εξ’ επαφής-, είτε μετά από κάποιες ώρες – την δερματίτιδα εξ’ επαφής-, ενώ σπάνια μπορεί να προκαλέσουν τη σοβαρή αναφυλακτική αντίδραση.

Δεν μιλάμε για αλλεργία στις κάμπιες αν και το κυριότερο και συχνότερο σύμπτωμα μετά από την επαφή με αυτές είναι ερυθρότητα, κνιδωτικό εξάνθημα και έντονη φαγούρα. Οι δερματικές εκδηλώσεις εξελίσσονται σε 3-4 ημέρες και μπορεί να αφήσουν καφέ χρώμα κατά την αποδρομή τους, που αργεί να υποχωρήσει (μέχρι και 1-2 εβδομάδες). Κάποιες φορές η κάμπια μπορεί να αφήσει το «αποτύπωμα» της πορείας της στο δέρμα.

Σε περίπτωση τριψίματος των ματιών με χέρια που έχουν ακουμπήσει κάμπιες μπορεί να εμφανισθεί ερυθρότητα στα μάτια και πρήξιμο στα βλέφαρα. Αν δεν αντιμετωπισθεί σύντομα με καλό πλύσιμο, μπορεί να προκληθεί τραυματισμός από την έντονη φαγούρα και δακρύρροια, περίπτωση κατά την οποία εκτίμηση από οφθαλμίατρο είναι χρήσιμη. Εξαιρετικά σπάνια, κυρίως σε άτομα με άσθμα ή άλλα αναπνευστικά προβλήματα, η εισπνοή των τριχιδίων της κάμπιας μπορεί να προκαλέσει ρινίτιδα, κρίση βήχα και δύσπνοια – ελάχιστα είναι αυτού του είδους τα περιστατικά που αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία. Η διάγνωση δεν είναι δύσκολη καθώς το ιστορικό και η παρουσία εξανθήματος κυρίως σε εκτεθειμένα μέρη βοηθάει  προς τη σωστή κατεύθυνση. Η χρήση κολλητικής ταινίας στους πομφούς και ο έλεγχος με μικροσκόπιο αναδεικνύει την παρουσία τριχιδίων σε περιπτώσεις που δε μπορούν να διαγνωσθούν με βεβαιότητα.

Τα κύρια συμπτώματα είναι η εμφάνιση βλατίδων, ερυθήματος ή και φυσαλίδων με τάση να συρρέουν κατά τόπους, ενώ η πιο συχνή εντόπιση είναι ο κορμός , τα άκρα και ο τράχηλος. Εκτός από δερματικά συμπτώματα, μπορεί να παρουσιαστεί ρινίτιδα, επιπεφυκίτιδα και σπάνια εκπνευστικός συριγμός. Η αντιμετώπιση είναι κυρίως συμπτωματική, ενώ θα πρέπει να λαμβάνονται και μέτρα πρόληψης και αποφυγής, κυρίως, της επαφής.

Ποια είναι η θεραπεία της δερματίτιδας από κάμπιες;

Απομάκρυνση των τριχών με μία μη αιχμηρή λεπίδα ή απαλή απομάκρυνση με σελοτέιπ. 

Πλένουμε με τρεχούμενο νερό την περιοχή επαφής.

Τοποθετούμε ψυχρά επιθέματα και κάνουμε χρήση τοπικών κορτικοστεροειδών (κορτιζονούχων αλοιφών) για την μείωση της φλεγμονής. Τοπικά μπορεί να προσφέρουν ανακούφιση και κρέμες που περιέχουν μενθόλη ή φαινόλη. 

Η χρήση αντιισταμινικών φαίνεται ότι έχει μικρό αποτέλεσμα, κυρίως στη μείωση της φαγούρας.

Τι πρέπει να προσέχετε

Το κοινό δεν πρέπει να αγγίζει τις φωλιές ή τις κάμπιες και να αποφεύγει να κάθεται κάτω ή κοντά στα προσβεβλημένα πεύκα, γιατί υπάρχει κίνδυνος να προκληθούν τα πιο πάνω δερματολογικά προβλήματα. Σε περίπτωση που κάποιος έχει επηρεατεί σοβαρά από την πτυοκάμπη, πρέπει να αποταθεί άμεσα για παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.

Προληπτικά μέτρα για τις κάμπιες των πεύκων

• Ενημερώνουμε τα παιδιά να μην αγγίζουν τις κάμπιες ή τις φωλιές τους και να αποφεύγουν τα προσβεβλημένα πεύκα ειδικά τον πρώτο μήνα της Άνοιξης.

• Σε υποψία τοπικής επιδημίας (πολλά κρούσματα), θα πρέπει να αποφεύγουμε να απλώνουμε τα ρούχα σε εξωτερικούς χώρους

• Εάν το παιδί παρουσιάσει συμπτώματα μετά το παιχνίδι του σε περιοχή με πεύκα, απομακρύνουμε τα ρούχα από πάνω του και τα πλένουμε, ενώ κάνουμε μπάνιο στο παιδί  με σαπούνι για την απομάκρυνση των τριχιδίων. Τα ρούχα του παιχνιδιού αν δεν πλυθούν παραμένουν έξω από το υπνοδωμάτιο του παιδιού.

• Φοράμε κατάλληλο ρουχισμό με μακρυμάνικα ρούχα και  χρησιμοποιούμε  γάντια και γυαλιά εάν πρόκειται να ασχοληθούμε με την κηπουρική.

• Κόβουμε στις αρχές του χειμώνα τα κλαδιά που φέρουν φωλιά και τα καίμε πριν την έξοδο της  κάμπιας

• Συμβουλεύεστε τον γιατρό σας, εάν τα συμπτώματα είναι επίμονα

Διαβάστε επίσης

• Βοηθήστε το δέρμα σας από το έκζεμα (δερματίτιδα).
• Δερματίτιδα σπαργάνων, εξάνθημα στην περιοχή της πάνας.
• Κοκκινίλες στο σώμα με ή χωρίς φαγούρα. Αιτίες και μέτρα πρόληψης
• Ακάρεα βρίσκονται παντού στο σπίτι, στην σκόνη, στο στρώμα. Προκαλούν άσθμα, ρινίτιδα, καταρροή, φαγούρα, επιπεφυκίτιδα, αναπνευστικά προβλήματα
• Αλλεργίες και αλλεργικό εξάνθημα, του καλοκαιριού. Που οφείλονται και πως αντιμετωπίζονται;
• Ψείρες και κόνιδα. Τι είναι, πώς προλαμβάνονται και πώς αντιμετωπίζονται;