Δηλητηρίαση με Μονοξείδιο του Άνθρακα από: τζάκια, σόμπες, αυτοκίνητα, με ναυτία, κόπωση, πονοκέφαλο. Πρώτες βοήθειες

του Κωνσταντίνου Λούβρου, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Το μονοξείδιο του άνθρακα (CO) αποτελεί προϊόν ατελούς καύσης οργανικών ουσιών. Το CO περιέχεται στα αέρια καύσης, όπως αυτά που παράγονται από αυτοκίνητα ή φορτηγά, από σόμπες, στόφες, φανάρια, μαγκάλια, τζάκια και καυστήρες.

Σε περίπτωση συσσώρευσης μονοξειδίου του άνθρακα σε κλειστούς ή μικρούς χώρους μπορεί να οδηγήσει σε δηλητηρίαση ζώων και ανθρώπων
Η δηλητηρίαση με μονοξείδιο του άνθρακα είναι μια ύπουλη κατάσταση, καθώς αυτό είναι άοσμο και δεν διακρίνεται στην ατμόσφαιρα όπως ο καπνός (αιθάλη).

Τα πιο συνηθισμένα ατυχήματα αφορούν οδηγούς οχημάτων που κοιμούνται μέσα σε αυτά με μηχανή, επισκευές οχημάτων που γίνονται μέσα σε κλειστά γκαράζ, συσκευές οικιακής θέρμανσης όπως μαγκάλι, τζάκι η σόμπα σε χώρους που δεν αερίζονται επαρκώς, πυρκαγιές, ανθρακωρύχους, αλλά και απόπειρες αυτοκτονίας. Ιδιαίτερα επικίνδυνη είναι η έκθεση σε μονοξείδιο του άνθρακα κατά τη διάρκεια του ύπνου ή σε άτομα τα οποία είναι μεθυσμένα, οι οποίοι μπορεί να πεθάνουν χωρίς να εκδηλώσουν συμπτώματα. Η δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα δεν έχει ειδικά συμπτώματα και για τη διάγνωσή της πρέπει να υπάρχει κλινική υποψία.

Η τοξική δράση του μονοξειδίου του άνθρακα οφείλεται στην ικανότητά του να εκτοπίζει το οξυγόνο από τις θέσεις δέσμευσης του με την αιμοσφαιρίνη. Αυτό οφείλεται στην πολύ μεγαλύτερη χημική συγγένεια που έχει το μονοξείδιο του άνθρακα με την αιμοσφαιρίνη, σε σχέση με το οξυγόνο. Η τοξική δράση του CO οφείλεται στο ότι η αιμοσφαιρίνη παρουσιάζει κατά περίπου 200 έως 250 φορές μεγαλύτερη συγγένεια (συχνότερα αναφέρεται η τιμή 210) προς αυτό σε σχέση με το Ο2 σχηματίζοντας την ένωση καρβοξυαιμοσφαιρίνη Έτσι, το αίμα χάνει την ικανότητά του να μεταφέρει οξυγόνο στους ιστούς και οργανισμός ασφυκτιεί. Ο εγκέφαλος είναι το πλέον ευαίσθητο όργανο στην έλλειψη οξυγόνου και για τον λόγο αυτό τα πρώτα συμπτώματα της δηλητηρίασης από το CO είναι ο πονοκέφαλος και η ζάλη, που καταλήγει σε λιποθυμία και τελικά στον θάνατο από ασφυξία. Το χαρακτηριστικό των δηλητηριάσεων από μονοξείδιο του άνθρακα είναι το έντονο κερασέρυθρο χρώμα που αποκτά το σώμα του θύματος και είναι εμφανέστατο στο πρόσωπό του. Με τον τρόπο αυτό εμποδίζεται η ανταλλαγή των αερίων στο επίπεδο των ιστών και γρήγορα εμφανίζεται υποξία. Αντίστοιχα, με την αιμοσφαιρίνη που μεταφέρει το οξυγόνο στους ιστούς, δρα και η μυοσφαιρίνη (myoglobin), η οποία μεταφέρει το οξυγόνο στα μυικά κύτταρα. Η μυοσφαιρίνη επίσης παρουσιάζει κατά περίπου 60 έως 70 φορές μεγαλύτερη συγγένεια προς το CO σε σχέση με το Ο2.

Αν υπάρχει αυξημένη συγκέντρωση CO στην ατμόσφαιρα, τότε μεγάλο ποσοστό των ερυθρών αιμοσφαιρίων θα μεταφέρει CO αντί για το οξυγόνο που χρειάζονται όλοι οι ανθρώπινοι ιστοί για να λειτουργήσουν. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε βλάβη των ιστών και θάνατο.

Ο καπνός του τσιγάρου περιέχει μεγάλες συγκεντρώσεις CO, με αποτέλεσμα να σχηματίζεται αρκετή ποσότητα καρβοξυαιμογλοβίνης σε μικρό χρονικό διάστημα. Το γεγονός αυτό πρέπει να το παίρνει σοβαρά υπόψη κανείς, όταν μάλιστα ζει στο περιβάλλον μιας πόλεως όπου η ατμόσφαιρα είναι επιβαρημένη με διάφορους αέριους ρύπους η συνεργιστική δράση των οποίων σε πολλές περιπτώσεις δεν έχει ακόμα εκτιμηθεί.

Καθαρή ατμόσφαιρα πλούσια σε Ο₂ έχει ως αποτέλεσμα να καθαρίζεται ο άνθρωπος από την καρβοξυαιμογλοβίνη που υπάρχει στο αίμα του. Είναι φανερή επομένως και γιαυτό το λόγο η σημασία των εξορμήσεων το Σαββατοκύριακο στην εξοχή.

Ο περιορισμός της ρύπανσης από CO της ατμόσφαιρας των αστικών κυρίως κέντρων έχει άμεση σχέση με τον περιορισμό των εκπομπών από τα αυτοκίνητα, γεγονός που μπορεί να επιτευχθεί τόσο με την καλύτερη λειτουργία του κινητήρα, όσο και με τη χρησιμοποίηση ειδικών αντιδραστήρων μέσα από τους οποίους διοχετεύονται τα καυσαέρια.

Συμπτώματα

Καθώς αυξάνει η συγκέντρωση του μονοξειδίου του άνθρακα στο αίμα, εμφανίζεται

• ναυτία,
• κόπωση και
• πονοκέφαλος.

Πολύ χαρακτηριστικό είναι το βαθύ κόκκινο χρώμα που αποκτά το θύμα (σαν κεράσι), που είναι εμφανές και στο πρόσωπο. Στη συνέχεια το θύμα πέφτει σε κώμα και επέρχεται ο θάνατος. Οι ηλικιωμένοι, τα μικρά παιδιά και οι πάσχοντες από καρδιοαναπνευστικές παθήσεις είναι πολύ πιο ευάλωτοι στις τοξικές επιδράσεις του μονοξειδίου του άνθρακα.

Εκτός από την οξεία δηλητηρίαση και η χρόνια δηλητηρίαση είναι πιθανή, όταν π.χ. μια οικιακή συσκευή εμφανίζει ελαττωματική λειτουργία και τα επίπεδα του μονοξειδίου του άνθρακα αυξάνουν μεν, αλλά όχι σε τέτοιο βαθμό ώστε να επέλθει κώμα. Ο γιατρός πρέπει να υποπτεύεται τη χρόνια δηλητηρίαση με μονοξείδιο του άνθρακα, όταν περισσότερα από ένα μέλη της ίδιας οικογένειας εμφανίζουν συμπτώματα, όπως κόπωση, ναυτία και πονοκεφάλους.

ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ

Όταν κάποιος ανακαλύψει ένα άτομο που είναι πολύ πιθανόν να έχει δηλητηριαστεί με μονοξείδιο του άνθρακα θα πρέπει να προβεί στις ακόλουθες ενέργειες.

• Το θύμα θα πρέπει να μεταφερθεί το συντομότερο σε χώρο που αερίζεται καλά.
• Αν το θύμα δεν εμφανίζει αυτόματη αναπνοή ή δεν ψηλαφάται σφυγμός, ακολουθείται η διαδικασία της καρδιοαναπνευστικής αναζωογόνησης.
• Με γρήγορες κινήσεις θα πρέπει ο χώρος που συνέβη το ατύχημα να αεριστεί καλά και να γίνει προσπάθεια εντοπισμού της πηγής του μονοξειδίου του άνθρακα, ώστε να διαφυλαχθεί η ασφάλεια των διασωστών.

Πως μπορώ να προλάβω τη δηλητηρίαση από CO στο σπίτι;

·  Τακτικό σέρβις των συστημάτων θέρμανσης που λειτουργούν με πετρέλαιο, φυσικό αέριο, κάρβουνο ή άλλη βιομάζα από ειδικευμένο τεχνικό.
·  Αποφύγετε τη χρήση θερμαστρών που λειτουργούν με αέριο ή κάρβουνο μέσα σε κλειστούς χώρους (διαμέρισμα, τροχόσπιτο κλπ).
·  Προτιμάτε πάντα συσκευές που έχουν τη σήμανση CE
·  Αν χρησιμοποιείτε σόμπα, τζάκι ή καυστήρα βιομάζας σκόπιμη είναι η εγκατάσταση ανιχνευτή CO που λειτουργεί με μπαταρία.

Πώς μπορώ να θερμάνω το σπίτι μου ή να μαγειρέψω με ασφάλεια όταν δεν υπάρχει ηλεκτρικό ρεύμα;

·  Ποτέ μη χρησιμοποιείτε μια ανοιχτή ψησταριά ή άλλο είδος φούρνου με αέριο ως μέσο θέρμανσης σε διαμέρισμα, τροχόσπιτο ή σκηνή.
·  Ποτέ μη χρησιμοποιείτε ψησταριά με κάρβουνα ως μέσο θέρμανσης σε κλειστό χώρο, εκτός αν το έχετε τοποθετήσει μέσα σε καλά αεριζόμενο τζάκι.
·  Ποτέ μη καίτε κάρβουνα σε κλειστό χώρο. Κόκκινα, γκρίζα ή λευκά εκκρίνουν CO.
·  Ποτέ μη χρησιμοποιείτε θερμάστρες υγραερίου που προορίζονται για κάμπινγκ σε εσωτερικό χώρο ως μέσο
θέρμανσης.
·  Ποτέ μη τοποθετείτε μια γεννήτρια ρεύματος μέσα σε δωμάτιο, σε κλειστό γκαράζ ή κοντά σε οπή εξαερισμού.

Πώς μπορώ να αποφύγω τη δηλητηρίαση από CO στο αυτοκίνητο μου;

·  Με τακτικό σέρβις από εξειδικευμένο τεχνικό, ο οποίος πρέπει να ελέγχει και το σύστημα της εξάτμισης. Διαρροή της εξάτμισης προς το εσωτερικό του αυτοκινήτου μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένες συγκεντρώσεις CO στη καμπίνα του αυτοκινήτου.
·  Ποτέ μη βάζετε σε λειτουργία το αυτοκίνητο σας μέσα σε κλειστό γκαράζ. Το μονοξείδιο του άνθρακα από τα καυσαέρια μπορεί να φτάσει πολύ γρήγορα σε υψηλές και επικίνδυνες συγκεντρώσεις.

 Διαβάστε επίσης

• Τα βλαβερά προϊόντα από την ατελή καύση, των ξύλων και οι κίνδυνοι για την υγεία μας.
• Άμεση αντιμετώπιση δηλητηρίασης από ουσίες, φάρμακα, εντομοκτόνα, είδη καθαρισμού, μονοξείδιο του άνθρακα και άλλα. Πρώτες βοήθειες
• Τι πρέπει να κάνετε αν πάθετε τροφική δηλητηρίαση. Ποια τα συμπτώματα που προκαλεί το χαλασμένο φαγητό; 
• Πυρετός, διάρροιες μπορεί να οφείλονται σε άπλυτα λαχανικά ή κακοσυντηρημένα τρόφιμα. Τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται η Σαλμονέλωση
• Tροφική δηλητηρίαση: 20 συνηθισμένα και ασυνήθιστα αίτια. Ποιά είναι τα συμπτώματα και πως μπορούμε να προστατευτούμε;
• Η δηλητηρίαση από βαρέα μέταλλα μπορεί να προκαλεί απώλεια μνήμης, αλλεργικές αντιδράσεις, πίεση, κατάθλιψη, αλλαγή συμπεριφοράς, κούραση, αϋπνία και αύξηση χοληστερίνης. Αποτοξίνωση και πρόληψη
• Γιατί προκαλεί ασφυξία η Δηλητηρίαση από Μονοξείδιο του Άνθρακα; Τι πρέπει να κάνετε για να την αντιμετωπίσετε και πώς προλαμβάνεται;
• Οι διαφορετικές εκδοχές θέρμανσης και η επικινδυνότητα τους. Η αιθαλομίχλη από την καύση των τζακιών και τι περιέχει.
• Γιατί προκαλεί ασφυξία η Δηλητηρίαση από Μονοξείδιο του Άνθρακα; Τι πρέπει να κάνετε για να την αντιμετωπίσετε και πώς προλαμβάνεται;
• Πυρετός, διάρροιες μπορεί να οφείλονται σε άπλυτα λαχανικά ή κακοσυντηρημένα τρόφιμα. Τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται η Σαλμονέλα

PhD

Δηλητηρίαση από το άοσμο Μονοξείδιο του Άνθρακα με ναυτία, κόπωση, πονοκέφαλος από τζάκι, σόμπα. Πρώτες βοήθειες

του Κωνσταντίνου Λούβρου, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Το μονοξείδιο του άνθρακα (CO) αποτελεί προϊόν ατελούς καύσης οργανικών ουσιών. Το CO περιέχεται στα αέρια καύσης, όπως αυτά που παράγονται από αυτοκίνητα ή φορτηγά, από σόμπες, στόφες, φανάρια, μαγκάλια, τζάκια και καυστήρες.

Σε περίπτωση συσσώρευσης μονοξειδίου του άνθρακα σε κλειστούς ή μικρούς χώρους μπορεί να οδηγήσει σε δηλητηρίαση ζώων και ανθρώπων 
Η δηλητηρίαση με μονοξείδιο του άνθρακα είναι μια ύπουλη κατάσταση, καθώς αυτό είναι άοσμο και δεν διακρίνεται στην ατμόσφαιρα όπως ο καπνός (αιθάλη).

Τα πιο συνηθισμένα ατυχήματα αφορούν οδηγούς οχημάτων που κοιμούνται μέσα σε αυτά με μηχανή, επισκευές οχημάτων που γίνονται μέσα σε κλειστά γκαράζ, συσκευές οικιακής θέρμανσης όπως μαγκάλι, τζάκι η σόμπα σε χώρους που δεν αερίζονται επαρκώς, πυρκαγιές, ανθρακωρύχους, αλλά και απόπειρες αυτοκτονίας. Ιδιαίτερα επικίνδυνη είναι η έκθεση σε μονοξείδιο του άνθρακα κατά τη διάρκεια του ύπνου ή σε άτομα τα οποία είναι μεθυσμένα, οι οποίοι μπορεί να πεθάνουν χωρίς να εκδηλώσουν συμπτώματα. Η δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα δεν έχει ειδικά συμπτώματα και για τη διάγνωσή της πρέπει να υπάρχει κλινική υποψία. 

Η τοξική δράση του μονοξειδίου του άνθρακα οφείλεται στην ικανότητά του να εκτοπίζει το οξυγόνο από τις θέσεις δέσμευσης του με την αιμοσφαιρίνη. Αυτό οφείλεται στην πολύ μεγαλύτερη χημική συγγένεια που έχει το μονοξείδιο του άνθρακα με την αιμοσφαιρίνη, σε σχέση με το οξυγόνο. Η τοξική δράση του CO οφείλεται στο ότι η αιμοσφαιρίνη παρουσιάζει κατά περίπου 200 έως 250 φορές μεγαλύτερη συγγένεια (συχνότερα αναφέρεται η τιμή 210) προς αυτό σε σχέση με το Ο2 σχηματίζοντας την ένωση καρβοξυαιμοσφαιρίνη. Έτσι, το αίμα χάνει την ικανότητά του να μεταφέρει οξυγόνο στους ιστούς και οργανισμός ασφυκτιεί. Ο εγκέφαλος είναι το πλέον ευαίσθητο όργανο στην έλλειψη οξυγόνου και για τον λόγο αυτό τα πρώτα συμπτώματα της δηλητηρίασης από το CO είναι ο πονοκέφαλος και η ζάλη, που καταλήγει σε λιποθυμία και τελικά στον θάνατο από ασφυξία. Το χαρακτηριστικό των δηλητηριάσεων από μονοξείδιο του άνθρακα είναι το έντονο κερασέρυθρο χρώμα που αποκτά το σώμα του θύματος και είναι εμφανέστατο στο πρόσωπό του. Με τον τρόπο αυτό εμποδίζεται η ανταλλαγή των αερίων στο επίπεδο των ιστών και γρήγορα εμφανίζεται υποξία. Αντίστοιχα, με την αιμοσφαιρίνη που μεταφέρει το οξυγόνο στους ιστούς, δρα και η μυοσφαιρίνη (myoglobin), η οποία μεταφέρει το οξυγόνο στα μυικά κύτταρα. Η μυοσφαιρίνη επίσης παρουσιάζει κατά περίπου 60 έως 70 φορές μεγαλύτερη συγγένεια προς το CO σε σχέση με το Ο2. Αν υπάρχει αυξημένη συγκέντρωση CO στην ατμόσφαιρα, τότε μεγάλο ποσοστό των ερυθρών αιμοσφαιρίων θα μεταφέρει CO αντί για το οξυγόνο που χρειάζονται όλοι οι ανθρώπινοι ιστοί για να λειτουργήσουν. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε βλάβη των ιστών και θάνατο. 

Ο καπνός του τσιγάρου περιέχει μεγάλες συγκεντρώσεις CO, με αποτέλεσμα να σχηματίζεται αρκετή ποσότητα καρβοξυαιμογλοβίνης σε μικρό χρονικό διάστημα. Το γεγονός αυτό πρέπει να το παίρνει σοβαρά υπόψη κανείς, όταν μάλιστα ζει στο περιβάλλον μιας πόλεως όπου η ατμόσφαιρα είναι επιβαρυμένη με διάφορους αέριους ρύπους η συνεργιστική δράση των οποίων σε πολλές περιπτώσεις δεν έχει ακόμα εκτιμηθεί.

Καθαρή ατμόσφαιρα πλούσια σε Ο₂ έχει ως αποτέλεσμα να καθαρίζεται ο άνθρωπος από την καρβοξυαιμογλοβίνη που υπάρχει στο αίμα του. Είναι φανερή επομένως και γιαυτό το λόγο η σημασία των εξορμήσεων το Σαββατοκύριακο στην εξοχή.

Ο περιορισμός της ρύπανσης από CO της ατμόσφαιρας των αστικών κυρίως κέντρων έχει άμεση σχέση με τον περιορισμό των εκπομπών από τα αυτοκίνητα, γεγονός που μπορεί να επιτευχθεί τόσο με την καλύτερη λειτουργία του κινητήρα, όσο και με τη χρησιμοποίηση ειδικών αντιδραστήρων μέσα από τους οποίους διοχετεύονται τα καυσαέρια.

Συμπτώματα

Καθώς αυξάνει η συγκέντρωση του μονοξειδίου του άνθρακα στο αίμα, εμφανίζεται 

• ναυτία,
• κόπωση και
• πονοκέφαλος.

Πολύ χαρακτηριστικό είναι το βαθύ κόκκινο χρώμα που αποκτά το θύμα (σαν κεράσι), που είναι εμφανές και στο πρόσωπο. Στη συνέχεια το θύμα πέφτει σε κώμα και επέρχεται ο θάνατος. Οι ηλικιωμένοι, τα μικρά παιδιά και οι πάσχοντες από καρδιοαναπνευστικές παθήσεις είναι πολύ πιο ευάλωτοι στις τοξικές επιδράσεις του μονοξειδίου του άνθρακα.

Εκτός από την οξεία δηλητηρίαση και η χρόνια δηλητηρίαση είναι πιθανή, όταν π.χ. μια οικιακή συσκευή εμφανίζει ελαττωματική λειτουργία και τα επίπεδα του μονοξειδίου του άνθρακα αυξάνουν μεν, αλλά όχι σε τέτοιο βαθμό ώστε να επέλθει κώμα. Ο γιατρός πρέπει να υποπτεύεται τη χρόνια δηλητηρίαση με μονοξείδιο του άνθρακα, όταν περισσότερα από ένα μέλη της ίδιας οικογένειας εμφανίζουν συμπτώματα, όπως κόπωση, ναυτία και πονοκεφάλους.

ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ

Όταν κάποιος ανακαλύψει ένα άτομο που είναι πολύ πιθανόν να έχει δηλητηριαστεί με μονοξείδιο του άνθρακα θα πρέπει να προβεί στις ακόλουθες ενέργειες. 

• Το θύμα θα πρέπει να μεταφερθεί το συντομότερο σε χώρο που αερίζεται καλά.
• Αν το θύμα δεν εμφανίζει αυτόματη αναπνοή ή δεν ψηλαφάται σφυγμός, ακολουθείται η διαδικασία της καρδιοαναπνευστικής αναζωογόνησης.
• Με γρήγορες κινήσεις θα πρέπει ο χώρος που συνέβη το ατύχημα να αεριστεί καλά και να γίνει προσπάθεια εντοπισμού της πηγής του μονοξειδίου του άνθρακα, ώστε να διαφυλαχθεί η ασφάλεια των διασωστών.

Πως μπορώ να προλάβω τη δηλητηρίαση από CO στο σπίτι;

·  Τακτικό σέρβις των συστημάτων θέρμανσης που λειτουργούν με πετρέλαιο, φυσικό αέριο, κάρβουνο ή άλλη βιομάζα από ειδικευμένο τεχνικό. 
·  Αποφύγετε τη χρήση θερμαστρών που λειτουργούν με αέριο ή κάρβουνο μέσα σε κλειστούς χώρους (διαμέρισμα, τροχόσπιτο κλπ). 
·  Προτιμάτε πάντα συσκευές που έχουν τη σήμανση CE 
·  Αν χρησιμοποιείτε σόμπα, τζάκι ή καυστήρα βιομάζας σκόπιμη είναι η εγκατάσταση ανιχνευτή CO που λειτουργεί με μπαταρία. 

Πώς μπορώ να θερμάνω το σπίτι μου ή να μαγειρέψω με ασφάλεια όταν δεν υπάρχει ηλεκτρικό ρεύμα;

·  Ποτέ μη χρησιμοποιείτε μια ανοιχτή ψησταριά ή άλλο είδος φούρνου με αέριο ως μέσο θέρμανσης σε διαμέρισμα, τροχόσπιτο ή σκηνή. 
·  Ποτέ μη χρησιμοποιείτε ψησταριά με κάρβουνα ως μέσο θέρμανσης σε κλειστό χώρο, εκτός αν το έχετε τοποθετήσει μέσα σε καλά αεριζόμενο τζάκι. 
·  Ποτέ μη καίτε κάρβουνα σε κλειστό χώρο. Κόκκινα, γκρίζα ή λευκά εκκρίνουν CO. 
·  Ποτέ μη χρησιμοποιείτε θερμάστρες υγραερίου που προορίζονται για κάμπινγκ σε εσωτερικό χώρο ως μέσο 
θέρμανσης. 
·  Ποτέ μη τοποθετείτε μια γεννήτρια ρεύματος μέσα σε δωμάτιο, σε κλειστό γκαράζ ή κοντά σε οπή εξαερισμού. 

Πώς μπορώ να αποφύγω τη δηλητηρίαση από CO στο αυτοκίνητο μου;

·  Με τακτικό σέρβις από εξειδικευμένο τεχνικό, ο οποίος πρέπει να ελέγχει και το σύστημα της εξάτμισης. Διαρροή της εξάτμισης προς το εσωτερικό του αυτοκινήτου μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένες συγκεντρώσεις CO στη καμπίνα του αυτοκινήτου. 

·  Ποτέ μη βάζετε σε λειτουργία το αυτοκίνητο σας μέσα σε κλειστό γκαράζ. Το μονοξείδιο του άνθρακα από τα καυσαέρια μπορεί να φτάσει πολύ γρήγορα σε υψηλές και επικίνδυνες συγκεντρώσεις. 

 Διαβάστε επίσης

• Άμεση αντιμετώπιση δηλητηρίασης από ουσίες, φάρμακα, εντομοκτόνα, είδη καθαρισμού, μονοξείδιο του άνθρακα και άλλα. Πρώτες βοήθειες
• Οι διαφορετικές εκδοχές θέρμανσης και η επικινδυνότητα τους. Η αιθαλομίχλη από την καύση των τζακιών και τι περιέχει.
• Οι διαφορετικές εκδοχές θέρμανσης και η επικινδυνότητα τους. Η αιθαλομίχλη από την καύση των τζακιών και τι περιέχει.
• Τα βλαβερά προϊόντα από την ατελή καύση, των ξύλων και οι κίνδυνοι για την υγεία μας.
• Άμεση αντιμετώπιση δηλητηρίασης από ουσίες, φάρμακα, εντομοκτόνα, είδη καθαρισμού, μονοξείδιο του άνθρακα και άλλα. Πρώτες βοήθειες

Αffidea: Tο πιο σύγχρονο PET/CT στην Ελλάδα φέρνει μία νέα εποχή στη Νευρολογική & Ογκολογική Απεικόνιση

medlabnews.gr iatrikanea

Η Affidea, ο κορυφαίος πάροχος Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας σε Ελλάδα και Ευρώπη και με τον νεότερο στόλο διαγνωστικών συστημάτων πανευρωπαϊκά, εισάγει στο δίκτυό της το πρώτο PET/CT Omni Legend στη χώρα. Το νέο PET/CT Omni Legend της GE HealthCare, εγκατεστημένο στο Affidea neuraCare, καθορίζει νέα πρότυπα στην Ογκολογική απεικόνιση και στη Νευροαπεικόνιση.

Με τεχνολογία αιχμής και ενσωματωμένη Τεχνητή Νοημοσύνη, το σύστημα προσφέρει:
Υψηλότατη ευκρίνεια εικόνας και ανιχνευσιμότητα μικρών, χαμηλής αντίθεσης βλαβών
Μικρότερη διάρκεια εξέτασης, με μέγιστη άνεση για τον ασθενή
Ελαχιστοποιημένη δόση ακτινοβολίας, με το βέλτιστο απεικονιστικό αποτέλεσμα
Απόλυτη ακρίβεια στην πρωτογενή διάγνωση, στη σταδιοποίηση, και την αξιολόγηση της θεραπευτικής ανταπόκρισης

Καθοριστικός Ρόλος στην Ογκολογία

Η μοριακή απεικόνιση PET/CT αποτελεί θεμέλιο της σύγχρονης ογκολογικής πρακτικής, προσφέροντας:
Ακριβή σταδιοποίηση και επανασταδιοποίηση
Πρώιμη ανίχνευση κακοήθειας
Αξιολόγηση θεραπευτικής ανταπόκρισης & δυνατότητα έγκαιρης αναπροσαρμογής του πλάνου
Αξιόπιστη ποσοτικοποίηση της νόσου για ασφαλή διαχρονική συγκρισιμότητα
Stage migration που οδηγεί σε πιο στοχευμένες και αποτελεσματικές θεραπευτικές αποφάσεις

Σημαντική Συμβολή στη Νευρολογία

Το νέο PET/CT ενισχύει ουσιαστικά τη διαγνωστική ικανότητα σε νευρολογικές παθήσεις:
Νόσος Αλτσχάιμερ & Άνοιες – ανίχνευση πρώιμων μεταβολικών αλλαγών πριν από την κλινική εκδήλωση
Επιληψία – εντοπισμός της επιληπτογόνου εστίας πριν από πιθανή χειρουργική αντιμετώπιση
Νεύρο-ογκολογία – σαφής διαφοροποίηση βλαβών και ακριβής αξιολόγηση θεραπείας
Κινητικές διαταραχές (π.χ. Πάρκινσον) – λειτουργική εκτίμηση του ντοπαμινεργικού συστήματος

Πλήρης Ομάδα Ραδιοφαρμάκων – Εξατομικευμένη Απεικόνιση

Η Affidea υλοποιεί εξετάσεις με όλα τα σύγχρονα ράδιο-φάρμακα για στοχευμένη, ακριβή απεικόνιση:
18F–FDG: Ογκολογία, φλεγμονές & λοιμώξεις
18F–PSMA: Καρκίνος προστάτη – βιοχημική υποτροπή & σταδιοποίηση
18F-Amyloid: Nόσος Αλτσχάιμερ - ανίχνευση και ποσοτικοποίηση των πλακών β-αμυλοειδούς στον εγκέφαλο

· 18F–FDOPA:

o Αξιολόγηση νόσου Πάρκινσον και άτυπων Παρκινσονικών Συνδρόμων
Μυελοειδές καρκίνωμα θυρεοειδούς, φαιοχρωμοκύττωμα / παραγαγγλιώματα
18F–FET: Νευροογκολογία
18F–NaF: Οστικές μεταστάσεις & αξιολόγηση σκελετικού μεταβολισμού

Για πρώτη φορά στην Ελλάδα: Η Affidea διενεργεί την εξέταση F-18 FDOPA PET/CT

Για πρώτη φορά στη χώρα, στο Affidea neuraCare πραγματοποιήθηκε F-18 FDOPA PET/CT για τη διερεύνηση Παρκινσονικών συνδρόμων, προσφέροντας:
Ακριβή απεικόνιση των προσυναπτικών ντοπαμινεργικών νευρώνων
Μοναδική εξέταση για την διάγνωση και εξέλιξη της νόσου του Πάρκινσον

Μια εξέταση που μέχρι πρόσφατα δεν ήταν διαθέσιμη στην Ελλάδα, πλέον προσφέρει μοναδική διαγνωστική πληροφορία σε ασθενείς που υποφέρουν από την νόσο Πάρκινσον και άτυπα παρκινσονικά σύνδρομα και που επηρεάζουν μεγάλο αριθμό ασθενών.

Συνεχής Επένδυση της Affidea στην Ποιότητα και Ασφάλεια

Με το νέο PET/CT Omni Legend, η Affidea επιβεβαιώνει τη δέσμευσή της για συνεχή επένδυση στην καινοτομία, την ποιότητα και την ασφάλεια. Προσφέρει σταθερά τεχνολογία υψηλής απόδοσης που μετατρέπει τη διαγνωστική διαδικασία σε μια ασφαλέστερη, ταχύτερη και πιο ανθρώπινη εμπειρία για κάθε ασθενή.

Κορυφαία Ονόματα Ιατρών & Επιστημόνων στην Υπηρεσία του Εξεταζόμενου

Στο πλευρό κάθε εξεταζόμενου του Affidea neuraCare βρίσκεται μια διεπιστημονική ομάδα κορυφαίων επαγγελματιών υγείας, που αφουγκράζεται τις ανάγκες του, κατανοεί τις προκλήσεις του και προσφέρει φροντίδα με αυθεντικό ενδιαφέρον. Η εξειδικευμένη αυτή ομάδα περιλαμβάνει διακεκριμένους Ευρωπαίους ειδικούς νευρολόγους, νευροψυχολόγους, νευροακτινολόγους, ιατρούς πυρηνικής ιατρικής, ακτινοφυσικούς, μικροβιολόγους και νοσηλευτές, όλοι αφιερωμένοι στη βέλτιστη υποστήριξη των ασθενών μας.

Σύνδρομο RETT. Γιατί επηρεάζει κυρίως τα κορίτσια; Ποια τα στάδια του συνδρόμου;

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Το Σύνδρομο RETT είναι μία περίπλοκη νευρολογική ανωμαλία. Επηρεάζει κυρίως τα κορίτσια. Παρ’ όλο που αρχικά τα συμπτώματα του Συνδρόμου RETT δεν είναι φανερά, παρουσιάζεται από την γέννηση και φανερώνονται κατά την διάρκεια του δεύτερου έτους.

Άτομα με σύνδρομο RETT είναι πολλαπλώς ανίκανα και τελείως εξαρτημένα από τους άλλους, για τις ανάγκες τους, κατά την διάρκεια της ζωής τους. 
Το σύνδρομο Rett είναι πάθηση μικρών κοριτσιών και έχει συχνότητα 1 (ένα) σε περίπου 10,000 κορίτσια. Το σύνδρομο Rett χαρακτηρίζεται από ένα συγκεκριμένο αναπτυξιακό χρονοδιάγραμμα. 

Η διάγνωση του συνδρόμου τίθεται με βάση καθιερωμένων διαγνωστικών κριτήριων και επιβεβαιώνεται με την ανεύρεση της μοριακής διαταραχής. 

Γιατί ονομάζεται Σύνδρομο RETT;

Σύνδρομο είναι μία ομάδα από χαρακτηριστικά που συμβαίνουν μαζί και χαρακτηρίζουν μια παθολογική κατάσταση. Το πρότυπο των χαρακτηριστικών που συνδέονται με το σύνδρομο RETT, τα εξήγησε πρώτος ο Αυστριάκος γιατρός Dr. Ανδρέας Ρεττ το 1966.

Γιατί συμβαίνει το σύνδρομο RETT;

Το σύνδρομο RETT έχει γενετική καταγωγή. Πιθανότατα είναι η πιο κοινή γενετική αιτία μεγάλης διανοητικής και σωματικής ανικανότητας στα κορίτσια, που συμβαίνει σε περισσότερες από 1 στις 10,000 γεννήσεις θηλέων.  Πρόσφατα ανακαλύφθηκε ότι μια μεγάλη ομάδα ατόμων με σύνδρομο RETT έχουν μια μεταβολή ή ελάττωμα στο γονίδιο MECP2 του X χρωμοσώματος.

Το γονίδιο MeCP2 είναι υπεύθυνο για την παραγωγή μιας μεθυλιωμένης πρωτεΐνης που καταγράφεται ως CpG-2 συνδετική πρωτεΐνη. Αυτή, με τρία άλλα λευκώματα συνδέονται με μεθυλιωμένο DNA που έχει ως αποτέλεσμα την αναστολή της μεταγραφής. Με άλλα λόγια όταν το γονίδιο δεν παράγει την υγιή αυτή CpG-2 πρωτεΐνη, δημιουργείται διαταραχή στη μεταγραφή που είναι μια  σπουδαία λειτουργία του γονιδιακού υλικού και της παραγωγής λευκωμάτων. Αυτή η διαταραχή παρεμβαίνει στην στρατηγική της διαφοροποίησης των νευρικών κυττάρων του εγκεφάλου.

Συνήθως πάσχουν τα κορίτσια διότι λαμβάνουν ένα X χρωμόσωμα από τον πατέρα και ένα από την μητέρα. Τα αγόρια δεν εμφανίζουν την νόσο διότι αναγκαστικά από τον πατέρα παίρνουν το Υ χρωμόσωμα και από την μητέρα ένα υγιές Χ χρωμόσωμα. Βέβαια καταγράφονται σπάνια αγόρια με συμπτώματα και κλινική εικόνα συνδρόμου Rett που είναι μωσαϊκά. Δηλαδή ένα τμήμα του πληθυσμού των κυττάρων στο σώμα τους περιέχει το παθολογικό γονίδιο.

Συμπτώματα

Τα μωρά με σύνδρομο Rett γενικά γεννιούνται μετά από μια φυσιολογική εγκυμοσύνη και τον τοκετό. Τα περισσότερα φαίνεται ότι θα αναπτυχθούν κανονικά και συμπεριφέρονται φυσιολογικά για τους πρώτους έξι μήνες. Μετά από αυτό το διάστημα, τα σημεία και τα συμπτώματα αρχίζουν να εμφανίζονται. Οι πιο έντονες μεταβολές εμφανίζονται γενικά στους 12 έως 18 μήνες της ηλικίας, σε μια περίοδο εβδομάδων ή μηνών. 

Τα παρακάτω είναι τα τυπικά συμπτώματα:

• Μια μικρή περίοδο στην βρεφική ηλικία όπου το παιδί φαίνεται να κάνει κανονική ή περίπου κανονική πρόοδο.
• Μια περίοδο αδράνειας στην ανάπτυξη περίπου από το τέλος του πρώτου έτους, που διαρκεί μέχρι να αρχίσει η παλινδρόμηση.
• Μια περίοδο παλινδρόμησης όπου η ικανότητα ομιλίας και κίνησης των χεριών μειώνεται. Αυτό συμβαίνει μεταξύ εννέα και τριάντα μηνών.
• Ανάπτυξη επαναληπτικών κινήσεων στα χέρια (συστροφές, παλαμάκια, κτυπήματα των χεριών και βάζοντας τα χέρια στο στόμα)
• Ασυνήθιστες κινήσεις των ματιών. Παιδιά με σύνδρομο Rett τείνουν να έχουν ασυνήθιστες κινήσεις των ματιών, όπως κοιτάζοντας έντονα, ανοιγοκλείνοντας ή κλείνοντας το ένα μάτι κάθε φορά. 
• Εμφάνιση δύσκαμπτης και τραχείας στάσης και βαδίσματος.
• Κανονική περιφέρεια κρανίου κατά τη γέννηση με ακόλουθη επιβράδυνση στην ανάπτυξη του κρανίου μεταξύ των δύο μηνών και τεσσάρων χρόνων περίπου
• Απουσία άλλης ασθένειας, συνδρόμου ή τραυματισμού για να δικαιολογήσουν τα παραπάνω συμπτώματα.

Άλλα συμπτώματα που φαίνονται συνήθως:

• Ανωμαλίες στην αναπνοή συμπεριλαμβανομένου δύσπνοιας, κράτημα της αναπνοής και κατάποση αέρα.
• Επιληψία – πάνω από το 50% των ατόμων με σύνδρομο RETT βιώνουν κάποιας μορφής επιληπτικής κρίσης σε κάποια διάστημα.
• Ανωμαλία στο ηλεκτροεγκεφαλογράφημα.
• Αυξημένο μυϊκό τόνο με τον χρόνο. Άκαμπτοι μύες, παραμορφώσεις στις αρθρώσεις.
• Άστατο περπάτημα (μόνο οι μισοί από αυτούς που πάσχουν από το σύνδρομο αποκτούν ανεξάρτητη κίνηση).
• Ανάπτυξη σκολίωσης (καμπύλη του σπονδύλου).
• Κύφωση
• Καρδιακή αρρυθμία (αρρυθμίες). Αυτό είναι ένα απειλητικό για τη ζωή πρόβλημα για πολλά παιδιά και ενήλικες με σύνδρομο Rett.
• Δυσκοιλιότητα. Αυτό είναι ένα κοινό πρόβλημα σε άτομα με σύνδρομο Rett. 

Τα στάδια του συνδρόμου Rett.

Το σύνδρομο Rett εξελίσσεται σε τέσσερα στάδια.

1. Πρώιμη εκδήλωση της ασθένειας (μεταξύ 6 και 18 μηνών).

2. Το παιδί χάνει την στοχευμένη χρήση των χεριών του. Τρίβει τα χέρια μεταξύ τους, κάνει παλαμάκια ή τα βάζει συνέχεια στο στόμα; Κινήσεις που εξαφανίζονται στον ύπνο. Ενδέχεται να εμφανίσει και επεισόδια με γρήγορη ή άρρυθμη αναπνοή και ενδιάμεσες μικρές παύσεις. Η συμπεριφορά γίνεται αυτιστικόμορφη και παγιώνεται η επίκτητη μικροκεφαλία. Ένα τρίτο των κοριτσιών παρουσιάζει επιληπτικές κρίσεις και δίδονται αντιεπιληπτικά φάρμακα. Η κινητική καθυστέρηση ενέχει το στοιχείο της απραξίας και συνυπάρχει αδεξιότητα λεπτών κινήσεων.

3. Λέγεται και ψευδο-στατικό και καλύπτει το φάσμα 3 ως 10 χρονών. Κυριαρχούν τα κινητικά προβλήματα και οι επιληπτικές κρίσεις. Μπορεί να βελτιωθεί λίγο η συμπεριφορά και το κορίτσι φαίνεται πιο διαυγές με περισσότερο ενδιαφέρον για το περιβάλλον και τους οικείους. Η ομιλία είναι περιορισμένη.

4. Υπάρχει περαιτέρω επιδείνωση κινητικότητας. Η υποτονία παραχωρεί τη θέση της σε σπαστικότητα και καταγράφονται συγκάμψεις αρθρώσεων με σκολίωση της σπονδυλικής στήλης. Το περπάτημα είναι αργό και αταξικό. Οι στερεοτυπίες χεριών μειώνονται και μπορεί να βελτιωθεί η οπτική επαφή του παιδιού. Ησυχάζει η επιληπτογενής δραστηριότητα και βελτιώνεται κάπως η ποιότητα ζωής. Τα παιδιά εμφανίζουν νοητική υστέρηση και αυτισμό. Το προσδόκιμο επιβίωσης είναι η μέση ενήλικη ζωή.

Πως γίνεται η διάγνωση του συνδρόμου RETT;

Η διάγνωση του συνδρόμου γίνεται με κλινική διάγνωση – κοιτάζοντας κινήσεις και συμπεριφορές. Οι βασικές εξετάσεις αίματος είναι κατά κανόνα φυσιολογικές.

Διαγνωστικά ανιχνεύεται η βλάβη του γονιδίου MeCP2 σε εξέταση αίματος του παιδιού σε περίπου 80% των ατόμων.
Το εγκεφαλογράφημα σχεδόν πάντα έχει βραδέα κύματα ανάλογα με το στάδιο της νόσου. Επίσης μπορεί να υπάρχουν επιληπτικές εκφορτίσεις που αποτελούν έμμεση απόδειξη ότι το παιδί κάνει η μπορεί να κάνει επιληπτικές κρίσεις.
Η μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου είναι η εξέταση εκλογής και αποκαλύπτει βαθμό συμμετρικής και διάχυτης ατροφίας του φλοιού και επακόλουθη μείωση του πάχους του μεσολοβίου.

Αν το παιδί παίρνει φάρμακα για επιληψία, χρειάζεται ανά τακτά διαστήματα γενική αίματος, ηπατικά ένζυμα (SGOT, SGPT) και στάθμη του φαρμάκου στο αίμα πριν την πρωινή δόση.

Πότε πρέπει να δείτε ένα γιατρό για το Σύνδρομο RETT

Συμπτώματα του συνδρόμου Rett μπορεί να είναι λεπτές στα πρώτα στάδια. Δείτε το γιατρό του παιδιού σας αμέσως εάν αρχίσετε να παρατηρείτε σωματικά προβλήματα ή αλλαγές στη συμπεριφορά, όπως:

• Επιβράδυνση της ανάπτυξης από το κεφάλι του παιδιού σας ή άλλα μέρη του σώματος
• Μειώθηκε ο συντονισμός ή η κινητικότητα;
• Επαναλαμβανόμενες κινήσεις των χεριών
• Μείωση επαφή με τα μάτια ή απώλεια ενδιαφέροντος για κανονικό παιχνίδι
• Καθυστερημένη ανάπτυξης του λόγου ή απώλεια λόγου αφού απέκτησε προηγουμένως ικανότητες ομιλίας
• Προβληματική συμπεριφορά ή σημαντικές εναλλαγές της διάθεσης (συναισθηματική απορρύθμιση)

 Θεραπεία

Θεραπεία του συνδρόμου Rett απαιτεί μια ομαδική προσέγγιση, συμπεριλαμβανομένης της τακτικής ιατρικής περίθαλψης και  φυσικά, την λογοθεραπεία.  Η ανάγκη για υποστήριξη δεν τελειώνει όταν τα παιδιά μεγαλώσουν - είναι συνήθως απαραίτητη σε όλη τη ζωή.

Θεραπείες που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά και τους ενήλικες με σύνδρομο Rett περιλαμβάνουν:

• Φάρμακα. Αν και τα φάρμακα δεν μπορεί να θεραπεύσουν το σύνδρομο Rett, που μπορεί να βοηθήσουν στον έλεγχο μερικά από τα σημεία και τα συμπτώματα που σχετίζονται με τη διαταραχή, όπως επιληπτικές κρίσεις και μυϊκή δυσκαμψία.
• Φυσικές και λογοθεραπεία. Φυσικοθεραπεία και η χρήση κηδεμόνων που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά που έχουν σκολίωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η φυσικοθεραπεία μπορεί επίσης να βοηθήσει να διατηρήσει το περπάτημα των δεξιοτήτων, την ισορροπία και την ευελιξία, ενώ η εργοθεραπεία μπορεί να βελτιώσει τη σκόπιμη χρήση των χεριών. Οι επαναλαμβανόμενες κινήσεις του χεριού είναι ένα πρόβλημα. Νάρθηκες που περιορίζουν τον αγκώνα ή την κίνηση του καρπού μπορεί να είναι χρήσιμοι. Η λογοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της ζωής ενός παιδιού με τη διδασκαλία τρόπων επικοινωνίας.
• Διατροφική υποστήριξη. Η σωστή διατροφή είναι εξαιρετικά σημαντική τόσο για τη φυσιολογική ανάπτυξη και για τη βελτίωση της ψυχικής και των κοινωνικών ικανοτήτων. Μερικά παιδιά με σύνδρομο Rett μπορεί να χρειαστούν υψηλής θερμιδικής αξίας, καλά ισορροπημένη διατροφή. Άλλα μπορεί να χρειαστεί να τρέφονται μέσω ενός σωλήνα που τοποθετείται στη μύτη (ρινογαστρικού σωλήνα) ή απευθείας στο στομάχι. 

Σημαντικό:
Το σύνδρομο Rett δεν περιλαμβάνεται στον Πίνακα Παθήσεων (2/2018)για τις οποίες η διάρκεια αναπηρίας των ασφαλισμένων κρίνεται επ’ αόριστον, κάτι που η ΕΣΑμεΑ έχει ζητήσει να αλλάξει. Για το Σύνδρομο Rett  δεν γίνεται καμία αναφορά στον αναθεωρημένο ΕΠΠΠΑ.

Πηγή 

International Rett Syndrome Foundation

Διαβάστε επίσης

• Ποιες είναι οι σπάνιες παθήσεις; Ένας στους δέκα Έλληνες πάσχουν από μία σπάνια ασθένεια. (video)
• Σπάνιες Παθήσεις και Ορφανά φάρμακα. Official Video

Ημικρανία. Απλά μέτρα που μπορεί να σας βοηθήσουν να αντιμετωπίσετε τις ημικρανίες στο σπίτι. Υπάρχουν εναλλακτικές θεραπείες;

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου,  medlabnews.gr iatrikanea

Αν και σχεδόν όλοι οι άνθρωποι θα έχουν κάποια στιγμή στη ζωή τους την εμπειρία κάποιας κεφαλαλγίας, ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού φαίνεται πως ταλαιπωρείται από συχνούς πονοκεφάλους. Για αυτούς τους ανθρώπους, οι πονοκέφαλοι μπορεί να αποτελούν σημαντικό πρόβλημα στην καθημερινότητα τους, να οδηγούν σε δυσκολίες στην επαγγελματική και προσωπική τους ζωή και να προκαλούν ανησυχία σχετικά με την αιτιολογία τους.

Ωστόσο, στην συντριπτική τους πλειονότητα, οι πονοκέφαλοι δεν οφείλονται σε κάποια σοβαρή αιτία, αλλά πρόκειται για την ημικρανία, την κεφαλαλγία τάσεως ή την αθροιστική κεφαλαλγία.

Τι είναι η ημικρανία; 

Ημικρανίες είναι οι σοβαροί πονοκέφαλοι που συνήθως αρχίζουν από τη μία πλευρά της κεφαλής (συχνά πίσω από το  μάτι) και απλώνονται σε όλο το κεφάλι. Οι ημικρανίες μπορεί  να  διαρκέσουν από δύο ώρες μέχρι λίγες ημέρες. Πολλές επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει την τεράστια αρνητική επίπτωση της πάθησης στο άτομο, στην οικογένεια του και την κοινωνική του ζωή όπως όμως και στο σύστημα υγείας.

Οι ημικρανίες επηρεάζουν περίπου ένα στα 10 άτομα. Είναι τρεις φορές πιο συχνές σε γυναίκες και έχουν την τάση να επηρεάζουν τους νέους που είναι κατά τα άλλα υγιείς. Οι περισσότεροι άνθρωποι που παθαίνουν ημικρανίες έχουν ένα μέλος της οικογένειας με το ίδιο πρόβλημα.

Τι προκαλεί ημικρανία;

Η αιτία των ημικρανιών είναι ασαφής.

Οι μελέτες δείχνουν ότι η ημικρανία προκαλείται από διόγκωση των αιμοφόρων αγγείων στο δέρμα του κρανίου και στους ιστούς γύρω από τον εγκέφαλο, προκαλώντας περισσότερο αίμα να διοχετεύεται στον εγκέφαλο. Αλλαγές στη δραστηριότητα του εγκεφάλου και των χημικών ουσιών φαίνεται επίσης να παίζουν ρόλο. Χαμηλά επίπεδα σεροτονίνης ευθύνονται για την πυροδότηση της ημικρανικής αντίδρασης, σε όσους έχουν προδιάθεση. Μεγάλο ρόλο στην προδιάθεση αυτή έχει η κληρονομικότητα, χωρίς όμως μέχρις στιγμής να έχει δοθεί σαφής επιστημονική εξήγηση αυτού του γεγονότος.

Διαφορετικοί τύποι ημικρανιών

-Οι Κοινές ημικρανίες αποτελούν το 80% των ημικρανιών.  Δεν υπάρχει αύρα πριν από μια κοινή ημικρανία.

Η αύρα είναι μια αίσθηση που γίνεται αντιληπτή από έναν ασθενή, και προηγείται μιας κατάστασης που επηρεάζει τον εγκέφαλο. Μια αύρα συχνά εμφανίζεται πριν από μια ημικρανία ή μια επιληπτική κρίση. Τα συμπτώματα που την αποτελούν μπορεί να είναι για τον ασθενή, φώτα που αναβοσβήνουν ή μια λάμψη φωτός, θολή όραση, αίσθηση κρύου, μούδιασμα, αδυναμία ή δυσκολία στην ομιλία.

-Οι Κλασικές ημικρανίες είναι συνήθως πολύ πιο σοβαρές από τις κοινές ημικρανίες. Τα άτομα με κλασικές ημικρανίες βιώσουν μια αύρα πριν από τους πονοκεφάλους τους. Τις περισσότερες φορές, η αύρα αυτή είναι μια οπτική διαταραχή (περιγράμματα των φώτων ή ακανόνιστες φωτεινές εικόνες).

-Η χρόνια ημικρανική κατάσταση δεν υποχωρεί από μόνη της. Αποτελείται από εξουθενωτικές ημικρανίες που διαρκούν για περισσότερες από 72 ώρες. 

Υπάρχουν διάφορα ερεθίσματα που μπορεί να προκαλέσουν μια ημικρανία τα οποία διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. O εντοπισμός του εναύσματος ενός ατόμου  δεν  είναι πάντα εύκολος. Ορισμένα κοινά εναύσματα  συμπεριλαμβάνουν:

• το αλκοόλ, πιο συγκεκριμένα το κόκκινο κρασί

• τα φώτα από μια τηλεόραση ή οθόνη ηλεκτρονικού υπολογιστή που αναβοσβήνουν

• τη θερμότητα, το φως (λάμψη), ή ο θόρυβος

• τις χημικές ουσίες, όπως αυτές που βρίσκονται στη βενζίνη και  τα αρώματα

• το τυρί, τον καφέ, τους ξηρούς καρπούς, τη σοκολάτα, τα  πορτοκάλια, τις ντομάτες, ορισμένα συντηρητικά και πρόσθετα τροφίμων

• την πείνα

• τις ορμονικές αλλαγές - τις περιόδους, τα χάπια ορμονών και  την εμμηνόπαυση

• την άσκηση

• τα συναισθήματα - το άγχος, τον ενθουσιασμό ή την κόπωση

• τη χαλάρωση - μετά από μια εβδομάδα εργασίας γεμάτη άγχος, χαλαρώνετε και εκδηλώνεται κρίση ημικρανίας.

Ποια είναι τα συμπτώματα της Ημικρανίας;

Τα συμπτώματα της ημικρανίας διαφέρουν από εκείνα του κοινού πονοκεφάλου. Πρόκειται για έντονη κεφαλαλγία, που διαρκεί από 4 έως 72 ώρες. Ο πόνος μπορεί να επεκτείνεται σε ολόκληρο το κεφάλι και όχι απαραίτητα να εντοπίζεται στη μία πλευρά του, όπως ίσως θα πιστεύαμε λόγω της ετυμολογίας της λέξης (ημι-κρανίες). Υπάρχει ακόμη η πιθανότητα να μετατοπίζεται ο πόνος από τη μία πλευρά του κεφαλιού στην άλλη.

Ο πόνος της ημικρανίας μπορεί να είναι παλλόμενος, σφυγμικός ή πιεστικός και επιδεινώνεται με την κίνηση και τις συνηθισμένες δραστηριότητες. Άλλα συμπτώματα είναι:

• ένα προειδοποιητικό σήμα (αύρα), όπως η θόλωση της όρασης, φώτα που αναβοσβήνουν, μούδιασμα, ρίγος και περίεργες οσμές

• ναυτία και εμετός

• δυσανεξία σε λαμπρά φώτα

• δυσανεξία σε δυνατούς θορύβους.

Οι κρίσεις μπορεί να είναι λίγες και σποραδικές, ή συχνές και σοβαρές. Οι ημικρανίες είναι συχνά απρόβλεπτες.

Θεραπεία

Οι ημικρανίες διαφέρουν μεταξύ των ανθρώπων και το ίδιο ισχύει για τη θεραπεία.

Υπάρχουν πολλές νέες θεραπείες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για μια κρίση.

Τα κοινά παυσίπονα όπως η παρακεταμόλη και η ασπιρίνη δεν είναι τις περισσότερες φορές δραστικά. Αντιθέτως πρέπει να τονισθεί ότι η κατάχρησή τους μπορεί να οδηγήσει σε εμφάνιση καθημερινού πονοκεφάλου.

Τα άτομα που πάσχουν από πονοκεφάλους συνηθίζουν να παίρνουν κάθε λογής παυσίπονα. Τα φάρμακα αυτά ενώ στην αρχή είναι αποτελεσματικά στις συνηθισμένες δόσεις, σταδιακά παύουν να λειτουργούν θεραπευτικά, με αποτέλεσμα να αρχίσουν να αυξάνουν τις δόσεις και ο άρρωστος να καταλήγει σε εξάρτηση. Όμως η κατάχρηση φαρμάκων εντείνει τους πονοκεφάλους και προκαλεί νέες κρίσεις. Έτσι, σε πολλές περιπτώσεις επιβάλλεται πρώτα να υποβληθεί ο ασθενής σε  αποτοξίνωση και μετά να του χορηγηθεί η κατάλληλη θεραπεία. Τα φάρμακα  κατά της ημικρανίας είναι πολλά και χωρίζονται σε δύο τύπους. Αυτά που σταματούν την κρίση {αναλγητικά, αντιφλεγμονώδη και αγγειοσυσταλτικά} και τα λεγόμενα  «βασικά» φάρμακα, που στοχεύουν στην πρόληψη των κρίσεων. Η αποτελεσματικότητα της θεραπείας εξαρτάται από την επιλογή των σωστών φαρμάκων (πρέπει να είναι ανεκτά από τον οργανισμό) και φυσικά από τον τρόπο που χρησιμοποιούνται. Πολλοί ασθενείς καθυστερούν να αρχίσουν την αγωγή, ενώ έχει αποδειχθεί ότι τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά σε όσους ξεκινούν την θεραπεία με τις πρώτες κρίσεις που έχουν. Άλλο λάθος που κάνουν είναι ότι αλλάζουν φάρμακο κάθε 15 μέρες, ενώ τα αποτελέσματα οποιασδήποτε αγωγής δεν μπορούν να φανούν πριν περάσουν δύο μήνες.

Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της κρίσης είναι παράγωγα εργοταμίνης, και αντιρρευματικά κυρίως σε μορφή υποθέτου. Πρέπει να τονισθεί ότι η κατάχρηση τους μπορεί να μας οδηγήσει στο ίδιο πρόβλημα εθισμού με τα κοινά παυσίπονα, γι΄ αυτό χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στη χρήση τους. Τα τελευταία χρόνια κυκλοφόρησε  το πρώτο ειδικό αντιημικρανικό φάρμακο, η σουματριπτάνη. Αυτό δρα μέσω της σεροτονίνης, που είναι ο υπεύθυνος παράγοντας για την πυροδότηση της ημικρανίας και προσφέρει πλήρη ανακούφιση και γρήγορη επαναφορά του ασθενή στις καθημερινές δραστηριότητες.

Συνήθως, δεν χρειάζονται εξετάσεις εκτός αν ο γιατρός πιστεύει ότι μπορεί να υπάρχει και κάποιος άλλος λόγος για  τα  συμπτώματά σας.

Απλά μέτρα που μπορεί να σας βοηθήσουν να αντιμετωπίσετε μια ημικρανία στο σπίτι.

• Ξαπλώστε σε ένα ήσυχο, δροσερό, σκοτεινό δωμάτιο.

• Τοποθετήστε στο μέτωπό σας ενα πανί, το οποίο έχετε βουτήξει σε δροσερό νερό και έχετε προσθέσει λίγες σταγόνες αιθέριο έλαιο λεβάντας..

• Μην πίνετε καφέ, τσάι ή χυμό πορτοκαλιού.

• Να αποφεύγετε να κινείστε πάρα πολλά.

• Προσπαθήστε να χαλαρώσετε με διαλογισμό ή ακούγοντας  μουσική.

• Μην διαβάσετε ούτε να παρακολουθήσετε τηλεόραση.

• Μην οδηγείτε.

• Μερικοί άνθρωποι βρίσκουν ανακούφιση από την κρίση ‘πηγαίνοντας για ύπνο’.

• Πάρτε παυσίπονα σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού σας.

• Μπορείτε να πάρετε προληπτικά συμπληρωματικές δόσεις βιταμίνης Β2 και μαγνησίου, αφού πρώτα μιλήσετε με τον γιατρό μας.

Αν πάθετε άλλη κρίση, να πάρετε τα δικά σας φάρμακα κατά της ημικρανίας ή απλά παυσίπονα και να ξαπλώσετε σε ένα σκοτεινό και ήσυχο μέρος. Όσο νωρίτερα ξεκινήσετε τη θεραπεία  τόσο το καλύτερο. Να πάρετε φάρμακα μόνο σύμφωνα  με τις  οδηγίες.

Αν ο πονοκέφαλος που έχετε είναι σοβαρός, δεν είναι σαν τον κοινό τύπο, δεν ανταποκρίνεται στη συνήθη φαρμακευτική αγωγή ανακούφισης του πόνου, ή σχετίζεται με αδυναμία του βραχίονα ή του ποδιού, δυσκολία στην ομιλία, πυρετό, υπνηλία ή σύγχυση, θα πρέπει να αναζητήσετε επειγόντως ιατρική περίθαλψη.

Τι να περιμένετε

Στους περισσότερους ανθρώπους, ο πόνος σταματά και αισθάνονται και πάλι καλά. Μπορεί να μείνουν με ένα ‘βαρύ  κεφάλι’ που μπορεί να διαρκέσει πολλές ώρες ή μέρες. Αυτό  μπορεί να σας αφήσει αδύναμους και κουρασμένους με  ήπιο πονοκέφαλο.

Μπορεί να χρειαστεί να μείνετε στο σπίτι από την εργασία ή  το  σχολείο.

Αν έχετε συχνές κρίσεις, υπάρχουν καθημερινές θεραπείες που μπορούν να βοηθήσουν. Οι ημικρανίες τείνουν να γίνονται λιγότερο συχνές και λιγότερο σοβαρές όσο περνά η ηλικία σας.

Πρόληψη

• Σκεφτείτε τι μπορεί να προκάλεσε την κρίση και αποφύγετε εκείνο το ‘έναυσμα’. Για παράδειγμα, να αποφεύγετε το κόκκινο κρασί, αν έχετε την εντύπωση ότι αυτό είναι η αιτία.

• Ρωτήστε το γιατρό σας για τις δυνατότητες θεραπείας για την πρόληψη ή τη μείωση των κρίσεων.

• Οι συμπληρωματικές-εναλλακτικές θεραπείες μπορεί να βοηθήσουν.

Υπάρχουν εναλλακτικές θεραπείες της ημικρανίας;

Η ομοιοπαθητική, ο βελονισμός, το μασάζ, η αρωματοθεραπεία, η βιοανατροφοδότηση,  υπνοθεραπεία και κάποιες ασκήσεις χαλάρωσης, όπως η μουσικοθεραπεία, είναι  μερικές  εναλλακτικές λύσεις για όσους υποφέρουν από πονοκεφάλους, αλλά δεν ανέχονται τα φάρμακα. Ο βελονισμός ειδικά, στοχεύει στην ενίσχυση της αμυντικής λειτουργίας του οργανισμού και έχει πολύ υψηλά ποσοστά επιτυχίας. Η ανακούφιση γίνεται αισθητή από την πρώτη κιόλας εβδομάδα της θεραπείας.

Πανευρωπαϊκή ημέρα

Η 12η Σεπτεμβρίου Πανευρωπαϊκά εορτάζεται ως η ημέρα για την ευαισθητοποίηση κατά της ημικρανίας και των άλλων κεφαλαλγιών. 

 Διαβάστε επίσης

• Έχετε πονοκέφαλο, θολή όραση, πόνο στα μάτια, ναυτία, και είστε πάνω από 40; Μπορεί να πάσχετε από γλαύκωμα. Ποια άτομα κινδυνεύουν, πώς γίνεται η διάγνωση και ποια η θεραπεία;
• Μην ξεχνάτε να ελέγχετε το μαγνήσιο. Η έλλειψη του προκαλεί μουδιάσματα, κράμπες, ημικρανίες, κόπωση. Σε ποιες τροφές υπάρχει το μαγνήσιο;
• Έχετε πονοκέφαλο ή ημικρανία; Μάλλον φταίει η υγρασία.
• Γνωρίστε μερικές από τις αιτίες που σας φέρνουν πονοκέφαλο