Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων: Κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία λόγω της απόσυρσης του αντιβιοτικού τριμεθοπρίμη/σουλφομεθοξαζόλη

medlabnews.gr iatrikanea

Το ΔΣ της Ελληνικής Εταιρείας Λοιμώξεων επισημαίνει τους κινδύνους που ανακύπτουν για τη δημόσια υγεία λόγω της πρόσφατης απόσυρσης από την αγορά του αντιβιοτικού τριμεθοπρίμη/σουλφομεθοξαζόλη (TMP/SMX), υπό το εμπορικό όνομα Bactrimel.

Η απόσυρση του εν λόγω φαρμάκου, τόσο της από του στόματος, όσο και της ενδοφλέβιας μορφής του που προορίζεται για νοσοκομειακή χρήση, δημιουργεί σημαντικό θεραπευτικό κενό για την αντιμετώπιση ποικίλων σοβαρών λοιμώξεων, στις οποίες η χορήγησή του αποτελεί μοναδική και αναντικατάστατη λύση. Αντιλαμβάνεστε λοιπόν το σοβαρό ζήτημα που δημιουργείται για την προάσπιση της υγείας των πολιτών που πάσχουν από τα συγκεκριμένα νοσήματα. Σημειωτέον ότι η TMP/SMX είναι ένα φάρμακο εξαιρετικά χαμηλού κόστους. Ορισμένες κρίσιμες και/ή αναντικατάστατες χρήσεις του, είναι οι κάτωθι:

Λοιμώξεις από Nocardia spp οι οποίες απαντώνται σε ευπαθείς ανοσοκατεσταλμένους πληθυσμούς και για τις οποίες αποτελεί το φάρμακο εκλογής με τις εναλλακτικές θεραπευτικές επιλογές να απαιτούν συχνά συνδυασμούς αντιβιοτικών με αυξημένη τοξικότητα και μακρά διάρκεια νοσηλείας.

Πνευμονία από Pneumocystis jirovecii (PCP) σε ασθενείς με HIV/AIDS, μεταμοσχευμένους και γενικά ανοσοκατεσταλμένους για την οποία αποτελεί θεραπεία πρώτης γραμμής. Επιπρόσθετα χρησιμοποιείται για τους εν λόγω πληθυσμούς και σε μακροχρόνια προφυλακτική χορήγηση για την πρόληψη της PCP, ενώ τα εναλλακτικά σχήματα είναι δυσανάλογα ακριβά και με μεγαλύτερη συχνότητα ανεπιθύμητων ενεργειών.

Εγκεφαλική Τοξοπλάσμωση για την οποία χρησιμεύει ως κύρια ή εναλλακτική επιλογή θεραπείας και προφύλαξης. Η έλλειψή της της περιορίζει σε σημαντικό βαθμό τις θεραπευτικές επιλογές, αυξάνοντας τον κίνδυνο κακής έκβασης της νόσου.

Οι λοιμώξεις από Nocardia, η εγκεφαλική τοξοπλάσμωση και η πνευμονία από Pneumocysti jirovecii, είναι λοιμώξεις που συνοδεύονται από υψηλή θνητότητα.

Τοξοπλάσμωση της κύησης όπου αποτελεί αντιβιοτικό 2ης γραμμής υποκαθιστώντας το συνδυασμό πυριμεθαμίνης/σουλφαδιαζίνης, όταν δεν γίνεται ανεκτός ή όταν είναι σε έλλειψη, όπως πολύ συχνά συμβαίνει στην Ελλάδα.

Λοιμώξεις ουροποιητικού από ευαίσθητα μικροβιακά στελέχη. Η απουσία του φαρμάκου θα οδηγήσει σε επιτακτική υποκατάσταση με αντιβιοτικά ευρύτερου φάσματος, με άμεσες επιπτώσεις στην επιβάρυνση της μικροβιακής αντοχής που είναι και μείζον θέμα δημόσιας υγείας.

Εν κατακλείδι, η απουσία της τριμεθοπρίμης/σουλφομεθοξαζόλης οδηγεί στην αδυναμία χορήγησης της βέλτιστης θεραπείας για σοβαρά και δυνητικά θανατηφόρα λοιμώδη νοσήματα σε ευπαθείς ομάδες ασθενών. Σε πολλές περιπτώσεις η χρήση εναλλακτικών αντιβιοτικών συνοδεύεται από χαμηλότερη αποτελεσματικότητα, μεγαλύτερη τοξικότητα και υψηλότερο κόστος.

Η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων θεωρεί ότι είναι απαραίτητη η επάνοδος των φαρμάκων σε εμπορική κυκλοφορία.

Έχετε πυρετό; Ποιες οι αιτίες που τον προκαλούν; Τι ΔΕΝ πρέπει να φάτε; Τα αντιπυρετικά βότανα.

του Ξενοφώντα Τσούκαλη, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Ο πυρετός είναι όταν η θερμοκρασία του σώματος είναι μεγαλύτερη από το κανονικό. Τα όρια φυσιολογικής θερμοκρασίας, έχουν θεσπισθεί με βάση το σημείο του σώματος στο οποίο μετράται η θερμοκρασία του.

Έτσι για μέτρηση της θερμοκρασίας στην κοιλότητα της μασχάλης, η φυσιολογική θερμοκρασία ορίζεται στο εύρος μεταξύ των 36,2 C – 36,9 C.  Γιά μέτρηση στο ορθό, η  θερμοκρασία κυμαίνεται από 36,1 C  το πρωί έως 37,4 C αργά το απόγευμα. Στη στοματική κοιλότητα κυμαίνεται από 35,9 C – 37,2 C. Στα παιδιά, η θερμοκρασία πάνω από 38.C υποδηλώνει πυρετό. Η θερμοκρασία μπορεί να κυμαίνεται κατά τη διάρκεια της ημέρας. Δεν αποτελεί πάντοτε ένδειξη σοβαρής ασθένειας. Ο πυρετός πρέπει να φθάσει τους 42.C για να προκαλέσει βλάβη. Αυτό είναι πολύ σπάνιο. 

Η ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος, γίνεται από το κεντρικό νευρικό σύστημα. Για την ακρίβεια στον υποθάλαμο (τμήμα του εγκεφάλου), ευρίσκεται το αντίστοιχο κέντρο.

Κατά την εμφάνιση πυρετού, το θερμορρυθμιστικό κέντρο διεγείρεται μεταφέροντας προς τα άνω τα επίπεδα θερμοκρασίας του σώματος. Η διέγερση του κέντρου σχετίζεται με την κυκλοφορία στο αίμα, ειδικών ουσιών, γνωστών ως πυρετογόνα. Αυτά απελευθερώνονται πρωτίστως από μικρόβια, ιούς και προϊόντα καταστροφής ιστών.

Τι προκαλεί πυρετό;

Ο πυρετός δεν είναι αρρώστια, είναι σύμπτωμα (όπως, για παράδειγμα, ο βήχας) που οφείλεται σε πολλά αίτια.

Ποιες είναι οι αιτίες του πυρετού;

• Λοιμώδεις νόσοι (ιογενείς και μικροβιακές λοιμώξεις όπως κοροναϊός, γρίπη, πνευμονία, γαστρεντερίτιδα, λοιμώδης μονοπυρήνωση κ.α.) Ορισμένοι τύποι λοιμώξεων που οδηγούν σε πυρετό περιλαμβάνουν:

- ιογενή (που προκαλείται από έναν ιό) - περίπου εννέα στα δέκα παιδιά με πυρετό θα έχουν μια ιογενή ασθένεια, όπως το κρύωμα, τη γρίπη ή τη γαστρεντερίτιδα

- βακτηριακή (προκαλείται από βακτήρια) - όπως ορισμένες λοιμώξεις του αυτιού, η πνευμονία ή λοιμώξεις των ούρων.

• Ασθένειες του ανοσοποιητικού συστήματος (ρευματοειδής αρθρίτιδα, αγγειΐτιδες, συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, νόσος του Still κ.α. )

• Κακοήθεια (κυρίως λέμφωμα, λευχαιμίες)

Φάρμακα και χρήση ουσιών (παραισθησιογόνα, δηλητηρίαση με κοκαϊνη, οπιούχα)

• Θρομβοεμβολικές νόσοι (πνευμονική εμβολή, εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση, έμφραγμα)

• Καταστροφή ιστών (εγχειρήσεις, ραβδομυόλυση)

• Ηλιακό έγκαυμα

Ορισμένα άτομα δεν αντιλαμβάνονται την ύπαρξη πυρετού ή καταβάλλονται λίγο από την παρουσία του. Όμως σε άλλους, ο πυρετός γίνεται ιδιαίτερα αντιληπτός και μάλιστα μπορεί ενδεχομένως να συνοδεύεται και από κάποια από τα ακόλουθα συμπτώματα:

• Κακουχία

• Καταβολή των δυνάμεων

• Λάμποντες οφθαλμοί («γυαλιστερά μάτια»)

• Ταχυκαρδία

• Ταχύπνοια (γρήγορη αναπνοή)

• Ζεστή επιδερμίδα

• Κρύα άκρα

• Στεγνή γλώσσα και καλυμένη με λευκωπό επίχρισμα

• Ξηρά χείλη

• Δίψα

• Κεφαλαλγία

• Ναυτία

• Μυαλγίες

• Ρίγος

• Φρίκια (ρίγη μαζί με δριμύ αίσθημα ψύχους)

• Ελάττωση της ποσότητας των αποβαλλομένων ούρων

• Σκούρα ούρα (αύξηση της πυκνότητάς τους)

Η εκτίμηση του πυρετού πρέπει να γίνεται πάντα με τη χρήση θερμομέτρου και όχι με την αίσθηση της αφής.

Πρέπει να γνωρίζετε για τον πυρετό

Η θερμοκρασία του παιδιού σας θα ανεβοκατεβαίνει περίπου κάθε τέσσερις ώρες. Αυτό αποτελεί τη φυσική μέθοδο του σώματος για την καταπολέμηση μιας μόλυνσης. Αντιπυρετικά φάρμακα μπορεί να μην έχουν καμία συνέπεια στη θερμοκρασία του παιδιού σας ή μειώνουν τη θερμοκρασία μόνο για μικρό χρονικό διάστημα. Αυτό είναι φυσιολογικό και δεν πρέπει να προκαλέσει ανησυχία.

Δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι ο πυρετός ακόμα και όταν φτάσει τους 41οC προκαλεί εγκεφαλικές βλάβες. Κάποιες περιπτώσεις εγκεφαλοπάθειας οφείλονται στις συγκεκριμένες λοιμώξεις, των οποίων ένα από τα συμπτώματα είναι και ο πυρετός. Δεν είναι όμως ο πυρετός αυτός που προκαλεί την εγκεφαλοπάθεια.

Τα μέτρα ανακούφισης σε περίπτωση πυρετού, περιλαμβάνουν:

–   Χορήγηση αντιπυρετικών. Ενδείκνυται σε πυρετό άνω των 38.5 C.

–   Αποφεύγεται ο βαρύς ρουχισμός.

–  Η θερμοκρασία του χώρου πρέπει να διατηρείται σε φυσιολογικά επίπεδα.

–   Συστήνεται η λήψη υγρών, κυρίως νερού και τσαγιού, προς αποφυγή της αφυδάτωσης.

–  Δροσερά επιθέματα (κομπρέσες) πάνω στο μέτωπο και στους βουβώνες, είναι υποβοηθητικά

– Το χλιαρό λουτρό (θερμοκρασία του ύδατος είναι μόλις ανεκτή από τον ασθενή) είναι αποτελεσματικό. Η διάρκειά του οφείλει να είναι τουλάχιστον 15 – 20 λεπτά.

– Σε εμφάνιση ρίγους (τρέμουλο) το λουτρό αναβάλλεται. Στην περίπτωση αυτή συστήνεται  η παραμονή του ασθενούς στο κρεββάτι και το σκέπασμα του με κουβέρτα.

–  Αν  παρατηρείται εξάνθημα οπουδήποτε στο σώμα, ή έμετοι, ή το παιδί εμφανίζει κακοδιαθεσία, θα πρέπει να εξετάζεται άμεσα από παιδίατρο.

–  Ομοίως στους ενήλικες, πυρετός που μετά την αρχική αντιμετώπιση σε επίπεδο πρώτων βοηθειών εξακολουθεί να επιμένει, οφείλει ο πάσχων να καταφεύγει σε ιατρική εξέταση.

–  Πυρετός που έχει μετρηθεί στην μασχαλιαία κοιλότητα και έχει ευρεθεί άνω των 41,5 C, είναι δυνητικά επικίνδυνος και απαιτεί την άμεση εξέταση του πάσχοντα από ιατρό και την ενδεχόμενη μεταφορά του σε νοσοκομείο.

Αν ο πυρετός δεν υποχωρεί μετά από 1-2 εικοσιτετράωρα, τότε ο ασθενής πρέπει να απευθυνθεί στον οικογενειακό του ιατρό ή σε τμήμα επειγόντων περιστατικών. 

Ανάλογα με την αιτία του πυρετού θα ζητηθούν διαγνωστικές εξετάσεις και θα ξεκινήσει κατάλληλη αγωγή (αντιβιοτικά, στοχευμένη θεραπεία κ.α).

Τι δεν πρέπει να φάτε αν έχετε πυρετό;

. Ανθυγιεινά φαγητά: Τα φαγητά που δεν έχουν βιταμίνες θα καταπονήσουν τον οργανισμό σας ακόμα περισσότερο και θα καταρρακώσουν το ανοσοποιητικό σας σύστημα. Έτσι δεν πρέπει να σας περνά ούτε σαν ιδέα από το μυαλό το έτοιμο- γρήγορο φαγητό.

. Σοκολάτα και γενικότερα γλυκά: Έρευνες που έχουν επιστήμονες έχουν αποδείξει ότι η σοκολάτα και γενικότερα οι τροφές που περιέχουν ζάχαρη μπορούν να αυξήσουν τον πυρετό αλλά και την διάρκεια του.

. Αλκοόλ: Το αλκοόλ σε αυτή την περίπτωση είναι απαγορευτικό! Ειδικά αν πίνετε αντιπυρετικά μπορεί να δημιουργήσει αλλεργική αντίδραση στον οργανισμό σας ή απλά να μείωση την δράση τους.

. Κόκκινο κρέας: Για τις δύσκολες μέρες του πυρετού καλό θα ήταν να προτιμήσετε πιο ελαφριές τροφές και όχι τροφές, όπως, το κόκκινο κρέας που είναι δύσκολες στην πέψη.

Τα αντιπυρετικά βότανα

Ορισμένα ροφήματα βοτάνων βοηθούν στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος. Για την προετοιμασία των ροφημάτων, βράζετε το νερό και, στη συνέχεια, ρίχνετε μέσα για 3-4 λεπτά ένα κουταλάκι από το βότανο. Σουρώνετε και πίνετε. Φροντίστε να μην υπερβείτε τα τρία ροφήματα την ημέρα.

Αποτελεσματικά αντιπυρετικά βότανα είναι τα εξής:

το φασκόμηλο, το καγιέν, η ασκληπιάδα, τα άνθη σαμπούκου, η φλούδα και τα φύλλα της ιτιάς, η λομπέλια, η σμεουριά, η αχίλλεια, το τήλιο, το θυμάρι, η αγγελική, η καλέντουλα, το φλισκούνι και η κιγχόνη.


- Για βήχα και καταρροή προτιμήστε τα άνθη σαμπούκου


- Για πονοκέφαλο και λαιμό προτιμήστε θυμάρι


- Για μειωμένη όρεξη και φλεγμονές επιλέξτε αχίλλεια


- Αν τέλος ο πυρετός προέρχεται από ένα κοινό κρυολόγημα επιλέξτε καγιέν ή αγγελική

Θυμάρι: Το θυμάρι έχει αντιφλεγμονώδεις και αντιπυρετικές ιδιότητες. Επίσης, διευκολύνει την αναπνευστική λειτουργία. Βοηθά να πέσει ο πυρετός, κυρίως όταν αυτός παρουσιάζεται σε συνδυασμό με πονοκέφαλο, βήχα και πονόλαιμο.

Σαμπούκος: Τα άνθη του σαμπούκου είναι ευεργετικά για τον πυρετό που εκδηλώνεται μετά από ένα κρυολόγημα με βήχα και καταρροή. Ο σαμπούκος έχει την ιδιότητα να προκαλεί εφίδρωση, γεγονός που βοηθά στη μείωση της υψηλής θερμοκρασίας του σώματος. Επίσης, τονώνει την άμυνα του οργανισμού και βοηθά στην απόχρεμψη.

Ιτέα (ιτιά): Η φλούδα και τα φύλλα της ιτιάς χρησιμοποιούνταν από την αρχαιότητα για τις θεραπευτικές τους δράσεις. Περιέχουν σαλικυλικό οξύ, δηλαδή είναι σαν την ασπιρίνη σε μικρές δόσεις. Θεωρούνται αποτελεσματικά αντιπυρετικά, κυρίως όταν ο πυρετός συνοδεύεται από πόνους σε όλο το σώμα (στα κόκαλα και τους μυς).

Μέντα: Βοηθά ως αντιπυρετικό, κυρίως όταν ο πυρετός εκδηλώνεται σε συνδυασμό με άλλα συμπτώματα, όπως η ναυτία, οι δερματικοί ερεθισμοί και ο πονοκέφαλος. Έχει την ιδιότητα να «δροσίζει» τον οργανισμό, γεγονός που βοηθά στην πτώση του πυρετού. Πρέπει, όμως, να ξέρετε ότι η μέντα απαγορεύεται εάν κάνετε ομοιοπαθητική, επειδή παρεμποδίζει τη δράση των ομοιοπαθητικών φαρμάκων.

Aχίλλεια (ή αχίλλειος): Τα φύλλα αυτού του βοτάνου ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα, καταπολεμούν τις φλεγμονές και εξισορροπούν το μεταβολισμό. Η αχίλλεια συστήνεται όταν ο πυρετός συνοδεύεται από γενικότερη κακοδιαθεσία, μειωμένη όρεξη, δυσπεψία και καούρες.

ΠΡΟΣΟΧΗ

- Ο πυρετός θέλει ανάπαυση, κατανάλωση πολλών υγρών, καλό αερισμό των χώρων που κινούνται οι ασθενείς, καθώς και παραμονή στο σπίτι για τουλάχιστον ένα με δύο εικοσιτετράωρα μετά την υποχώρηση του πυρετού.

- Ένα άτομο με πυρετό, πρέπει να έχει περιορισμένη επαφή με το περιβάλλον του, και κυρίως ηλικιωμένους, εγκύους και μικρά παιδιά. Όποιος φροντίζει για τον ασθενή με πυρετό, πρέπει να πλένει συχνά τα χέρια του με ζεστό νερό και σαπούνι ή με τα ειδικά αντισηπτικά σκευάσματα.

Διαβάστε επίσης

Έχει το παιδί σας πυρετό; Τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κάνετε.

Μπορεί να έχετε κοροναϊό χωρίς να έχετε πυρετό;

Έχετε πυρετό; Ποιες οι αιτίες που τον προκαλούν; Aντιπυρετικά βότανα. Τι ΔΕΝ πρέπει να φάτε;

Χαροπαλεύει 40χρονη που νόσησε από στρεπτόκοκκο με βαριά σηψαιμία.

medlabnews.gr iatrikanea

Σε πολύ σοβαρή κατάσταση συνεχίζει να νοσηλεύεται από την Τρίτη  η 40χρονη γυναίκα και μητέρα ενός παιδιού, η οποία διαγνώστηκε με στρεπτόκοκκο. Η κατάστασή της χαρακτηρίζεται εξαιρετικά κρίσιμη, καθώς υπέστη σηψαιμία. Όπως λένε οι γιατροί, κάνουν υπεράνθρωπες προσπάθειες να κρατήσουν στη ζωή τη μητέρα, αφού η 40χρονη ως επακόλουθο βαριάς σηψαιμίας παρουσίασε πολυοργανική ανεπάρκεια

Η γυναίκα, μητέρα τριών παιδιών (το ένα μόλις 12 μηνών) μεταφέρθηκε χθες στα ΤΕΠ του Νοσοκομείου σε άσχημη κατάσταση με την υγεία της να επιδεινώνεται παρά τις προσπάθειες των γιατρών, ραγδαία.

Σύμφωνα με τους οικείους της παρουσίασε τα πρώτα συμπτώματα την περασμένη εβδομάδα, οπότε και απευθύνθηκε σε ιδιώτη γιατρό ο οποίος της χορήγησε αντιβίωση.

Η 40χρονη χειροτέρευε κάθε μέρα και περισσότερο και τελικά μεταφέρθηκε, με υψηλό πυρετό και δύσπνοια στο Νοσοκομείο, όπου οι γιατροί κατέβαλαν κάθε δυνατή προσπάθεια για να αντιμετωπίσουν την κατάσταση της. Μετά από τις προσπάθειες των γιατρών για να τη σταθεροποιήσουν, κρίθηκε απαραίτητη η μεταφορά της στη ΜΕΘ όπου τα ξημερώματα, υπέστη ανακοπή.

Οι γιατροί κατάφεραν να την επαναφέρουν και μάλιστα χρειάστηκε να μεταφερθεί ειδική αντλία από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο προκειμένου να υποστηριχθεί η καρδιά της.

Όπως όλα δείχνουν η γυναίκα κόλλησε από τα παιδιά της, καθώς τα δυο από αυτά είχαν νοσήσει το προηγούμενο διάστημα. Σύμφωνα με πληροφορίες τα παιδιά προσβλήθηκαν από αδενοϊό και είχαν αρνητικό τεστ για στρεπτόκοκκο.

Αξίζει να σημειωθεί, πως η 40χρονη που αυτή τη στιγμή δίνει μάχη για τη ζωή της, δεν αντιμετώπιζε κάποιο πρόβλημα υγείας.

Για το περιστατικό, μάλιστα, έχει ενημερωθεί και ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ).

Εξαιτίας του περιστατικού, ο ΕΟΔΥ ενεργοποίησε όλα τα σχετικά πρωτόκολλα προκειμένου να διαχειριστεί το συμβάν.

Άξιο αναφοράς είναι ότι, σύμφωνα με το larissanet, για την καλύτερη δυνατή αντιμετώπιση της κατάστασης στην οποία βρίσκεται η 40χρονη έχει υπάρξει συνεργασία μεταξύ Γενικού και Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Λάρισας.

Στο πλαίσιο αυτό έχει μεταφερθεί εξοπλισμός και προσωπικό, ώστε να υποστηριχθεί η μάχη που δίνει η γυναίκα.

Τι είναι ο στρεπτόκοκκος της ομάδας Α

Ο στρεπτόκοκκος της ομάδας Α ή GAS (Group A Streptococcus) είναι ένα βακτήριο που μπορεί να προκαλέσει διάφορες λοιμώξεις στον άνθρωπο,

Συνηθέστερα, οι λοιμώξεις είναι ήπιες αλλά σε σπάνιες περιπτώσεις πολύ σοβαρές, ακόμη και θανατηφόρες αν δεν αντιμετωπιστούν με τον ενδεδειγμένο τρόπο.

Σημειώνεται πως οποιοσδήποτε μπορεί να νοσήσει από στρεπτοκοκκική λοίμωξη. Όμως, πιο ευάλωτοι στο βακτήριο είναι:

• τα μικρά παιδιά κάτω των 10 ετών
• οι ηλικιωμένοι άνω των 65 ετών
• οι ανοσοκατεσταλμένοι
• οι άνθρωποι με χρόνια νοσήματα
• όσοι διαβιούν σε κακές συνθήκες υγιεινής και σε συνθήκες συγχρωτισμού

Στρεπτόκοκκος: Τα συμπτώματα

Συνήθως τα συμπτώματα μιας λοίμωξης από στρεπτόκοκκο είναι:

• πονόλαιμος
• πυρετός
• ρίγη
• μυϊκοί πόνοι

Σημειώνεται πως τα συμπτώματα που θα παρουσιάσει το πάσχον άτομο είναι ανάλογα με το είδος της λοίμωξης που θα του προκαλέσει το βακτήριο. Ειδικότερα, η φαρυγγοαμυγδαλίτιδα εκδηλώνεται με πυρετό, πονόλαιμο, δυσκαταποσία, διόγκωση των αμυγδαλών με λευκωπό επίχρισμα, διόγκωση των λεμφαδένων.

Σε σπάνιες περιπτώσεις ο στρεπτόκοκκος ομάδας Α μπορεί να προκαλέσει διεισδυτική νόσο στον άνθρωπο (iGAS-invasive Group A Streptococcus) , δηλαδή πολύ σοβαρή λοίμωξη που χωρίς την κατάλληλη και άμεση αντιμετώπιση μπορεί να οδηγήσει στον θάνατο. Μορφές διεισδυτικής νόσου του βακτηριδίου αποτελούν η νεκρωτική περιτονίτιδα (necrotizing fasciitis) και το στρεπτοκοκκικό σύνδρομο τοξικής καταπληξίας (Streptococcal Toxic Shock Syndrome).

Για τη διάγνωση απαραίτητη είναι η διενέργεια Strep-test που είναι ταχεία διαγνωστική μέθοδος. Το θετικό αποτέλεσμα του Strep-test είναι διαγνωστικό και οδηγεί στην έγκαιρη έναρξη της θεραπείας.

Στρεπτόκοκκος - Πώς μεταδίδεται

Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ ο στρεπτόκοκκος ομάδας Α μεταδίδεται μέσω:

Των μολυσμένων σταγονιδίων από τις εκκρίσεις ασθενών

Της επαφής με επιμολυσμένες επιφάνειες

Την επαφή με μολυσμένες δερματικές βλάβες ασθενών

Από υγιείς φορείς του βακτηρίου

Ο στρεπτόκοκκος ομάδας Α μεταδίδεται πολύ πιο εύκολα από άτομα που είναι συμπτωματικά και νοσούν, παρά από υγιείς φορείς του βακτηρίου.

Διαβάστε επίσης:

Ο στρεπτόκοκκος της ομάδας Α είναι υψηλά μεταδοτικός. Ποιοι κινδυνεύουν; Μεταστρεπτοκοκκική Αρθρίτιδα.

Ισχύει ότι αν εκτεθούμε στο κρύο θα αρρωστήσουμε;

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

«Θα κρυώσεις», έλεγαν οι μαμάδες μας για να μας προειδοποιήσουν τις κρύες μέρες του χειμώνα, αν φεύγαμε από το σπίτι χωρίς να στεγνώσουμε επαρκώς τα μαλλιά μας ή χωρίς να ντυθούμε σωστά.

Eίναι μύθος η αλήθεια ότι το κρύο μας κάνει ευάλωτους σε ασθένειες;

Για πάρα πολλά χρόνια υπάρχει η αντίληψη αν εκτεθούμε σε χαμηλές θερμοκρασίες θα κρυολογήσουμε. Σχετίζεται πράγματι το κρύο με το κρυολόγημα και τη γρίπη ή όλα αυτά είναι ένας μύθος;

Όμως, το κοινό κρυολόγημα και η γρίπη προκαλούνται από ιό.

Έτσι, αν έχετε βρέξει τα μαλλιά σας και πρέπει να φύγετε από το σπίτι επειγόντως ή αν βγείτε χωρίς μπουφάν, άραγε θα πρέπει να ανησυχείτε για την προειδοποίηση της γιαγιάς σας;

Το μόνο σίγουρο είναι ότι για να αρρωστήσετε θα πρέπει να εκτεθείτε στον μολυσματικό παράγοντα.

Σε περιόδους ψυχρού καιρού κυκλοφορούν περισσότερο ιοί της γρίπης και ιοί του κρυολογήματος.

Πιστεύεται πως η πρωταρχική αιτία είναι ο αυξημένος χρόνος παραμονής μεγάλου αριθμού πληθυσμού σε κλειστούς χώρους, ειδικά των παιδιών όταν επιστρέφουν στα σχολεία.

Ωστόσο, μπορεί να έχει να κάνει και με αλλαγές στο αναπνευστικό σύστημα, οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα την ευκολότερη μετάδοση της λοίμωξης.

Τα χαμηλά επίπεδα υγρασίας στο περιβάλλον μπορούν να αυξήσουν τα ποσοστά μετάδοσης λόγω του ξηρού αέρα, ο οποίος επιτρέπει στα σταγονίδια να σκορπίζονται ακόμα πιο μακριά και να παραμένουν στην ατμόσφαιρα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Επίσης, η υποθερμία μειώνει τις αντιστάσεις του ανοσοποιητικού συστήματος.

Συγκεκριμένα, μια ομάδα επιστημόνων του πανεπιστημίου του Υale ανακοίνωσε την ανακάλυψη ότι οι χαμηλότερες θερμοκρασίες αποδυναμώνουν την πρώτη γραμμή άμυνας της μύτης (βλέννα και τριχίδια).

Οι ερευνητές ξεκίνησαν τροποποιώντας ένα στέλεχος του ρινοϊού-το είδος του ιού που προκαλεί τα περισσότερα κρυολογήματα-και μόλυναν ποντικούς.

Η τροποποίηση ήταν απαραίτητη επειδή οι περισσότεροι ιοί που μολύνουν τους ανθρώπους δεν αποδεικνύεται ότι μολύνουν τα τρωκτικά.

Στη συνέχεια δοκιμάστηκε το πόσο καλά τα κύτταρα που βρίσκονται στους αεραγωγούς του ποντικιού ανταποκρίνονται στον ιό σε διαφορετικές θερμοκρασίες, διαπιστώνοντας ότι σε ψυχρότερες θερμοκρασίες υπήρχε πιο αργή ανοσολογική απόκριση και συνεπώς μεγαλύτερη ευαισθησία σε λοιμώξεις.

Επομένως, ο κρύος καιρός εμποδίζει στην πραγματικότητα τις άμυνές μας ενάντια στον ρινοϊό.

Σύμφωνα με το τμήμα υγείας του πανεπιστημίου του Harvard, οι ειδικοί που μελετούν το ζήτημα υποστηρίζουν ότι η νορμάλ έκθεση σε μέτριο κρύο δεν αυξάνει την ευαισθησία μας στις λοιμώξεις.

Οι περισσότεροι ειδικοί υγείας συμφωνούν ότι ο λόγος για τον οποίο ο χειμώνας είναι η περίοδος του κρυολογήματος και της γρίπης δεν είναι η χαμηλή θερμοκρασία.

Ένας παράγοντας μπορεί να είναι η χαμηλή ηλιοφάνεια και η μικρή διάρκεια των ημερών, καθώς η έλλειψη της βιταμίνης D που παίρνουμε από τον ήλιο μπορεί ίσως να επηρεάσει το ανοσοποιητικό μας σύστημα.

Επιπρόσθετα, έρευνα του Εθνικού Αμερικανικού Ινστιτούτου Υγείας απέδειξε ότι το περίβλημα του ιού της γρίπης γίνεται πιο σκληρό και ανθεκτικό σε θερμοκρασίες κοντά στο μηδέν, καθιστώντας τον ιό πιο ενεργό και πιο εύκολο να μεταδοθεί το χειμώνα.

Eπίσης πρόσφατες έρευνες έδειξαν ότι το κρύο σφίγγει τα αιμοφόρα αγγεία με αποτέλεσμα τα λευκά αιμοσφαίρια που είναι υπεύθυνα για την καταστολή των ιώσεων να καθυστερούν και συνεπώς το ανοσοποιητικό σύστημα γίνεται πιο ασθενές.

Το μόνο σίγουρο πάντως, είναι ότι δεν είναι η έκθεση στο κρύο που ευνοεί τις λοιμώξεις, αλλά η παραμονή σε κλειστούς χώρους!

Κι αυτό γιατί πολύ απλά οι άνθρωποι έρχονται έτσι σε στενότερη επαφή με άλλους ανθρώπους που μπορούν να μεταφέρουν μικρόβια, καθώς ως γνωστόν οι λοιμώξεις αυτές οφείλονται σε ιούς

Συμπερασματικά, όντως είναι πιθανότερο να αρρωστήσουμε όταν κάνει πολύ κρύο όμως δεν υπάρχει λόγος να ανησυχείτε για μέτρια έκθεση στο κρύο καθώς δεν έχει δυσμενή επίδραση στο ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα. Οπότε για να είμαστε σίγουροι, καλό είναι τον χειμώνα να βγαίνουμε έξω, αλλά να βάζουμε και ένα ρούχο παραπάνω. 

Διαβάστε επίσης

• Έχετε γρίπη ή κρυολόγημα; Ποιες οι διαφορές; Ο εμβολιασμός και τα αντιικά φάρμακα
• Κρυολόγημα, γρίπη, χωρίς αντιβιοτικά
• Οι θεραπευτικές ιδιότητες του ευκάλυπτου, από το κρυολόγημα και την ιγμορίτιδα μέχρι την ψωρίαση και την ακμή.
• Σαλέπι ή Σερνικοβότανο, εξαιρετικό ρόφημα για το κρυολόγημα, τον βήχα, το στομάχι, το άσθμα, τονωτικό και αφροδισιακό
• Ποια η κατάλληλη διατροφή για το κρυολόγημα, την γρίπη, τον βήχα, το συνάχι;
• Κρυολόγημα ή γρίπη; Τι πρέπει να κάνουμε; Γιατί δεν πρέπει να δίνουμε ασπιρίνη στα παιδιά με γρίπη;
• Εχινάκεια για το κρυολόγημα. Εχει ανοσοδιεγερτική, αντιφλεγμονώδη, αντιβακτηριακή δράση.
• Εποχική γρίπη. Ποιες είναι οι ομάδες υψηλού κινδύνου, που πρέπει να εμβολιαστούν και ποια είναι η καλύτερη περίοδος εμβολιασμού;
• Έχει το παιδί σας πυρετό; Τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κάνετε.

MSc

Ο «αθόρυβος» ιός RSV που απειλεί τους ηλικιωμένους και το νέο εμβόλιο που μειώνει τις νοσηλείες

medlabnews.gr iatrikanea

Ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός, γνωστός ως RSV, είναι ευρέως αναγνωρισμένος ως αιτία σοβαρών λοιμώξεων στα βρέφη και τα μικρά παιδιά. Πολύ λιγότερο γνωστό, όμως, είναι το γεγονός ότι ο ίδιος ιός αποτελεί και μια σημαντική απειλή για την υγεία των ηλικιωμένων. Κάθε χρόνο, εκατοντάδες χιλιάδες άτομα άνω των 60 ετών νοσηλεύονται εξαιτίας σοβαρής αναπνευστικής νόσου που σχετίζεται με τον RSV, ενώ δεκάδες χιλιάδες χάνουν τη ζωή τους στις ανεπτυγμένες χώρες. Παρ’ όλα αυτά, μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχαν σαφή δεδομένα από μεγάλες τυχαιοποιημένες μελέτες που να δείχνουν αν ο εμβολιασμός μπορεί να αποτρέψει τις πιο βαριές επιπλοκές, όπως η νοσηλεία. Στην Ελλάδα οι πρόσφατες συστάσεις από την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών είναι ο εμβολιασμός έναντι του RSV για όλα τα άτομα άνω των 75 ετών και στις ευπαθείς ομάδες 60 με 75 ετών (δηλαδή στα άτομα με συννοσηρότητες). Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) παραθέτουν τα πιο πρόσφατα δεδομένα της μελέτης.

Αυτό το κενό γνώσης έρχεται να καλύψει μια μεγάλη, σύγχρονη κλινική μελέτη που πραγματοποιήθηκε στη Δανία κατά τη χειμερινή περίοδο 2024–2025 και δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο έγκριτο περιοδικό The New Εngland Journal of Medicine. Η μελέτη εξέτασε την αποτελεσματικότητα ενός νέου εμβολίου, του RSVpreF, που βασίζεται στην πρωτεΐνη F του ιού στην αρχική της μορφή, πριν ο ιός εισέλθει στα κύτταρα — μια μορφή που προκαλεί ισχυρότερη ανοσολογική απόκριση. Το εμβόλιο αυτό έχει ήδη δείξει υψηλή αποτελεσματικότητα στην πρόληψη ήπιων και μέτριων λοιμώξεων από RSV, αλλά η νέα μελέτη επικεντρώθηκε σε κάτι ακόμη πιο κρίσιμο: τη μείωση των νοσηλειών.

Στη δοκιμή συμμετείχαν πάνω από 131.000 άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω, αριθμός εξαιρετικά μεγάλος για κλινική μελέτη. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες: η μία έλαβε το εμβόλιο RSVpreF και η άλλη δεν έλαβε κανένα εμβόλιο για τον RSV. Οι ερευνητές παρακολούθησαν την πορεία της υγείας τους μέσω των εθνικών μητρώων υγείας της Δανίας, εστιάζοντας κυρίως στις νοσηλείες που σχετίζονταν με τον RSV.

Στην ομάδα που εμβολιάστηκε, μόνο τρία άτομα χρειάστηκαν νοσηλεία για αναπνευστική νόσο που οφειλόταν στον RSV. Στην ομάδα χωρίς εμβολιασμό, τα αντίστοιχα περιστατικά ήταν δεκαοκτώ. Με απλά λόγια, το εμβόλιο μείωσε τον κίνδυνο νοσηλείας λόγω RSV κατά περισσότερο από 80%. Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η προστασία έναντι των λοιμώξεων του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος, όπως η πνευμονία, όπου η αποτελεσματικότητα του εμβολίου ξεπέρασε το 90%.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το όφελος του εμβολιασμού δεν περιορίστηκε μόνο στις διαγνώσεις όπου ο RSV είχε επιβεβαιωθεί εργαστηριακά. Οι εμβολιασμένοι συμμετέχοντες είχαν λιγότερες νοσηλείες για αναπνευστικά νοσήματα γενικά, ανεξαρτήτως αιτίας. Αυτό υποδηλώνει ότι πολλές λοιμώξεις από RSV πιθανόν να μην διαγιγνώσκονται στην καθημερινή κλινική πράξη, ιδίως στους ηλικιωμένους, αλλά εξακολουθούν να προκαλούν σοβαρή επιβάρυνση της υγείας.

Επιπλέον, οι ερευνητές παρατήρησαν μια τάση μείωσης και των καρδιοαναπνευστικών νοσηλειών στους εμβολιασμένους. Το εύρημα αυτό ενισχύει την άποψη ότι ο RSV δεν επηρεάζει μόνο τους πνεύμονες, αλλά μπορεί να πυροδοτήσει και καρδιαγγειακά επεισόδια, ιδιαίτερα σε άτομα με προϋπάρχοντα νοσήματα. Αν και αυτά τα αποτελέσματα χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση, ανοίγουν ένα νέο πεδίο σκέψης για τα έμμεσα οφέλη του εμβολιασμού.

Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο της μελέτης αφορά την ασφάλεια. Τα σοβαρά ανεπιθύμητα συμβάντα εμφανίστηκαν με παρόμοια συχνότητα τόσο στους εμβολιασμένους όσο και στους μη εμβολιασμένους. Πολύ λίγα περιστατικά κρίθηκαν πιθανώς σχετιζόμενα με το εμβόλιο, και δεν καταγράφηκαν σοβαρές νευρολογικές επιπλοκές, όπως το σύνδρομο Guillain–Barré. Το συνολικό προφίλ ασφάλειας κρίθηκε καθησυχαστικό.

Η σημασία αυτών των ευρημάτων για τη δημόσια υγεία είναι μεγάλη. Σε έναν πληθυσμό που γερνά και είναι συχνά επιβαρυμένος με χρόνια νοσήματα, η πρόληψη ακόμη και ενός μέρους των νοσηλειών μπορεί να μειώσει σημαντικά την πίεση στα συστήματα υγείας και, κυρίως, να προστατεύσει την ποιότητα ζωής των ηλικιωμένων. Αν η αποτελεσματικότητα που παρατηρήθηκε στη Δανία επαναληφθεί και σε άλλες χώρες, εκατοντάδες χιλιάδες νοσηλείες θα μπορούσαν να αποφευχθούν κάθε χρόνο.

Συμπερασματικά, η μελέτη αυτή προσφέρει τις πιο ισχυρές μέχρι σήμερα αποδείξεις ότι ο εμβολιασμός έναντι του RSV με το εμβόλιο RSVpreF δεν προλαμβάνει απλώς τα συμπτώματα, αλλά προστατεύει ουσιαστικά από τη σοβαρή νόσο που οδηγεί σε νοσηλεία. Πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερη σημασία για την υγιή γήρανση και για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τις αναπνευστικές λοιμώξεις στην τρίτη ηλικία.

[Lassen MCH, Johansen ND, Christensen SH, Aliabadi N, Skaarup KG, Modin D, Claggett BL, Larsen CS, Larsen L, Wiese L, Dalager-Pedersen M, Lindholm MG, Jensen AMR, Dons M, Bernholm KF, Davidovski FS, Duus LS, Ottosen CI, Nielsen AB, Borchsenius JH, Espersen C, Köse G, Fussing FH, Køber L, Solomon SD, Jensen JUS, Martel CJ, Gessner BD, Schwarz C, Gonzalez E, Skovdal M, Moulton LH, Zhang P, Begier E, Biering-Sørensen T. RSV Prefusion F Vaccine for Prevention of Hospitalization in Older Adults. N Engl J Med. 2026 Jan 8;394(2):138-151. doi: 10.1056/NEJMoa2509810]

Εχινάκεια βότανο για το ανοσοποιητικό και τις ιώσεις με ανοσοδιεγερτική, αντιφλεγμονώδη, αντιβακτηριακή δράση.

της Θάλεια Γούτου, medlabnews.gr iatrikanea

Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει πολύ δημοφιλής και αποτελεί ένα από τα πιο συνηθισμένα βότανα για την καταπολέμηση του κοινού κρυολογήματος, τις ιώσεις και της αδυναμίας του ανοσοποιητικού συστήματος.

Επίσης, η θεραπευτική αγωγή με Echinacea ελαττώνει τον αριθμό των επαναλαμβανόμενων κρυολογημάτων, από τα οποία υποφέρουν άτομα με αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα ή με πλούσιο ιστορικό κατά το παρελθόν, σε ποσοστό 60%. Η εχινάκεια ενισχύει τις άμυνες του οργανισμού μιας που το βότανο αυτό διαθέτει αντιβακτηριακές, αντιβιοτικές, αντιφλεγμονώδεις και τονωτικές ιδιότητες.

Αν και χρησιμοποιείται στην Ελλάδα εδώ και πολλά χρόνια, η καταγωγή του βοτάνου είναι από τη Bόρεια Αμερική.

Στο γένος του φυτού Echinacea ανήκουν τα είδη: Echinacea angustifolia, Echinacea purpurea, Echinacea pallida και είναι αυτά που κυρίως χρησιμοποιούνται για φαρμακευτικούς σκοπούς.

Η Εchinacea υπάγεται στην οικογένεια των Σύνθετων και στην υπερτάξη των Αστεριδίων.  Τα άνθη της ποικίλλουν από λευκά, ιώδη μέχρι και ρόζ-κόκκινα. Είναι ένα ιθαγενές φυτό της Βορείου Αμερικής και τώρα καλλιεργείται και στην Ευρώπη (Ε. purpurea). 

Τα μέρη του φυτού που χρησιμοποιούνται: 

-ρίζες 

-βότανο (τα μέρη πάνω από το έδαφος) 

Χρησιμοποιήθηκε εσωτερικά και εξωτερικά, από τις φυλές των ινδιάνων για την αντιμετώπιση διαφόρων καταστάσεων όπως δαγκώματα φιδιών, ερεθισμένο λαιμό και ούλα, λύσσα, κρυολογήματα, φλεγμονές, σηπτικές καταστάσεις κ.λ.π. Η χρήση της στην καθιερωμένη ιατρική πρακτική των ΗΠΑ εισχώρησε γύρω στα 1800, και χορηγούνταν από τους εκλεκτικούς και παραδοσιακούς ιατρούς μέχρι τον 20ο αιώνα. Εν τω μεταξύ από το 19ο αιώνα η χρήση της μεταφέρθηκε στην Γερμανία, κυρίως ως μέσο αντιμετώπισης λοιμώξεων του άνω αναπνευστικού συστήματος. Το 1938,  Γερμανοί επιστήμονες , ασχολήθηκαν σοβαρά, με την εχινάκεια. Το 1994 κατέληξαν στο γεγονός ότι: όντως είχαμε θεαματική βελτίωση με χρήση εχινάκειας στη δόση των 900 mg/μέρα. Αν και μετά την είσοδο των αντιβιοτικών στην αγορά η χρήση της περιορίστηκε αρκετά, τα τελευταία χρόνια, με την τάση που επικρατεί για την εφαρμογή ήπιων εναλλακτικών μεθόδων άρχισε και πάλι να διαδίδεται ευρύτερα.

Δραστικά συστατικά της εχινάκεια

Οι βασικές φυτοχημικές ουσίες της Echinacea είναι:

παράγωγα του καφεϊκού οξέος (κυρίως η εχινακοσίδη, το κιχωρικό οξύ και η κυναρίνη), αλκαμίδια, πολυσακχαρίδια, φλαβονοειδή, πολυακετυλένια, πτητικά έλαια, ρητίνες, γλυκοπρωτεΐνες , στερόλες, μέταλλα, βιταμίνες, λιπαρά οξέα.

Θεραπευτικές ιδιότητες

Οι κύριες βιολογικές της δράσεις είναι: ανοσοδιεγερτική, αντιφλεγμονώδης, δράση κατά των ιών, δράση κατά των βακτηριδίων, δράση κατά των μυκήτων. 

Η ανοσοδιεγερτική της δράση είναι πολύπλοκη και οφείλεται στη συνδυασμένη δράση πολλών φυτοχημικών της, κυρίως των πολυσακχαριδίων, γλυκοπρωτεϊνών, αλκαμιδίων και φλαβονοειδών.

Ο βασικός μηχανισμός δράσης της έχει να κάνει, κυρίως, με την ενεργοποίηση των Τ-λεμφοκυττάρων που, ουσιαστικά, αποτελούν την κύρια γραμμή κρούσης του οργανισμού κατά βακτηρίων και ιών. Επιπλέον, η εχινάκεια σχετίζεται με την παραγωγή ιντερφερόνης, που μεταξύ των άλλων εμποδίζει τη δράση της υαλουρονιδάσης (ένζυμο που διευκολύνει την εισβολή των παθογόνων) και διεγείρει την παραγωγή Τ-λεμφοκυττάρων. Τα συγκεκριμένα, μάλιστα, εμποδίζουν τη δράση του DNA των ιών, αποτρέποντας έτσι την αναπαραγωγή και την εξέλιξή τους.

Επίσης, διάφορες έρευνες έδειξαν ότι τα πολυσακχαρίδια που περιέχονται στην echinacea έχουν αντιφλεγμονώδη δράση.

Ακόμη, έχει αναφερθεί ότι η Echinacea επιταχύνει τις διαδικασίες επούλωσης του προσβληθέντος ιστού, μια λειτουργία που φαίνεται να σχετίζεται με την ικανότητα του φυτού να προάγει την ανάπλαση του συνδετικού ιστού και ταυτόχρονα να δρα ως αντιφλεγμονώδης παράγοντας.

Πολλά από τα συστατικά της Εchinacea φαίνεται να εμποδίζουν την πρόσδεση των ιών στους πρωτεϊνικούς υποδοχείς τις κυτταρικής μεμβράνης, ενώ αναστέλλουν τη δράση της υαλουρονιδάσης. Η υαλουρονιδάση αυξάνει τη διαπερατότητα του συνδετικού ιστού και καθιστά τον οργανισμό πιο ευπαθή στις μολύνσεις.

Η Εχινάκεια angustifolia  παρουσιάζει ήπια αντιβακτηριακή δράση. Η εχινακοσίδη και το καφεϊκό οξύ εμποδίζουν την ανάπτυξη των: staphylococcus aureus, corynebacterium diphtheria, proteus vulgaris. 

Περιέχει χημικά συστατικά που δρουν σαν εντομοκτόνα σε κουνούπια, ενώ η echinolone διακόπτει την ανάπτυξη κάποιων εντόμων.

Σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες, η Echinacea ενισχύει σημαντικά τη δράση των μακροφάγων να καταστρέψουν μύκητες όπως candida albicans.

Συστατικά της Εχινάκειας όπως alkamides, τα παράγωγα του caffeic acid, glycoproteins, polysaccharides, polyacetilenes έχει αναφερθεί ότι παρουσιάζουν αντιφλεγμονώδη δράση. Η φλεγμονή είναι, ουσιαστικά, η αντίδραση του οργανισμού μας για να αντιμετωπίσει τη δράση εξωτερικών παραγόντων. Διάφορες ασθένειες που συνδέονται με αυτές είναι τα καρδιοαγγειακά, ο διαβήτης, η παχυσαρκία, η κατάθλιψη καθώς και τα αυτοάνοσα νοσήματα. Μελέτη του British Columbia University έδειξε ότι η συστηματική πρόσληψη εχινάκειας ανακουφίζει κι αναστέλλει συμπτώματα φλεγμονής στον οργανισμό μας.

Η εχινακοσίδη είναι ένα συστατικό του βοτάνου, που τα τελευταία χρόνια έχει κεντρίσει το επιστημονικό ενδιαφέρον, κυρίως λόγω της πιθανής συσχέτισής της με αντικαρκινική δράση. Συγκεκριμένα, ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι εμποδίζει τη λειτουργία ενός ενζύμου (MTH1) που σχετίζεται τόσο με καταστροφή του DNA, όσο και με απόπτωση των καρκινικών κυττάρων. Μεγάλες προσδοκίες φαίνεται να δημιουργούνται, ώστε στο μέλλον, πιθανόν, να χρησιμοποιείται ως μέρος μιας αντικαρκινικής θεραπείας.

Βότανο για την τόνωση του ανοσοποιητικού και της άμυνας του οργανισμού:

Δεν είναι αντιβιοτικό, αλλά ενισχύει το ανοσοποιητικό, ούτως ώστε να μπορεί ο οργανισμός να αντιμετωπίσει τους «εισβολείς» ευκολότερα. Ενώ οι περισσότεροι συμφωνούν ότι δεν μπορεί να αναστείλει την εμφάνιση ενός κοινού κρυολογήματος, λαμβάνεται συνήθως με τα πρώτα συμπτώματα είτε για να τα κάνει πιο ήπια, είτε για να συντομεύσει την διάρκεια τους.

Ενισχύει το ανοσοποιητικό μας σύστημα, μειώνοντας τόσο την ένταση των συμπτωμάτων, όσο και τη διάρκεια του κρυολογήματος. Μολονότι, η κατανάλωση των αντιβιοτικών περιόρισε τη χρήση της, παρατηρούμε ότι τα τελευταία χρόνια άρχισε να επανέρχεται στο προσκήνιο, γεγονός που αποτελεί απόρροια της σύγχρονης παγκόσμιας τάσης προς φυσικές εναλλακτικές προσεγγίσεις.

Χρησιμοποιείται για προβλήματα ακμής, δοθιήνες, σηψαιμία, εγκαύματα και ηλιακά εγκαύματα, δερματίτιδας, ψωρίαση, έρπητα ζωστήρα, τσιμπήματα εντόμων και κεντρίσματα. Είναι χρήσιμη για λοιμώξεις της ανώτερης αναπνευστικής οδού, όπως η λαρυγγίτιδα και η αμυγδαλίτιδα καθώς και σε καταρροϊκές καταστάσεις της μύτης και των παραρινικών κόλπων, οξεία βρογχίτιδα, κοινό κρυολόγημα, γρίπη και αδενικό πυρετό, μέση ωτίτιδα, ωτίτιδα του κολυμβητή, άφθες, πυόρροια, ουλίτιδα, θυλακίτιδα, σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, οστεοαρθρίτιδα, ρευματοειδή αρθρίτιδα, έρπητα γεννητικών οργάνων και κολπίτιδα.

Τρόπος χρήσης σε εναλλακτικές θεραπείες και δοσολογία

Αφέψημα από τη ρίζα του βοτάνου: Η ρίζα του βοτάνου παρασκευάζεται ως αφέψημα. (ρίχνουμε 1-2 κουταλιές του τσαγιού ρίζα σε ένα φλιτζάνι νερό να σιγοβράσει για 10-15 λεπτά). Σε συνδυασμό με άλλα βότανα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για κάθε μόλυνση σε οποιοδήποτε μέρος του σώματος. Εξωτερικά χρησιμοποιείται έτσι για τη θεραπεία μολυσμένων τραυμάτων και αμυχών.

H δοσολογία για το κρυολόγημα

H εχινάκεια λαμβάνεται στο 90% των περιπτώσεων για να περιοριστούν τα συμπτώματα (φαρυγγίτιδα, βήχας, πυρετός) και η διάρκεια του κρυολογήματος. Πολλοί είναι, επίσης, αυτοί που τη λαμβάνουν προληπτικά στη διάρκεια του χειμώνα, αφού φαίνεται πως μπορεί να προλάβει την εκδήλωση του κρυολογήματος. 

H σωστή χρήση της εχινάκεια φέρνει τα μέγιστα αποτελέσματα:

Μπορούμε να τη λάβουμε ως έγχυμα, το οποίο θα πίνουμε 2 φορές την ημέρα για 2 περίπου εβδομάδες. Το ετοιμάζουμε ως εξής: Ρίχνουμε 1 κουταλάκι σε ένα φλιτζάνι βρασμένο νερό, το αφήνουμε για 5 λεπτά, το σουρώνουμε και το πίνουμε. Η εχινάκεια διατίθεται και σε μορφή βάμματος η συμπληρωμάτων. Όσον αφορά το βάμμα, μπορούμε να πίνουμε 15 σταγόνες βάμματος -διαλυμένες σε ένα φλιτζάνι με νερό- 2 φορές την ημέρα.

Παιδιά

Το βότανο εχινάκεια δεν θα πρέπει να χορηγείται σε παιδιά κάτω των 12 ετών εξ αιτίας του κινδύνου εμφάνισης αλλεργιών, σύμφωνα με προειδοποίηση των βρετανικών αρχών.

Τα παιδιά μπορούν να λαμβάνουν 3 φορές την ημέρα το 1/2 της δόσης που αντιστοιχεί στους ενηλίκους, πάλι σε σταγόνες διαλυμένες σε χυμό πορτοκάλι ή νερό.

Για την ανακούφιση του πονόλαιμου. Μπορείτε να κάνετε γαργάρες με αφέψημα εχινάκειας 3 φορές την ημέρα, ενώ για καλύτερα αποτελέσματα μπορείτε να τη συνδυάσετε με βιταμίνη C, πρόπολη και ψευδάργυρο.

Για το αφέψημα: Ετοίμασε ένα αφέψημα σύμφωνα με τη συνταγή. Πρόσθεσε και γλυκόριζα αν η γεύση σου προκαλεί αναγούλα.

ΠΡΟΣΟΧΗ

Παρενέργειες από τη χρήση της εχινάκεια και προφυλάξεις

H εχινάκεια θεωρείται από τα ασφαλέστερα βότανα, αρκεί να λαμβάνεται σωστά. Σύμφωνα με έρευνες, δεν είναι τοξική, ενώ οι παρενέργειες που μπορεί να έχει σχετίζονται, ως επί το πλείστον, με ήπιες στομαχικές διαταραχές. Ωστόσο, πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή από άτομα με αλλεργία στην αμβροσία ή σε φυτά που ανήκουν στην οικογένεια των ηλίανθων. H χρήση της απαγορεύεται σε παιδιά κάτω των 4 ετών, σε εγκύους και γυναίκες που θηλάζουν, όπως και σε άτομα που πάσχουν από φυματίωση, λευχαιμία, αυτοάνοσα νοσήματα, ανεπάρκειες του ανοσοποιητικού συστήματος, σακχαρώδη διαβήτη και ηπατοπάθειες, επειδή θεωρητικά η Echinacea μπορεί να αντιδράσει με ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, να μην λαμβάνεται από ασθενείς που ακολουθούν ανοσοκατασταλτική αγωγή.

Eπίσης, δεν πρέπει να λαμβάνεται από όσους χρησιμοποιούν φάρμακα ανοσοκατασταλτικά, όπως η κορτιζόνη, γιατί οι ειδικοί πιστεύουν ότι το βότανο καταστέλλει τη δράση τους. 

Όταν λαμβάνεται από το στόμα, υπάρχει η πιθανότητα να προκαλέσει μούδιασμα και μυρμήγκιασμα στη γλώσσα.

Δεν πρέπει να λαμβάνεται για περισσότερο από 2 μήνες, επειδή χάνει την αποτελεσματικότητά της και μπορεί να έχει την αντίθετη από την επιθυμητή δράση, δηλαδή να ρίξει την άμυνα του οργανισμού. Για το λόγο αυτό, οι συχνοί χρήστες χρειάζονται περιόδους αποχής, ώστε να διατηρείται η τονωτική της δράση. Όσον αφορά τα παιδιά, το βότανο και τα σκευάσματα που δεν περιέχουν αλκοόλη είναι η καλύτερη επιλογή.

Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις η εχινάκεια αναφέρθηκε πως μπορεί να προκαλέσει ηπατική και νεφρική βλάβη και καρδιακή αρρυθμία. Τα άτομα που λαμβάνουν φάρμακα που μπορεί να βλάψουν το ήπαρ, όπως η ακεταμινοφαίνη, τα στεροειδή, ή αντιμυκητιασικά φάρμακα, δεν θα πρέπει να παίρνουν εχινάκεια. Η εχινάκεια μπορεί να επηρεάσει τη δράση των φαρμάκων που προβλέπονται για την καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος, όπως η πρεδνιζόνη.

Βιβλιογραφία

Melchart D, Linde K, Worku F, et al. Results of five randomized studies on the immunomodulatory activity of preparations of Echinacea. J Altern Complement Med 1995; 1:145-160

Lindenmuth GF, lindenmuth EB. thE Efficacy of Echinacea compound herbal tea preparation on the severity and duration of upper respiratory and flu symptoms: a randomized double-blind placebo controlled study. J Atlenrn Complement Med 2000 ;6:327-334

Bauer R, Hoheisel O, Stuhlfauth I, Wolf H, Extract of the Echinacea purpurea herb: an allopathic phytoimmunostimulant. Wien Med Wochenschr 1999: 149;185-189

Διαβάστε επίσης

• Τα όπλα της φύσης, για να αντιμετωπίσετε, τον πυρετό, τους πόνους των αρθρώσεων, τον βήχα και την καταρροή, από την γρίπη και το κοινό κρυολόγημα
• Κρυολόγημα ή γρίπη; Τι πρέπει να κάνουμε; Γιατί δεν πρέπει να δίνουμε ασπιρίνη στα παιδιά με γρίπη;
• Έχει το παιδί σας πυρετό; Τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κάνετε.
• Οι θεραπευτικές ιδιότητες του ευκάλυπτου, από το κρυολόγημα και την ιγμορίτιδα μέχρι την ψωρίαση και την ακμή.

Πονόλαιμος από αμυγδαλές. Αμυγδαλίτιδα οξεία και χρόνια. Πώς θα καταλάβετε που οφείλεται; Tι να κάνετε;

Κωνσταντίνου Λούβρου
του Κωνσταντίνου Λούβρου, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Ο πόνος στο λαιμό είναι σύμπτωμα πολλών παθήσεων. Συνήθως, ο πονόλαιμος οφείλεται σε ιογενείς φλεγμονές που προκαλούν τη γρίπη ή το κρυολόγημα. Η αμυγδαλίτιδα είναι από τις συνηθέστερες αιτίες πονόλαιμου.

Η αμυγδαλίτιδα είναι η φλεγμονή των παρίσθμιων αμυγδαλών που οφείλεται σε μικρόβια ή ιούς. Είναι συχνή νόσος της παιδικής ηλικίας (μεταξύ 5 και 10 ετών) ενώ σπάνια εμφανίζεται σε ηλικιωμένα άτομα (ιδίως μετά τα 50). Οι αμυγδαλές είναι όργανα στο πίσω μέρος του λαιμού. Είναι πολύ μικρές όταν το παιδί γεννιέται. Σταδιακά, το μέγεθός τους αυξάνεται, έως την ηλικία των 6 ή 7 ετών. Στη συνέχεια συρρικνώνονται, αλλά δεν εξαφανίζονται όπως τα κρεατάκια.
 Οι αμυγδαλές έχουν φθάσει στο μέγιστο μέγεθός τους όταν το παιδί πλησιάζει στην ηλικία των 6 ή 7 ετών και το αναπνευστικό του είναι εκτεθειμένο σε μία ποικιλία λοιμωδών παραγόντων (μικροοργανισμών). Τα στοιχεία που παράγουν οι αμυγδαλές βοηθούν στον έλεγχο των λοιμώξεων της μύτης και του λαιμού.

Μικροβιακής αιτιολογίας

Εάν όμως ο πυρετός ανέβει απότομα (39 και πάνω), το πύον είναι σαν κομμάτια πάνω στις αμυγδαλές, επίσης το παιδί παραπονιέται συχνά και για πόνο στην κοιλιακή χώρα και νιώθει πολύ άσχημα, τότε πιθανότατα πρόκειται για αμυγδαλίτιδα, που οφείλεται σε κάποιο μικρόβιο, συνήθως στρεπτόκοκκο.

Ιογενούς αιτιολογίας

Εάν το παιδί σας παραπονιέται για πόνο στο λαιμό, έχει μέτριο πυρετό (κάτω από 39), πονάνε τα κόκαλά του, αλλά η γενική του κατάσταση δεν είναι και πολύ άσχημη, τότε είναι πιθανό να πρόκειται για ιογενή αμυγδαλίτιδα. 

Πονόλαιμο όμως προκαλεί και ο κοροναϊός. Είναι σύμπτωμα που παρατηρείται στο 13,9% των ασθενών. 

Έτσι ένας ελαφρά ξηρός λαιμός το πρωί μπορεί να σας κάνουν να φοβάστε ότι έχετε προσβληθεί από τον κοροναϊό.

Σύμφωνα με ειδικούς, ωστόσο, υπάρχουν μερικοί τρόποι για να διαπιστώσετε εάν ο πονόλαιμος οφείλεται σε COVID-19, ή σε κάτι άλλο εντελώς διαφορετικό.

Νιώθεις ότι πρέπει να “καθαρίζεις” τον λαιμό σου συχνά;

Ο αλλεργιολόγος δρ. Marc Goldstein λέει ότι είναι πιθανό ο πονόλαιμος να οφείλεται σε αλλεργίες. Σε σχετικό του άρθρο ανέφερε ότι οι αλλεργίες προκαλούν συχνά υγρό να στάζει ελαφρά στο πίσω μέρος της ρινικής οδού. Μετά από λίγο σας κάνει να θέλετε να «καθαρίσετε τον λαιμό σας». Έτσι, εάν αισθάνεστε συχνά ότι θέλετε να καθαρίζετε τον λαιμό σας, είναι πολύ πιθανό να έχετε κάποια αλλεργία και όχι COVID-19.

Όταν παίρνεις αντιισταμινικά, μειώνεται ο πονόλαιμος;

Εάν έχετε αλλεργίες, είναι πιθανό να αντιμετωπίσετε συμπτώματα όπως φαγούρα στον λαιμό, μάτια που δακρύζουν περισσότερο, φτέρνισμα, συμφόρηση και καταρροή, λέει ο δρ. Goldstein. Ωστόσο, αυτά τα συμπτώματα (συμπεριλαμβανομένου του πονόλαιμου) θα πρέπει να βελτιωθούν σημαντικά εάν παίρνετε αντιισταμινικό. Εάν δεν αισθάνεστε καθόλου ότι τα συμπτώματά σας βελτιώνονται, ο πονόλαιμος θα μπορούσε να οφείλεται σε κάτι άλλο, συμπεριλαμβανομένης της COVID-19.

Έχεις μεταλλική γεύση στο στόμα σου;

Εάν αισθάνεστε μεταλλική γεύση στο στόμα σας, αυτό θα μπορούσε να είναι ένδειξη ότι ο πονόλαιμος ΔΕΝ οφείλεται σε κοροναϊό. Σύμφωνα με την δρ. Sheneen Lalani, αυτό συμβαίνει συνήθως όταν έχετε γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.

Σύμφωνα με την κλινική Mayo οι ασθενείς με γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση συνήθως εμφανίζουν παλινδρόμηση οξέος τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα, κάτι που μπορεί να επιδεινωθεί από το κάπνισμα, τα μεγάλα γεύματα, το να τρώει κανείς αργά το βράδυ, τα πολλά λιπαρά ή τηγανητά τρόφιμα, το αλκοόλ ή τον καφέ και το να παίρνει ορισμένα φάρμακα, όπως ασπιρίνη.

Είναι οι λεμφαδένες σου πρησμένοι και ευαίσθητοι στο ψηλάφισμα;

Ο πονόλαιμος μπορεί επίσης να είναι αποτέλεσμα λοίμωξης από στρεπτόκοκκο. Σύμφωνα με τον δρ. Goldstein, ο στρεπτόκοκκος συχνά προκαλεί πρήξιμο και ευερεθιστότητα στους λεμφαδένες, προκαλώντας πόνο όταν καταπίνετε. Μπορεί επίσης να παρατηρήσετε ερυθρότητα και λευκά μπαλώματα ή πύον στο πίσω μέρος του λαιμού ή των αμυγδαλών σας.

 

Τα συμπτώsματα της αμυγδαλίτιδας (οξείας και χρόνιας) είναι:

Η νόσος χαρακτηρίζεται από απότομη έναρξη των συμπτωμάτων, υψηλό πυρετό και κακή γενική κατάσταση. Ο ασθενής αναφέρει πόνο στο λαιμό, ιδίως όταν καταπίνει, που μπορεί να χτυπάει στα αυτιά.

* Πονόλαιμος που δυσκολεύει την κατάποση

* Κόκκινες και πρησμένες αμυγδαλές, οι οποίες ορισμένες φορές καλύπτονται από κίτρινες κηλίδες

* Πυρετός

* Πρησμένοι αδένες στον λαιμό

* Αναπνοή από το στόμα, ροχαλητό και έρρινη φωνή

* Δυσάρεστη αναπνοή.

* Διόγκωση των λεμφαδένων

Η αμυγδαλίτιδα είναι μεταδοτική με τα σταγονίδια του σάλιου, γι’ αυτό συνήθως προσβάλλονται τα παιδιά στο σχολείο, όπου μπορεί η νόσος να πάρει και επιδημική μορφή.

Η νόσος διαρκεί συνήθως 4 – 5 ημέρες. Η θεραπεία απαιτεί βασικά κατάκλιση, τοπική αντισηψία με γαργάρες και χορήγηση παυσίπονων φαρμάκων. Εφόσον το αίτιο είναι μικροβιακό επιβάλλεται η χορήγηση του κατάλληλου αντιβιοτικού. Η δοσολογία, η οδός χορήγησης (από το στόμα ή από τη φλέβα) και ο χρόνος της αντιβιοτικής αγωγής, εκτιμώνται ανάλογα σε κάθε περίπτωση, ώστε να διασφαλίζεται η αποφυγή των επιπλοκών και η πλήρης αποκατάσταση της υγείας του ασθενούς. Η διάρκεια χορήγησης δεν πρέπει να είναι μικρότερη των 10 ημερών για να αποφεύγεται η εμφάνιση ανθεκτικών στελεχών των μικροβίων.

Αποφύγετε τα κρύα, καυτά ή  πικάντικα φαγητά που μπορεί να ερεθίσουν το λαιμό σας  περισσότερο. 
Αυξήστε τα υγρά που πίνετε και ιδιαίτερα νερό και φρέσκο χυμό πορτοκάλι που είναι πλούσιος σε βιταμίνη C και έτσι ενισχύει την άμυνα του οργανισμού και βοηθά στην ανάρρωσή του. 
Πίνετε ζεστά (όχι καυτά) ροφήματα. Το ζεστό τσάι με μέλι (το πιο αγαπημένο σπιτικό γιατρικό) μπορεί να ανακουφίσει το ¨τσούξιμο¨ στο λαιμό καθώς και στη ρευστοποίηση τυχών εκκρίσεων από τη μύτη ή το στόμα.

Αν η θεραπεία της αμυγδαλίτιδας είναι ελλιπής,  η τοξικότητα του μικροβίου μεγάλη και η άμυνα του οργανισμού χαμηλή μπορεί να εμφανισθούν επιπλοκές όπως το περιαμυγδαλικό απόστημα, το πλάγιο, η, οπισθοφαρυγγικό απόστημα κ.α. Οι συχνές προσβολές ή υποτροπές της οξείας αμυγδαλίτιδας προκαλούν την επίμονη φλεγμονή των παρίσθμιων αμυγδαλών, που χαρακτηρίζεται ως χρόνια αμυγδαλίτιδα και είναι πιο συχνή στους ενήλικες.
 Οι αμυγδαλές είναι είτε υπερτροφικές είτε ατροφικές.

Η χρόνια αμυγδαλίτιδα προκαλείται από τους ίδιους παθογόνους παράγοντες που προκαλούν την οξεία αμυγδαλίτιδα. Συνήθως υπάρχει κακοσμία λόγω της παρουσίας βυσμάτων στις αμυγδαλές.
 Τα συμπτώματα είναι επίμονος ελαφρός πόνος στην κατάποση, αίσθημα πνιγμού ή κόμπου στο λαιμό, δεκατική πυρετική κίνηση, πόνος στις αρθρώσεις, διογκωμένοι λεμφαδένες.

Η θεραπεία είναι χειρουργική. Η αμυγδαλεκτομή συνιστάται πάντοτε όταν η αμυγδαλίτιδα οφείλεται σε στρεπτόκοκκο για την αποφυγή των επιπλοκών, δεδομένου ότι οι χρονίως φλεγμαίνουσες αμυγδαλές θεωρείται ότι αποτελούν εστία λοιμώξεως για τον οργανισμό.

Οι επιπλοκές της αμυγδαλίτιδας είναι τοπικές όπως π.χ αποστήματα στις γειτονικές προς τις αμυγδαλές περιοχές και συστηματικές όπως ο ρευματικός πυρετός (κατά τον οποίο προσβάλλονται οι αρθρώσεις και η καρδιά) και η σπειραματονεφρίτιδα που αφορά στους νεφρούς.

Οι ενδείξεις της αμυγδαλεκτομής μπορεί να διακριθούν σε απόλυτες όταν το χειρουργείο είναι απαραίτητο και σε σχετικές όταν το χειρουργείο μπορεί να αποφευχθεί ανάλογα με την περίπτωση. Οι απόλυτες ενδείξεις είναι η μεγάλη υπερτροφία που προκαλεί δυσκολία στην αναπνοή, το περιαμυγδαλικό απόστημα και όλες οι επιπλοκές της αμυγδαλίτιδας, η χρόνια αμυγδαλίτιδα  και κυρίως η στρεπτοκοκκική και η υπόνοια όγκου των αμυγδαλών.

Η ηλικία των ασθενών δεν αποτελεί καμία αντένδειξη και μπορεί να γίνει σε οποιαδήποτε ηλικία αρκεί να υπάρχει η ένδειξη.

 Σε παιδιά ηλικίας μικρότερης των 4 ετών θα πρέπει να γίνεται αμυγδαλεκτομή μόνον εφόσον αυτό κρίνεται εντελώς απαραίτητο.

Διαβάστε επίσης

• Ξυπνάτε από τον βήχα; Ποια είναι η αιτία και πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί; Πότε πρέπει να ανησυχήσετε; 
• Λοιμώδης μονοπυρήνωση, η νόσος του φιλιού και της διασκέδασης. Πώς μεταδίδεται, τι προκαλεί και ποια η θεραπεία;
• Μύθοι και Αλήθειες για τα Αντιβιοτικά, ομιλία της Ε. Γιαμαρέλλου στον Δήμο Αμαρουσίου
• Τα τρία νέα συμπτώματα κοροναϊού με βάση το CDC. Τα υπόλοιπα συμπτώματα
• Έχετε πονόλαιμο; Πώς θα καταλάβετε αν είναι κοροναϊός ή κάτι άλλο;