του Γιάννη Γιαντζουράκη, δικηγόρου για το medlabnews.gr
Ένας πατέρας, βαριά άρρωστος, με καρκίνο, βρέθηκε αντιμέτωπος με τον εφιάλτη που ζουν χιλιάδες οικογένειες στην Ελλάδα: να χάσει το σπίτι του όχι για δικό του δάνειο, αλλά επειδή είχε μπει εγγυητής στο δάνειο της κόρης του.
Για χρόνια πίστευε ότι δεν είχε άλλη επιλογή. Του έλεγαν ότι χρωστά. Του ζητούσαν χρήματα. Του παρουσίαζαν ποσά, τόκους, επιβαρύνσεις, απαιτήσεις. Και κάποια στιγμή, όπως συμβαίνει συχνά σε τέτοιες υποθέσεις, η υπόθεση έφτασε στο πιο σκληρό σημείο: στην απειλή απώλειας της κατοικίας.
Μόνο που όταν ο δικηγόρος της οικογένειας άνοιξε προσεκτικά τον φάκελο, ανακάλυψε κάτι που αλλάζει όλη την εικόνα.
Ο servicer δεν είχε τη σύμβαση του δανείου.
Δηλαδή, το έγγραφο πάνω στο οποίο θα έπρεπε να στηρίζεται όλη η απαίτηση, οι υπολογισμοί, οι τόκοι, οι χρεώσεις, οι καταλογισμοί και όσα παρουσιάστηκαν ενώπιον του δικαστηρίου, απουσίαζε.
Και τότε γεννήθηκε το κρίσιμο ερώτημα:
Πώς μπορεί κάποιος να ζητά να πάρει το σπίτι ενός ανθρώπου, όταν δεν έχει καν τη βασική σύμβαση που αποδεικνύει με σαφήνεια τι συμφωνήθηκε, τι οφείλεται και πώς υπολογίστηκε η απαίτηση;
Η ανθρώπινη διάσταση πίσω από τους αριθμούς
Στα χαρτιά τέτοιες υποθέσεις εμφανίζονται ψυχρά: αριθμοί, δόσεις, τόκοι, αναγγελίες, διαταγές πληρωμής, κατασχέσεις, πλειστηριασμοί.
Πίσω όμως από κάθε φάκελο υπάρχει ένας άνθρωπος.
Στην προκειμένη περίπτωση, ένας πατέρας που αντιμετώπιζε σοβαρό πρόβλημα υγείας. Ένας άνθρωπος που είχε βάλει την υπογραφή του για να βοηθήσει την κόρη του. Όχι για να βρεθεί ο ίδιος χωρίς σπίτι. Όχι για να μετατραπεί η ασθένεια, η αγωνία και η οικογενειακή δυσκολία σε μηχανισμό οικονομικής εξόντωσης.
Η εγγύηση, ειδικά μέσα στην ελληνική οικογένεια, πολλές φορές δεν δόθηκε με επιχειρηματικό υπολογισμό. Δόθηκε από αγάπη, εμπιστοσύνη, γονεϊκή ευθύνη. Ένας γονιός υπέγραψε για να βοηθήσει το παιδί του. Και χρόνια μετά, βρίσκεται να απειλείται με απώλεια της κατοικίας του.
Τι σημαίνει ότι «έλειπε η σύμβαση»
Η σύμβαση του δανείου δεν είναι ένα τυπικό χαρτί. Είναι το κεντρικό έγγραφο που δείχνει:
- ποιο επιτόκιο συμφωνήθηκε,
- ποιες χρεώσεις προβλέπονταν,
- ποιος εγγυήθηκε,
- ποια ήταν η έκταση της εγγύησης,
- πώς προκύπτει η απαίτηση που σήμερα διεκδικείται.
Χωρίς τη σύμβαση, η απαίτηση κινδυνεύει να είναι αόριστη, δηλαδή να μην τεκμηριώνεται επαρκώς. Και όταν λείπει το βασικό αποδεικτικό θεμέλιο, κάθε μεταγενέστερος καταλογισμός πρέπει να ελεγχθεί αυστηρά.
Δεν αρκεί ένας servicer ή ένα fund να εμφανίζει έναν αριθμό και να λέει «τόσα χρωστάτε». Πρέπει να αποδεικνύει με έγγραφα, με λογιστική συνέχεια και με σαφήνεια από πού προκύπτει κάθε ευρώ.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο νομικό — είναι θεσμικό
Η υπόθεση αυτή δείχνει ένα μεγαλύτερο πρόβλημα. Οι servicers διαχειρίζονται απαιτήσεις που συχνά έχουν περάσει από τράπεζες σε funds, από funds σε εταιρείες ειδικού σκοπού και από εκεί σε εταιρείες διαχείρισης. Μέσα σε αυτή τη διαδρομή, όμως, ο πολίτης έχει δικαίωμα να γνωρίζει:
Ποιος ζητά τα χρήματα; Με ποιον τίτλο τα ζητά;
- Με ποια σύμβαση;
- Με ποιους λογαριασμούς;
- Με ποιον ακριβή υπολογισμό;
Όταν η απάντηση είναι αόριστη, όταν λείπουν κρίσιμα έγγραφα, όταν οι απαιτήσεις παρουσιάζονται χωρίς πλήρη τεκμηρίωση, τότε δεν μιλάμε απλώς για οικονομική διεκδίκηση. Μιλάμε για κίνδυνο κατάχρησης απέναντι σε ανθρώπους που συχνά δεν έχουν τις γνώσεις, την υγεία ή τα χρήματα για να αμυνθούν εγκαίρως.
Το σπίτι δεν είναι απλός αριθμός σε ισολογισμό
Για μια εταιρεία διαχείρισης, ένα ακίνητο μπορεί να είναι εγγραφή σε χαρτοφυλάκιο. Για έναν καρκινοπαθή πατέρα, όμως, είναι το σπίτι του. Είναι η ασφάλειά του. Είναι ο χώρος όπου παλεύει με την ασθένεια, με την αγωνία, με την αξιοπρέπειά του.
Η Πολιτεία και η Δικαιοσύνη οφείλουν να εξετάζουν με ιδιαίτερη προσοχή τέτοιες περιπτώσεις, ιδίως όταν υπάρχουν ευάλωτοι οφειλέτες, ασθενείς, ηλικιωμένοι ή εγγυητές που απειλούνται με δυσανάλογα μέτρα.
Δεν μπορεί η απώλεια κατοικίας να στηρίζεται σε φάκελο με κενά. Δεν μπορεί να απειλείται ένας άνθρωπος με πλειστηριασμό όταν δεν έχει αποδειχθεί πλήρως και συγκεκριμένα η απαίτηση.
Το ερώτημα που μένει
Η υπόθεση αυτή δεν είναι απλώς μία ακόμη διαφορά ανάμεσα σε δανειολήπτη και servicer. Είναι ένα ερώτημα δικαιοσύνης.
Μπορεί να χαθεί ένα σπίτι όταν λείπει η ίδια η σύμβαση του δανείου;
Μπορεί να στηριχθεί δικαστική διεκδίκηση σε αόριστους υπολογισμούς;
Μπορεί ένας εγγυητής, και μάλιστα καρκινοπαθής, να οδηγείται στην οικονομική και ψυχική εξόντωση χωρίς πλήρη απόδειξη της απαίτησης; Αν η απάντηση είναι «όχι», τότε τέτοιες υποθέσεις πρέπει να ελέγχονται από την αρχή. Όχι με βάση το τι ισχυρίζεται ο ισχυρός, αλλά με βάση το τι αποδεικνύεται. Γιατί όταν απέναντι σε έναν άρρωστο άνθρωπο βρίσκεται ένας μηχανισμός είσπραξης, το ελάχιστο που απαιτεί η Δικαιοσύνη είναι να υπάρχουν αποδείξεις. Και όταν οι αποδείξεις λείπουν, τότε δεν πρέπει να κινδυνεύει το σπίτι του αδύναμου. Πρέπει να ελεγχθεί αυτός που το διεκδικεί.









