Βακαλάος (μπακαλιάρος) διατροφική αξία, Β12, Ω3 και γιατί θεωρείται πολύ θρεπτικό ψάρι

Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Τρώγεται όλη την διάρκεια του έτους και έχει την τιμητική του στις 25 Μαρτίου. Παρόλο που η περίοδος της Σαρακοστής αποτελεί παράλληλα και περίοδο νηστείας, η εκκλησία, επέτρεψε να υπάρχουν δυο ημέρες όπου θα επιτρέπεται η κατανάλωση ψαριού. Μία από αυτές τις γιορτές είναι ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου 25 Μαρτίου, όπου παραδοσιακά συνηθίζεται εκείνη την ημέρα να τρώμε μπακαλιάρο σκορδαλιά. Η δεύτερη ημέρα εξαίρεσης της νηστείας είναι η Κυριακή των Βαΐων.

Γιατί καθιερώθηκε ο μπακαλιάρος και όχι κάποιο άλλο ψάρι;

Παλιά, όσοι ζούσαν σε παραθαλάσσιες περιοχές, δεν είχαν πρόβλημα να τρώνε φρέσκα ψάρια σε καθημερινή βάση. Για τον ορεινό πληθυσμό όμως, η μεταφορά του ψαριού αντιμετώπιζε προβλήματα, μιας και δεν υπήρχαν τα μέσα μεταφοράς του φρέσκου ψαριού πριν αυτό αλλοιωθεί. Όταν λοιπόν εισήχθηκε ο μπακαλιάρος τον 15ο αιώνα, ήταν ιδανικός, γιατί ήταν ένα φτηνό ψάρι το οποίο μπορεί να διατηρηθεί και εκτός ψυγείου με τη χρήση αλατιού. Με εξαίρεση τα νησιά, όπου το φρέσκο ψάρι δεν ήταν ποτέ πολυτέλεια, οπουδήποτε αλλού στην Ελλάδα ο παστός μπακαλιάρος εκείνες τις εποχές αποτέλεσε την εύκολη λύση, καθώς ήταν πιο εύκολο να τον προμηθευτεί κανείς και επιπλέον, μπορούσε να διατηρηθεί εκτός ψυγείου, οπότε πέρασε στην παράδοση και κατά συνέπεια έγινε το εθνικό φαγητό της 25ης Μαρτίου.

Η ιστορία του «ταπεινού» μπακαλιάρου όμως είναι πραγματικά πολυτάραχη. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Giovanni de Biasio στο βιβλίο του «Μπακαλιάρος - 100 γευστικοί συνδυασμοί για να μαγειρέψετε και να εντυπωσιάσετε» (μετάφραση Βιολέττα Ζεύκη-Βοργιά, εκδόσεις Μοντέρνοι Καιροί), οι πρώτοι που τον ψάρεψαν ήταν οι Βίκινγκς! Ταξιδεύοντας αλίευαν τις μουρούνες στα γεμάτα ψάρια νερά της νησιωτικής συστάδας Λόφοτεν και για να τις διατηρήσουν τις αποξήραιναν στον παγωμένο αέρα του βορρά.

Ένας Βενετσιάνος έμπορος, ονόματι Πιέρο Κουερίνι, ήταν ο πρώτος που αφηγήθηκε τη μέθοδο αλιείας και συντήρησης που εφάρμοζαν οι ψαράδες του Λόφοτεν, οι οποίοι τον είχαν φιλοξενήσει μετά το ναυάγιο του πλοίου του, το 1431.

Η μέθοδος του παστού βακαλάου όμως οφείλεται στους Βάσκους, οι οποίοι, αφού έφτασαν ως τους πλούσιους ψαρότοπους της θάλασσας του Λαμπραντόρ, απέσπασαν το μονοπώλιο της αλιείας του συγκεκριμένου ψαριού από τους βόρειους λαούς και το έφεραν στη λεκάνη της Μεσογείου. Υπάρχει μάλιστα και ο μύθος που λέει ότι οι Βάσκοι, ψάχνοντας για μεγάλους ψαρότοπους μπακαλιάρου, ανακάλυψαν τυχαία τις ακτές του Καναδά πριν ανακαλύψει ο Κολόμβος την Αμερική.

Κατόπιν, το εμπόριο του μπακαλιάρου πήρε παγκόσμιες διαστάσεις. Τον 16ο αιώνα στόλοι ολόκληροι αρμένιζαν φορτωμένοι. Σε μια εποχή που η συντήρηση των τροφίμων ήταν συχνά δύσκολη, ο βακαλάος μετατράπηκε σε τόσο σημαντική πηγή εσόδων ώστε όλες οι χώρες που διέθεταν στόλο εκδήλωσαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την αλιεία του. Μάλιστα ξέσπασαν και συγκρούσεις, με πιο πρόσφατη αυτήν του 1973, για μια αντιδικία μεταξύ Αγγλίας και Ισλανδίας όπου απαιτήθηκε η επέμβαση του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε.!

Παρ' όλ' αυτά παραμένει άγνωστο πώς ο μπακαλιάρος, ή βακαλάος, έφτασε στην Ελλάδα. Στοιχεία για τη μεταφορά του στη χώρα μας βρίσκει κάποιος αν ανατρέξει στην ιστορία του εμπορίου μεταξύ Ελλάδας και Αγγλίας, όπου αναφέρεται ότι οι Άγγλοι έστελναν μεγάλες ποσότητες μπακαλιάρου, τις οποίες αντάλλαζαν με φορτία σταφίδας. Φαίνεται ότι γι' αυτό στην Κορινθία και την Αχαΐα, και γενικότερα στην Πελοπόννησο, συναντάμε μεγάλο πλούτο συνταγών με μπακαλιάρο. Πολλές από αυτές δε περιέχουν και σταφίδες, όπως ο ...διάσημος μπακαλιάρος πλακί με σταφίδες.

Ο βακαλάος, αυτό το τόσο νόστιμο και θρεπτικό ψάρι μπήκε στο τραπέζι μας τον 15ο αιώνα και κατάφερε να διεκδικήσει επιτυχώς τη δική του θέση στο εθνικό μας εδεσματολόγιο. Πρόκειται για ψάρι αγαπητό σε όλη την Ελλάδα και μαγειρεύεται με δεκάδες τρόπους, από σφακιανό στιφάδο μέχρι σούπα επτανησιακή (κοφίσι μπιάνκο).

Σήμερα, το εξαιρετικά θρεπτικό αυτό ψάρι (πλούσιο σε μέταλλα, φώσφορο, μαγνήσιο και βιταμίνες Α, Ε και D και φτωχό σε λιπαρά) βρίσκεται στην «κόκκινη» λίστα της Greenpeace, λόγω υπεραλίευσης. Παρ' όλ' αυτά, στο εμπόριο υπάρχει σε αφθονία σε όλες του τις μορφές.

Ανήκει στην κατηγορία των ψαριών και όπως όλα τα ψάρια, αποτελεί πλούσια πηγή πρωτεϊνών υψηλής βιολογικής αξίας και αμινοξέων, τα οποία είναι απαραίτητα για τη δόμηση των ιστών και την αποκατάσταση των φθορών τους.

Η περιεκτικότητά του σε λίπος διαφοροποιείται σημαντικά σε σχέση με τα υπόλοιπα ψάρια. Ανήκει στην κατηγορία των ψαριών με χαμηλά λιπαρά, το λίπος του κυμαίνεται από 0.5-2%. Σε σύγκριση όμως με το κρέας, το λίπος των ψαριών είναι διαφορετικό, καθώς ακόμη και τα πιο λιπαρά ψάρια δίνουν χαμηλότερες θερμίδες σε σχέση με το κρέας γιατί δεν είναι κορεσμένο λίπος. Τα λιπαρά του είναι τα γνωστά σε όλους μας «καλά» λιπαρά, δηλαδή, τα ω-3. Πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι βοηθούν στη μείωση της χοληστερίνης, των τριγλυκεριδίων και προστατεύουν τις αρτηρίες μειώνοντας την πίεση.

Επίσης, είναι πηγή πολλών βιταμινών και ιχνοστοιχείων.  Είναι πλούσιος σε βιταμίνη Α, η οποία έχει άμεση σχέση με την όραση. Άλλη μια σημαντική βιταμίνη είναι η βιταμίνη D, η οποία είναι υπεύθυνη για την αύξηση και τον εμπλουτισμό των οστών και των δοντιών αλλά και για την απορρόφηση ασβεστίου και φωσφόρου. Ακόμη, οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β, είναι σημαντικές για την υγεία των νευρικών ιστών.

Η διατροφική αξία του μπακαλιάρου είναι σημαντική καθώς περιέχει:

* Πρωτεΐνη


* Ασβέστιο


* Σίδηρο


* Φώσφορο


* Μαγνήσιο


* Βιταμίνη Β12


* Κάλιο Καλά λιπαρά


*Κορεσμένα, Μονοακόρεστα και Πολυακόρεστα λίπη.

Η συχνή κατανάλωση μπακαλιάρου θωρακίζει τον οργανισμό απέναντι σε καρδιαγγειακά νοσήματα, περιορίζει τον κίνδυνο ισχαιμικών εγκεφαλικών επεισοδίων, ενδυναμώνει την νοητική δραστηριότητα του εγκεφάλου και τη μνήμη και ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα. Συμβάλλει επίσης στην εξασφάλιση μιας σωστής και υγιεινής διατροφικής συμπεριφοράς

Στην Ελλάδα, ο βακαλάος εισάγεται από τις βόρειες χώρες και διατίθεται ως κατεψυγμένο προϊόν ή σε μορφή καθαρισμένου φιλέτου χωρίς κόκκαλο, έτοιμου για μαγείρεμα.

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 100γρ. ξαρμυρισμένου μπακαλιάρου

Πρωτεΐνη	16,7 g
Ολικό Λίπος	0,9 g
Κορεσμένα Λίπη	0,2 g
Μονοακόρεστα Λίπη	0,1 g
Πολυακόρεστα Λίπη	0.4 g
ω-6	0,05 g
ω-3 μακράς αλυσού	0,32 g
Βιταμίνη Β12	0,5 μg
Ασβέστιο	33 mg
Σίδηρο	0,33 mg
Φώσφορο	33 mg
Μαγνήσιο	11 mg
Κάλιο	28 mg
Νιασίνη	1mg
Αλάτι	580 mg
Νερό	81,5 g
Ενέργεια	76 Kcal

Διαδικασία του ξαρμυρίσματος του μπακαλιάρου

Σύμφωνα με τον G. de Biasio υπάρχουν και κάποια ιδιαίτερα χρήσιμα μυστικά για το μαγείρεμά του. Ο ίδιος σε όλες τις συνταγές χρησιμοποιεί παστό μπακαλιάρο ήδη ξαρμυρισμένο, τονίζοντας ότι η διαδικασία του ξαρμυρίσματος αν και μπορεί να γίνει στο σπίτι είναι αρκετά περίπλοκη.

Πρέπει να βάλουμε τον μπακαλιάρο τουλάχιστον δύο μέρες σε κρύο νερό, το οποίο θα αλλάζουμε 3-4 φορές την ημέρα. Για να συντομεύσουμε τη διαδικασία και να αμβλύνουμε την έντονη γεύση του, ο συγγραφέας μας προτείνει να τον αφήσουμε 12 ώρες στο νερό και μετά 2-3 ώρες σε καυτό γάλα.

Διαβάστε επίσης

Σκόρδο, ένα φάρμακο της φύσης για την καρδιά, την υπέρταση, κατά των λοιμώξεων και του καρκίνου του παχέως εντέρου

Πρώτη δημοσίευση: Μάρτιος 2014 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 25 Μαρτίου 2026

Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε η ημερίδα με θέμα: «Ποιότητα ζωής στην άνοια: Η δύναμη της αποκατάστασης»

medlabnews.gr iatrikanea

Στη χώρα μας, περισσότεροι από 250.000 άνθρωποι ζουν με άνοια, ενώ περίπου 350.000 παρουσιάζουν Ήπια Νοητική Διαταραχή, το προστάδιο της νόσου. Αν συνυπολογιστεί ότι για κάθε άτομο με άνοια επηρεάζονται άμεσα τουλάχιστον 2–3 φροντιστές, γίνεται σαφές ότι η άνοια αφορά συνολικά περίπου 1,5 εκατομμύριο Έλληνες πολίτες.

Από το 2002, η Εταιρεία Alzheimer Αθηνών στηρίζει ουσιαστικά τα άτομα με άνοια και τις οικογένειές τους, υλοποιώντας πληθώρα ενημερωτικών και εκπαιδευτικών δράσεων, υπερασπιζόμενη τα δικαιώματά τους και διεκδικώντας την ανάπτυξη εξειδικευμένων δομών και υπηρεσιών.

Επί των ημερών μας, μια νέα εποχή έχει ξεκινήσει στον τομέα της θεραπείας της νόσου Alzheimer με την έλευση των νέων αιτιολογικών θεραπειών, των μονοκλονικών αντισωμάτων κατά του β-αμυλοειδούς. Τα μονοκλωνικά αντισώματα στοχεύουν το β-αμυλοειδές στον εγκέφαλο των ασθενών και υπόσχονται αποτελεσματική επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου.

Έχοντας στη διάθεσή μας έγκυρους και προσιτούς βιοδείκτες και καλύτερες θεραπείες, βιώνουμε μια πολιτισμική και συστημική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε και αντιμετωπίζουμε την άνοια. Μπορούμε πλέον να μιλάμε για αποκατάσταση με έμφαση στη διατήρηση της λειτουργικότητας, της αξιοπρέπειας και της ποιότητας ζωής.

Η Παρασκευή 20 Μαρτίου 2026 ήταν μια ημέρα αφιερωμένη στους οικογενειακούς φροντιστές και στους επαγγελματίες υγείας που ασχολούνται με την φροντίδα ατόμων με άνοια, στο πλαίσιο του θεσμού της ΗΜΕΡΑΣ ΤΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗ που έχει καθιερωθεί πάνω μια δεκαετία από την Εταιρεία Alzheimer Αθηνών ως ένδειξη αναγνώρισης του δύσκολου έργου που επιτελούν. Στο πλαίσιο αυτό, πραγματοποιήθηκε με εξαιρετικά μεγάλη επιτυχία ολοήμερη ημερίδα με θέμα «Ποιότητα ζωής στην άνοια: Η δύναμη της αποκατάστασης».

Η ημερίδα αποτελούνταν από δύο μέρη: ένα πρωινό επιστημονικό σεμινάριο για επαγγελματίες υγείας και ένα απογευματινό σεμινάριο για οικογενειακούς φροντιστές. Διακεκριμένοι επιστήμονες παρουσίασαν τις νεότερες εξελίξεις στη διάγνωση και θεραπεία της άνοιας, καθώς και σύγχρονες προσεγγίσεις αποκατάστασης και φροντίδας. Παρουσιάστηκαν στους φροντιστές πρακτικά παραδείγματα ασκήσεων νοητικής και φυσικής ενδυνάμωσης, σύγχρονα λογισμικά ενίσχυσης νοητικών λειτουργιών. Οι συμμετέχοντες απέκτησαν χρήσιμα εργαλεία για την κατ’ οίκον υποστήριξη των ατόμων με άνοια, ώστε να ενισχύσουν την καθημερινή τους λειτουργικότητα και αυτονομία.

Η αίθουσα «Δημήτρης Μητρόπουλος» του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών γέμισε από κόσμο, επιβεβαιώνοντας το έντονο ενδιαφέρον της κοινωνίας. Συγκεκριμένα, περισσότεροι από 400 επαγγελματίες υγείας παρακολούθησαν το πρωινό πρόγραμμα, ενώ το απόγευμα συμμετείχαν πάνω από 500 οικογενειακοί φροντιστές.

Η εκδήλωση τελούσε υπό την αιγίδα του Υπουργείου Υγείας και άνοιξε με ομιλία της Προέδρου της Εταιρείας Alzheimer Αθηνών και του Εθνικού Παρατηρητηρίου για την Άνοια, Δρ. Παρασκευής Σακκά. Χαιρετισμούς απηύθυναν, μεταξύ άλλων, ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, η Υφυπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Έλενα Ράπτη και ο Αντιπεριφερειάρχης Υγείας Θάνος Ασκητής.

Περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα www.alzheimerathens.gr ή στο 2107013271

Eπιμορφωτική ημερίδα για την Ημέρα Φροντιστή 2026: «Ποιότητα ζωής στην άνοια: Η δύναμη της αποκατάστασης»

medlabnews.gr iatrikanea

Σήμερα στη χώρα μας 250.000 άτομα ζούν με άνοια και 350.000 άτομα με Ήπια Νοητική Διαταραχή (προστάδιο της άνοιας). Αν συνυπολογίσουμε ότι για κάθε ασθενή με άνοια επηρεάζεται σημαντικά η ζωή 2-3 τουλάχιστον φροντιστών - μελών της οικογένειας, αντιλαμβανόμαστε ότι η άνοια αφορά 1,5 εκατομμύριο Έλληνες πολίτες.

Επί των ημερών μας, μια νέα εποχή έχει ξεκινήσει στον τομέα της άνοιας με την έλευση των νέων αιτιολογικών θεραπειών της νόσου Alzheimer. Τα μονοκλωνικά αντισώματα στοχεύουν το β-αμυλοειδές στον εγκέφαλο των ασθενών και υπόσχονται αποτελεσματική επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου.

Η Alzheimer Disease International (ADI), ο μεγαλύτερος παγκόσμιος οργανισμός για την άνοια, παρουσίασε φέτος έκθεση αφιερωμένη στην αποκατάσταση στην άνοια. Η έκθεση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια αποτύπωση στοιχείων, αλλά μια τεκμηριωμένη πρόσκληση για πολιτισμική και συστημική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε και αντιμετωπίζουμε την άνοια — με έμφαση στη διατήρηση της λειτουργικότητας, της αξιοπρέπειας και της ποιότητας ζωής.

Την Παρασκευή 20 Μαρτίου 2026, με αφορμή την Ημέρα Φροντιστή Ατόμων με Άνοια, η Εταιρεία Alzheimer Αθηνών, σε συνεργασία με το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, διοργανώνει ολοήμερη επιμορφωτική ημερίδα με θέμα:
«Ποιότητα ζωής στην άνοια: Η δύναμη της αποκατάστασης».

Η ημερίδα θα πραγματοποιηθεί στην αίθουσα «Δημήτρης Μητρόπουλος» του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών και θα χωρίζεται σε δύο διακριτά μέρη:

· Πρωινό πρόγραμμα (για επαγγελματίες υγείας - γιατρούς, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, φυσικοθεραπευτές, νοσηλευτές, λογοθεραπευτές, γυμναστές, κ.ά.):

Περιλαμβάνει εισηγήσεις από διακεκριμένους επιστήμονες, οι οποίοι θα παρουσιάσουν τις νεότερες εξελίξεις στην άνοια, τις θεραπευτικές παρεμβάσεις και τις βέλτιστες πρακτικές αποκατάστασης και φροντίδας.
Απογευματινό πρόγραμμα (για οικογενειακούς φροντιστές- μέλη οικογενειών πασχόντων):
Ειδικά σχεδιασμένο για μέλη οικογενειών που φροντίζουν άτομα με άνοια, το πρόγραμμα συνδυάζει ομιλίες και πρακτική καθοδήγηση για την κατ’ οίκον αποκατάσταση. Μέσα από παραδείγματα, ασκήσεις και διαδραστική συμμετοχή, οι φροντιστές θα αποκτήσουν εφαρμόσιμα εργαλεία για την ενίσχυση της καθημερινής λειτουργικότητας, της ανεξαρτησίας και της ενεργού συμμετοχής των ανθρώπων που φροντίζουν — σε όλα τα στάδια της νόσου.





Η ημερίδα έχει τεθεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Υγείας και φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν ζωντανό κόμβο γνώσης, ενδυνάμωσης και συνεργασίας για όσους βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της φροντίδας της άνοιας, προωθώντας μια προσέγγιση που δίνει έμφαση όχι μόνο στη διαχείριση της νόσου, αλλά κυρίως στη διατήρηση της ποιότητας ζωής.

Η συμμετοχή είναι δωρεάν.

Απαραίτητη η δήλωση συμμετοχής στο 2107013271 ή ηλεκτρονικά εδώ

στον ακόλουθο σύνδεσμο:

…….



ΗΜΕΡΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗ 2026: Ποιότητα ζωής στην άνοια: Η δύναμη της αποκατάστασης

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΜΑΡΤΙΟΥ 2026.

ΜΕΓΑΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ. Αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος.

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ:

Εταιρεία Alzheimer Αθηνών

Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡΙΔΑΣ

10:00-14:30 Σεμινάρια για Επαγγελματίες Υγείας

10:00-10:15 Χαιρετισμός / «Η αποκατάσταση στην άνοια»

Παρασκευή Σακκά, Νευρολόγος – Ψυχίατρος, Πρόεδρος Εταιρείας Alzheimer Αθηνών
10:15-10:45 «Αρχές της αποκατάστασης στην άνοια»

Κωστής Προύσκας, Ψυχολόγος, Δρ. Γεροντολογίας, Εταιρεία Alzheimer Αθηνών

10:45-11:15 «Σύγχρονες προσεγγίσεις φυσικής αποκατάστασης στην άνοια»

Ελένη Δημακοπούλου, Καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής

11:15-11:45 Coffee Break

11:45-12:15 «Νοητική ενδυνάμωση και άνοια»

Νικολέτα Γερονικόλα, Νευροψυχολόγος, Εταιρεία Alzheimer Αθηνών

12:15-12:45 «Εργοθεραπευτικές παρεμβάσεις σε άτομα με άνοια»

Βλοτινού Πηνελόπη, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τμήμα Εργοθεραπείας, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής

12:45-13:15 «Εφαρμογές νέων τεχνολογιών στη νοητική ενδυνάμωση – Eligence Γυμναστήριο Μνήμης»

Στέλιος Παντελόπουλος - Υπεύθυνος Maggioli Greece

13:15-13:45 «Ολιστική προσέγγιση της άνοιας»

Φαίδρα Καλλίγερου, Νευρολόγος, Εταιρεία Alzheimer Αθηνών

13:45-14:00 «Η δύναμη της αποκατάστασης»

Παρασκευή Σακκά, Νευρολόγος - Ψυχίατρος, Πρόεδρος Εταιρείας Alzheimer Αθηνών

14:00-14:30 Ερωτήσεις - Απαντήσεις

17:00-20:00 Σεμινάρια για Οικογενειακούς Φροντιστές Ατόμων με Άνοια

17:00-17:15 Χαιρετισμός / «Η αποκατάσταση στην άνοια»

Παρασκευή Σακκά, Νευρολόγος – Ψυχίατρος, Πρόεδρος Εταιρείας Alzheimer Αθηνών

17:15-17:30 Χαιρετισμοί Επισήμων

17:30-17:45 «Απολογισμός δομών ΕΣΠΑ Εταιρείας Alzheimer Αθηνών 2025»

Παναγιώτα Ζώη, Ψυχολόγος, Εταιρεία Alzheimer Αθηνών

17:45-18:15 «Ο ρόλος του φροντιστή στην αποκατάσταση»

Αρετή Ευθυμίου, Ψυχολόγος, PhD, Γενική Γραμματέας Εταιρείας Alzheimer Αθηνών

18:15-18:45 «Διατηρώντας τη λειτουργικότητα: Εργοθεραπεία από τους φροντιστές»

Αγγελική Τράντα, Εργοθεραπεύτρια, Υποψ.Διδάκτορας ΠαΔΑ, Τμήμα Εργοθεραπείας

Βλοτινού Πηνελόπη, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τμήμα Εργοθεραπείας, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής

18:45-19:15 «Eligence - Γυμναστήριο Μνήμης»

Αντιγόνη Λεοντή, Ψυχολόγος, Εταιρεία Alzheimer Αθηνών

Νικολέτα Γερονικόλα, Νευροψυχολόγος, Εταιρεία Alzheimer Αθηνών

19:15-19:45 «Εφαρμογές της θεωρίας διπλού έργου στην άνοια»

Ελένη Δημακοπούλου, Καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής

19:45-20:00 Συμπεράσματα, Ερωτήσεις – Απαντήσεις

Παρασκευή Σακκά, Νευρολόγος – Ψυχίατρος, Πρόεδρος Εταιρείας Alzheimer Αθηνών

Περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα www.alzheimerathens.gr ή στο 2107013271

Σκληρές αλήθειες από την σύζυγο του Mρους Γουίλις μετά τον θάνατο του Τζιν Χάκμαν. Νιώθω απέραντη ευγνωμοσύνη για όσα έχουμε ζήσει (video).

 medlabnews.gr iatrikanea

Η σύζυγος του Μπρους Γουίλις, Έμμα Χένινγκ Γουίλις, φροντίζει τον σταρ που πάσχει από άνοια. Δεν είναι η μόνη και για αυτό, έχει κάτι να πει

Η σύζυγος του Μπρους Γουίλις, Έμμα Χέμινγκ, με αφορμή τους τραγικούς θανάτους του Τζιν Χάκμαν και της συζύγου του Μπέτσι Αρακάουα, που τον φρόντισε στα δύσκολα χρόνια της ζωής του πριν τον θλιβερό επίλογο τους, έκανε μια ανάρτηση στο Instagram λέγοντας τη σκληρή αλήθεια για τους ανθρώπους που φροντίζουν ανθρώπους.

«Οι φροντιστές χρειάζονται επίσης φροντίδα» είπε στο βίντεο της η σύζυγος του Μπρους Γουίλις. Η ανάρτηση της στο Instagram αξίζει να ακουστεί και να αναπαρχθεί.

«Αυτό δεν είναι κάτι που θα σχολίαζα αλλά πραγματικά πιστεύω ότι υπάρχει ένα μάθημα που πρέπει να πάρουμε με αυτό το τραγικό θάνατο του κυρίου και της κυρίας Χάκμαν», λέει η Χέμινγκ Γουίλις, 46.

«Υπάρχει αυτή η κοινή παρανόηση. Ότι οι φροντιστές τα έχουν λύσει όλα, καταλαβαίνουν, είναι αποτελεσματικοί, μπορούν. Δεν συμφωνώ. Πρέπει να τους φροντίζουμε για να φροντίζουν»

«Με έκανε να σκεφτώ αυτή την ιστορία, ότι και οι φροντιστές χρειάζονται φροντίδα και ότι είναι ζωτικής σημασίας και ότι είναι τόσο σημαντικό να είμαστε δίπλα τους για να συνεχίσουν να είναι δίπλα από τον άνθρωπο τους», πρόσθεσε.

«Νομίζω ότι υπάρχει αυτή η κοινή παρανόηση. Ότι οι φροντιστές τα έχουν λύσει όλα, καταλαβαίνουν, είναι αποτελεσματικοί και μπορούν. Δεν συμφωνώ. Νομίζω ότι πρέπει να τους φροντίζουμε για να φροντίζουν» είπε η σύζυγος του Μπρους Γουίλις.

«Οι φροντιστές χρειάζονται επίσης φροντίδα. Τελεία και παύλα #supportcaregivers» έγραψε στη λεζάντα.

View this post on Instagram

A post shared by Emma Heming Willis (@emmahemingwillis)

Το τέλος του Χάκμαν και η αφορίωση της Αρακάουα

Ο Τζιν Χάκμαν και η κατά πολλά χρόνια νεότερη του σύζυγος Μπέτσι Χαρακάουα βρέθηκαν νεκροί στο σπίτι τους στη Σάντα Φε, στο Νέο Μεξικό, στις 26 Φεβρουαρίου. Αυτός ήταν 95 και εκείνη 65.

Μετά από αστυνομική έρευνα, οι αξιωματούχοι αποκάλυψαν ότι ο Χάκμαν που είχε διαγνωστεί με Αλτσχάιμερ, πέθανε από καρδιακή νόσο.

Η υγεία του πολυβραβευμένου ηθοποιού είχε εξασθενήσει σε προχωρημένο βαθμό πριν από τον θάνατό του, δήλωσε η επικεφαλής ιατροδικαστής του Νέου Μεξικού, Heather Jarrell.

Με βάση τα δεδομένα που καταγράφηκαν από τον βηματοδότη του, ο Χάκμαν πιθανότατα πέθανε στις 18 Φεβρουαρίου, περίπου μια εβδομάδα μετά τον θάνατο της συζύγου του από τον ιό hantavirus, μια ασθένεια που μοιάζει με γρίπη και μεταδίδεται κυρίως από περιττώματα τρωκτικών που επιτίθενται στους πνεύμονες.

Ο Tομ Άλιν, ένας από τους μακροχρόνιους φίλους του Χάκμαν είπε στους New York Times ότι η Aρακάουα «ήταν πολύ προστατευτική» με τον επί χρόνια σύζυγό της.

Ο Άλιν είπε ότι ο Χάκμαν θα είχε πεθάνει «πριν από πολύ καιρό» αν η πιανίστρια δεν έκανε τα πάντα για να του εξασφαλίσει μια οσο το δυνατόν καλύτερη ζωή.

Ο Χάκμαν και η Αρακάουα ήταν παντρεμένοι από το 1991.

«Πρέπει να μας προσέχουμε»

Η Χέμινγκ Γουίλις φροντίζει τον διάσημο σύζυγό της Μπρους Γουίλις, 69, ο οποίος παλεύει με τη μετωποκροταφική άνοια.

Ο ηθοποιός και πρώην σύζυγος της Ντέμι Μουρ δίνει τη δική του μάχη ενώ η Χέμινγκ Γουίλιες αφιερώνει τη ζωή της στο ρόλο της ως φροντίστρια.

Η Χέμινγκ Γουίλις έχει γράψει το βιβλίο The Unexpected Journey: Finding Strength, Hope, and Yourself on the Caregiving Path, έναν οδηγό για φροντιστές, που αναμένεται να εκδοθεί φέτος.

Σε μια συνέντευξη στο Today το 2023, η Χέμινγκ Γουίλις που έχει δύο παιδιά με τον σταρ του Die Hard, είπε ότι προτιμά να αποκαλεί τον εαυτό της «σύντροφο φροντίδας» αντί για φροντιστή.

«Είναι σημαντικό για τους συντρόφους φροντίδας να προσέχουν τον εαυτό τους» είπε.

Ημέρα Φροντιστή 2026

Η άνοια στην Ελλάδα

Σήμερα, στην Ελλάδα ζουν 250.000 άτομα με άνοια και 350.000 άτομα με Ήπια Νοητική Διαταραχή (προστάδιο της άνοιας).

Συναθροίζοντας τα πρόσωπα του οικείου περιβάλλοντος που μεριμνούν για την ποιοτική τους διαβίωση, η άνοια αφορά σε 1,5 εκατομμύριο Έλληνες πολίτες.

Η θέσπιση της Ημέρας Φροντιστή αντανακλά την ανάγκη υπενθύμισης πως και οι φροντιστές χρήζουν ανάλογης μέριμνας με τους ασθενείς.

Μπρους Γουίλις - Έμα Χέμινγκ: Γιορτάζουν 17 χρόνια γάμου: «Νιώθω απέραντη ευγνωμοσύνη για όσα έχουμε ζήσει», γράφει η σύζυγος του ηθοποιού

Ο Μπρους Γουίλις και η Έμα Χέμινγκ γιορτάζουν 16 χρόνια κοινής πορείας και η σύζυγος του διάσημου ηθοποιού, που δίνει τον αγώνα του με αφασία και μετωποκροταφική άνοια, εξέφρασε την αγάπη της, κάνοντας μια σχετική ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. To ζευγάρι ξεκίνησε να βγαίνει το 2007 και παντρεύτηκε το 2009, σε μια εντυπωσιακή τελετή που πραγματοποιήθηκε στην ιδιωτική έπαυλη του σταρ του Χόλιγουντ στο Turks and Caicos.

Η Έμα Χέμινγκ μοιράστηκε στον προσωπικό της λογαριασμό στο Instagram ένα τρυφερό στιγμιότυπο, όπου εκείνη και ο Γουίλις απαθανατίζονται αγκαλιασμένοι, ενώ δήλωσε βαθιά ευγνώμων για όσα έχουν μοιραστεί μαζί, τόσο τις χαρές όσο και τις δυσκολίες, αλλά και για την άνευ όρων αγάπη που συνεχίζει να τους ενώνει.

«Σήμερα συμπληρώνονται 17 χρόνια με την αγάπη της ζωής μου. Έχουμε ζήσει μαζί στιγμές απόλυτης ευτυχίας, αλλά και βαθιάς θλίψης, χτίζοντας κάτι διαχρονικό. Νιώθω απέραντη ευγνωμοσύνη για όλα όσα έχουμε ζήσει και για όσα συνεχίζουμε να δημιουργούμε, με τη γλώσσα της άνευ όρων αγάπης», έγραψε στη λεζάντα της δημοσίευσής της.

Η αϋπνία συνδέεται με προβλήματα υγείας όπως εγκεφαλικό, καρδιά, αλτσχάιμερ, πίεση, διαβήτη, παχυσαρκία, προβλήματα με τα μάτια

της Βικτωρίας Πολύζου, συμβούλου ψυχικής υγείας, medlabnews.gr iatrikanea

Η αϋπνία αποτελεί ένα σύνηθες ιατρικό πρόβλημα, που απασχολεί ένα μεγάλο ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού. Ως χρόνια αϋπνία ορίζονται οι διαταραχές ύπνου που συμβαίνουν τουλάχιστον 3 βραδιές την εβδομάδα και διαρκούν τουλάχιστον 3 μήνες.

Τα άτομα που αντιμετωπίζουν προβλήματα αϋπνίας αργούν να αποκοιμηθούν το βράδυ, ξυπνάνε κατά τη διάρκεια της νύχτας, χωρίς να μπορούν να αποκοιμηθούν ξανά ή ξυπνάνε πολύ νωρίς το πρωί.

Εκείνοι οι οποίοι υποφέρουν από αϋπνία για τουλάχιστον έξι χρόνια, αντιμετωπίζουν 58% περισσότερες πιθανότητες να χάσουν τη ζωή τους πρόωρα.

Ο λόγος είναι ότι η επίμονη αϋπνία αυξάνει τα επίπεδα μίας ουσίας στο αίμα, που λέγεται C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP). Η ουσία αυτή αποτελεί δείκτη φλεγμονής στο σώμα και συνδέεται με την εκδήλωση σοβαρών προβλημάτων υγείας, όπως είναι οι καρδιαγγειακές και πνευμονικές παθήσεις, ο σακχαρώδης διαβήτης, η παχυσαρκία, ο καρκίνος, η άνοια και η κατάθλιψη.

Οι νύχτες χωρίς ύπνο, οδηγούν σε πολλά και ποικίλα προβλήματα υγείας, πέρα από τη γκρίνια της επόμενης ημέρας. Διαβάστε παρακάτω τις συνέπειες του ανεπαρκούς ύπνου και αντιληφθείτε καλύτερα τη σημασία του 8ωρου ύπνου και της σωστής ξεκούρασης που χρειάζεται ο οργανισμός.

Εγκεφαλικό

Ο ύπνος, που διαρκεί λιγότερο από 6 ώρες τη νύχτα, τετραπλασιάζει τις πιθανότητες να πάθετε εγκεφαλικό.

Αλτσχάιμερ

Η έλλειψη ύπνου  είναι η αιτία της νόσου του Αλτσχάιμερ και αυξάνει την ταχύτητα εξέλιξης της νόσου. Ο ύπνος είναι απαραίτητος για τον εγκέφαλο για να απαλλαγούμε από τα άχρηστα εγκεφαλικά ερεθίσματα που προκαλούν άνοια. Ο κακός ύπνος προάγει την εναπόθεση μεγαλύτερης ποσότητας βήτα-αμυλοειδούς στον εγκέφαλο, όπως αποδεικνύεται από την τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων. Αυτή η ένωση είναι δείκτης της νόσου του Alzheimer και η έλλειψη ύπνου εμποδίζει τον εγκέφαλο από την αποβολή αυτής της ουσίας.

Διαβήτη

Ο διαβήτης έχει από καιρό συνδεθεί με τον κακό ύπνο. Όταν δε λαμβάνετε την απαραίτητη ξεκούραση με έναν 8ωρο ύπνο, μειώνετε την ευαισθησία του οργανισμού στην ινσουλίνη, αυξάνοντας το ρίσκο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Ο κακός ύπνος μπορεί ενδεχομένως να προκαλέσει παχυσαρκία, και σε τελική ανάλυση, να οδηγήσει σε διαβήτη. Γνωρίζοντας ότι τα επίπεδα των λιπαρών οξέων μέσα στο αίμα μπορεί να επηρεάσουν την ταχύτητα του μεταβολισμού και την ικανότητα της ινσουλίνης να ρυθμίζει το σάκχαρο του αίματος, οι ερευνητές εξέτασαν τις επιδράσεις που είχε ο ύπνος στην συσσώρευση λιπαρών οξέων. Όσοι κοιμούνται μόνο τέσσερις ώρες έχουν υψηλά επίπεδα λιπαρών οξέων στο αίμα και αυτή είναι μια αύξηση κατά 15 έως 30 τοις εκατό σε σχέση με όσους κοιμούνται 8,5 ώρες ύπνου κάθε βράδυ. Η αύξηση των επιπέδων των λιπαρών οξέων προκαλείται από τον υψηλότερο βαθμό αντίστασης στην ινσουλίνη, από τον προδιαβήτη. Εκείνοι που κοιμούνται περισσότερο δεν παρουσιάζουν τους ίδιους δείκτες λιπαρών οξέων, όπως στην παχυσαρκία ή στον προδιαβήτη.

Παχυσαρκία


Η έλλειψη ύπνου έχει συνδεθεί με την αύξηση του βάρους Ο ελλειμματικός ύπνος ανεβάζει τις πιθανότητες παχυσαρκίας κατά 30%, ενώ σχετική έρευνα έδειξε πως γυναίκες που κοιμούνταν για λιγότερο από πέντε ώρες καθημερινά, κατανάλωναν 329 θερμίδες περισσότερες την ημέρα. 

Μειωμένη όραση. 

Όσο περισσότερο μένετε ξύπνιοι, τόσο χειροτερεύει η όραση.

Αλλοιώσεις στα γονίδια

Η έλλειψη ύπνου αλλοιώνει τη  λειτουργία τουλάχιστον 700 γονιδίων συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που σχετίζονται με τη διαχείριση του στρες, το ανοσοποιητικό σύστημα και το μεταβολισμό.

Αρτηριακή πίεση


Η έλλειψη ύπνου έχει συνδεθεί με αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Ο λίγος ύπνος, οδηγεί σε αυξημένο, κατά 20%, ενδεχόμενο ανάπτυξης θεμάτων αρτηριακής πίεσης.

Καρδιά


Η έλλειψη ύπνου έχει συνδεθεί με αύξηση με καρδιακές ασθένειες. Η συστηματική στέρηση  του ύπνου αυξάνει τις πιθανότητες να αναπτύξετε, ακόμα και να πεθάνετε από καρδιά, κατά 48%. Η καρδιακή προσβολή συνδέεται με τις διαταραχές του ύπνου. Οι άνδρες με διαταραχές του ύπνου έχουν ένα 2,6 φορές υψηλότερο κίνδυνο εμφράγματος του μυοκαρδίου και καρδιακής προσβολής και 1,5 έως τέσσερις φορές μεγαλύτερο κίνδυνο για εγκεφαλικό επεισόδιο.

Δέρμα


Όσοι και όσες δεν κοιμούνται σωστά, εμφανίζουν σημάδια πρόωρης γήρανσης στο δέρμα τους.

Ετοιμότητα

Ακόμα και ο ύπνος κατά 1,5 ώρα λιγότερο, επηρεάζει αρνητικά και άμεσα την ετοιμότητα, που έχετε μέσα στην ημέρα, κατά 32%.

Ανοσοποιητικό σύστημα


Έχει επίσης αποδειχτεί ότι οι άνθρωποι που δεν κοιμούνται αρκετά είναι πιο επιρρεπείς στις μολύνσεις Τα άτομα που κοιμούνται λιγότερο από 7 ώρες τη νύχτα, έχουν τριπλάσιες πιθανότητες να κολλήσουν το ρινοϊό (τον ιό του κοινού κρυολογήματος), λόγω αποδυναμωμένου ανοσοποιητικού.

Θνησιμότητα


Ο ύπνος κάτω από 5 ώρες τη νύχτα αυξάνει τις πιθανότητες θανάτου, από οιαδήποτε αιτία κατά 26%. εκείνοι οι οποίοι υποφέρουν από αϋπνία για τουλάχιστον έξι χρόνια, αντιμετωπίζουν 58% περισσότερες πιθανότητες να χάσουν τη ζωή τους πρόωρα.

Διαβάστε επίσης

• Χρήσιμα και απλά, για να κοιμάστε καλύτερα την νύχτα
• Νιώθετε συνεχώς κούραση, δυσφορία, υπνηλία; Κοινά αίτια, που μπορεί να οφείλεται αυτό.
• Οι διαταραχές ύπνου, συνδέονται με καρδιαγγειακά νοσήματα, παχυσαρκία, διαβήτη, κατάθλιψη. Πώς να κάνετε καλό και ποιοτικό ύπνο
• 10 απλές συμβουλές για να ρυθμίσετε ξανά τον κύκλο του ύπνου σας (το βιολογικό σας ρολόι)!
• Τι πρέπει να κάνετε αν πάσχετε από αϋπνία και έλλειψη ύπνου;
• Ανήσυχος ύπνος ή αίσθημα πίεσης και θλίψης μπορεί να οφείλονται στο Γεωπαθητικό και Ηλεκτρομαγνητικό (EMF) στρες
• Οι σωστές και λάθος στάσεις στον ύπνο για να ξυπνάτε χωρίς πόνους και στομαχικά προβλήματα

«Ασπίδα» του εγκεφάλου η άσκηση, προστατεύει τη μνήμη όσο μεγαλώνουμε

medlabnews.gr iatrikanea

Η γήρανση του εγκεφάλου είναι μια φυσιολογική διαδικασία που ξεκινά πολύ νωρίτερα απ’ όσο φανταζόμαστε. Από την τρίτη κιόλας δεκαετία της ζωής μας, ορισμένες νοητικές λειτουργίες –όπως η ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών– αρχίζουν σταδιακά να μειώνονται. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η πνευματική παρακμή είναι αναπόφευκτη. Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική έρευνα δείχνει ξεκάθαρα ότι ο τρόπος ζωής μας, και ιδιαίτερα η σωματική άσκηση, μπορεί να καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το πώς γερνά ο εγκέφαλός μας.

Η άνοια και ειδικότερα η νόσος Αλτσχάιμερ αποτελούν σήμερα μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία. Παρότι η ηλικία είναι ο ισχυρότερος παράγοντας κινδύνου, δεν είναι ο μόνος. Η καθιστική ζωή, τα καρδιομεταβολικά νοσήματα, η παχυσαρκία, ο σακχαρώδης διαβήτης και η χρόνια φλεγμονή επιταχύνουν τη γήρανση του εγκεφάλου. Αντίθετα, η τακτική φυσική δραστηριότητα φαίνεται να δρα προστατευτικά, μειώνοντας σημαντικά τον κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης.

Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) αναφέρουν ότι σύμφωνα με πρόσφατη ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό The Lancet, η συστηματική σωματική άσκηση και η καλή καρδιοαναπνευστική φυσική κατάσταση συγκαταλέγονται στους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες για τη διατήρηση της υγείας του εγκεφάλου και τη μείωση του κινδύνου γνωστικής έκπτωσης με την πάροδο της ηλικίας.

Ιδιαίτερη σημασία δεν έχει μόνο το πόσο συχνά κινούμαστε, αλλά και η καρδιοαναπνευστική μας ικανότητα – δηλαδή η ικανότητα της καρδιάς και των πνευμόνων να τροφοδοτούν το σώμα και τον εγκέφαλο με οξυγόνο. Η καλή φυσική κατάσταση αποτελεί ισχυρό δείκτη μακροζωίας και υγείας του εγκεφάλου. Μελέτες δείχνουν ότι άτομα που διατηρούν ή βελτιώνουν τη φυσική τους κατάσταση στη μέση και τρίτη ηλικία έχουν έως και 40% μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.

Ένας από τους βασικούς μηχανισμούς μέσω των οποίων η άσκηση προστατεύει τον εγκέφαλο είναι η βελτίωση της εγκεφαλικής αιμάτωσης. Ο εγκέφαλος χρειάζεται συνεχή παροχή οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών για να λειτουργεί σωστά. Η αερόβια άσκηση –όπως το γρήγορο περπάτημα, το ποδήλατο ή το κολύμπι– αυξάνει τη ροή αίματος σε κρίσιμες περιοχές, όπως ο ιππόκαμπος, ο οποίος είναι υπεύθυνος για τη μνήμη και τη μάθηση. Ακόμη και λίγες εβδομάδες συστηματικής άσκησης μπορούν να επιφέρουν μετρήσιμες αλλαγές στον όγκο και τη λειτουργικότητα αυτών των περιοχών.

Παράλληλα, η ανασκόπηση του The Lancet υπογραμμίζει ότι η σωματική άσκηση δρα αντιφλεγμονωδώς, περιορίζοντας τη χρόνια φλεγμονή που συνοδεύει τη γήρανση και ευνοεί τις νευροεκφυλιστικές νόσους.Με την αύξηση της ηλικίας παρατηρείται μια σταδιακή ενίσχυση της χρόνιας, χαμηλού βαθμού νευροφλεγμονής, αποτέλεσμα αλλαγών στη λειτουργία των ανοσοκυττάρων του εγκεφάλου. Αυτή η κατάσταση σχετίζεται με αυξημένη ευαλωτότητα των νευρικών κυττάρων και επιτάχυνση των μηχανισμών γνωστικής γήρανσης. Η μέτρια, τακτική άσκηση συμβάλλει στην εξισορρόπηση αυτής της κατάστασης, περιορίζοντας τις φλεγμονώδεις διεργασίες και ενισχύοντας τους φυσικούς μηχανισμούς άμυνας.

Ένα ακόμη εντυπωσιακό εύρημα της σύγχρονης έρευνας αφορά τη νευροπλαστικότητα – την ικανότητα του εγκεφάλου να προσαρμόζεται και να αναδιοργανώνεται. Η άσκηση διεγείρει την παραγωγή νευροτροφικών παραγόντων, όπως ο Brain-Derived Neurotrophic Factor (BDNF), οι οποίοι ενισχύουν τις συνδέσεις μεταξύ των νευρώνων και υποστηρίζουν τη δημιουργία νέων. Σε πειραματικά μοντέλα, η φυσική δραστηριότητα αυξάνει ακόμη και τη νευρογένεση στον ιππόκαμπο, δηλαδή τη δημιουργία νέων νευρικών κυττάρων – ένα φαινόμενο που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδύνατο στον ενήλικο εγκέφαλο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι λεγόμενες «exerkines»: ουσίες που απελευθερώνονται στο αίμα κατά τη διάρκεια της άσκησης από τους μύες, το ήπαρ, τον λιπώδη ιστό και τα αιμοπετάλια. Αυτές οι ουσίες δρουν σαν χημικοί αγγελιοφόροι, μεταφέροντας τα οφέλη της άσκησης στον εγκέφαλο και ενισχύοντας τη μνήμη, τη μάθηση και τη γνωστική ανθεκτικότητα.

Το πιο αισιόδοξο μήνυμα είναι ότι ποτέ δεν είναι αργά. Αν και η άσκηση από νεαρή ηλικία προσφέρει τα μεγαλύτερα μακροπρόθεσμα οφέλη, ακόμη και η έναρξη φυσικής δραστηριότητας στη μέση ή τρίτη ηλικία μπορεί να επιβραδύνει τη γνωστική φθορά και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής. Το κλειδί δεν βρίσκεται στην υπερβολή, αλλά στη συνέπεια: λίγη κίνηση, συχνά και με ευχαρίστηση.

Εκτός από τα άμεσα βιολογικά οφέλη, η άσκηση φαίνεται να ενισχύει και αυτό που οι επιστήμονες αποκαλούν «γνωστικό απόθεμα». Πρόκειται για την ικανότητα του εγκεφάλου να αντισταθμίζει τις φθορές της ηλικίας ή ακόμη και τις πρώιμες παθολογικές αλλοιώσεις, διατηρώντας τη λειτουργικότητά του. Άτομα με υψηλό γνωστικό απόθεμα μπορεί να εμφανίζουν λιγότερα συμπτώματα μνήμης ή σύγχυσης, ακόμη και όταν υπάρχουν αλλοιώσεις στον εγκέφαλο. Η σωματική άσκηση, μαζί με την πνευματική δραστηριότητα και την κοινωνική συμμετοχή, συμβάλλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση και διατήρηση του γνωστικού αποθέματος.

Επιπλέον, η φυσική δραστηριότητα επηρεάζει θετικά και τη διάθεση, μειώνοντας το άγχος και την κατάθλιψη – παράγοντες που συχνά επιδεινώνουν τη γνωστική λειτουργία και αυξάνουν τον κίνδυνο άνοιας. Η κίνηση ρυθμίζει ορμόνες και νευροδιαβιβαστές που συνδέονται με το αίσθημα ευεξίας, δημιουργώντας έναν θετικό κύκλο: καλύτερη διάθεση, περισσότερη δραστηριότητα, καλύτερη υγεία του εγκεφάλου.

Atefe R Tari, et al.: Neuroprotective mechanisms of exercise and the importance of fitness for healthy brain ageing. The Lancet 405: 10484, 2025. DOI: 10.1016/S0140-6736(25)00184-9

Διαβάστε επίσης

• Τι είναι η νόσος Alzheimer; Τι πρέπει να κάνετε για να αποφύγετε την άνοια;
• 10 μυστικά για την πρόληψη της άνοιας. Τι είναι η άνοια και ποιές οι συνηθέστερες μορφές της.
• Ξεχνάτε, χάνετε τις λέξεις, χάνετε πράγματα; Μήπως πρέπει να επισκεφτείτε κάποιον ειδικό για Alzheimer;
• Η νόσος του Πάρκινσον τι είναι; Ποια τα συμπτώματα και πώς γίνεται η διάγνωση; Μάθετε να φροντίζετε τον εαυτό σας και πώς να κινήστε χωρίς να πέφτετε.
• Έχετε τρέμουλο στα χέρια, αργείτε να δέσετε τα κορδόνια σας, προβλήματα στην ισορροπία και την ομιλία; Μπορεί να έχετε νόσο του Πάρκινσον

Νευρολογική Αποκατάσταση με χρήση AI: Ευφυής τεχνολογία με επίκεντρο τον ασθενή!

medlabnews.gr iatrikanea

«Όταν ένας άνθρωπος παθαίνει ένα σοβαρό αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, μια βαριά κρανιοεγκεφαλική κάκωση, όταν εμφανίζει προοδευτική νευρολογική νόσο ή άνοια, δεν αλλάζει απλώς η απεικόνιση του εγκεφάλου του. Αλλάζει όλη η ζωή του. Αλλάζει η καθημερινότητά του, η οικογένειά του, η σχέση του με τον εαυτό του και τον κόσμο που τον περιβάλλει.

Η νευρολογική αποκατάσταση δεν είναι «πολυτέλεια μετά το νοσοκομείο». Είναι οργανωμένη, συντονισμένη και εντατική επιστημονική προσπάθεια, με στόχο να κερδηθούν ξανά, στο μέγιστο δυνατό βαθμό, η λειτουργικότητα, η αυτονομία και η αξιοπρέπεια του ασθενούς. Στο πλαίσιο αυτό, η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) δεν έρχεται ως «μαγική λύση», ούτε ως απρόσωπο «ρομπότ» που αντικαθιστά τον ιατρό και τους θεραπευτές. Έρχεται ως ισχυρό εργαλείο που, όταν χρησιμοποιείται με γνώση, ήθος και μέτρο, ενισχύει την κλινική κρίση, βελτιώνει την ασφάλεια και υποστηρίζει την εξατομίκευση της θεραπείας».

Τα παραπάνω επισημαίνει ο διεθνούς φήμης νευροχειρουργός Δρ Χρήστος Ε. Γεωργόπουλος, διευθυντής Νευροχειρουργικής Κλινικής του ΕΡΡΙΚΟΣ ΝΤΥΝΑΝ HOSPITAL CENTER και πρόεδρος του Κέντρου Αποκατάστασης ΑΝΑΠΛΑΣΗ, με αφορμή τις όλο και αυξανόμενες επιστημονικές συζητήσεις σε σχέση με το ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) στη Νευρολογική Αποκατάσταση.

Όπως εξηγεί ο κ. Γεωργόπουλος, «στη σύγχρονη αποκατάσταση, η ΤΝ μπορεί να επεξεργάζεται μεγάλο όγκο δεδομένων — κλινικά στοιχεία, απεικονίσεις (αξονική και μαγνητική τομογραφία), λειτουργικές κλίμακες (όπως FIM, Barthel, mRS), αλλά και δείκτες από φορητούς αισθητήρες. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να συμβάλει σε πιο τεκμηριωμένες εκτιμήσεις για τον κίνδυνο επιπλοκών, την πιθανότητα ανάκτησης βάδισης ή αυτοεξυπηρέτησης και την ορθότερη κατανομή της έντασης και διάρκειας της θεραπείας.

Είναι όμως σημαντικό να καταλάβουμε ότι οι εκτιμήσεις αυτές δεν αποτελούν «ετυμηγορία», πολλώ δε μάλλον «θέσφατο» τονίζει ο κ. Γεωργόπουλος και συνεχίζει: «Η τεχνητή νοημοσύνη χαρτογραφεί την κατάσταση του ασθενούς με ακρίβεια και ενισχύει τον σχεδιασμό, αλλά η τελική απόφαση ανήκει πάντοτε στον ιατρό και στη Διεπιστημονική Ομάδα, με πλήρη επίγνωση της προσωπικότητας και των αναγκών του συγκεκριμένου ανθρώπου».

«Η ρομποτική αποκατάσταση είναι πλέον πραγματικότητα, αναφέρει ο κ. Γεωργόπουλος. «Εξωσκελετοί για το βάδισμα, ρομποτικοί βραχίονες για το άνω άκρο, πλατφόρμες ισορροπίας, καθώς και περιβάλλοντα εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας. Η βασική διαφορά με τις κλασικές θεραπευτικές ασκήσεις είναι η δυνατότητα ασφαλούς, εντατικής και επαναλαμβανόμενης άσκησης — εκατοντάδες επαναλήψεις με συνεχή παρακολούθηση».

Η ΤΝ προσδίδει σε αυτά τα συστήματα «ευφυΐα»: αναλύει την ποιότητα της κίνησης, τη συμμετρία, την κόπωση και την αστάθεια και προσαρμόζει σε πραγματικό χρόνο την υποστήριξη, την αντίσταση και τις παραμέτρους άσκησης. Έτσι, το σύστημα δεν εκτελεί απλώς ένα άκαμπτο πρωτόκολλο, αλλά λειτουργεί δυναμικά, πάντα υπό την ευθύνη και επίβλεψη της θεραπευτικής ομάδας. Το ίδιο σημαντική είναι και η Αποκατάσταση στο σπίτι με τη βοήθεια της ΤΝ. Γνωρίζουμε ότι, μετά την κλειστή νοσηλεία αποκατάστασης, ο ασθενής ζει στο σπίτι, μέσα σε ένα δίκτυο φροντιστών που συχνά αισθάνονται μόνοι, εξουθενωμένοι και γεμάτοι ενοχές. Η ΤΝ μπορεί να στηρίξει ουσιαστικά αυτή την πραγματικότητα μέσω τηλε-αποκατάστασης και «έξυπνων» συστημάτων στο σπίτι: παρακολούθηση δραστηριότητας, ύπνου και μετακινήσεων, έγκαιρη ανίχνευση πτώσεων ή νυχτερινής περιπλάνησης στην άνοια, υπενθυμίσεις φαρμάκων και ραντεβού προσαρμοσμένες στο γνωστικό προφίλ του ασθενούς, καθώς και παροχή πρακτικών οδηγιών ασφάλειας στους φροντιστές.

Η Διεπιστημονική Ομάδα Αποκατάστασης αποκτά πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες, ώστε να παρεμβαίνει έγκαιρα και να τροποποιεί το πρόγραμμα, μειώνοντας κινδύνους και ενισχύοντας τη συνέχεια της φροντίδας.

Η ΤΝ εφαρμόζεται και για την εξέλιξη άλλων καινοτόμων τεχνολογιών κομβικής σημασίας, όταν αυτές εντάσσονται με ορθό τρόπο σε κλινικά πρωτόκολλα:

· Χαρτογράφηση του εγκεφάλου με νευροπλοηγούμενο διακρανιακό μαγνητικό ερεθισμό εγκεφάλου (nTMS) και εστιασμένη, με κατάλληλα πρωτόκολλα ερεθισμού, διέγερση ή καταστολή συγκεκριμένων περιοχών και δικτύων του εγκεφάλου με επαναλαμβανόμενο μαγνητικό ερεθισμό (rTMS), επιτυγχάνοντας έτσι νευροπλαστικότητα και την αποκατάσταση κίνησης και λόγου μετά από ένα αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ή μια τραυματική βλάβη εγκεφάλου.

· Διεπαφές εγκεφάλου–υπολογιστή (BCI) για ενίσχυση κίνησης και επικοινωνίας σε βαριές νευρολογικές καταστάσεις, όπως αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, Νόσο του Κινητικού Νευρώνα, ή βαριά τετραπληγία.

· Ψηφιακή υποστήριξη του λόγου, της γνωστικής αποκατάστασης και της ασφάλειας κατάποσης (σε Κέντρα Αποκατάστασης που είναι διαθέσιμη ενδοσκοπική μελέτη κατάποσης – FEES).

· Ψηφιακός ουροδυναμικός έλεγχος σε ασθενείς με νευρογενή κύστη.

Όλα αυτά όμως αποτελούν εργαλεία που δεν υποκαθιστούν, αλλά υπηρετούν στο έργο της τη Διεπιστημονική Ομάδα Αποκατάστασης.

Ιδιαίτερη αναφορά στην προσοχή που πρέπει να επιδεικνύουμε με τα δεδομένα υγείας του κάθε ασθενούς κάνει ο κ. Γεωργόπουλος. Όπως υπογραμμίζει, «τα δεδομένα υγείας δεν είναι εμπορεύσιμο προϊόν. Είναι εξ ορισμού συστατικό στοιχείο της πιο ευαίσθητης ανθρώπινης ιδιωτικότητας. Οι αλγόριθμοι δεν έχουν συνείδηση, ούτε ανθρώπινες προκαταλήψεις. Μπορούν όμως να αναπαράγουν και να ενισχύουν τις προκαταλήψεις, όθεν τις δομικές και λειτουργικές στρεβλώσεις που ενυπάρχουν στα δεδομένα και στα συστήματα από τα οποία προέρχονται και τα οποία είναι ανθρώπινο δημιούργημα.

Αυτό οφείλουμε να το γνωρίζουμε, να το ελέγχουμε και να το διορθώνουμε.

Η ευθύνη της απόφασης πρέπει να παραμένει στον ιατρό, στη Διεπιστημονική Ομάδα και ποτέ σε ένα απρόσωπο «μαύρο κουτί».

Η πρόσβαση στις τεχνολογίες αυτές δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι προνόμιο ολίγων.

Πρέπει να ενσωματωθούν σε εθνικές στρατηγικές υγείας, σε κατευθυντήριες οδηγίες, σε δίκαια συστήματα αποζημίωσης, ώστε να μη δημιουργήσουν νέα φαινόμενα ανισότητας».

Ολοκληρώνοντας, ο κ. Γεωργόπουλος καταλήγει στο εξής συμπέρασμα: «Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει θέση στη νευρολογική αποκατάσταση μόνο στο μέτρο που υπηρετεί τον ασθενή. Αν δεν υπηρετεί τον άνθρωπο που πάσχει, τότε είναι απλώς ένας ψηφιακός αποπροσανατολισμός, μια περίπλοκη τεχνολογία για το θεαθήναι. Αν όμως βοηθά τους ασθενείς να κερδίσουν περισσότερη λειτουργικότητα, περισσότερη αυτονομία και περισσότερη αξιοπρέπεια — μαζί με τους αγαπημένους τους — τότε αξίζει να την υιοθετήσουμε, να την εξελίξουμε και να τη διεκδικήσουμε με επιστημονική τεκμηρίωση και ηθική ευθύνη».

 Δρ Χρήστος Ε. Γεωργόπουλος, διευθυντής Νευροχειρουργικής Κλινικής του ΕΡΡΙΚΟΣ ΝΤΥΝΑΝ HOSPITAL CENTER και πρόεδρος του Κέντρου Αποκατάστασης ΑΝΑΠΛΑΣΗ