Γαστρεντερίτιδα με έμετο και διάρροια: αίτια, μετάδοση, τι να κάνετε και πότε θέλει γιατρό

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

                                 

Η γαστρεντερίτιδα είναι συχνή λοίμωξη του εντέρου που προκαλεί διάρροια, έμετο ή και τα δύο. Συνήθως οφείλεται σε ιούς, όπως νοροϊούς ή ροταϊό, αλλά μπορεί να προκληθεί και από βακτήρια, παράσιτα ή τροφική δηλητηρίαση. Τα περισσότερα περιστατικά περνούν χωρίς ειδική θεραπεία, όμως το βασικό πρόβλημα είναι η αφυδάτωση, ιδίως σε βρέφη, μικρά παιδιά, ηλικιωμένους και ευάλωτους ασθενείς. Το άρθρο εξηγεί πώς μεταδίδεται, τι συμπτώματα προκαλεί, τι μπορείτε να κάνετε στο σπίτι και ποια σημάδια απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση

Ο εμετός μπορεί να διαρκέσει μια ή δύο μέρες. Η διάρροια συνήθως διαρκεί δύο με τρεις ημέρες, αλλά μπορεί να διαρκέσει έως και δέκα ημέρες.

Η γαστρεντερίτιδα μπορεί να προκαλέσει αφυδάτωση (απώλεια υγρών). Τα βρέφη ηλικίας κάτω των έξι μηνών βρίσκονται στο μεγαλύτερο κίνδυνο.

Η πιο συνηθισμένη αιτία της γαστρεντερίτιδας είναι ένας ιός, ο οποίος τείνει να εξαπλώνεται πολύ εύκολα. Πιο σπάνια αιτία της γαστρεντερίτιδας είναι τα βακτήρια και η τροφική δηλητηρίαση. Τα περισσότερα αίτια της γαστρεντερίτιδας δεν βοηθούνται από τα αντιβιοτικά.

Τι προκαλεί γαστρεντερίτιδα;

Οι ιογενείς γαστρεντερίτιδες αποτελούν τη δεύτερη σε συχνότητα κλινική οντότητα μετά τις ιογενείς αναπνευστικές λοιμώξεις και το συχνότερο αίτιο διάρροιας σε παιδιά και ενήλικες. Η συχνότητά τους εξαρτάται από την ηλικία, τη χώρα και τις συνθήκες διαβίωσης του ασθενούς. Στον ανεπτυγμένο κόσμο κατά μέσο όρο εμφανίζονται 1 έως 3 επεισόδια ανά άτομο κατ’ έτος, ενώ στις αναπτυσσόμενες χώρες ο αριθμός αυτός μπορεί να κυμαίνεται από 1 έως 18 επεισόδια.

Οι ιοί που προκαλούν γαστρεντερίτιδα βρίσκονται στα ανθρώπινα κόπρανα.

Βακτήρια και παράσιτα μπορεί επίσης να προκαλέσουν γαστρεντερίτιδα, και βρίσκονται συνήθως σε μολυσμένα τρόφιμα ή νερό (τροφική δηλητηρίαση). Η τροφική δηλητηρίαση εκδηλώνεται συνήθως έξι με 12 ώρες μετά την κατανάλωση χαλασμένων τροφίμων

Γαστρεντερίτιδα από Ροταϊό

Ο ροταϊός οφείλει τον όνομά του στην εμφάνισή του που προσομοιάζει σε τροχό άμαξας (rota) και μεταδίδεται με την εντεροστοματική οδό, ενώ η μετάδοσή του είναι ανεξάρτητη των συνθηκών υγιεινής, καθώς είναι ιδιαίτερα ανθεκτικός RNA ιός και μπορεί να παραμείνει για εβδομάδες στο νερό, στα χέρια και σε άλλες επιφάνειες. Μεταφέρεται στο γαστρεντερικό σωλήνα μέσω κατανάλωσης μολυσμένων τροφίμων (συχνότερα λαχανικών), τα οποία επιμολύνονται με τη σειρά τους μετά από πλύσιμο με μολυσμένο νερό

Γαστρεντερίτιδα από Νοροϊό

Οι νοροϊοί αποτελούν την κύρια αιτία επιδημιών διάρροιας και εμετών από φαγητό ή νερό σε όλο τον κόσμο. Οι ιοί αυτοί απέκτησαν το όνομά τους από μια επιδημία σε σχολείο της πόλης Norwalk του Ohio των ΗΠΑ το 1968, κατά την οποία προσεβλήθη το 50% των παιδιών αλλά και μεγάλος αριθμός συγγενών τους. Αρχικά όλοι οι ιοί που απομονώθηκαν από τα παραπάνω περιστατικά ονομάστηκαν Norwalk ιοί, ενώ στη συνέχεια και μετά από μελέτες με ηλεκτρονικό μικροσκόπιο ανακαλύφθηκαν και άλλοι Norwalk-like ιοί και η ομάδα ονομάστηκε norovirus. Η σύγχρονη ταξινόμηση τοποθετεί τους noroviruses μαζί με τους sapoviruses στην οικογένεια των calicivirus. Οι noroviruses προσβάλλουν κυρίως ενήλικες, ενώ οι sapoviruses προσβάλλουν κυρίως παιδιά.

Πώς εξαπλώνεται;

Η ιογενής γαστρεντερίτιδα εξαπλώνεται εύκολα από άτομο σε άτομο. Όταν ένα άτομο κάνει εμετό ή έχει διάρροια, μικρά σταγονίδια που περιέχουν τον ιό μπορεί να μολύνουν επιφάνειες όπως βρύσες, λαβές από τα καζανάκια τουαλέτας, παιδικά παιχνίδια και πάνες. Τα άτομα με γαστρεντερίτιδα μπορεί να μεταδώσουν τον ιό μέχρι και 48 ώρες αφού σταματήσουν τα συμπτώματά τους.

Η βακτηριακή γαστρεντερίτιδα εξαπλώνεται μέσω κακής υγιεινής (ιδιαίτερα όταν δεν πλένετε τα χέρια σας αφού πάτε στην τουαλέτα ή αφού καθαρίσετε εμετό ή βρόμικες πάνες), χαλασμένων τροφίμων, μολυσμένης υδροδότησης και το άγγιγμα κατοικίδιων και άλλων ζώων.

Ποια τα συμπτώματα;

Η γαστρεντερίτιδα μπορεί να προκαλέσει όλα ή μερικά από τα ακόλουθα συμπτώματα:

• ναυτία και έμετο που μπορεί να διαρκέσει μια ή δύο ημέρες
• διάρροια, που συνήθως διαρκεί μία με τρεις ημέρες, αλλά μπορεί να διαρκέσει έως και 10 ημέρες
• Απώλεια της όρεξης
• Πονοκέφαλοι
• Κοιλιακό άλγος
• Κοιλιακές κράμπες
• Αιμορραγικές κενώσεις (δυσεντερία - γεγονός που υποδηλώνει λοίμωξη από αμοιβάδα,''Campylobacter'',''Salmonella'',''Shigella''ή κάποια παθογόνα στελέχη του''Escherichia coli'')
• πυρετό (θερμοκρασία πάνω από 37,5^oC σε ενήλικες και πάνω από 38^oC σε παιδιά)
• Λιποθυμία και αδυναμία

Στη βακτηριακή γαστρεντερίτιδα, τα συμπτώματα είναι παρόμοια, αλλά ο πυρετός είναι συχνά υψηλότερος, οι  κράμπες στο στομάχι είναι χειρότερες και η διάρροια μπορεί να περιέχει αίμα και βλέννα.

Τα συμπτώματα της πιο σοβαρής γαστρεντερίτιδας περιλαμβάνουν την αδυναμία να κρατήσετε οποιαδήποτε υγρά, την περιορισμένη ούρηση και το αίσθημα λιποθυμίας ενώ είστε όρθιοι. Αν έχετε κάποιο από αυτά τα συμπτώματα θα πρέπει να αναζητήσετε επειγόντως ιατρική περίθαλψη.

Η διάρροια που είναι μαύρη δεν είναι γαστρεντερίτιδα - μπορεί να υποδεικνύει αιμορραγία στο παχύ έντερο (του εντέρου) και απαιτεί επείγουσα ιατρική θεραπεία.

Εργαστηριακή διάγνωση

Οι περισσότεροι από τους ιούς που προκαλούν γαστρεντερίτιδα δεν αναπτύσσονται σε κυτταροκαλλιέργειες και επομένως η απομόνωσή τους με αυτή τη μέθοδο δεν μπορεί να αποτελέσει μέθοδο αναφοράς. Αντίθετα, η διάκρισή τους με ηλεκτρονικό μικροσκόπιο (ΗΜ) είναι πολύ εύκολη λόγω της διαφορετικής τους μορφολογίας. Ωστόσο, η ευαισθησία της μεθόδου είναι πολύ χαμηλή. Γενικά η ανίχνευση των ροταϊών είναι ευκολότερη καθώς απεκκρίνονται σε υψηλούς αριθμούς κατά τη χρονική περίοδο της έξαρσης των διαρροϊκών κενώσεων. Οι αστροϊοί επίσης ανευρίσκονται σε μεγάλες ποσότητες στα κόπρανα και ανιχνεύονται εύκολα. Οι υπόλοιποι ιοί και ειδικά οι caliciviruses πολλαπλασιάζονται σε μικρές ποσότητες και με την ΗΜ είναι πολύ δύσκολος ο εντοπισμός τους. Τεχνικοί και οικονομικοί περιορισμοί θέτουν την ΗΜ εκτός πεδίου εφαρμογής για την κλινική διάγνωση των ιογενών λοιμώξεων. Μικρή εφαρμογή έχουν και οι παθητικές μέθοδοι ανοσοσυγκόλλησης (PPAT) επίσης λόγω της χαμηλής τους ευαισθησίας.

Τα τελευταία χρόνια οι μοριακές μέθοδοι και ειδικότερα η αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης με αντίστροφη μεταγραφάση (RT-PCR) παρέχουν εξαιρετικά υψηλή ειδικότητα και ευαισθησία και πολύ χαμηλά όρια ανίχνευσης. Έτσι η RΤ-PCR σε συνδυασμό με τις ανοσολογικές τεχνικές (ανίχνευση αντισωμάτων στον ορό ασθενών και αντιγόνων των ιών στα κόπρανα με δοκιμασίες EIA) χρησιμοποιούνται πλέον για την εργαστηριακή διάγνωση και την επιδημιολογική επιτήρηση των ιογενών γαστρεντεριτίδων.

Θεραπεία

• Η γαστρεντερίτιδα είναι συνήθως ήπια και η θεραπεία θα εξαρτηθεί από το είδος της γαστρεντερίτιδας.
• Μπορεί να δοθεί συνταγή για φάρμακα κατά τη ναυτίας για ναυτία και εμετό.
• Τα αντιβιοτικά χρειάζονται μόνο αν η γαστρεντερίτιδα προκαλείται από βακτήρια ή παράσιτα. Ένα δείγμα της διάρροιας, είναι δυνατόν να εξεταστεί για το σκοπό αυτό.
• Μερικοί άνθρωποι μπορεί να χρειαστούν ενδοφλέβια (μέσα στη φλέβα) υγρά αν είναι πολύ αφυδατωμένοι.

Αντιμετώπιση στο σπίτι

• Να παίρνετε αρκετά υγρά , χρησιμοποιώντας υδατικά διαλύματα όταν υπάρχουν πολλές κενώσεις, για αναπλήρωση των υγρών και των ηλεκτρολυτών που χάνονται.
• Τα υγρά δεν θα σταματήσουν τον εμετό και τη διάρροια αλλά δεν θα σας αφήσουν να πάθετε αφυδάτωση.
• Αν αισθανθείτε πεινασμένοι να φάτε. Ξεκινήστε με μαλακές τροφές, όπως κράκερ, ρύζι, μπανάνες ή τοστ. Θα πρέπει να ξαναρχίσετε τα κανονικά υγρά και τη διατροφή σε 48-72 ώρες, ακόμη κι αν η διάρροια συνεχίζεται.
• Να ξεκουράζεστε πολύ.
• Θα πρέπει να επιστρέψετε στο γιατρό σας ή στο νοσοκομείο αν δεν είστε σε θέση να κρατήσετε αρκετά υγρά, αισθανθείτε ζάλη όταν είστε όρθιοι ή δείτε σημαντική επιδείνωση των συμπτωμάτων

 Η πρόληψη της εξάπλωσης της γαστρεντερίτιδας

• Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να περιοριστεί η εξάπλωση της  γαστρεντερίτιδας.
• Να μη μοιράζεστε τις πετσέτες σας, τις πετσέτες προσώπου, την οδοντόβουρτσα, τα ποτά ή τα μαχαιροπίρουνα με άλλους.
• Να πλύνετε καλά τα χέρια σας (τουλάχιστον για 10 δευτερόλεπτα) με ζεστό σαπουνόνερο μετά τη χρήση της τουαλέτας, όταν αλλάξετε πάνες, αφού καθαρίσετε εμετό και πριν φάτε ή μαγειρέψετε γεύματα.
• Να αγγίζετε, να αποθηκεύετε και να προετοιμάζετε τα ωμά και τα μαγειρεμένα τρόφιμα ξεχωριστά. Να μαγειρεύετε καλά όλα τα ωμά τρόφιμα.
• Τα άτομα που έχουν γαστρεντερίτιδα δεν θα πρέπει να προετοιμάσουν ή να αγγίξουν τρόφιμα άλλων.
• Να μείνετε στο σπίτι και μακριά από τους άλλους όταν είστε αδιάθετοι.
• Αν σκοπεύετε να ταξιδέψετε, να πίνετε μόνο εμφιαλωμένο νερό ή να βράσετε το νερό για 10 λεπτά. Αν δεν μπορείτε να το ξεφλουδίσετε, να το μαγειρέψετε, ή να το βράσετε, να μην το φάτε.
• Να καθαρίζετε συχνά τα μπάνια και τις τουαλέτες.
• Να προσέξτε, όταν αγγίζετε ζώα και τα ούρα ή τα κόπρανα τους.
• Αν νομίζετε ότι η πηγή της ασθένειας μπορεί να είναι τα τρόφιμα, να φυλάξτε τυχόν απομεινάρια των τροφίμων για έλεγχο.

Το προσωπικό νοσοκομείων, υγειονομικής περίθαλψης και αυτοί που χειρίζονται τρόφιμα δεν θα πρέπει να επιστρέψουν στην εργασία για 48 ώρες μετά την ανάρρωση της διάρροιας.

Να δείτε το γιατρό σε περίπτωση  που έχετε:

• στομαχικό πόνος που επιδεινώνεται
• συχνό εμετό ή διάρροια ή και τα δύο
• αίμα ή βλέννα στα κόπρανα σας (διάρροια)
• ουρήσει λίγο ή καθόλου, ή τα ούρα σας είναι  σκούρα ή δύσοσμα.

Διαβάστε επίσης:

• Πως αντιμετωπίζουμε την γαστρεντερίτιδα; Ποια η κατάλληλη διατροφή και τι πρέπει να αποφύγουμε;
• Τι πρέπει να κάνετε αν πάθετε τροφική δηλητηρίαση. Ποια τα συμπτώματα που προκαλεί το χαλασμένο φαγητό; 
• Ο πόνος στην κοιλιά και η διάρροια οφείλονται σε γαστρεντερίτιδα ή τροφική δηλητηρίαση; Ποια τα συμπτώματα και πώς αντιμετωπίζονται;
• Tροφική δηλητηρίαση: 20 συνηθισμένα και ασυνήθιστα αίτια. Ποιά είναι τα συμπτώματα και πως μπορούμε να προστατευτούμε;
• Ο δεκάλογος της σωστής πρόληψης της τροφικής δηλητηρίασης
• Πυρετός, διάρροιες μπορεί να οφείλονται σε άπλυτα λαχανικά ή κακοσυντηρημένα τρόφιμα. 
• Τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται η Σαλμονέλωση
• Πόνος στην κοιλιά. Τι μπορεί να σημαίνει;
• Άμεση αντιμετώπιση δηλητηρίασης από ουσίες, φάρμακα, εντομοκτόνα, είδη καθαρισμού, μονοξείδιο του άνθρακα και άλλα. Πρώτες βοήθειες
• Αναμένεται αύξηση εμφάνισης γαστρεντερίτιδας από νοροϊό.
• Τι είναι, τι προκαλεί, πώς εξαπλώνεται και πώς μπορεί να προληφθεί η εξάπλωση
• Οι ευεργετικές ιδιότητες του γιαουρτιού. Βοηθήστε την δίαιτα σας τρώγοντας γιαούρτι
• Πεπτικό έλκος με καούρες, πόνο και δυσφορία στο πάνω μέρος της κοιλιάς. Ποια η κατάλληλη διατροφή; Αφεψήματα με βότανα

https://scholar.google.gr/citations?hl=el&user=x0_XklQAAAAJ

Πρώτη δημοσίευση: Φεβρουάριος 2013 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Αλέξανδρος Γιατζίδης, M.D.

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 22 Μαΐου 2026

Γαστρεντερίτιδα. Τι τρώμε και τι ΔΕΝ κάνει να φάμε; Αντιμετώπιση στο σπίτι;

του Κωνσταντίνου Λούβρου, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Η γαστρεντερίτιδα είναι μια κοινή λοίμωξη του εντέρου που μπορεί να προκαλέσει διάρροια (ρευστά περιττώματα ή κόπρανα), εμετό, ή και τα δύο. Η γαστρεντερίτιδα συχνά περνά χωρίς θεραπεία. Ο εμετός μπορεί να διαρκέσει μια ή δύο μέρες. Η διάρροια συνήθως διαρκεί δύο με τρεις ημέρες, αλλά μπορεί να διαρκέσει έως και δέκα ημέρες.

Η πιο συνηθισμένη αιτία της γαστρεντερίτιδας είναι ένας ιός, ο οποίος τείνει να εξαπλώνεται πολύ εύκολα.

Τα αντιβιοτικά χρειάζονται μόνο αν η γαστρεντερίτιδα προκαλείται από βακτήρια ή παράσιτα. Ένα δείγμα της διάρροιας, είναι δυνατόν να εξεταστεί για το σκοπό αυτό.

Αντιμετώπιση στο σπίτι

• Να παίρνετε αρκετά υγρά , χρησιμοποιώντας υδατικά διαλύματα όταν υπάρχουν πολλές κενώσεις, για αναπλήρωση των υγρών και των ηλεκτρολυτών που χάνονται.

• Βάλτε λίγη σόδα και αλάτι (στη «μύτη» ενός κουταλιού του γλυκού) και μισό κουτάλι του γλυκού ζάχαρη σε ένα ποτήρι νερό. Η σόδα περιέχει δισανθρακικό οξύ, το αλάτι χλώριο και νάτριο και η ζάχαρη γλυκόζη, που τονώνει τον οργανισμό. 'Η προσθέστε σε 1 λίτρο νερό, 4 κουταλάκια γλυκού ζάχαρη, ¾ κουταλάκι γλυκού αλάτι (στα παιδιά ¼ ή ½), 1 κουταλάκι γλυκού μαγειρική σόδα (στα παιδιά ¼ ή ½ ).

• Τα υγρά δεν θα σταματήσουν τον εμετό και τη διάρροια αλλά δεν θα σας αφήσουν να πάθετε αφυδάτωση.

• Καλό είναι να πίνετε και να τρώτε σούπα ρυζιού ή φιδέ (λαπάς), με λίγο περισσότερο αλάτι από ό,τι συνήθως.

• Πιείτε σε μικρές ποσότητες τσάι (τσάι με λεμόνι)

• Αν αισθανθείτε πεινασμένοι να φάτε. Ξεκινήστε με μαλακές τροφές, όπως κράκερ, ρύζι, μπανάνες ή τοστ. Θα πρέπει να ξαναρχίσετε τα κανονικά υγρά και τη διατροφή σε 48-72 ώρες, ακόμη κι αν η διάρροια συνεχίζεται.

• Η διατροφή πρέπει να είναι χαμηλής περιεκτικότητας σε φυτικές ίνες και να αποφεύγετε την κατανάλωση φρέσκων φρούτων και λαχανικών (λαχανικά, δημητριακά πρωινού, φρούτα π.χ. δαμάσκηνο, σύκα, κ.λ.π.) Να δώσετε έμφαση κυρίως στους απλούς υδατάνθρακες, όπως είναι το λευκό ψωμί, τα μακαρόνια λευκά, το ρύζι, η ζάχαρη, τα κράκερς και οι φρυγανιές.

• Τροφές που μπορείτε να καταναλώνετε όταν νιώσετε λίγο καλύτερα: Πουρέ πατάτες και καρότου Μπανάνα Μακαρόνια νερόβραστα ή σε σούπα Ρύζι λαπά με λεμονάκι Δημητριακά λευκά όπως ψωμί, φρυγανιές και δημητριακά πρωινού Κρεμούλες φαρίν λακτέ και ρυζάλευρου (μία καλή λύση για γεύμα στο λεπτό όταν δεν έχετε δύναμη να μαγειρέψετε) 

• Τροφές που καλό είναι να αποφύγετε μέχρι να γίνετε εντελώς καλά: Όσπρια και λαδερά όπως αρακά, φασολάκια, μπάμιες Δημητριακά ολικής άλεσης Γάλα ή γαλακτοκομικά Ωμά ή ξερά λαχανικά ή φρούτα (η μπανάνα επιτρέπεται) Ξηροί καρποί, σπόρια, καρύδα, ποπκόρν Πικάντικα και τηγανιτά φαγητά Αλκοολούχα ποτά Ροφήματα με καφεϊνη

• Καλό θα είναι επίσης να αποφεύγονται τα γαλακτοκομικά προϊόντα (γάλα, γιαούρτι, τυρί) για προληπτικούς λόγους. Για τα παιδιά δίνουμε το γάλα σε διπλάσια αραίωση πυκνώνοντας το σιγά σιγά. 

• Να αποφεύγονται τα γλυκά, τα τηγανητά, οι σάλτσες, τα πατατάκια (γαριδάκια κ.λ.π.), ο κιμάς, το ζαμπόν, το μπέικον.

• Να ξεκουράζεστε πολύ.

• Τήρηση βασικών κανόνων υγιεινής κατά την παρασκευή του φαγητού. Να αποφεύγεται η παραμονή της μαγειρεμένης τροφής σε θερμοκρασία δωματίου.

• Θα πρέπει να επιστρέψετε στο γιατρό σας ή στο νοσοκομείο αν δεν είστε σε θέση να κρατήσετε αρκετά υγρά, αισθανθείτε ζάλη όταν είστε όρθιοι ή δείτε σημαντική επιδείνωση των συμπτωμάτων

Για τα βρέφη και τα παιδιά 
Όταν το παιδί σας έχει μια εντερική λοίμωξη, ο πιο σημαντικός στόχος είναι να αντικαθιστά τα χαμένα υγρά και άλατα. Αυτές οι προτάσεις μπορεί να βοηθήσουν:

• Βοηθήστε το παιδί να ενυδατωθεί. Δώστε στο παιδί σας ένα στοματικό διάλυμα ενυδάτωσης, διατίθενται στα φαρμακεία χωρίς ιατρική συνταγή. Συζητήστε με το γιατρό σας, εάν έχετε ερωτήσεις σχετικά με το πώς να το χρησιμοποιήσετε. Μην δίνετε στο παιδί σας σκέτο νερό - σε παιδιά με γαστρεντερίτιδα, το νερό δεν απορροφάται καλά και δεν θα αντικαταστήσει επαρκώς τους χαμένους ηλεκτρολύτες. Αποφύγετε να δίνετε στο παιδί σας χυμό μήλου για ενυδάτωση - μπορεί να κάνει διάρροια χειρότερα.

• Μην δίνετε στο παιδί σας γαλακτοκομικά προϊόντα και ζαχαρούχα τρόφιμα, όπως τα παγωτά, αναψυκτικά και γλυκά. Αυτά μπορεί να χειροτερέψουν τη διάρροια.

Διαβάστε επίσης

• Γαστρεντερίτιδα. Τι είναι, τι προκαλεί, πώς εξαπλώνεται και πώς μπορεί να προληφθεί η εξάπλωση της.
• Τι πρέπει να κάνετε αν πάθετε τροφική δηλητηρίαση. Ποια τα συμπτώματα που προκαλεί το χαλασμένο φαγητό; 
• Ο πόνος στην κοιλιά και η διάρροια οφείλονται σε γαστρεντερίτιδα ή τροφική δηλητηρίαση; Ποια τα συμπτώματα και πώς αντιμετωπίζονται; 
• Tροφική δηλητηρίαση: 20 συνηθισμένα και ασυνήθιστα αίτια. Ποιά είναι τα συμπτώματα και πως μπορούμε να προστατευτούμε;
• Ο δεκάλογος της σωστής πρόληψης της τροφικής δηλητηρίασης
• Πυρετός, διάρροιες μπορεί να οφείλονται σε άπλυτα λαχανικά ή κακοσυντηρημένα τρόφιμα. Τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται η Σαλμονέλωση
• Πόνος στην κοιλιά. Τι μπορεί να σημαίνει;
• Άμεση αντιμετώπιση δηλητηρίασης από ουσίες, φάρμακα, εντομοκτόνα, είδη καθαρισμού, μονοξείδιο του άνθρακα και άλλα. Πρώτες βοήθειες
• Αναμένεται αύξηση εμφάνισης γαστρεντερίτιδας από νοροϊό. Τι είναι, τι προκαλεί, πώς εξαπλώνεται και πώς μπορεί να προληφθεί η εξάπλωση

Κωνσταντίνου Λούβρου
Dr.
PhD

Γαστρεντερίτιδα: τι τρώμε και τι αποφεύγουμε

Πρώτος στόχος: πρόληψη αφυδάτωσης

Υγρά και ηλεκτρολύτες: γιατί είναι πιο σημαντικά από το φαγητό

Διαλύματα ενυδάτωσης από το στόμα και πότε χρειάζονται

Μικρές γουλιές όταν υπάρχουν εμετοί

Τι να φάτε όταν αρχίσει να υποχωρεί ο έμετος

Ρύζι, μπανάνα, τοστ, κράκερ, φρυγανιές και σούπα

Πατάτα, καρότο, λευκά ζυμαρικά και ελαφριά γεύματα

Τι να αποφύγετε μέχρι να υποχωρήσει η διάρροια

Γαλακτοκομικά, λιπαρά, τηγανητά, όσπρια, λαδερά και πολλά φυτικά ίνα

Αλκοόλ, καφεΐνη, γλυκά, αναψυκτικά και βαριά φαγητά

Πότε επιστρέφουμε στην κανονική διατροφή

Γαστρεντερίτιδα σε παιδιά: τι πρέπει να προσέχουν οι γονείς

Γιατί τα παιδιά χρειάζονται στοματικό διάλυμα ενυδάτωσης

Πότε δεν χρειάζονται αντιβιοτικά

Πότε χρειάζεται εξέταση κοπράνων

Πότε πρέπει να πάτε σε γιατρό ή νοσοκομείο

Πρόληψη μετάδοσης και ασφάλεια τροφίμων

Διαβάστε επίσης: γαστρεντερίτιδα με έμετο και διάρροια

Διαβάστε επίσης: γαστρεντερίτιδα ή τροφική δηλητηρίαση;

Πρώτη δημοσίευση: Οκτώβριος 2015 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κωνσταντίνος Λούβρος, M.D.

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 22 Μαΐου 2026

Αιμοπετάλια: χαμηλά ή υψηλά PLT, θρομβοπενία, θρομβοκυττάρωση και αιτίες

Κωνσταντίνου Λούβρου
του Κωνσταντίνου Λούβρου, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Τα αιμοπετάλια (PLT) είναι μικρά κύτταρα του αίματος που συμμετέχουν στην αιμόσταση και στον σχηματισμό αιμοπεταλιακού θρόμβου όταν τραυματίζεται ένα αγγείο. Οι διαταραχές στον αριθμό τους είναι συχνές στη γενική αίματος: τα χαμηλά αιμοπετάλια λέγονται θρομβοπενία και μπορεί να συνδέονται με μώλωπες, αιμορραγική τάση ή σοβαρότερα αίτια, ενώ τα υψηλά αιμοπετάλια λέγονται θρομβοκυττάρωση και μπορεί να είναι αντιδραστική λόγω λοίμωξης, φλεγμονής, σιδηροπενίας ή σπληνεκτομής, ή σπανιότερα πρωτοπαθής αιματολογική νόσος. Το άρθρο εξηγεί τις φυσιολογικές τιμές, τις αιτίες, τη θρομβοπενία της κύησης, την προεκλαμψία και πότε χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση. 

Τα αιμοπετάλια (PLT) είναι πολύ μικρά κύτταρα, χωρίς πυρήνα, με δισκοειδή μορφή), που συντελούν στην πήξη του αίματος.

Τα προγονικά κύτταρα των αιμοπεταλίων είναι τα μεγακαρυοκύτταρα, τα οποία ευρίσκονται στο μυελό των οστών. Όταν κάποιο αγγείο σπάσει, κινητοποιείται ο μηχανισμός της αιμόστασης που περιλαμβάνει αγγειόσπασμο, σχηματισμό αιμοπεταλιακού θρόμβου, ενεργοποίηση πολλαπλών ενζύμων και παραγόντων πήξεων του αίματος. Ο σχηματισμός αιμοπεταλιακού θρόμβου είναι πολύ σημαντικό βήμα, για την ομαλή επίσχεση της αιμορραγίας.

Σύμφωνα με τα κλασικά συγγράμματα, ο αριθμός των αιμοπεταλίων κυμαίνεται, φυσιολογικά, 
Φυσιολογικές- ιδανικές τιμές 
150.000 – 400.000 /μL στους ενήλικες και 
από 150000 /μL έως 450000  /μL σε όλη τη διάρκεια της νεογνικής, βρεφικής, παιδικής και εφηβικής ηλικίας. 

Ωστόσο, νεότερες μελέτες δείχνουν ότι ο αριθμός των αιμοπεταλίων παρουσιάζει σημαντικές αριθμητικές διακυμάνσεις κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας, αλλά και διαφορές ανάλογα με το φύλο. Επίσης, λόγω του ενδεχόμενου επηρεασμού του αριθμού των αιμοπεταλίων από ανεξάρτητες παραμέτρους (πχ. παρουσία ψευδοθρομβοπενίας ως αποτέλεσμα του αντιπηκτικού ή ψευδοθρομβοκυττάρωσης ως αποτέλεσμα προσμέτρησης θραυσμάτων ερυθρών ή λευκών αιμοσφαιρίων), επιβάλλεται η μικροσκοπική εξέταση επιχρίσματος περιφερικού αίματος κατά τη διερεύνηση διαταραχών του αριθμού των αιμοπεταλίων. Έτσι, μπορεί να ελεγχθεί τόσο ο ακριβής αριθμός αυτών, όσο και να καθοριστεί το μέγεθος και η μορφολογία τους.

Θρομβοπενία

Η μείωση των αιμοπεταλίων αποκαλείται ιατρικώς θρομβοπενία. Ως θρομβοπενία ορίζεται η πτώση του αριθμού των αιμοπεταλίων κάτω από τα φυσιολογικά όρια. Είναι γεγονός ότι, μετά τις στερητικές αναιμίες, η μεμονωμένη θρομβοπενία αποτελεί τη συνηθέστερη επίκτητη αιματολογική διαταραχή στα παιδιά και μπορεί να είναι είτε αποτέλεσμα μειωμένης παραγωγής αιμοπεταλίων ή αυξημένης καταστροφής αυτών στην περιφέρεια, άνοσης ή μη άνοσης αιτιολογίας.  Η θρομβοπενία συνοδεύεται από αιμορραγική προδιάθεση. 
Αιματώματα, μώλωπες, καθυστερημένος έλεγχος της αιμορραγίας σε κοινά τραύματα, είναι χαρακτηριστικές διαταραχές της θρομβοπενίας. Μικρή ελάττωση των αιμοπεταλίων δεν συνοδεύεται συχνά από εμφανή συμπτώματα, ενώ σημαντική πτώση μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνες αιμορραγίες εσωτερικών οργάνων (π.χ. αιμορραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο).
Η πτώση των αιμοπεταλίων οφείλεται σε μειωμένη παραγωγή των πρόδρομων μεγακαρυοκυττάρων στο μυελό (π.χ. αιματολογικά νοσήματα, διήθηση από καρκινώματα), σε κατακράτηση των κυκλοφορούντων αιμοπεταλίων από το σπλήνα (π.χ. κίρρωση ήπατος, σπληνομεγαλία), ή σε αυξημένη καταστροφή (π.χ. καρδιακές βαλβίδες, μικρόβια, αυτοαντισώματα).

Αίτια θρομβοπενίας

Τα κυριότερα κληρονομικά νοσήματα  ανάλογα με το μέγεθος των αιμοπεταλίων είναι:

• Μεγάλα αιμοπετάλια (MPV> 11fl)

- σύνδρομο Βernard-Soulier

- ανωμαλία May -Hegglin

- σύνδρομο Εpstein

- σύνδρομο Alport's 

- σύνδρομο των γκρι αιμοπεταλίων

- σύνδρομο Fechtner

• Φυσιολογικό μέγεθος αιμοπεταλίων (MPV 7 - 11fl)

- σύνδρομο Chediak-Higashi

- σύνδρομο TAR

- ψευδονόσος  von Willebrand

• Μικρό μέγεθος αιμοπεταλίων (MPV< 7fl)

- σύνδρομο Wiskott-Aldrich

Κεντρικού τύπου επίκτητες θρομβοπενίες

Α.) Ιδιοπαθής (1%)

Παντελής έλλειψη μεγακαρυοτικών προβαθμίδων στο μυελό.

Β.) Δευτεροπαθείς

Προκαλούνται από άμεση τοξική δράση πάνω στις μεγακαρυοτικές σειρές από:

- Φάρμακα (κυτταροτοξικά, χλωροθειαζίδες κ.α.)

- Ιονίζουσα ακτινοβολία 

- Μεταβολικοί παράγοντες (χρόνια νεφρική ανεπάρκεια)

- Αλκοόλ 

Άλλα αίτια, όπως:

- Ορισμένες ιογενείς λοιμώξεις (ΗCV, EΒV, HIV, CMV)

- Νυχτερινή παροξυσμική αιμοσφαιρινουρία

- Μυελική ανεπάρκεια (απλαστική αναιμία, μυελόφθιση)  

- Κατάληψη του μυελού από νεοπλασματικά κύτταρα

Γ) Μη αποδοτική θρομβοποίηση

• Mυελοδυσπλαστικό σύνδρομο.

Χαρακτηρίζεται από την παρουσία  ανώμαλων μεγακαρυοτικών κυττάρων στο μυελό που παράγουν λίγα, αλλά και “άρρωστα” αιμοπετάλια.

• Έλλειψη βιταμίνης Β12 

• Έλλειψη φυλλικού οξέος

Θρομβοπενία Της Κύησης

(Gestational thrombocytopenia, GT)

• Η συχνότερη αιτία θρομβοπενίας στην κύηση (70-80%).
• Υγιείς γυναίκες, χωρίς αιμορραγικές επιπλοκές, χωρίς ιστορικό προηγούμενης θρομβοπενίας.
• Στα μέσα του 2^ου και στο 3^ο τρίμηνο της κύησης.
• PLT > 70.000μl συνήθως.
• Ο αριθμός των αιμοπεταλίων ομαλοποιείται σε 1-2 μήνες μετά τον τοκετό.
• Το νεογνό δεν εμφανίζει θρομβοπενία.
• Μηχανισμός άγνωστος.
• Διάγνωση εξ’ αποκλεισμού.
• Δεν απαιτείται θεραπεία.

Προεκλαμψία

Η προεκλαμψία είναι υπεύθυνη για το 15-20% των περιπτώσεων θρομβοπενίας στην κύηση.

Στο τέλος του 2^ου ή στο 3^ο τρίμηνο της κύησης.

Εκλαμψία: προεκλαμψία συνοδευόμενη από σπασμούς

Θεραπεία Θρομβοπενίας

Η θεραπεία κατευθύνεται στην αποκατάσταση της αιμορραγικής τάσης και στην εκρίζωση του υποκείμενου παθολογικού αιτίου.

• Η απόφαση θεραπευτικής αντιμετώπισης της θρομβοπενίας  εξαρτάται από την κλινική εικόνα του ασθενούς και όχι από τον αριθμό των αιμοπεταλίων. 
• Ασθενής με PLT < 10.000μl ακόμη και χωρίς αιμορραγικές εκδηλώσεις θα πρέπει να νοσηλεύεται.

Αντενδείξεις χορήγησης αιμοπεταλίων: 

αυτοάνοση θρομβοπενία, TTP/HUS, HIT

Θρομβοκυττάρωση

Η θρομβοκυττάρωση, ή θρομβοκυτταραιμία είναι η παρουσία υψηλού αριθμού αιμοπεταλίων στο αίμα και μπορεί να είναι είτε πρωτοπαθής (προκαλούμενη από μυελοπολλαπλασιαστική νόσο) είτε αντιδραστική (δευτεροπαθής).

Η θρομβοκυττάρωση εμφανίζεται, συχνά, χωρίς συμπτώματα (ιδιαίτερα η δευτεροπαθής) και μπορεί να προκαλέσει θρόμβωση σε ορισμένους ασθενείς.

Η αύξηση των αιμοπεταλίων οφείλεται σε αιματολογικό νόσημα που προκαλεί πρωτοπαθή βλάβη των μητρικών κυττάρων των αιμοπεταλίων ή σε παθολογικό νόσημα - παράγοντες που οδηγούν σε αντιδραστικές αυξήσεις. Χρόνιες φλεγμονές, η σοβαρή σιδηροπενία, η σπληνεκτομή, ορισμένα καρκινώματα, η αιμορραγία, η αιμόλυση, αποτελούν δευτεροπαθή αίτια θρομβοκυττάρωσης. Εάν παρά την αύξηση των αιμοπεταλίων, υπάρχει βλάβη στην λειτουργικότητά τους, μπορεί να εμφανιστεί και αιμορραγική τάση. Οι διαταραχές της αιμόστασης, οι απειλητικές για την ζωή και τη σωματική ακεραιότητα θρομβώσεις είναι οι πιο σοβαρές επιπλοκές της θρομβοκυττάρωσης.

Αίτια δευτεροπαθούς θρομβοκυττάρωσης

• Λοίμωξη (αναπνευστικού, γαστρεντερικού)
• Καταστροφή ιστών (χειρουργικές επεμβάσεις, τραύματα, εγκαύματα)
• Σπληνεκτομή
• Αναιμία (αιμολυτική, μεθαιμορραγική, σιδηροπενική)
• Ρευματικά νοσήματα (Νεανική ιδιοπαθής αρθρίτιδα, φλεγμονώδης νόσος εντέρου, νόσος Kawasaki)
• Φάρμακα (κορτικοστεροειδή)
• Κακοήθειες (νεοπλάσματα ήπατος, λέμφωμα)

Θεραπεία θρομβοκυττάρωσης

Συχνά, δεν απαιτείται θεραπεία για την αντιδραστική θρομβοκυττάρωση.

Αντιμετώπιση της υπερκείμενης νόσου.

Σε περιπτώσεις αντιδραστικής θρομβοκυττάρωσης άνω των 1.000x109 / L, χορηγείται ημερησίως χαμηλή δόση ασπιρίνης (όπως 65 mg) για την ελαχιστοποίηση του κινδύνου εγκεφαλικού επεισοδίου ή θρόμβωσης, αφού αποκλεισθεί τυχόν λειτουργική διαταραχή των αιμοπεταλίων (χρόνος ροής, συγκόλληση αιμοπεταλίων).

Ωστόσο, στην πρωτογενή θρομβοκυττάρωση, εάν ο αριθμός αιμοπεταλίων είναι πάνω από 750.000 ή 1.000.000, και ειδικά αν υπάρχουν άλλοι παράγοντες κινδύνου για θρόμβωση, μπορεί να χρειαστεί θεραπεία. Η επιλεκτική χρήση της ασπιρίνης σε χαμηλές δόσεις θεωρείται προστατευτική. Εξαιρετικά υψηλός αριθμός αιμοπεταλίων στην πρωτογενή θρομβοκυττάρωση μπορεί να αντιμετωπιστεί με υδροξυουρία (παράγοντας κυτταροδιαφυγής) ή αναγρελίδη (Agrylin).

Διαβάστε επίσης

• Βρέθηκε χαμηλός αιματοκρίτης; Σε τι μπορεί να οφείλεται η αναιμία χρόνιας νόσου ή φλεγμονής και ποια συμπτώματα προκαλεί;
• Αντιμετώπιση της σιδηροπενικής αναιμίας. Τροφές με σίδηρο. Ο ρόλος της βιταμίνης C

Πρώτη δημοσίευση: Σεπτέμβριος 2014 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κωνσταντίνος Λούβρος, M.D.

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 22 Μαΐου 2026

Σοκ στην Κρήτη: Απόπειρα ανθρωποκτονίας η κατηγορία για τους γονείς της 3χρονης – Στο μικροσκόπιο οι θάνατοι δύο ακόμη παιδιών

 medlabnews.gr iatrikanea

Σοκ προκαλούν οι εξελίξεις στην υπόθεση της 3χρονης από τα Χανιά, η οποία νοσηλεύεται διασωληνωμένη στη ΜΕΘ Παίδων του ΠΑΓΝΗ με σοβαρά τραύματα και αιμάτωμα στον εγκέφαλο.

Σύμφωνα με τις νεότερες πληροφορίες, η υπόθεση έχει λάβει πλέον βαρύτερη ποινική διάσταση, καθώς οι γονείς του παιδιού αντιμετωπίζουν κατηγορία για απόπειρα ανθρωποκτονίας. Η μητέρα είχε ήδη συλληφθεί, ενώ στη συνέχεια εντοπίστηκε και συνελήφθη και ο φερόμενος πατέρας του παιδιού, ο οποίος αναμένεται να οδηγηθεί ενώπιον των δικαστικών αρχών.

Το κοριτσάκι μεταφέρθηκε αρχικά στο νοσοκομείο των Χανίων και στη συνέχεια διακομίστηκε στο ΠΑΓΝΗ, όπου εξακολουθεί να δίνει μάχη για τη ζωή του. Οι γιατροί διαπίστωσαν σοβαρά τραύματα, ενώ η εικόνα του παιδιού έχει περιγραφεί ως συμβατή με βαριά κακοποίηση.

Την ίδια ώρα, οι αρχές ερευνούν πλέον και τους θανάτους δύο ακόμη παιδιών της ίδιας οικογένειας. Σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν δημοσιευθεί, η μητέρα φέρεται να έχει αναφέρει ότι δύο βρέφη που είχε γεννήσει στο παρελθόν πέθαναν κατά τη διάρκεια θηλασμού. Οι ισχυρισμοί αυτοί εξετάζονται από την Ασφάλεια Χανίων στο πλαίσιο της προανάκρισης.

Ιδιαίτερη σημασία αναμένεται να έχει η ιατροδικαστική εξέταση, καθώς οι αρχές επιχειρούν να προσδιορίσουν πότε προκλήθηκαν τα τραύματα της 3χρονης και αν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν επαναλαμβανόμενη ή συστηματική κακοποίηση.

Σύμφωνα με τοπικά μέσα, υπό φροντίδα και παρακολούθηση βρίσκονται και άλλα παιδιά της οικογένειας, ενώ εξετάζεται συνολικά το οικογενειακό περιβάλλον και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες ζούσαν τα ανήλικα.

Η υπόθεση έχει προκαλέσει έντονη κοινωνική αναστάτωση, καθώς δεν αφορά μόνο τον σοβαρό τραυματισμό ενός τρίχρονου παιδιού, αλλά ανοίγει πλέον και νέο κύκλο έρευνας για προηγούμενους θανάτους παιδιών της ίδιας οικογένειας.

Οι δικαστικές και αστυνομικές αρχές καλούνται να απαντήσουν σε κρίσιμα ερωτήματα: πότε τραυματίστηκε το παιδί, ποιος ή ποιοι ευθύνονται, αν υπήρξε συγκάλυψη ή καθυστέρηση στην αναζήτηση βοήθειας και αν οι θάνατοι των δύο άλλων παιδιών συνδέονται με την υπόθεση ή αποτελούν ξεχωριστά περιστατικά.