Δυναμώνουμε την καρδιά μας με μικρές καθημερινές αλλαγές και κερδίζουμε χρόνια ζωής

του Ξενοφώντα Τσούκαλη, Μ.D., medlabnews.gr iatrikanea

Με μικρές αλλαγές στις καθημερινές μας συνήθειες και στη διατροφή μας, μπορούμε να μειώσουμε τον κίνδυνο των καρδιαγγειακών νοσημάτων, τα οποία ευθύνονται για τον 1 από τους 2 θανάτους, που σημειώνονται στην Ελλάδα.

Η καρδιοπάθεια είναι μια από τις κύριες αιτίες των καρδιακών προσβολών και επηρεάζει τόσο τους άνδρες όσο και τις γυναίκες. Δεν υπάρχει ενιαία αιτία για την καρδιοπάθεια. Ωστόσο, υπάρχουν γνωστοί παράγοντες κινδύνου που αυξάνουν τις πιθανότητες να εμφανίσετε καρδιοπάθεια. Υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες κινδύνου με τους οποίους έχετε γεννηθεί και δεν μπορεί να αλλάξουν όπως το γήρας, το φύλο σας και το οικογενειακό ιστορικό καρδιοπάθειας. Αλλά υπάρχουν και πολλοί παράγοντες κινδύνου τους οποίους μπορείτε να αλλάξετε. Με την επιλογή να ζείτε πιο υγιή τρόπο ζωής και να έχετε επίγνωση των κινδύνων, μπορείτε να μειώσετε την πιθανότητα ανάπτυξης καρδιοπάθειας και να αποτρέψετε το ενδεχόμενο να πάθετε καρδιακή προσβολή. 

Το 80% των καρδιαγγειακών παθήσεων μπορούν να προληφθούν μέσω της ισορροπημένης διατροφής και του υγιεινού τρόπου ζωής

Παραδείγματα των παραγόντων κινδύνου και των δραστηριοτήτων που μπορείτε να κάνετε για να μειώσετε τις πιθανότητες εμφάνισης καρδιοπάθειας και να αποτρέψετε το ενδεχόμενο να πάθετε καρδιακή προσβολή περιλαμβάνουν:

Σταματήστε το κάπνισμα

Το κάπνισμα είναι κακό για την καρδιά σας. Αν είστε καπνιστής, πρέπει να σταματήσετε το κάπνισμα. 

Να διαχειρίζεστε την πίεση αίματος

Για να διατηρήσετε υγιή πίεση αίματος, είναι σημαντικό να μειώσετε το υπερβολικό σωματικό βάρος σας με την υγιεινή διατροφή, την εκτέλεση σωματικών δραστηριοτήτων και τη μείωση του αλατιού στη διατροφή σας. Αν έχετε υψηλή πίεση αίματος, να παίρνετε τα φάρμακά σας και να επισκέπτεστε το γιατρό σας τακτικά για να ελέγχετε την πίεση αίματος.

Να ελέγχετε τη χοληστερόλη

Να ελέγχετε της χοληστερόλη στο αίμα σας τρώγοντας πιο υγιεινά τρόφιμα καθώς και ποικιλία φρούτων και λαχανικών και τροφίμων που είναι χαμηλότερα σε ζωικά λίπη (π.χ. αφαιρέστε την πέτσα από το κοτόπουλο). Θα πρέπει να δείτε τον γιατρό σας για να εξεταστεί η χοληστερόλη σας, και αν έχετε υψηλή χοληστερόλη, να παίρνετε τα φάρμακά σας τακτικά.

Να ελέγχετε το διαβήτη σας

Συνεργαστείτε με το γιατρό σας για να δημιουργήσετε ένα σχέδιο για τη διαχείριση του διαβήτη σας που βασίζεται στην υγιεινή διατροφή, τη σωματική άσκηση και τα φάρμακα. Να παίρνετε τα φάρμακά σας και να επισκέπτεστε το γιατρό σας τακτικά για να διασφαλιστεί ο διαβήτης σας ελέγχεται ικανοποιητικά.

Να είστε σωματικά δραστήριοι

Να κάνετε μέτρια άσκηση για τουλάχιστον μισή ώρα την ημέρα. Αυτή η μισή ώρα μπορεί να συναθροίζεται στη διάρκεια της ημέρας. Η άσκηση μπορεί να περιλαμβάνει το γρήγορο περπάτημα, το μπόουλινγκ,
 το χορό, το σκούπισμα, το κολύμπι ή αν κάνετε λίγο κηπουρική.  Η συμμετοχή σε ομαδική σωματική άσκηση σε τακτική βάση έχει πολλά οφέλη, όπως στο να σας βοηθά να διατηρήσετε υγιές σωματικό βάρος, πολύ καλός τρόπος να γνωρίζετε κόσμο και να είστε μέλος της κοινωνίας σας.

Να τρώτε υγιεινά

Να τρώτε και να απολαμβάνετε ποικιλία τροφίμων καθώς και φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης, κρέατα χωρίς λίπος, ξηρούς καρπούς, σπόρους, όσπρια, ψάρια και γαλακτοκομικά προϊόντα με χαμηλά/μειωμένα λιπαρά. Να πίνετε άφθονο νερό. Να μειώσετε το αλάτι ή μην βάζετε αλάτι στο φαγητό σας.

Μικρές αλλαγές που σας προσθέτουν χρόνια!


• Αντικαταστήστε τις λιπαρές ουσίες ζωικής προέλευσης, όπως είναι το βούτυρο, με φυτικά έλαια.
• Χρησιμοποιήστε γιαούρτι χαμηλό σε λιπαρά, αντί για κρέμα γάλακτος, όπου μπορείτε. Mε τον τρόπο αυτό θα γλιτώσετε αρκετά από τα λίπη που θα κατέληγαν στις αρτηρίες σας.
• Μπορείτε να σοτάρετε τα λαχανικά σας σε κρασί αντί για βούτυρο ή λάδι.
• Προσθέτετε πάντα το ελαιόλαδο στο τέλος του μαγειρέματος, γιατί όταν βράζει για πολλή ώρα σε υψηλές θερμοκρασίες, χάνει τα πολύτιμα συστατικά του.
• Προτιμήστε τα πουλερικά αντί για το κόκκινο κρέας. Το λίπος των πουλερικών βρίσκεται στην πέτσα, την οποία μπορείτε να αφαιρέσετε. Μπορείτε να βάζετε το ασπράδι αντί για ολόκληρο το αυγό στα φαγητά σας. Ακόμη, μπορείτε να επιλέγετε αυγά εμπλουτισμένα με ω-3 λιπαρά (τα καλά λιπαρά).
• Στις φρυγανιές του πρωινού σας, αντί για βούτυρο, αλείψτε ταχίνι. H βιταμίνη E που περιέχει συμβάλλει στην πρόληψη των θρομβώσεων και της αρτηριοσκλήρυνσης.

Να διατηρείτε το βάρος σας σε φυσιολογικά επίπεδα

Για να κατορθώσετε και να κρατήσετε υγιές σωματικό βάρος να κάνετε καθημερινά μέτρια άσκηση και να έχετε υγιεινή διατροφή. 

Να είστε κοινωνικά δραστήριοι

Είναι πολύ σημαντικό να είστε χαρούμενοι και να έχετε καλή κοινωνική ζωή με την οικογένεια και τους φίλους. Η κατάθλιψη είναι κάτι περισσότερο από το να αισθάνεστε λυπημένοι και να έχετε κακή διάθεση. Είναι μια ασθένεια. Η κατάθλιψη μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά. Αν έχετε αισθανθεί κατάθλιψη για περισσότερο από δύο εβδομάδες, μιλήστε στο γιατρό σας, σ’ ένα μέλος της οικογένειας ή με κάποιο άτομο που γνωρίζετε καλά.

Είναι καλή ιδέα να επισκέπτεστε το γιατρό σας τακτικά για γενικές εξετάσεις. Αυτό θα επιτρέψει στο γιατρό να εντοπίσει, αν έχετε τυχόν νεοεμφανιζόμενα ζητήματα υγείας.

Διαβάστε επίσης

• Πονάτε στο στήθος; Είναι καρδιά ή στομάχι; Πότε πρέπει να καλέσετε βοήθεια και να πάτε αμέσως στο νοσοκομείο;
• Ποια είναι η κατάλληλη δίαιτα για την μείωση της χοληστερίνης;
• Πόσο ωφέλιμα είναι τα αυγά; Πόσα αυγά επιτρέπεται να τρώμε καθημερινά;

Για πρησμένα και βαριά πόδια διατροφή και ασκήσεις (φωτο)

της Θάλειας Γούτου, αισθητικός, κοσμετολόγος, medlabnews.gr iatrikanea

Ύστερα από μια δύσκολη και κουραστική ημέρα, τα πόδια μας μπορεί να είναι πρησμένα και βαριά και αυτό συμβαίνει γιατί διαταράσσεται η ισορροπία των υγρών, τα οποία «λιμνάζουν» και προκαλούν το πρήξιμο.

H ακινησία, η ορθοστασία, η ζέστη, αλλά και ορισμένα φάρμακα, όπως λ.χ. η κορτιζόνη ή το πολύ αλάτι στο φαγητό, μπορεί επίσης να ευθύνονται για τα πρησμένα πόδια σας. 

Eμπλουτίστε το διαιτολόγιό σας με τροφές πλούσιες σε νερό, όπως φρούτα και λαχανικά. Tρόφιμα που μπορούν να σας βοηθήσουν είναι το καρπούζι, το αγγούρι, τα πορτοκάλια και τα σταφύλια. Aκόμη, μπορείτε να τρώτε φράουλες, κεράσια, μπρόκολα και παντζάρια. Όλα αυτά τα τρόφιμα, εκτός του ότι είναι αντιοξειδωτικά, εμποδίζουν τα οιδήματα και την κατακράτηση υγρών.

Ακολουθήστε μια διατροφή που θα τα βοηθήσει να ξαναβρούν τη φόρμα τους. Ποια είναι αυτή;

Φρούτα και λαχανικά: 

Είναι γνωστό ότι εκτός από πολύτιμες βιταμίνες έχουν αποτοξινωτικές, διουρητικές και άλλες ιδιότητες, που εμποδίζουν την κατακράτηση των υγρών στους ιστούς (η οποία κάνει συχνά τις γάμπες να πρήζονται και να πονάνε). Επιπλέον, τα φρούτα και τα λαχανικά έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικά, που βοηθούν ιδιαίτερα το φλεβικό σύστημα.

Ψάρια και άπαχο κρέας: Θεωρούνται ευεργετικές τροφές για την τόνωση του φλεβικού συστήματος. Αυτό, γιατί είναι πλούσια σε πρωτεΐνες, φτωχά σε λίπη και επιπλέον διαθέτουν τα ω-3 πολυακόρεστα λιπαρά οξέα. Καλό λοιπόν είναι η διατροφή σας να περιλαμβάνει 200-300 γρ. ψάρια την εβδομάδα, καθώς και άσπρο άπαχο κρέας (από κοτόπουλο, γαλοπούλα).

Μασάζ και ασκήσεις στα κάτω άκρα

Οι ειδικοί που ασχολούνται με τα προβλήματα των ποδιών έχουν να πουν πολλά και για τις ευεργετικές ιδιότητες του μασάζ και των ασκήσεων στα κάτω άκρα. Γιατί σε αυτά καταλήγουν όλα τα κανάλια και οι αντανακλαστικές ζώνες του σώματος.

Για να γυμνάσετε και να δυναμώσετε το φλεβικό σύστημα, αλλά και για να έχετε άμεση ανακούφιση των ποδιών σας από τις καθημερινές καταπονήσεις, δοκιμάστε τις παρακάτω ασκήσεις:

Κάντε για 5 λεπτά, μασάζ στα πέλματα των ποδιών σας, χρησιμοποιώντας ένα μπαλάκι του τένις, που θα τοποθετήσετε πρώτα κάτω από το ένα και έπειτα κάτω από το άλλο πόδι. Κατά τη διάρκεια του μασάζ, φροντίστε να κινείτε το πέλμα σας παράλληλα με το δάπεδο και πάνω στο μπαλάκι.

Ακουμπήστε το πέλμα σας καλά στο πάτωμα και πιέστε το κουντεπιέ και τα δάκτυλα των ποδιών σας, με την παλάμη και με φορά προς τα εμπρός. Επαναλάβετε για 7-10 φορές.

Καθίστε άνετα με την πλάτη καλά ακουμπισμένη. Διπλώστε το αριστερό πόδι πάνω στο δεξί γόνατο, για να πιάνετε καλά το πέλμα. Κάντε εναλλάξ δεξιόστροφες και αριστερόστροφες περιστροφές των αστραγάλων.

Στη συνέχεια, βάλτε λίγο λάδι στο χέρι σας και κάντε μαλάξεις στο πέλμα. Πιέστε τη φτέρνα με τον αντίχειρα και στη μέση της καμάρας (για να βοηθήσετε την ενέργεια να κυκλοφορήσει ). Έπειτα πιέστε στη βάση των δακτύλων, πριν αρχίσετε να τους κάνετε μασάζ ένα προς ένα. Επαναλάβετε τη διαδικασία στο άλλο πόδι.

Για να βοηθήσετε τα πόδια σας να ξεκουραστούν και να ξεπρηστούν, κάντε ένα ελαφρύ μασάζ στα πέλματα με ένα ρόλερ για 1-2 λεπτά, με κινήσεις εμπρός-πίσω. Aν δεν έχετε ρόλερ, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα μπουκάλι από εμφιαλωμένο νερό με ραβδώσεις ή ένα μπαλάκι του τένις. Kαθίστε στην καρέκλα ή στον καναπέ σας και αφήστε το πόδι σας να κυλάει πάνω στο μπουκάλι κάνοντας πάλι κινήσεις εμπρός-πίσω. Aν χρησιμοποιήσετε μπαλάκι του τένις, οι κινήσεις του ποδιού σας μπορούν να είναι και κυκλικές. 

Kάντε ένα ελαφρύ μασάζ στα πόδια σας με κυκλικές κινήσεις στα σημεία μεταξύ των τενόντων στη ράχη του ποδιού, από τη ρίζα των δαχτύλων μέχρι τον ταρσό. Eκεί βρίσκονται τα σημεία που ενεργοποιούν το λεμφικό σύστημα. Aσκήστε κυκλικές κινήσεις στο κάθε σημείο για μισό λεπτό. Aκόμη, κάντε ένα μασάζ κινώντας τα δάxτυλά σας κυκλικά στις περιοχές γύρω από τους αστραγάλους, από μπροστά έως και πλάγια, επιμένοντας στο αυλάκι που βρίσκεται κάτω από τους αστραγάλους

Kάντε σκοτσέζικο ντους στα πόδια σας! Bάλτε τα πόδια σας στην μπανιέρα και ρίξτε εναλλάξ δροσερό και χλιαρό νερό. Kάθε εναλλαγή σας πρέπει να κρατάει τουλάχιστον 10 δευτερόλεπτα. H εναλλαγή ζεστού και κρύου νερού «εκγυμνάζει» τα αγγεία των ποδιών, καθώς συστέλλονται και διαστέλλονται και έτσι βελτιώνεται η κυκλοφορία του αίματος. 

Ένας ακόμη τρόπος να ξεπρηστούν τα πόδια σας και να τα νιώσετε και πάλι ανάλαφρα είναι το ποδόλουτρo. Σε μια λεκάνη με χλιαρό νερό, ρίξτε μία χούφτα χοντρό βιολογικό αλάτι. Tο αλάτι βελτιώνει το κυκλοφορικό σύστημα και απομακρύνει το γαλακτικό οξύ, που αποτελεί το προϊόν καύσης των μυών, με αποτέλεσμα να νιώθουμε τα πόδια μας ξεκούραστα. Eπιπλέον, το ιώδιο που περιέχει βοηθάει στην καλή κυκλοφορία του αίματος, ενώ το κάλιο και το νάτριο συμβάλλουν στην καλή λειτουργία του μυϊκού συστήματος και στην ισορροπία των υγρών του σώματος. Eκτός από αλάτι, μπορείτε να κάνετε ποδόλουτρο με χαμομήλι, το οποίο διαθέτει αντιφλεγμονώδη δράση. Σε ένα λίτρο βραστό νερό, προσθέστε μία κουταλιά χαμομήλι και αφήστε το για μερικά λεπτά. Στη συνέχεια, βάλτε το νερό (αφού το σουρώσετε) σε μια λεκάνη, συμπληρώστε με χλιαρό νερό και αφήστε μέσα σε αυτήν τα πόδια σας για 10 λεπτά.

Tα αιθέρια έλαια 

Eναλλακτικά, μπορείτε να κάνετε ποδόλουτρο με αιθέρια έλαια. Σε μια λεκάνη με νερό, προσθέστε τις παρακάτω ποσότητες αιθέριων ελαίων και αφήστε μέσα τα πόδια σας για 15 λεπτά.

• 4 σταγόνες αιθέριο έλαιο λεβάντα

• 4 σταγόνες αιθέριο έλαιο αμαμελίδα 

Aν θέλετε να βελτιώσετε την κυκλοφορία του αίματος, όταν το πρήξιμο οφείλεται σε μειωμένη κυκλοφορία, και να απομακρυνθούν οι τοξίνες από το σώμα, προτιμήστε τον παρακάτω συνδυασμό:

• 4 σταγόνες αιθέριο έλαιο αμαμελίδα

• 4 σταγόνες αιθέριο έλαιο λεμόνι

• 4 σταγόνες αιθέριο έλαιο πορτοκάλι

Πρόληψη

• Αποφύγετε τα στενά παπούτσια και τις πολύ σφιχτές κάλτσες.

• Όταν βρίσκεστε για πολλή ώρα όρθιοι, κάντε διακριτικές κινήσεις των ποδιών για να αποφύγετε το πρήξιμο που προκαλείται από τα συσσωρευμένα υγρά. 

• Περιορίστε το πολύ αλάτι, επειδή ευνοεί την κατακράτηση υγρών. 

• Αποφεύγετε τη ζέστη και την ηλιοθεραπεία, επειδή ευνοεί το πρήξιμο των ποδιών.

• Όταν ξεκουράζεστε, τοποθετήστε τα πόδια σας μερικά εκατοστά πάνω από το υπόλοιπο σώμα, λ.χ. πάνω σε ένα μαξιλάρι ή στο μπράτσο του καναπέ, για να διευκολύνετε την κυκλοφορία του αίματος.

Διαβάστε επίσης

• Τι να προσέξετε στην φλεβική θρόμβωση. Πώς σχηματίζεται ο θρόμβος;
• Ποιος ο λόγος που μπορεί να πονάνε τα πόδια σας; Όλες οι αιτίες από τις πιο απλές μέχρι τις πιο σοβαρές.
• 18 προβλήματα των ποδιών μας, που μας προειδοποιούν για τη συνολική μας υγεία;
• Κρυοθεραπεία, μια πρωτοποριακή θεραπεία για την Ανακούφιση των Πρησμένων Ποδιών
• Τι πρέπει να κάνετε για τα πρησμένα πόδια το καλοκαίρι

«Ασπίδα» του εγκεφάλου η άσκηση, προστατεύει τη μνήμη όσο μεγαλώνουμε

medlabnews.gr iatrikanea

Η γήρανση του εγκεφάλου είναι μια φυσιολογική διαδικασία που ξεκινά πολύ νωρίτερα απ’ όσο φανταζόμαστε. Από την τρίτη κιόλας δεκαετία της ζωής μας, ορισμένες νοητικές λειτουργίες –όπως η ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών– αρχίζουν σταδιακά να μειώνονται. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η πνευματική παρακμή είναι αναπόφευκτη. Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική έρευνα δείχνει ξεκάθαρα ότι ο τρόπος ζωής μας, και ιδιαίτερα η σωματική άσκηση, μπορεί να καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το πώς γερνά ο εγκέφαλός μας.

Η άνοια και ειδικότερα η νόσος Αλτσχάιμερ αποτελούν σήμερα μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία. Παρότι η ηλικία είναι ο ισχυρότερος παράγοντας κινδύνου, δεν είναι ο μόνος. Η καθιστική ζωή, τα καρδιομεταβολικά νοσήματα, η παχυσαρκία, ο σακχαρώδης διαβήτης και η χρόνια φλεγμονή επιταχύνουν τη γήρανση του εγκεφάλου. Αντίθετα, η τακτική φυσική δραστηριότητα φαίνεται να δρα προστατευτικά, μειώνοντας σημαντικά τον κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης.

Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) αναφέρουν ότι σύμφωνα με πρόσφατη ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό The Lancet, η συστηματική σωματική άσκηση και η καλή καρδιοαναπνευστική φυσική κατάσταση συγκαταλέγονται στους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες για τη διατήρηση της υγείας του εγκεφάλου και τη μείωση του κινδύνου γνωστικής έκπτωσης με την πάροδο της ηλικίας.

Ιδιαίτερη σημασία δεν έχει μόνο το πόσο συχνά κινούμαστε, αλλά και η καρδιοαναπνευστική μας ικανότητα – δηλαδή η ικανότητα της καρδιάς και των πνευμόνων να τροφοδοτούν το σώμα και τον εγκέφαλο με οξυγόνο. Η καλή φυσική κατάσταση αποτελεί ισχυρό δείκτη μακροζωίας και υγείας του εγκεφάλου. Μελέτες δείχνουν ότι άτομα που διατηρούν ή βελτιώνουν τη φυσική τους κατάσταση στη μέση και τρίτη ηλικία έχουν έως και 40% μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.

Ένας από τους βασικούς μηχανισμούς μέσω των οποίων η άσκηση προστατεύει τον εγκέφαλο είναι η βελτίωση της εγκεφαλικής αιμάτωσης. Ο εγκέφαλος χρειάζεται συνεχή παροχή οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών για να λειτουργεί σωστά. Η αερόβια άσκηση –όπως το γρήγορο περπάτημα, το ποδήλατο ή το κολύμπι– αυξάνει τη ροή αίματος σε κρίσιμες περιοχές, όπως ο ιππόκαμπος, ο οποίος είναι υπεύθυνος για τη μνήμη και τη μάθηση. Ακόμη και λίγες εβδομάδες συστηματικής άσκησης μπορούν να επιφέρουν μετρήσιμες αλλαγές στον όγκο και τη λειτουργικότητα αυτών των περιοχών.

Παράλληλα, η ανασκόπηση του The Lancet υπογραμμίζει ότι η σωματική άσκηση δρα αντιφλεγμονωδώς, περιορίζοντας τη χρόνια φλεγμονή που συνοδεύει τη γήρανση και ευνοεί τις νευροεκφυλιστικές νόσους.Με την αύξηση της ηλικίας παρατηρείται μια σταδιακή ενίσχυση της χρόνιας, χαμηλού βαθμού νευροφλεγμονής, αποτέλεσμα αλλαγών στη λειτουργία των ανοσοκυττάρων του εγκεφάλου. Αυτή η κατάσταση σχετίζεται με αυξημένη ευαλωτότητα των νευρικών κυττάρων και επιτάχυνση των μηχανισμών γνωστικής γήρανσης. Η μέτρια, τακτική άσκηση συμβάλλει στην εξισορρόπηση αυτής της κατάστασης, περιορίζοντας τις φλεγμονώδεις διεργασίες και ενισχύοντας τους φυσικούς μηχανισμούς άμυνας.

Ένα ακόμη εντυπωσιακό εύρημα της σύγχρονης έρευνας αφορά τη νευροπλαστικότητα – την ικανότητα του εγκεφάλου να προσαρμόζεται και να αναδιοργανώνεται. Η άσκηση διεγείρει την παραγωγή νευροτροφικών παραγόντων, όπως ο Brain-Derived Neurotrophic Factor (BDNF), οι οποίοι ενισχύουν τις συνδέσεις μεταξύ των νευρώνων και υποστηρίζουν τη δημιουργία νέων. Σε πειραματικά μοντέλα, η φυσική δραστηριότητα αυξάνει ακόμη και τη νευρογένεση στον ιππόκαμπο, δηλαδή τη δημιουργία νέων νευρικών κυττάρων – ένα φαινόμενο που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδύνατο στον ενήλικο εγκέφαλο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι λεγόμενες «exerkines»: ουσίες που απελευθερώνονται στο αίμα κατά τη διάρκεια της άσκησης από τους μύες, το ήπαρ, τον λιπώδη ιστό και τα αιμοπετάλια. Αυτές οι ουσίες δρουν σαν χημικοί αγγελιοφόροι, μεταφέροντας τα οφέλη της άσκησης στον εγκέφαλο και ενισχύοντας τη μνήμη, τη μάθηση και τη γνωστική ανθεκτικότητα.

Το πιο αισιόδοξο μήνυμα είναι ότι ποτέ δεν είναι αργά. Αν και η άσκηση από νεαρή ηλικία προσφέρει τα μεγαλύτερα μακροπρόθεσμα οφέλη, ακόμη και η έναρξη φυσικής δραστηριότητας στη μέση ή τρίτη ηλικία μπορεί να επιβραδύνει τη γνωστική φθορά και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής. Το κλειδί δεν βρίσκεται στην υπερβολή, αλλά στη συνέπεια: λίγη κίνηση, συχνά και με ευχαρίστηση.

Εκτός από τα άμεσα βιολογικά οφέλη, η άσκηση φαίνεται να ενισχύει και αυτό που οι επιστήμονες αποκαλούν «γνωστικό απόθεμα». Πρόκειται για την ικανότητα του εγκεφάλου να αντισταθμίζει τις φθορές της ηλικίας ή ακόμη και τις πρώιμες παθολογικές αλλοιώσεις, διατηρώντας τη λειτουργικότητά του. Άτομα με υψηλό γνωστικό απόθεμα μπορεί να εμφανίζουν λιγότερα συμπτώματα μνήμης ή σύγχυσης, ακόμη και όταν υπάρχουν αλλοιώσεις στον εγκέφαλο. Η σωματική άσκηση, μαζί με την πνευματική δραστηριότητα και την κοινωνική συμμετοχή, συμβάλλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση και διατήρηση του γνωστικού αποθέματος.

Επιπλέον, η φυσική δραστηριότητα επηρεάζει θετικά και τη διάθεση, μειώνοντας το άγχος και την κατάθλιψη – παράγοντες που συχνά επιδεινώνουν τη γνωστική λειτουργία και αυξάνουν τον κίνδυνο άνοιας. Η κίνηση ρυθμίζει ορμόνες και νευροδιαβιβαστές που συνδέονται με το αίσθημα ευεξίας, δημιουργώντας έναν θετικό κύκλο: καλύτερη διάθεση, περισσότερη δραστηριότητα, καλύτερη υγεία του εγκεφάλου.

Atefe R Tari, et al.: Neuroprotective mechanisms of exercise and the importance of fitness for healthy brain ageing. The Lancet 405: 10484, 2025. DOI: 10.1016/S0140-6736(25)00184-9

Διαβάστε επίσης

• Τι είναι η νόσος Alzheimer; Τι πρέπει να κάνετε για να αποφύγετε την άνοια;
• 10 μυστικά για την πρόληψη της άνοιας. Τι είναι η άνοια και ποιές οι συνηθέστερες μορφές της.
• Ξεχνάτε, χάνετε τις λέξεις, χάνετε πράγματα; Μήπως πρέπει να επισκεφτείτε κάποιον ειδικό για Alzheimer;
• Η νόσος του Πάρκινσον τι είναι; Ποια τα συμπτώματα και πώς γίνεται η διάγνωση; Μάθετε να φροντίζετε τον εαυτό σας και πώς να κινήστε χωρίς να πέφτετε.
• Έχετε τρέμουλο στα χέρια, αργείτε να δέσετε τα κορδόνια σας, προβλήματα στην ισορροπία και την ομιλία; Μπορεί να έχετε νόσο του Πάρκινσον

Διατροφικές συμβουλές για όσους πάσχουν από Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια. Τροφές και ροφήματα που ενισχύουν όσους πάσχουν από ΧΑΠ

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κατατάσσει τη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) ως τέταρτη αιτία θανάτου διεθνώς, μετά δηλαδή τη στεφανιαία νόσο, τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια και τις οξείες λοιμώξεις του αναπνευστικού

Το συνηθέστερο σύμπτωμα των πασχόντων από ΧΑΠ είναι η δύσπνοια. Στην αρχή μπορεί να εκδηλώνεται μόνο με την άσκηση αλλά στη συνέχεια εκδηλώνεται με το περπάτημα στον ανήφορο, το περπάτημα στο ίσιωμα και στο τέλος ακόμη και με τις απλές καθημερινές κινήσεις μέσα στο σπίτι. Εκτός από τη δύσπνοια ο πάσχων μπορεί, αρκετά συχνά, να έχει καθημερινά έντονο βήχα με παραγωγή πτυέλων. Η νόσος κάνει συχνές παροξύνσεις, συνήθως εξ'αιτίας κάποιας κοινής λοίμωξης του αναπνευστικού και ο ασθενής αναφέρει επιδείνωση της προϋπάρχουσας δύσπνοιας και αύξηση της παραγωγής πτυέλων τα οποία γίνονται πιο παχύρευστα και αποκτούν κίτρινο ή κιτρινοπράσινο χρώμα. Η επιδείνωση αυτή μπορεί να οδηγήσει τον ασθενή στο νοσοκομείο με σοβαρή αναπνευστική ανεπάρκεια. Στα τελικά στάδια της νόσου οι εισαγωγές στο νοσοκομείο είναι πολύ συχνές (μπορεί και 3-4 φορές το χρόνο ή και περισσότερες). Σε κάθε εισαγωγή τα δεδομένα είναι χειρότερα από την προηγούμενη.

Ο εκπνεόμενος αέρας είναι τόσο λιγότερος όσο στενότεροι είναι οι βρόγχοι. Κατά συνέπεια, ο πάσχων από ΧΑΠ που έχει μόνιμα στενούς βρόγχους θα εκπνεύσει με τη μέγιστη προσπάθεια μικρότερο όγκο αέρα συγκριτικά με κάποιον φυσιολογικό. Αυτή η μείωση είναι η κύρια αιτία της δύσπνοιας και όσο επιδεινώνεται η ΧΑΠ τόσο μειώνεται ο αέρας της εκπνοής που σημαίνει μεγαλύτερη δύσπνοια για τον ασθενή.

Η θεραπεία της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας αποσκοπεί σε τέσσερα βασικά στοιχεία:


1. Να επιβραδυνθεί ο ρυθμός επιδείνωσης της αναπνευστικής λειτουργίας

2. Να προληφθούν οι συχνοί παροξυσμοί της νόσου

3. Να υποχωρήσουν τα συμπτώματα

4. Να βελτιωθεί η ποιότητα της ζωής των ασθενών
Ακρογωνιαίο λίθο της θεραπείας αποτελούν τα βρογχοδιασταλτικά φάρμακα. 

Στη θεραπεία της ΧΑΠ πρέπει να ενταχθεί και η αναπνευστική αποκατάσταση με την οποία ο ασθενής μαθαίνει να χρησιμοποιεί επωφελέστερα τους αναπνευστικούς του μύες και έτσι να αισθάνεται μικρότερη δύσπνοια στην προσπάθεια. 

Η καθημερινή άσκηση

Η τακτική άσκηση εντός των ορίων που θέτει η δύσπνοια συμ­βάλλει στη διατήρηση της σωματικής υγείας και μειώνει την αναπηρία. Ακόμα και ασθενείς που δεν συνήθιζαν να ασκού­νται μπορούν να ωφεληθούν με βαθμιαίες ασκήσεις, κυρίως στα πλαίσια ενός προγράμματος πνευμονικής αποκατάστα­σης.  Παρόλο που η δύσπνοια περιορίζει τους ασθενείς που πάσχουν από Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, αντίθετα από ό,τι θα πίστευε κανείς το καθημερινό περπάτημα και η σωματική άσκηση κάνουν καλό. Σχετικές μελέτες έχουν δείξει ότι, όταν οι ασθενείς με αυτή τη νόσο ακινητοποιούνται και κλείνονται μέσα στο σπίτι για να αποφύγουν τη δύσπνοια, χειροτερεύουν την κατάσταση τους. Γιατί; Διότι με την ακινησία ατροφούν οι μύες του υπόλοιπου σώματος -οι οποίοι ζητούν περισσότερο οξυγόνο από τους πνεύμονες- με αποτέλεσμα να αυξάνει η δύσπνοια σε οποιαδήποτε προσπάθεια για κίνηση.

Ακολουθούν μερικές συμβουλές που θα σας βοηθήσουν να μεγιστοποιήσετε την κατανάλωση θερμίδων και να βελτιώσετε την όρεξή σας μέσα στην ημέρα.

• Μικρά γεύματα για... καλύτερες αναπνοές
• Καταναλώστε αλκοόλ σε μέτριες ποσότητες, καθώς μπορεί να συμβάλει στη μείωση των δυσάρεστων συμπτωμάτων της ΧΑΠ.
• Περιορίστε την καφεΐνη, καθώς προκαλεί νευρικότητα και αλληλεπιδρά με ορισμένα φάρμακα.
• Αυξήστε την κατανάλωση φρούτων δίνοντας έμφαση σε όσα αποτελούν καλές πηγές της βιταμίνης C.
• Καταναλώστε περισσότερα δημητριακά ολικής άλεσης.
• Εάν λαμβάνετε διουρητικά φάρμακα αυξήστε την πρόσληψη καλίου. Πλούσια σε κάλιο είναι τρόφιμα όπως η μπανάνα, τα κάστανα, τα καρύδια, το μαρούλι, οι χυμοί πορτοκαλιού και γκρέιπφρουτ, ο ντοματοχυμός, τα φασόλια, οι φακές, ο αρακάς και η πατάτα.
• Η πρόσληψη ενέργειας που είναι απαραίτητη για τον οργανισμό που πάσχει από ΧΑΠ επιτυγχάνεται μέσω θρεπτικών γευμάτων. Αυτά μπορούν να παρασκευάζονται με πλήρες γάλα, μεγαλύτερη ποσότητα ελαιόλαδου ή κρέμα γάλακτος. Τρόφιμα πλούσια σε θερμίδες είναι οι ξηροί καρποί, οι σάλτσες, τα μπισκότα, το παγωτό. Αποφύγετε την πρόσληψη ζάχαρης, καθώς έχει μεν πολλές θερμίδες δεν έχει όμως καμία θρεπτική αξία για τον οργανισμό.
• Καταναλώστε 6 μικρά γεύματα με τροφές που είναι πλούσιες σε θρεπτικά συστατικά. Εάν τρώτε λιγότερες φορές μεγαλύτερα γεύματα, επιβαρύνετε την αναπνοή σας.
• Ετοιμάστε απλά γεύματα τα οποία δεν απαιτούν πολλή από τη δική σας ενέργεια για να μαγειρευτούν.
• Μασήστε αργά και καλά την κάθε σας μπουκιά.
• Για να μη φουσκώσετε, πιείτε νερό ή άλλα ροφήματα μετά το τέλος του γεύματος.
• Πριν το γεύμα σας πηγαίνετε για ένα περπάτημα έτσι ώστε να αυξήσετε την όρεξή σας.

Τροφές που ενισχύουν όσους πάσχουν από ΧΑΠ

Κατανάλωση υγρών: Η επαρκής ενυδάτωση είναι απαραίτητη για την καλή λειτουργία όλου του οργανισμού, αλλά συγκεκριμένα στη ΧΑΠ συμβάλλει και στην αραίωση της βλέννας. Περίπου 8 ποτήρια υγρών θεωρείται η ελάχιστη ημερήσια ποσότητα υγρών που πρέπει να πίνει κανείς. Οταν ο ασθενής αντιμετωπίζει οίδημα, θα πρέπει να περιορίζει την πρόσληψη υγρών. Ορισμένοι ασθενείς εμφανίζουν παράλληλα με τη ΧΑΠ και καρδιακή ανεπάρκεια συνίσταται οι ανάγκες σε υγρά να συζητώντας με τον θεράποντα ιατρό. 
Λιπαρά ω-3. Σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες αυτά τα πολυακόρεστα λιπαρά αναπτύσσουν αντιφλεγμονώδη δράση με αποτέλεσμα να ανακουφίζουν και να προστατεύουν τους πνεύμονες. Καλές πηγές λιπαρών ω-3 είναι τα ψάρια και τα θαλασσινά. Ξεχωρίζουν ο σολομός, ο γαύρος, η σαρδέλα και η ρέγκα. Ακολουθούν η πέστροφα, το σκουμπρί, ο ξιφίας και ο τόνος.
Φυτικές ίνες. Συστήνεται αυξημένη πρόσληψή τους επειδή, μεταξύ άλλων, βοηθά στην ομαλή λειτουργία του εντέρου. Πλούσια σε φυτικές ίνες είναι τα φρούτα, τα δημητριακά, τα λαχανικά, τα όσπρια και όλες οι φυτικές τροφές που δεν έχουν υποστεί επεξεργασία.
Βιταμίνη C. Η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη βιταμίνης C προσδιορίζεται στα 75-90mg ημερησίως. Οι γιατροί συνιστούν στους ασθενείς με ΧΑΠ να προσλαμβάνουν 100 mg βιταμίνης C επιπλέον. Τρόφιμα με βιταμίνη C είναι το πορτοκάλι, το μπρόκολο, οι φράουλες, το λεμόνι, η πιπεριά.
Βιταμίνη Ε. Η αντιοξειδωτική της δράση προστατεύει τους πνεύμονες από την οξείδωση. Τροφές περιεκτικές σε βιταμίνη Ε είναι οι ξηροί καρποί, με τους ηλιόσπορους, τα φιστίκια και τα αμύγδαλα να ξεχωρίζουν.
Μαγνήσιο. Οι πάσχοντες από ΧΑΠ εμφανίζουν μειωμένη ελαστικότητα στους αναπνευστικούς μυς. Η πρόσληψη μαγνησίου μπορεί να τους βοηθήσει, καθώς το μαγνήσιο είναι σημαντικό για τη σύσπαση και τη χαλάρωση των μυών. Η συνιστώμενη πρόσληψη εξαρτάται από το φύλο του ασθενούς, ενώ επαρκείς ποσότητες μαγνησίου μπορεί να βρει κανείς στο κρέας, τα πράσινα λαχανικά και στα δημητριακά ολικής αλέσεως.
Ασβέστιο. Συμμετέχει επίσης στη χαλάρωση και σύσπαση των μυών. Ως εκ τούτου η πρόσληψή του από ασθενείς με ΧΑΠ θεωρείται απαραίτητη. Τροφές πλούσιες σε ασβέστιο είναι τα γαλακτοκομικά, τα αμύγδαλα, τα ξερά σύκα, τα φασόλια και κάποια είδη ψαριών.
Αλάτι. Η αυξημένη κατανάλωση αλατιού οδηγεί στην κατακράτηση υγρών στο σώμα, κάνοντας έτσι την αναπνοή ακόμη πιο δύσκολη. Θεωρείται ότι ο έλεγχος των ποσοτήτων αλατιού που προσλαμβάνει ο οργανισμός είναι κομβικής σημασίας για τη διατροφική αντιμετώπιση της ΧΑΠ. Κι αυτό επειδή η περιορισμένη πρόσληψη νατρίου προλαμβάνει τον κίνδυνο οιδήματος που επιβαρύνει την αναπνοή. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ο ασθενής θα πρέπει να μην προσθέτει αλάτι στο φαγητό που μαγειρεύει και να αποφεύγει την κατανάλωση έτοιμων τροφών οι οποίες συνήθως περιέχουν νάτριο ως συντηρητικό. Τα έτοιμα φαγητά όπως το σουβλάκι ή η πίτσα, επίσης, είναι ύπουλες τροφές, αφού συνήθως περιέχουν αυξημένες ποσότητες αλατιού για να είναι νόστιμα.

Άλλες τεχνικές περιλαμβάνουν: α. την μειωμένη κατανάλωση έτοιμων γευμάτων, στα οποία χρησιμοποιείται το αλάτι ως μέσο συντήρησης και β. την αντικατάσταση του αλατιού με μπαχαρικά και μυρωδικά.

Ευεργετικό το μπρόκολο στη λειτουργία των πνευμόνων

Το μπρόκολο είναι μια από τις τροφές που ωφελούν σημαντικά τους ασθενείς με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια. Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξε έρευνα επιστημόνων της ιατρικής σχολής Τζον Χόπκινς της Βαλτιμόρης η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό έντυπο American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι υπάρχει σχέση μεταξύ της πιο σοβαρής μορφής της ασθένειας και της μειωμένης συγκέντρωσης στους πνεύμονες της πρωτεΐνης NRF2. Το μπρόκολο περιέχει ένα συστατικό το οποίο βοηθά στη σταθεροποίηση της συγκεκριμένης πρωτεΐνης στους πνεύμονες. Κατά τη διάρκεια της έρευνας αναλύθηκαν δείγματα ιστών από πνεύμονες καπνιστών και πρώην καπνιστών με ή χωρίς ΧΑΠ. 
Οι συγκρίσεις με υγιή πνευμονικό ιστό έδειξαν ότι οι πάσχοντες από ΧΑΠ είχαν σημαντική πτώση της δραστηριότητας των αντιοξειδωτικών που εξαρτώνται από τη NRF2.
Σύμφωνα με τα επιστημονικά συμπεράσματα, η αύξηση της συγκεκριμένης πρωτεΐνης μπορεί να αποκαταστήσει κάποια σημαντικά ένζυμα τα οποία εξισορροπούν τις επιδράσεις του καπνού. Αυτό επετεύχθη στα εργαστήρια σε πειραματόζωα με ισοθειοκυανάτες, όπως η σουλφοραφάνη, η οποία επίσης περιέχεται σε φυσική μορφή στο μπρόκολο.

Ροφήματα για την οξεία βρογχίτιδα

• Πιείτε θυμάρι Όταν λαμβάνεται από το στόμα, το θυμάρι ταξιδεύει στους αεραγωγούς, όπου η ένωση θυμόλη απολυμαίνει τα βακτήρια.
• Φτιάξτε τσάι από φύλλα και μούρα μαύρου σαμπούκου Το εκχύλισμα από μαύρο σαμπούκο είναι αντιικό και έχει αποδειχθεί ότι εμποδίζει την ανάπτυξη βακτηρίων. Δοκιμάστε: βράστε 1 φλιτζάνι νερό, βγάλτε το από τη φωτιά και εμποτιστε 1 κ.γ. άνθη σαμπούκου και 1/2 κ.γ. μούρα σαμπούκου για 10 λεπτά. Πίνετε 2 με 3 φλιτζάνια ημερησίως.


Η ΧΑΠ μπορεί να προληφθεί ή η εξέλιξή της να ανασταλεί με τη διακοπή του καπνίσματος (κυρίως) ή την απομάκρυνση από τον όποιον άλλον εισπνεόμενο βλαπτικό παράγοντα. Συνεπώς, η διακοπή του καπνίσματος είναι η καλύτερη θεραπεία της ΧΑΠ. 

Η ΔΙΑΚΟΠΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΥΝΙΣΤΑ ΤΗΝ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΧΑΠ. 

Διαβάστε επίσης

• Τι είναι η οξεία και η χρόνια βρογχίτιδα; Σε τι οφείλεται και πώς αντιμετωπίζεται; Ροφήματα που κάνουν καλό
• O βήχας μπορεί να οφείλεται σε καρκίνο του πνεύμονα;
• Πότε ο βήχας πρέπει να σας ανησυχήσει, τι μπορεί να προκαλέσει και πώς αντιμετωπίζεται;
• Βήχας μετά από το κρυολόγημα και πώς αντιμετωπίζεται
• Πώς η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (Χ.Α.Π.) επηρεάζει το αναπνευστικό σύστημα; ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΧΑΠ
• Ξυπνάτε από τον βήχα; Ποια είναι η αιτία και πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί; Πότε πρέπει να ανησυχήσετε;
• Τι είναι η φυματίωση; Χρήσιμες πληροφορίες, ερωτήσεις και απαντήσεις.
• 14 βότανα για τις παθήσεις του αναπνευστικού

Αλέξανδρου Γιατζίδη

Τι προκαλεί η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια ΧΑΠ στο αναπνευστικό σύστημα; (video)

του Κωνσταντίνου Λούβρου, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Με τον όρο ΧΑΠ περιγράφουμε μία ομάδα χρόνιων πνευμονικών παθήσεων (την χρόνια βρογχίτιδα και το πνευμονικό εμφύσημα) οι οποίες έχουν κοινό παρανομαστή τον προοδευτικό περιορισμό της ροής του αέρα στους βρόγχους και επακόλουθη δυσκολία στην αναπνοή.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κατατάσσει τη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια ως τέταρτη αιτία θανάτου διεθνώς, μετά δηλαδή τη στεφανιαία νόσο, τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια και τις οξείες λοιμώξεις του αναπνευστικού. Η δραματική αύξηση της συχνότητας της ΧΑΠ δείχνει ότι η πάθηση είναι τρίτη αιτία θανάτου. 

Μπορεί να ελεγχθεί πλήρως με τη διακοπή του καπνίσματος.

Σε «εξολοθρευτή» του ανθρωπίνου γένους, με «φονικό όπλο» το τσιγάρο, εξελίσσεται χρόνο με χρόνο η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ). Σε ετήσια βάση η πάθηση στερεί τη ζωή σε περισσότερους από 3.000.000 συνανθρώπους μας παγκοσμίως, ενώ το πλέον ανησυχητικό είναι ότι η επίπτωση της έχει σταθερά αυξητική πορεία.

Ο χρόνιος βήχας και η παραγωγή πτυέλων αποτελούν τα συνηθέστερα συμπτώματα της ΧΑΠ. Πολύ συχνά ξεκινούν νωρίς και διαρκούν για μακρύ χρονικό διάστημα, μέχρι ο ασθενής να εμφανίσει κλινικά έκδηλα την εικόνα της ΧΑΠ, με μείωση των αναπνευστικών δοκιμασιών. Ωστόσο όποιος παρουσιάζει χρόνιο βήχα και παραγωγή

πτυέλων δεν σημαίνει ότι θα αναπτύξει οπωσδήποτε ΧΑΠ, όπως και όποιος πάσχει από ΧΑΠ δεν είναι υποχρεωτικό να εμφανίζει χρόνιο βήχα.

Η βαρύτητα της συμπτωματολογίας εξαρτάται από το μέγεθος της καταστροφής των πνευμόνων και των αεραγωγών τους. Σε ένα ασθενή που συνεχίζει να καπνίζει ή να εκτίθεται σε ερεθιστικούς παράγοντες και μόλυνση του περιβάλλοντος, η συμπτωματολογία θα είναι εντονότερη και θα εξελίσσεται ταχύτερα απ’ ότι σε άλλους που προφυλάσσονται από τους παραπάνω παράγοντες.

Πώς η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (Χ.Α.Π.) επηρεάζει το αναπνευστικό σύστημα;

Στην ΧΑΠ οι παθήσεις των πνευμόνων (χρόνια βρογχίτιδα και εμφύσημα), προκαλούν πνευμονικές βλάβες που εμποδίζουν την φυσιολογική αναπνοή. Ουσιαστικά πρόκειται για βλάβες των αεραγωγών των πνευμόνων, δηλαδή μικρών σωλήνων που μεταφέρουν αέρα πλούσιο σε οξυγόνο και απομακρύνουν το διοξείδιο του άνθρακα από τους πνεύμονες. Οι αεραγωγοί αποφράσσονται από τη φλεγμονή και τις εκκρίσεις με αποτέλεσμα να μην μπορούν να απομακρύνουν τον παγιδευμένο αέρα. Το κάπνισμα είναι η συχνότερη αιτία ΧΑΠ. Οι περισσότεροι ασθενείς είναι ενεργοί ή πρώην καπνιστές. Έκθεση σε άλλους ερεθιστικούς παράγοντες όπως, χημικά, σκόνη, ατμοσφαιρική ρύπανση, μπορεί να προκαλέσουν ή να συνεισφέρουν στην εκδήλωση της ΧΑΠ.

Οι αεραγωγοί του αναπνευστικού συστήματος των πνευμόνων έχουν την εικόνα ενός αναποδογυρισμένου δένδρου, που αποτελείται από μικρούς σωληνίσκους και σάκους, τις κυψελίδες (στις οποίες πραγματοποιείται η ανταλλαγή του οξυγόνου με το διοξείδιο του άνθρακα). Στους υγιείς οι σωληνίσκοι είναι ελεύθεροι και ανοικτοί, ενώ οι κυψελίδες είναι ελαστικές και λειτουργικές. Κατά την εισπνοή ο αέρας εισέρχεται με μεγάλη ευκολία και διατείνει τις κυψελίδες, ενώ κατά την εκπνοή ο αέρας εξέρχεται και οι κυψελίδες αποκτούν τον μέγεθος που είχαν πριν.

Στην ΧΑΠ οι αεραγωγοί χάνουν την ελαστικότητά τους και παραμορφώνονται. Ο ιστός μεταξύ των κυψελίδων που είναι πλούσιος σε αιμοφόρα αγγεία καταστρέφεται. Εξαιτίας της φλεγμονής το τοίχωμα των βρόγχων διογκώνεται από το οίδημα και αποφράσσεται. Οι βρόγχοι συγχρόνως γεμίζουν από εκκρίσεις παχύρευστες σαν την βλέννη. Έτσι οι κυψελίδες δεν μπορούν να αποβάλλουν το παγιδευμένο αέρα και διατείνονται συνεχώς, μέχρι να καταστραφούν.

 ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΧΑΠ

ΜΑΘΑΙΝΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΑΠ

KAΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΧΑΠ

Πηγή: MEDLAB Ιατρικό Ινστιτούτο

•   COPD (Chronic Obstructive Pulmonary Disease)(National Heart, Lung, and Blood Institute)

•   COPD (Chronic Obstructive Pulmonary Disease)(Patient Education Institute)

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ). Τι είναι; Χρήσιμες Οδηγίες. ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΧΑΠ

Περιφερική αγγειακή αρτηριακή νόσος, αποφρακτική αρτηριοπάθεια. Προκαλεί πόνο, κράμπες, μούδιασμα στα πόδια, χωλότητα, πληγές.

του Κωνσταντίνου Λούβρου, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Η Περιφερική Αρτηριακή νόσος (ΠΑΝ) είναι η νόσος που χαρακτηρίζεται από μειωμένη αιμάτωση των κάτω άκρων, λόγω στένωσης ή απόφραξης των αρτηριών των κάτω άκρων. Η κύρια αιτία της ΠΑΝ των κάτω άκρων είναι η αθηροσκλήρωση, που σημαίνει σκλήρυνση των αρτηριών.
Φυσιολογικά, το εσωτερικό τοίχωμα των αρτηριών σας (ενδοθήλιο) είναι ομαλό και απρόσκοπτο, με τα χρόνια όμως μπορεί να σχηματίσει μια ανώμαλη προβολή που ονομάζεται αθηρωματική πλάκα. Η πλάκα αυτή αποτελείται από χοληστερόλη, ασβέστιο και ινώδη ιστό. Στην αθηροσκλήρωση οι αρτηρίες στενεύουν ή αποφράσσουν καθώς η αθηρωματική πλάκα των τοιχωμάτων τους αυξάνεται.

Οι αρτηρίες των κάτω άκρων παρέχουν στους μύες των ποδιών οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά μέσω του αίματος. Εάν η ροή του αίματος διακοπεί, εξαιτίας της απόφραξης μίας αρτηρίας, τότε η έλλειψη οξυγόνου στην περιοχή, προκαλεί μυαλγία, ιδίως κατά την άσκηση, το περπάτημα ή όταν ο ασθενής επιχειρεί να ανέβει σκάλες. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο ασθενής σταματάει την άσκηση ή το περπάτημα και συνεχίζει ξανά μετά από λίγα λεπτά ξεκούρασης. Τα αιμοφόρα αγγεία με την πάροδο του χρόνου συνεχίζουν να στενεύουν και κάποια στιγμή αποφράσσονται εντελώς. Όταν συμβεί απόφραξη μίας ή περισσότερων αρτηριών του κάτω άκρου, τότε η ροή του αίματος στο πόδι μειώνεται σημαντικά και η έλλειψη οξυγόνου απειλεί μύες και ιστούς. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται "κρίσιμη ισχαιμία".

Παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση της αθηρωματικής νόσου είναι:

• η ηλικία,
• η οικογενειακή προδιάθεση,
• η αυξημένη χοληστερίνη,
• ο σακχαρώδης διαβήτης,
• η υπέρταση,
• Στεφανιαία νόσος
• Εγκεφαλικό επεισόδιο
• η παχυσαρκία και
• το κάπνισμα
• Υψηλά επίπεδα της ομοκυστεΐνης στο αίμα

Ποια είναι τα συμπτώματα της περιφερικής αρτηριακής νόσου;

Το πιο σύνηθες αρχικό σύμπτωμα είναι η διαλείπουσα χωλότητα (ΔΧ), που είναι δυσφορία ή πόνος στα πόδια σας (μπορεί να εντοπίζεται στους γλουτούς, μηρούς, γάμπες) τη στιγμή που περπατάτε και περνάει όταν σταματάτε. Με την επιδείνωση της νόσου ο πόνος εμφανίζετε σε όλο και μικρότερες αποστάσεις.

Οι άνδρες μπορεί να εμφανίσουν διαταραχές στύσεως. Σε πολύ προχωρημένα στάδια της αποφρακτικής νόσου ο ασθενής εμφανίζει πόνο το βράδυ όταν ξαπλώνει (άλγος αναπαύσεως), πληγές των κάτω άκρων που δεν κλείνουν ή και νέκρωση ιστών (γάγγραινα).

• Χωλότητα, πόνος, κόπωση,
• κράμπες ή τσούξιμο στο πόδι σας
• Μούδιασμα και πόνο στο πόδι ή τα πόδια
• Κρύα χέρια, πόδια
• Τριχόπτωση στα πόδια
• Χλωμά ή μπλε πόδια
• Αδύναμη ή απουσία παλμού στα πόδια
• Πληγές, έλκη στα πόδια και κνήμες και αργή επούλωση
• Στυτική δυσλειτουργία
• Οίδημα των κάτω άκρων

Ποιες εξετάσεις χρειάζονται για τη διάγνωση της περιφερικής αρτηριακής νόσου;

Το πιο σημαντικό τεστ για τη διάγνωση της νόσου είναι ο Δείκτης του λόγου της Αρτηριακής πιέσεως στους αστραγάλους του ασθενούς προς την Αρτηριακή πίεση στο βραχιόνιο του ασθενούς. Είναι μία ανώδυνη εξέταση κατά την οποία με την βοήθεια ενός καθετήρα υπερηχογραφικού Doppler συγκρίνεται η διαφορά της αρτηριακής πιέσεως στα πόδια και στα χέρια του ασθενούς. Σύμφωνα με τον δείκτη που προκύπτει, καθώς και με βάση την συμπτωματολογία του ασθενούς και τους παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη αυτής της νόσου, ο ιατρός αποφασίζει εάν θα προχωρήσει σε περαιτέρω εξετάσεις.

Άλλη διαγνωστική εξέταση είναι το triplex κοιλιακής αορτής, λαγονίων και αρτηριών κάτω άκρων. Σε πολλές περιπτώσεις απαιτείται αξονική ή μαγνητική αγγειογραφία ή ψηφιακή αγγειογραφία κοιλιακής αορτής, λαγονίων και αρτηριών κάτω άκρων. Με την Μαγνητική Αγγειογραφία ο ασθενής πρέπει να ξαπλώσει για περίπου 20 λεπτά στον Αγγειογράφο. Γίνεται μία σύντομη ενδοφλέβια έγχυση σκιαγραφικής ουσίας και με αυτόν τον τρόπο γίνεται η απεικόνιση των αρτηριών των κάτω άκρων. Στην εικόνα απεικονίζεται με την βοήθεια του βέλους στην αριστερή πυελική αρτηρία.

Θεραπεία της περιφερικής αρτηριακής νόσου.

H πρόγνωση της νόσου είναι καλή αν αντιμετωπισθούν οι επιβαρυντικοί παράγοντες και τεθεί μία θεραπεία.

Η θεραπεία της ΠΑΝ εξαρτάται από τα συμπτώματα του ασθενούς και το βαθμό στένωσης των αρτηριών.

Φαρμακευτική Αγωγή Οι ασθενείς αυτοί συχνά παρουσιάζουν αυξημένα επίπεδα λιπιδίων στο αίμα, γεγονός που συμβάλλει στην επιδείνωση της νόσου. Μία διατροφή χαμηλή σε λιπαρά και σκευάσματα μείωσης των λιπιδίων στο αίμα, αποτελούν συχνά μέρος της θεραπείας. Επίσης μπορεί να συνταγογραφηθούν και σκευάσματα για τον έλεγχο της Υπέρτασης. Πολλές μελέτες σε ασθενείς με τη νόσο αυτή, απέδειξαν ότι η χορήγηση χαμηλής δόσεως ασπιρίνης μπορεί να παρεμποδίσει την δημιουργία θρόμβων. Συνεπώς συστήνεται και η λήψη της από συμπτωματικούς ασθενείς με Αποφρακτική Νόσο Περιφερικών Αρτηριών.

Αγγειοπλαστική

Εκτός της φαρμακευτικής αγωγής υπάρχει και η επεμβατική θεραπεία, όπου ενδείκνυται, που γίνεται με δύο μεθόδους (ενδαγγειακή και ανοικτή μέθοδος).

Κατά την ενδαγγειακή μέθοδο γίνεται παρακέντηση μιας αρτηρίας του ποδιού (συνήθως της μηριαίας) ή του χεριού (βραχιόνιος) και η αποκατάσταση της στένωσης γίνεται από το εσωτερικό του αγγείου. 
Αγγειοπλαστική με μπαλόνι
Η αγγειοπλαστική με μπαλόνι είναι η πιο κοινή μέθοδος για το άνοιγμα μιας αποφραγμένης αρτηρίας. Πρώτον περνάει ένα σύρμα μέσα από την στενωμένη αρτηρίας. Ένα ξεφούσκωτο μπαλονάκι συνδεδεμένο σε έναν καθετήρα περνάει μέσα από το σύρμα μέσα στο αγγείο έως το σημείο της στενώσεως. Το μπαλονάκι φουσκώνεται και ξεφουσκώνεται επανειλημμένως σε ένα ή περισσότερα σημεία του αγγείου.
Αυτή η μέθοδος ισοπεδώνει την πλάκα επάνω στο τοίχωμα του αγγείου, αυξάνοντας το μέγεθος του ανοίγματος στο αγγείο.
Ενδοαυλικές προθέσεις ή Stents
Εάν μία αρτηρία που έχει ανοιχθεί προηγουμένως αποφράξει ή στενέψει στην διάρκεια ή μετά την επέμβαση τοποθετείται ένας εσωτερικός νάρθηκας που ονομάζεται και διατηρεί το αγγείο ανοικτό.
Άλλες παρόμοιες τεχνικές είναι η αγγειοπλαστική με Laser και η αθηρεκτομή που γίνονται με ειδικούς καθετήρες.
Μηροιγνυακό By Pass (παράκαμψη)
Ένα στενωμένο ή αποφραγμένο σημείο μιας αρτηρίας μπορεί να παρακαμφθεί με μοσχεύματα. Το μόσχευμα μπορεί να είναι συνθετικό ή να είναι μία γνήσια φλέβα που αφαιρέθηκε από άλλο σημείο του σώματος , πιο συχνά το πόδι. Η μία άκρη του μοσχεύματος εφαρμόζεται στην αρτηρία κάτω από την απόφραξη. Το αίμα κυκλοφορεί στην επάνω αρτηρία μέσω του μοσχεύματος και στην αρτηρία κάτω της αποφράξεως όπου κυκλοφορεί το αίμα στα κάτω

Αλλαγές στον τρόπο ζωής
Στην πλειοψηφία των ασθενών αυτών, στα πλαίσια της θεραπείας τους συμπεριλαμβάνεται και ο τρόπος ζωής τους. Η διακοπή του καπνίσματος και ένα καλά οργανωμένο πρόγραμμα καθημερινής φυσικής άσκησης, είναι όλα όσα χρειάζονται για την μείωση και την ανακούφιση από την συμπτωματολογία της νόσου καθώς και για την παρεμπόδιση επιδείνωσή της.

• Διακοπή του καπνίσματος
• Θεραπεία του διαβήτη
• Έλεγχος της πίεσης του αίματος
• Αυξημένη φυσική δραστηριότητα (για παράδειγμα, σπορ)
• Μείωση του βάρους, αν είστε υπέρβαρος
• Χαμηλή κατανάλωση κορεσμένων λιπαρών, χαμηλή διατροφή χοληστερόλης;
• Φροντίδα των ποδιών (Είναι σημαντικό για τα άτομα με διαβήτη);
• Φορώντας άνετα παπούτσια;
• Κατάλληλη φροντίδα τραυματισμοί ποδιών.

Διαβάστε επίσης

• Μέτρα πρόληψης καρδιαγγειακών παθήσεων (στεφανιαίας νόσου, εγκεφαλικού επεισοδίου, περιφερικής αγγειοπάθειας)
• Περιφερική νευροπάθεια - Διαβητική νευροπάθεια