Συναγερμός για hantavirus σε κρουαζιερόπλοιο – Τρεις νεκροί και ερωτήματα για το «σπάνιο» σενάριο

 επιμέλεια medlabnews.gr iatrikanea

Έντονη ανησυχία προκαλούν πληροφορίες που κάνουν λόγο για τρεις θανάτους επιβατών σε κρουαζιερόπλοιο στον Ατλαντικό, οι οποίοι αποδίδονται σε πιθανή λοίμωξη από Hantavirus infection.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) ανακοίνωσε σήμερα τρεις θανάτους που συνδέονται με πιθανή επιδημία χανταϊού (hantavirus), μιας ασθένειας που μεταδίδεται στον άνθρωπο από τρωκτικά, σε κρουαζιερόπλοιο στον Ατλαντικό Ωκεανό.

«Ο ΠΟΥ έχει ενημερωθεί για ένα περιστατικό δημόσιας υγείας που αφορά ένα κρουαζιερόπλοιο που έπλεε στον Ατλαντικό Ωκεανό και παρέχει υποστήριξη. Μέχρι σήμερα, έχει επιβεβαιωθεί εργαστηριακά ένα κρούσμα μόλυνσης από hantavirus και υπάρχουν άλλα πέντε ύποπτα κρούσματα. Από τους έξι ανθρώπους που έχουν προσβληθεί, τρεις έχουν πεθάνει και ένας νοσηλεύεται αυτή τη στιγμή σε μονάδα εντατικής θεραπείας στη Νότια Αφρική», τόνισε ο Οργανισμός στο Γαλλικό Πρακτορείο.

Το κρουαζιερόπλοιο, το MV Hondius, απέπλευε από την Ουσουάια της Αργεντινής προς το Πράσινο Ακρωτήριο. Σήμερα, Κυριακή, εντοπίστηκε ακριβώς έξω από το λιμάνι της Πράια, της πρωτεύουσας του Πράσινου Ακρωτηρίου, τόνισαν φωτορεπόρτερ του Γαλλικού Πρακτορείου.

Ο hantavirus είναι ένας ιός που μεταδίδεται κυρίως μέσω επαφής με εκκρίσεις μολυσμένων τρωκτικών και όχι από άνθρωπο σε άνθρωπο, κάτι που καθιστά εξαιρετικά ασυνήθιστη την εμφάνιση μαζικού «ξεσπάσματος» σε περιβάλλον όπως ένα κρουαζιερόπλοιο. Σε αντίθεση με λοιμώξεις όπως η Norovirus infection ή η Influenza, που διασπείρονται εύκολα σε κλειστούς χώρους, ο hantavirus απαιτεί συγκεκριμένες συνθήκες έκθεσης, όπως παρουσία τρωκτικών και εισπνοή μολυσμένων σωματιδίων.

Οι σοβαρές μορφές της νόσου, όπως το πνευμονικό σύνδρομο hantavirus, μπορεί να έχουν υψηλή θνητότητα που φτάνει έως και 30–40%, γεγονός που εξηγεί γιατί ακόμη και μεμονωμένα περιστατικά προκαλούν διεθνή κινητοποίηση. Ωστόσο, μέχρι σήμερα, δεν έχουν καταγραφεί μεγάλα επιδημιολογικά συμβάντα hantavirus σε κρουαζιερόπλοια, κάτι που ενισχύει την επιφύλαξη των ειδικών για τις συγκεκριμένες αναφορές.

Ένας 69χρονος Βρετανός, νοσηλεύεται στο Γιοχάνεσμπουργκ, σύμφωνα με τις νοτιοαφρικανικές αρχές.

«Διεξοδικές έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη, συμπεριλαμβανομένων περαιτέρω εργαστηριακών αναλύσεων και επιδημιολογικών ερευνών. Παρέχεται ιατρική περίθαλψη και υποστήριξη στους επιβάτες και το πλήρωμα. Η αλληλούχιση του ιού βρίσκεται επίσης σε εξέλιξη», πρόσθεσε ο Οργανισμός.

Σύμφωνα με μια πηγή, ένα ζευγάρι Ολλανδών είναι μεταξύ των τριών νεκρών. Το τρίτο θύμα πιστεύεται ότι εξακολουθεί να βρίσκεται στο πλοίο.

Ένας 70χρονος επιβάτης κρουαζιέρας ήταν ο πρώτος που εμφάνισε συμπτώματα. Πέθανε στο πλοίο και η σορός του βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο νησί της Αγίας Ελένης, βρετανικό έδαφος στον Νότιο Ατλαντικό Ωκεανό.

Η 69χρονη σύζυγός του αρρώστησε επίσης στο πλοίο και μεταφέρθηκε στη Νότια Αφρική, όπου πέθανε σε νοσοκομείο του Γιοχάνεσμπουργκ, ανέφερε η ίδια πηγή, προσθέτοντας ότι δεν είναι γνωστή ακόμη οι εθνικότητες των θυμάτων.

Σύμφωνα με μια πηγή που δεν κατονομάζεται, βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για να καθοριστεί αν δύο ακόμη άτομα ασθενείς θα τεθούν σε απομόνωση σε νοσοκομείο του Πράσινου Ακρωτηρίου, και μετά το πλοίο να μπορεί να συνεχίσει το ταξίδι του προς τα Κανάρια Νησιά, ταξίδι δύο ή τριών ημερών.

Ο ΠΟΥ, από την πλευρά του, αναφέρει ότι «διευκολύνει τον συντονισμό» μεταξύ των χωρών και των χειριστών του πλοίου, ώστε να «οργανώσει την μεταφορά δύο επιβατών που εμφανίζουν συμπτώματα».

Το MV Hondius μπορεί να φιλοξενήσει περίπου 170 επιβάτες και έχει περίπου 70 μέλη πληρώματος.

Οι χανταϊοί μεταδίδονται στους ανθρώπους μέσω μολυσμένων άγριων τρωκτικών, όπως ποντίκια ή αρουραίοι. Ένα δάγκωμα, μια επαφή με αυτά τα τρωκτικά ή τα περιττώματά τους ή η εισπνοή μολυσμένης σκόνης μπορεί να προκαλέσει μόλυνση.

Υπάρχουν πολλοί τύποι χανταϊού, που διαφοροποιούνται από τη γεωγραφική τους κατανομή και την κλινική τους εικόνα. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του Ελβετικού Ομοσπονδιακού Γραφείου Δημόσιας Υγείας (FOPH), «μόνο ένας τύπος του ιού, ο οποίος είναι εξαιρετικά σπάνιος, μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο».

Η ελονοσία υπάρχει ακόμα. Η πρόληψη είναι ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Η ελονοσία σκοτώνει περισσότερους από 1,2 εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο στον κόσμο, πολύ περισσότερους από ό,τι θα πίστευε κανείς και ο αριθμός των νεκρών ανάμεσα στους ενήλικες είναι αυξημένος. Κάθε μέρα 3000 παιδιά πεθαίνουν από την ελονοσία.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται στη χώρα μας η επανεμφάνιση κρουσμάτων ελονοσίας, καθώς και άλλων ασθενειών μεταδιδομένων με τα κουνούπια. 

Η Ελλάδα ήταν ενδημική για την ελονοσία χώρα μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ‘60. Από το 1946 έως το 1960 εφαρμόστηκε εντατικό Εθνικό Πρόγραμμα Εκρίζωσης της νόσου. Η Ελλάδα θεωρείται «χώρα ελεύθερη ελονοσίας» από το 1974. Έκτοτε και μέχρι και το 2010 καταγράφονταν πανελλαδικά ετησίως περίπου 20-50 κρούσματα που σχετίζονταν (στη μεγάλη τους πλειοψηφία) με ταξίδι ή παραμονή σε ενδημική για την ελονοσία χώρα. Σποραδικά κρούσματα ελονοσίας χωρίς ιστορικό ταξιδιού καταγράφηκαν τα έτη 1991, 1999, 2000, 2009, 2010, 2011 και 2012. Επιπρόσθετα, το 2009, το 2011 και το 2012 εμφανίστηκαν συρροές περιστατικών P. vivax ελονοσίας με ενδείξεις εγχώριας μετάδοσης (δηλαδή περιστατικών που δεν ανέφεραν ιστορικό μετακίνησης σε ενδημικές για την ελονοσία χώρες), κυρίως στην περιοχή του Δήμου Ευρώτα Λακωνίας. Συγκεκριμένα, το 2011 καταγράφηκαν πανελλαδικά 42 κρούσματα ελονοσίας χωρίς ιστορικό μετακίνησης (36 στο Δήμο Ευρώτα Λακωνίας και 6 στις Π.Ε. Ανατολικής Αττικής, Βοιωτίας, Εύβοιας και Λάρισας) και το 2012 καταγράφηκαν 18 κρούσματα με ενδείξεις εγχώριας μετάδοσης (10 στο Δήμο Ευρώτα Λακωνίας και 8 στις Π.Ε. Ανατολικής Αττικής, Βοιωτίας, Καρδίτσας, Ξάνθης). Στην Ελλάδα το 2015 δηλώθηκαν 60 κρούσματα ελονοσίας εκ των οποίων τα 54 ήταν εισαγόμενα (44 κρούσματα αφορούσαν μετανάστες από ενδημικές χώρες και 10 κρούσματα αφορούσαν ταξιδιώτες σε ενδημικές χώρες).

Οι περισσότερες προσβεβλημένες περιοχές είναι αγροτικές, μη τουριστικές, κοντά σε υγροτόπους, με μεγάλους πληθυσμούς μεταναστών από ενδημικές χώρες.

Όπως υποδεικνύουν και τα ανωτέρω δεδομένα, το ενδεχόμενο επανεγκατάστασης της ελονοσίας σε ευάλωτες περιοχές της χώρας είναι υπαρκτό, καθώς υπάρχει αφενός ο κατάλληλος διαβιβαστής (κουνούπια του Ανωφελούς γένους) και αφετέρου ασθενείς με ελονοσία (κυρίως νεοεισερχόμενοι μετανάστες από χώρες στις οποίες ενδημεί η νόσος).

Τα στοιχεία δείχνουν με σαφήνεια μείωση της θνησιμότητας χάρη στις προσπάθειες των τελευταίων δέκα ετών (δραστικά εντομοκτόνα, βελτίωση των θεραπειών). Από το 2004 ως σήμερα ο αριθμός των θανάτων από ελονοσία έχει πέσει κατά ένα τρίτο.. Την τελευταία δεκαετία θεραπεύθηκαν 230 εκατομμύρια περιπτώσεις ελονοσίας με χρήση φαρμάκων. Επίσης διανεμήθηκαν ισάριθμες ειδικά εμποτισμένες κουνουπιέρες με αποτέλεσμα η νόσος να τεθεί υπό σημαντικό έλεγχο.

Λίγα λόγια για την ελονοσία

Η ελονοσία είναι μία σοβαρή νόσος που οφείλεται στο πλασμώδιο (Plasmodium), ένα μικροοργανισμό (παράσιτο) που προσβάλλει τα ερυθρά αιμοσφαίρια στο αίμα.
Tα γνωστά και πιο συνήθη είδη του παρασίτου που προκαλούν την νόσο είναι τα ακόλουθα: Plasmodium falciparum, Plasmodium vivax, Plasmodium ovale και Plasmodium malariae. Απ’ αυτά το Plasmodium falciparum είναι πιο πιθανό να προκαλέσει σοβαρή λοίμωξη, και εάν δεν αντιμετωπιστεί με κατάλληλη θεραπεία, μπορεί να οδηγήσει στο θάνατο.

Πως μεταδίδεται η ελονοσία;

• Με τσίμπημα από θηλυκό μολυσμένο κουνούπι που ανήκει στο γένος Anopheles (Ανωφελής). Μόνο κουνούπια του γένους αυτού μπορούν να μεταδώσουν την ελονοσία και πρέπει προηγουμένως να έχουν τσιμπήσει άτομο που είναι μολυσμένο με το παράσιτο που προκαλεί την ελονοσία.
• Με μετάγγιση αίματος, μεταμόσχευση οργάνων και χρήση μολυσμένων βελονών ή συριγγών. Σπανιότερα η μετάδοση μπορεί να γίνει και από την μητέρα στο έμβρυο.
• Το παράσιτο δεν μεταδίδεται από άτομο σε άτομο. ∆εν μεταδίδεται μέσω της συνήθους κοινωνικής (π.χ. άγγιγμα, φιλί), σεξουαλικής ή άλλης επαφής.

Κλινικά συμπτώματα και σημεία ήπιας- μη επιπλεγμένης ελονοσίας

Τα συμπτώματα της λοίμωξης, ειδικά στην έναρξη της, είναι μη ειδικά και μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Πυρετό ή δεκατική πυρετική κίνηση
• Φρίκια
• Κεφαλαλγία
• Αρθραλγίες / Μυαλγίες
• Καταβολή/κακουχία
• Εφίδρωση
• Ναυτία/εμέτους
• Κοιλιακό άλγος ή/και διάρροιες

Αν και περιγράφεται ότι τα συμπτώματα αυτά (πυρετός, εφιδρώσεις, ρίγη) μπορεί να εμφανίζονται περιοδικά («τριταίος ή τεταρταίος πυρετός»), συνήθως δεν εμφανίζονται με τυπική περιοδικότητα.
Προσοχή! Η κλινική εικόνα της ελονοσίας δεν είναι καθόλου ειδική και η νόσος μπορεί να εκδηλωθεί με την συμπτωματολογία κοινών λοιμώξεων (γριπώδης συνδρομή, ξηρός βήχας, διάρροια κ.α)
Κατά την κλινικοεργαστηριακή εκτίμηση του ασθενούς ενδεχομένως να ανευρίσκονται:

• Ηπατομεγαλία
• Σπληνομεγαλία
• Υπικτερική χροιά επιπεφυκότων
• Ήπια αναιμία ή/και θρομβοπενία
• Ήπιες διαταραχές της πήξης, αυξημένες τρανσαμινάσες και μικρή αύξηση ουρίας/κρεατινίνης
• Χαμηλού βαθμού παρασιταιμία (< 5000 παράσιτα/μl αίματος ή προσβεβλημένα ή προσβεβλημένα < 0.1% των ερυθρών αιμοσφαιρίων κατά τη μικροσκοπική εξέταση)

Εργαστηριακά ευρήματα σε σοβαρή νόσο

• Θρομβοπενία , αναιμία , ήπια λευκοπενία
• Αύξηση δεικτών φλεγμονής (ΤΚΕ, CRP)
• Τρανσαμινασαιμία
• Υπερπαρασιταιμία, κατά την οποία >5% των ερυθρών αιμοσφαιρίων είναι προσβεβλημένα από παράσιτα στη δοκιμασία Laveran

Αξίζει να υπενθυμίσουμε το γεγονός ότι σε ενδημικές για την ελονοσία περιοχές οι ενήλικες είναι πιθανό να αναπτύξουν μερική ανοσία μετά από τη χρόνια έκθεσή τους στο πλασμώδιο, η οποία μειώνει τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης.

Θεραπευτική αντιμετώπιση
Προσοχή!: Η έγκαιρη διάγνωση και η κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση είναι απαραίτητες για τη διακοπή της αλυσίδας μετάδοσης της ελονοσίας.
Η θεραπεία της ελονοσίας (είδος φαρμάκου και διάρκεια της θεραπείας) εξαρτάται από το πλασμώδιο που προκαλεί τη λοίμωξη και την περιοχή στην οποία συνέβη η μόλυνση, λόγω της εμφάνισης αντοχής σε μερικά από τα ανθελονοσιακά. Η θεραπεία εξαρτάται επίσης από την ηλικία του ασθενούς, από το πόσο σοβαρή είναι η κατάσταση του ασθενούς και από το αν βρίσκεται σε εξέλιξη ή αναμένεται εγκυμοσύνη. Υπάρχουν διάφορα αποτελεσματικά ανθελονοσιακά φάρμακα. Η θεραπεία καλό είναι να ξεκινήσει έγκαιρα στα πρώτα στάδια της νόσου πριν αυτή γίνει χρόνια ή εξελιχθεί σε σοβαρή μορφή.

Μέτρα πρόληψης στο σπίτι
Πολλά από τα κουνούπια γεννιούνται και ζουν στο μπαλκόνι, στις αυλές ή στα χωράφια.
Μπορούμε να μειώσουμε τον πληθυσμό των κουνουπιών, μειώνοντας τα σημεία εκείνα όπου μπορεί να ζήσει και να μεγαλώσει η προνύμφη τους. Πολλά από το κουνούπια που μας ταλαιπωρούν κάθε καλοκαίρι προέρχονται από ιδιόκτητους χώρους, όπως είναι οι αυλές και οι βεράντες των σπιτιών μας.
Για την επιτυχία του Προγράμματος είναι απαραίτητη η συμβολή όλων μας. Όπου υπάρχουν κουνούπια υπάρχουν στάσιμα νερά!

ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ

• Δεν επιτρέπεται η ρίψη ακάθαρτων νερών και απορριμμάτων ανεξέλεγκτα.
• Τα ακάθαρτα νερά πάσης φύσεως να οδηγούνται στο δίκτυο ακαθάρτων.
• Να μη διοχετεύονται νερά στους δρόμους.
• Να απομακρύνονται τα στάσιμα νερά από λεκάνες, βάζα, πιατάκια γλαστρών.
• Αντικαθιστούμε σπασμένους σωλήνες νερού που τρέχουν.
• Φυλάσσουμε τα δοχεία νερού που δεν χρησιμοποιούμε (κουβάδες, καρότσια, βαρέλια) γυρισμένα ανάποδα ή τα διατηρούμε καλυμμένα.
• Καλύπτουμε ή απομακρύνουμε παλιά λάστιχα που συσσωρεύουν νερό.
• Ανανεώνουμε τακτικά το νερό σε ποτίστρες ζώων.
• Καθαρίζουμε τα φύλλα που μαζεύονται στις υδρορροές.
• Ποτίζουμε κατά προτίμηση το πρωί.
• Κουρεύουμε τακτικά το γρασίδι του κήπου, θάμνους και φυλλωσιές (καταφύγια κουνουπιών).
• Δίνουμε κλίση στον κήπο για να απομακρύνονται τα νερά.
• Καλύπτουμε με σίτες τους αγωγούς εξαερισμού των βόθρων όπου υπάρχουν.
• Τοποθετούμε σίτες σε πόρτες, παράθυρα, φεγγίτες και αεραγωγούς τζακιού.
• Χρησιμοποιούμε ανεμιστήρες ή κλιματιστικά.
• Χρησιμοποιούμε εντομοκτόνα στον αέρα (φιδάκια, ταμπλέτες, αεροζόλ, κλπ).
• Χρησιμοποιούμε λαμπτήρες κίτρινου χρώματος για φωτισμό εξωτερικών χώρων.

Μέτρα ατομικής προστασίας

1. Χρησιμοποιούμε κατάλληλα ρούχα που καλύπτουν όσο γίνεται περισσότερο σώμα (μακριά μανίκια και παντελόνια, ανοιχτόχρωμα και φαρδιά).
2. Χρησιμοποιούμε εντομοαπωθητικά τόσο σε ακάλυπτο δέρμα, όσο και πάνω στα ρούχα.
3. Χρησιμοποιούμε κουνουπιέρες.
4. Συχνά λουτρά καθαριότητας για την απομάκρυνση του ιδρώτα.

Προσοχή: Τα περισσότερα είδη κουνουπιών τσιμπούν από το σούρουπο μέχρι το χάραμα.

Οι επαγγελματίες, που απασχολούν αλλοδαπούς εργάτες από χώρες όπου ενδημεί η ελονοσία (Ινδία, Πακιστάν, κλπ), όταν έρχονται από τις χώρες τους, να ελέγχονται με εξέταση αίματος, ώστε να εντοπισθούν τυχόν φορείς του πλασμώδιου της ελονοσίας.

Διαβάστε επίσης

Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ελονοσίας. Θεωρείται υπαρκτός ο κίνδυνος εγχώριας μετάδοσης ελονοσίας

Η ελονοσία υπάρχει ακόμα. Η πρόληψη είναι ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης.

Ο κύκλος ζωής του Πλασμώδιου της ελονοσίας σε video

Κίνδυνος για τη Δημόσια υγεία από τις συνθήκες διαβίωσης των προσφύγων και των μεταναστών

Λίγα λόγια για τις σκνίπες και τα κουνούπια και πώς αντιμετωπίζεται, το τσίμπημα τους, φαρμακευτικά ή με φυσικό τρόπο

Ενοχλητικά έντομα - Επώδυνα τσιμπήματα

Τα κουνούπια προτιμούν τους ανθρώπους με χοληστερίνη και ουρικό οξύ

H Κλιματική αλλαγή φέρνει στην χώρα μας επιδημίες από σοβαρές ασθένειες που είτε είχαμε ξεχάσει, είτε δεν είχαμε ποτέ παλαιότερα.

Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ελονοσίας, 25 Απριλίου

Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή
MSc

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr iatrikanea

Η 25η Απριλίου έχει καθιερωθεί ως η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ελονοσίας. 

Η ελονοσία είναι λοιμώδης ασθένεια που προκαλείται από ένα γένος πλασμώδιου που αρχικά ονομάστηκε πλασμώδιο του Λαβεράν, από τον Γάλλο στρατιωτικό ιατρό Σαρλ Λουί Λαβεράν, που παρατήρησε πρώτος το 1880 την παρουσία αυτών των παρασίτων στο αίμα ασθενών που πέθαναν από ελονοσία. 

Μεταδίδεται στον άνθρωπο από το θηλυκό κουνούπι του είδους Ανωφελές (Anopheles). Το όνομά της προέρχεται από τις λέξεις έλος και νόσος, καθώς είχε παρατηρηθεί ότι η νόσος ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη γύρω από ελώδεις περιοχές. Διεθνώς αποκαλείται malaria (από τις ιταλικές λέξεις: mal + aria = κακός αέρας) από την πεποίθηση που επικρατούσε κάποτε ότι η ασθένεια προκαλούταν από τον «κακό αέρα» κοντά στα έλη. Υπάρχουν 4 τύποι πλασμωδίων. Η πλειονότητα των περιπτώσεων μαλάριας οφείλονται στο πλασμώδιο falciparum που είναι το πιο επικίνδυνο και θανατηφόρο. 

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, 300 - 500 εκατομμύρια άτομα προσβάλλονται κάθε χρόνο, εκ των οποίων τα περισσότερα είναι παιδιά κάτω των 5 ετών, ενώ καταγράφονται πάνω από 1 εκατομμύριο θάνατοι λόγω της ελονοσίας. Η νόσος ενδημεί σε περισσότερες από 100 χώρες. Οι κλιματολογικές συνθήκες επηρεάζουν τη γεωγραφική και εποχική κατανομή της νόσου. Σε πολλές τροπικές περιοχές η νόσος μεταδίδεται όλο το έτος, ενώ στις εύκρατες περιοχές η μετάδοση σχεδόν διακόπτεται κατά τους ψυχρούς μήνες. Κατά τη διάρκεια της εποχικής έξαρσης της νόσου και κυρίως στις ενδημικές περιοχές και σε υψόμετρο κάτω των 1500 - 2000 μέτρων, ο κίνδυνος είναι υψηλός. Σε μεγαλύτερο υψόμετρο τα κουνούπια που μεταδίδουν τη νόσο δεν επιβιώνουν.

Το 1975, η Ευρώπη ανακηρύχθηκε ελεύθερη ελονοσίας, αλλά αργότερα η νόσος επανεμφανίσθη στον Καύκασο, σε χώρες της κεντρικής Ασίας και της Ρωσίας.

Η Ελλάδα ήταν ενδημική για την ελονοσία χώρα μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ‘60. Από το 1946 έως το 1960 εφαρμόστηκε εντατικό Εθνικό Πρόγραμμα Εκρίζωσης της νόσου. Η Ελλάδα θεωρείται «χώρα ελεύθερη ελονοσίας» από το 1974. 

Στην Ελλάδα το 2018 δηλώθηκαν 54 κρούσματα ελονοσίας εκ των οποίων τα 44 ήταν εισαγόμενα (34 κρούσματα αφορούσαν μετανάστες από ενδημικές χώρες και 10 κρούσματα αφορούσαν ταξιδιώτες σε ενδημικές χώρες).

Στον Πίνακα που ακολουθεί απεικονίζεται ο αριθμός των δηλωθέντων κρουσμάτων ελονοσίας ανά επιδημιολογική κατάταξη και έτος, τα τελευταία έτη

Πίνακας: Κρούσματα ελονοσίας ανά επιδημιολογική κατάταξη κρούσματος (εισαγόμενο, με ενδείξεις εγχώριας μετάδοσης) και έτος νόσησης1 (για τα εισαγόμενα) ή εκτιμώμενης προσβολής (για τα εγχώρια), Ελλάδα, 2009 – 20202.

Έτος νόσησης/ προσβολής	Κατάταξη κρούσματος
	Εισαγόμενα κρούσματα	Κρούσματα με ενδείξεις εγχώριας μετάδοσης3
2009	44	7
2010	40	4
2011	54	42
2012	73	20
2013	22	3
2014	38	0
2015	79	8
2016	111	6
2017	100	7
2018	44	11
2019	38	1
2020	21	2

1. Κρούσματα στα οποία δεν καταγράφηκε η πληροφορία αυτή, κατατάχθηκαν με βάση το έτος νοσηλείας ή δήλωσης.
2. Δεν συμπεριλαμβάνονται γνωστές, καταγεγραμμένες υποτροπές κρουσμάτων, δύο εγχώρια κρούσματα από malariae (περίοδος 2012), που αποδόθηκαν σε προηγούμενες περιόδους μετάδοσης, και τρία κρούσματα ελονοσίας άγνωστης κατάταξης (δύο το 2016 και ένα το 2018).
3. Πρόκειται για κρούσματα P.vivax ελονοσίας, εκτός από δύο κρούσματα P.falciparum (ένα το 2017 και ένα το 2020).

Θεωρείται υπαρκτός ο κίνδυνος εγχώριας μετάδοσης ελονοσίας και άλλων επικίνδυνων ασθενειών σε ευάλωτες περιοχές που υποδέχονται ή φιλοξενούν μετανάστες – πρόσφυγες από ενδημικές χώρες. Γι'αυτό απαιτούνται έγκαιρα να γίνουν ψεκασμοί και να ληφθούν τα μέτρα πρόληψης, ιδιαίτερα στα διάφορα σημεία που στεγάζονται μετανάστες - πρόσφυγες.

Η έγκαιρη ανίχνευση και κατάλληλη θεραπεία των κρουσμάτων ελονοσίας σε συνδυασμό με την προστασία από τα κουνούπια και την έγκαιρη εφαρμογή ολοκληρωμένων προγραμμάτων καταπολέμησης κουνουπιών αποτελούν τους βασικούς πυλώνες της στρατηγικής της Δημόσιας Υγείας για την αντιμετώπιση της ελονοσίας και την αποτροπή της περαιτέρω διασποράς και επανεγκατάστασης της νόσου στην Ελλάδα.

To ενέσιμο εμβόλιο που ανέπτυξε η βρετανική GlaxoSmithKline, με την ονομασία RTS,S ή Mosquirix, είναι το πρώτο που λαμβάνει έγκριση κατά της ελονοσίας, αν και δείχνει να μειώνει μόνο κατά 40% τον κίνδυνο μόλυνσης σε βρέφη 5 έως 17 μηνών.

Πρέπει επίσης να χορηγείται σε τέσσερις δόσεις, κάτι που ίσως δυσχεράνει τη χρήση του σε χώρες με ελλιπείς υποδομές υγείας.

Ο ΠΟΥ έκρινε απαραίτητη την πιλοτική φάση της διάθεσης προκειμένου να αποφασίσει αν θα εντάξει το Mosquirix στα συνιστώμενα μέτρα πρόληψης κατά της μαλάριας -το βασικότερο από τα οποία είναι οι κουνουπιέρες ψεκασμένες με εντομοκτόνο.

Διαβάστε επίσης

• Η ελονοσία υπάρχει ακόμα. Η πρόληψη είναι ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης.
• Ο κύκλος ζωής του Πλασμώδιου της ελονοσίας σε video
• Κίνδυνος για τη Δημόσια υγεία από τις συνθήκες διαβίωσης των προσφύγων και των μεταναστών
• Λίγα λόγια για τις σκνίπες και τα κουνούπια και πώς αντιμετωπίζεται, το τσίμπημα τους, φαρμακευτικά ή με φυσικό τρόπο
• Ενοχλητικά έντομα - Επώδυνα τσιμπήματα
• Τα κουνούπια προτιμούν τους ανθρώπους με χοληστερίνη και ουρικό οξύ
• H Κλιματική αλλαγή φέρνει στην χώρα μας επιδημίες από σοβαρές ασθένειες που είτε είχαμε ξεχάσει, είτε δεν είχαμε ποτέ παλαιότερα.

Συναγερμός στη Ζάκυνθο: 3 κρούσματα λεπτοσπείρωσης και 1 θάνατος – Η «σιωπηλή» μόλυνση από τα νερά

medlabnews.gr iatrikanea

Ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) ενημερώνει ότι καταγράφηκαν 3 κρούσματα λεπτοσπείρωσης κατά τον μήνα Απρίλιο στη Ζάκυνθο.

Ένα από αυτά αφορά σε άνδρα, ηλικίας 74 ετών, ο οποίος κατέληξε μετά από νοσηλεία στο Γενικό Νοσοκομείο Ζακύνθου έπειτα από σοβαρή λοίμωξη από λεπτοσπείρωση. Επιπλέον, δύο ακόμα κρούσματα σημειώθηκαν κατά τις τελευταίες ημέρες που αφορούν σε άνδρες, 21 και 34 ετών, οι οποίοι επίσης διαγνώστηκαν με τη νόσο. Ο πρώτος έχει ήδη ιαθεί και ο δεύτερος νοσηλεύεται εκτός κινδύνου στο ΓΝ Ζακύνθου. Επισημαίνεται ότι τα τρία κρούσματα δεν έχουν άμεση επιδημιολογική σύνδεση καθώς είναι από διαφορετικές περιοχές της Ζακύνθου με αποστάσεις μεταξύ τους που κυμαίνονται από 1,5 έως 5 χιλιόμετρα, δεν πρόκειται για συγγενείς, ούτε έχουν κοινό εργασιακό περιβάλλον.

Η Ζάκυνθος, λόγω των ιδιαίτερων γεωγραφικών και περιβαλλοντικών συνθηκών της, παρουσιάζει διαχρονικά αυξημένη συχνότητα κρουσμάτων λεπτοσπείρωσης. Κατά το τελευταίο διάστημα (τέλη Μαρτίου) καταγράφηκαν τοπικά κύματα κακοκαιρίας, με βροχοπτώσεις και τοπικά πλημμυρικά φαινόμενα τα οποία ευνοούν την ανάπτυξη και τη διασπορά του παθογόνου (Λεπτόσπειρα) στο περιβάλλον.

Τι είναι η λεπτοσπείρωση 

Η λεπτοσπείρωση είναι μια βακτηριακή λοίμωξη που μεταδίδεται κυρίως μέσω επαφής με μολυσμένο νερό, έδαφος ή ούρα ζώων, ιδιαίτερα τρωκτικών. Πρόκειται για νόσημα που αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά όταν διαγνωστεί έγκαιρα, καθώς υπάρχει κατάλληλη αντιβιοτική θεραπεία, ωστόσο σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εξελιχθεί σοβαρά ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους ή άτομα με υποκείμενα νοσήματα.

Ο ΕΟΔΥ προγραμματίζει επίσκεψη κλιμακίου επαγγελματιών υγείας για δράσεις διερεύνησης των κρουσμάτων και ενημέρωσης του τοπικού πληθυσμού για τα χαρακτηριστικά της νόσου.

Οι υγειονομικές υπηρεσίες του νησιού βρίσκονται σε πλήρη ετοιμότητα και συνεργάζονται με τον ΕΟΔΥ με στόχο την ενίσχυση της πρόληψης και την προστασία της δημόσιας υγείας.

Συνιστάται στους πολίτες να τηρούν αυστηρά τα μέτρα ατομικής υγιεινής, να αποφεύγουν την επαφή με στάσιμα νερά και να απευθύνονται άμεσα σε ιατρό σε περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων όπως πυρετός, μυαλγίες, πονοκέφαλος, αδυναμία ή έντονη κόπωση.

Η ενημέρωση, η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση παραμένουν τα βασικά εργαλεία για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της λεπτοσπείρωσης.

Περισσότερες πληροφορίες για τη λεπτοσπείρωση είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα του ΕΟΔΥ

Έντομα με επώδυνα τσιμπήματα: τσιμπούρια, ψείρες, ψύλλοι, ψώρα και τι πρέπει να προσέξετε

Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή
MSc

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

ΤΣΙΜΠΟΥΡΙΑ Πολλά έντομα και παράσιτα μπορεί να προκαλέσουν επώδυνα τσιμπήματα, φαγούρα, ερεθισμό ή και λοιμώξεις, ιδιαίτερα τους ανοιξιάτικους και καλοκαιρινούς μήνες. Το άρθρο συγκεντρώνει τα πιο συχνά έντομα και παράσιτα που μας δημιουργούν προβλήματα, όπως τσιμπούρια, ψείρες, ψύλλους και ψώρα, και εξηγεί τι πρέπει να προσέχουμε σε συμπτώματα, μετάδοση και καθημερινή πρόληψη. Πολλά έντομα μας δημιουργούν προβλήματα και ενοχλητικά τσιμπήματα, όπως οι μέλισσες, οι ψείρες και οι αράχνες. Λίγα όμως μπορούν να κρυφτούν κάτω από το δέρμα μας όπως τα τσιμπούρια. 

Τσίμπημα από τσιμπούρι: συμπτώματα, νόσος Lyme και τι πρέπει να προσέξετε

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Το τσίμπημα από τσιμπούρι δεν οδηγεί πάντα σε νόσο, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συνδεθεί με Lyme μπορρελίωση, μια λοίμωξη που στην αρχή μοιάζει με γρίπη και συχνά συνοδεύεται από χαρακτηριστικό κυκλικό εξάνθημα. Το άρθρο εξηγεί τι είναι η νόσος Lyme, ποια συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν και γιατί η έγκαιρη αναγνώριση έχει σημασία. Τα τσιμπούρια (κρότωνες) είναι μικρά παρασιτικά αρθρόποδα που τρέφονται με το αίμα των θηλαστικών. Υπάρχουν περισσότερα από 800 διαφορετικά είδη, όμως μόνο δύο είναι γνωστό ότι μεταδίδουν ασθένειες στους ανθρώπους, όπως η Νόσος του Lyme (μπορρελίωση).

H ασθένεια Lyme ή Lyme μπορρελίωση 

είναι μια ζωοανθρωπονόσος που προκαλείται από βακτήρια, τις σπειροχαίτες του συμπλέγματος Borrelia burgdorferi που περιλαμβάνει τουλάχιστον 12 είδη.  Τα βακτήρια αυτά έχουν λεπτό επίμηκες σώμα και βρίσκονται σε τσιμπούρια (καθώς επίσης και σε κουνούπια και μύγες). Από τα τσιμπούρια, τρία είναι τα κύρια παθογόνα είδη για τον άνθρωπο και ειδικότερα τo σκληρό τσιμπούρι που ονομάζεται Ixodes ricinus. 

Μπορεί να προκαλέσει χρόνια λοίμωξη τόσο στον άνθρωπο όσο και στο σκύλο με πρώτα συμπτώματα τα χαρακτηριστικά ερυθρά εξανθήματα και με υπόλοιπη συμπτωματολογία παρόμοια με τη γρίπη. 

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

•Εμφάνιση κυκλικού εξανθήματος έκτασης έως και 20cm και διάρκειας δύο ή περισσότερων εβδομάδων 

•Πονοκέφαλος, πονόλαιμος και πόνοι των μυών και των αρθρώσεων

•Αίσθημα κόπωσης

•Πυρετός

•Χωρίς κατάλληλη θεραπεία παρουσιάζεται γενικευμένη και επώδυνη αρθρίτιδα με πρήξιμο στο ένα ή και στα δύο γόνατα

•Εξασθένηση μνήμης

•Μυρμήγκιασμα και μούδιασμα ορισμένων περιοχών

•Παράλυση κυρίως στην περιοχή του προσώπου

•Ακαμψία του αυχένα και ζαλάδα

•Ευαισθησία των ματιών στο φως

•Αρρυθμίες και πόνος στο στήθος

•Διαταραχές ψυχολογικής φύσεως μεταξύ των οποίων και κατάθλιψη

Οι χρόνιες μορφές της νόσου μπορεί να διαρκέσουν πολλά χρόνια. Εάν αφεθεί χωρίς θεραπεία, μπορεί να οδηγήσει σε αρθρίτιδα και νευρολογικά προβλήματα, που περιλαμβάνουν νευρικές βλάβες, παράλυση και η τύφλωση. 


Η θεραπεία όσο νωρίτερα ξεκινήσει τόσο ηπιότερα θα είναι τα χρόνια συμπτώματα.
Τετρακυκλινη 2gr ημερησίως για 10 ημέρες
Η πενικιλλίνη είναι αποτελεσματική μόνο για τη νόσο από τις ψείρες 

Τα τσιμπούρια δεν πηδούν ούτε πετούν. 

Χρησιμοποιώντας τα πολλά τους πόδια (6 οι προνύμφες και 8 τα ενήλικα) «σκαρφαλώνουν» επάνω στον ξενιστή τους, άνθρωπο ή ζώο, και τον τσιμπούν. Ένα ενήλικο τσιμπούρι κυμαίνεται σε μέγεθος από μισό εκατοστό έως 0,65 εκατοστά.

Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, ένα τσίμπημα από τσιμπούρι ΔΕΝ οδηγεί σε μετάδοση κάποιας ασθένειας.

Τα τσιμπούρια τρέφονται με αίμα

Τα τσιμπούρια είναι αρθρόποδα που συγγενεύουν με τις αράχνες, τους σκορπιούς και τα ακάρεα, ενώ διαφέρουν από τα έντομα καθώς δεν φέρουν φτερά, κεραίες και σύνθετους οφθαλμούς. Φέρουν τέσσερα ζεύγη ποδιών εκτός από τις προνύμφες που φέρουν τρία ζεύγη. Ο κύκλος ζωής των τσιμπουριών διαρκεί περίπου δύο χρόνια και περιλαμβάνει τα στάδια ανάπτυξης του αυγού, της προνύμφης, της νύμφης και του ενήλικα. Απομυζούν αίμα μέχρι και διάστημα μερικών ημερών κάτι που έχει ως αποτέλεσμα τη διόγκωσή τους.

Μ’ αυτόν τον τρόπο, επειδή πολλά από τα τρωκτικά είναι μολυσμένα με το βακτήριο μπορρέλια, μολύνονται οι προνυμφες των τσιμπουριών και στη συνέχεια μεταδίδουν την μπορρέλια σε άλλα ζώα στα οποία θα προσκολληθούν στη συνέχεια, καθώς και στον άνθρωπο. Αφού περάσει περίπου ένας χρόνος, δηλαδή την επόμενη άνοιξη, οι προνύμφες μετατρέπονται σε νύμφες οι οποίες ανέρχονται σε βλάστηση ύψους 1,0 μέτρου αναμένοντας τη διέλευση κάποιου ζώου. Οι νύμφες έχουν ανάγκη από συνεχή σίτιση με αίμα στα πλαίσια της ωρίμανσης τους σε ενήλικα τσιμπούρια.

Στη συνέχεια το ενήλικο τσιμπούρι αναρριχάται σε βλάστηση ύψους μέχρι και 1,5 μέτρου όπου αναμένει να τον κατάλληλο ξενιστή (κάποιο ζώο για να ρουφήξει αίμα). Όταν το τσιμπούρι πίνει αίμα από ένα ζώο ή από τον άνθρωπο εκκρίνει μια κολλώδη ουσία η οποία διευκολύνει την προσκόλλησή τους και μεταξύ άλλων αναισθητικές ουσίες με αποτέλεσμα ο άνθρωπος να μην αισθάνεται ιδιαίτερο πόνο. Έτσι δεν γίνεται αντιληπτό ότι υπάρχει κάποιο τσιμπούρι στο σώμα πριν εμφανιστεί εξάνθημα.

Πού βρίσκονται τα τσιμπούρια

Τα τσιμπούρια συνήθως ζουν σε περιοχές με πυκνή, ψηλή βλάστηση και σε δάση. Όπως είναι λογικό, τα τσιμπήματα από τσιμπούρια είναι συχνότερα τους μήνες της άνοιξης και του καλοκαιριού, καθώς η χλωρίδα παρουσιάζει τις περιόδους αυτές μεγαλύτερη ανάπτυξη και ταυτόχρονα οι εξορμήσεις στην εξοχή είναι συχνότερες.

Συμπτώματα που προκαλεί το τσίμπημα από τσιμπούρι

Τη στιγμή που τσιμπά το τσιμπούρι δεν εκδηλώνεται πόνος. Αργότερα, στο σημείο του τσιμπήματος μπορεί να εκδηλωθεί φαγούρα, κοκκίνισμα και αίσθημα καψίματος. Σε άτομα που έχουν ευαισθησία ή αλλεργία στα τσιμπούρια μπορεί επίσης να εκδηλωθεί δερματικό εξάνθημα, δύσπνοια, πρήξιμο ή μούδιασμα.

Αν αμέσως μετά το σύμπτωμα εκδηλωθεί πυρετός, δύσπνοια, γενικευμένη αδυναμία, τάση προς έμετο, πρήξιμο τοπικά στο σημείο του τσιμπήματος και/ή στους λεμφαδένες, πονοκέφαλος, πνευματική σύγχυση ή ταχυπαλμία επιβάλλεται η άμεση επίσκεψη στον γιατρό, αν και αυτές οι περιπτώσεις είναι εξαιρετικά σπάνιες.

Σε περίπτωση που στο σημείο του τσιμπήματος εμφανιστούν έντονο κοκκίνισμα, πρήξιμο και κόκκινες γραμμές είναι πιθανό το σημείο να έχει μολυνθεί.

Πώς αντιμετωπίζεται το τσίμπημα από τσιμπούρι

Χρειάζεται αρχικά καλός καθαρισμός του σημείου με άφθονο νερό και σαπούνι ή με κάποιο ήπιο απολυμαντικό και μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί αντιβιοτική κρέμα. Αν στο σημείο εκδηλώνεται φαγούρα συστήνεται η χρήση διφαινυδραμίνης.

Σε περίπτωση λοίμωξης από παθογόνο μικροοργανισμό λόγω του τσιμπήματος, η αντιμετώπιση εξαρτάται από τον τύπο του μικροοργανισμού.

Αν το τσιμπούρι παραμένει προσκολλημένο επάνω στο δέρμα, είναι δυνατό να απομακρυνθεί με τσιμπιδάκι ή λαβίδα. Ωστόσο, η αφαίρεσή του στο σπίτι ενέχει κίνδυνο να μην απομακρυνθούν όλα τα μέρη του παρασίτου (π.χ. να μείνει κάποιο από τα πόδια μέσα στο δέρμα). Συνιστάται λοιπόν η επίσκεψη στον γιατρό ώστε το τσιμπούρι να αφαιρεθεί πλήρως και με τον σωστό τρόπο.

Ο μοναδικός τρόπος αφαίρεσης τσιμπουριών που συνιστάται ύστερα από 30 χρόνια εμπειρίας είναι ο «μηχανικός», δηλαδή «τσιμπάτε» το τσιμπούρι με μια λαβίδα και με επιδέξιες κινήσεις το τραβάτε σταθερά αλλά όχι απότομα προς τα έξω.

1. Χρησιμοποιείστε ένα αμβλύ τσιμπιδάκι ή μια κατάλληλη ιατρική λαβίδα. Πιάστε το τσιμπούρι όσο πιο κοντά στο δέρμα γίνεται, από το κεφάλι του τσιμπουριού και όχι από το σώμα του. Η ανασήκωση του δέρματος της περιοχής που έγινε το τσίμπημα με τον αντίχειρα και το δείκτη του χεριού μπορεί να διευκολύνει στην αφαίρεση.

2. Τραβήξτε σιγά σιγά το τσιμπούρι και όχι απότομα. Η κίνηση που πρέπει να κάνετε είναι προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση από αυτή στην οποία έχει εισχωρήσει το τσιμπούρι. Μην κάνετε απότομες κινήσεις και μην στρέφετε τη λαβίδα για να αφαιρέσετε το τσιμπούρι γιατί από μπορεί αυτό να προκαλέσει την αποκόλληση του κεφαλιού του τσιμπουριού από το σώμα του, τα οποία θα παραμείνουν στο δέρμα.

3. Αφού αφαιρεθεί το τσιμπούρι, μπορείτε να το φυλάξετε σε ένα μικρό δοχείο για εξέταση (αν χρειαστεί στο μέλλον). Κατά πάσα πιθανότητα το τσιμπούρι θα είναι ζωντανό και θα κινείται ελεύθερα. Μπορείτε να το παρατηρήσετε έτσι ώστε να είστε σίγουροι ότι δεν έχει απομείνει στο σώμα σας κάποιο μέρος του κεφαλιού του.

4. Η περιοχή που είχε εισχωρήσει θα πρέπει να εξεταστεί καλά από κάποιον γιατρό για παραμένοντα μέρη, τα οποία καλό είναι να αφαιρεθούν.

5. Η περιοχή καθαρίζεται στη συνέχεια με ένα αντισηπτικό διάλυμα. Χρησιμοποιείστε ιώδιο ή καθαρίστε το σημείο με σαπούνι.

Μετά την περιποίηση του τσιμπήματος χρειάζεται παρακολούθηση για μερικές μέρες ώστε να διαπιστωθεί έγκαιρα αν εκδηλώνονται σημάδια αντίδρασης (όπως εξανθήματα ή ενδείξεις λοίμωξης).

Διαβάστε επίσης

• Ενοχλητικά έντομα - Επώδυνα τσιμπήματα
• Φθείρες (ψείρες) και κόνιδα στο κεφάλι. Αντιμετώπιση και πρόληψη με φυσικά μέσα.
• Ψείρες και κόνιδα. Τι είναι, πώς προλαμβάνονται και πώς αντιμετωπίζονται;
• Ψύξη, ρινίτιδα, κατάπτωση, πονοκέφαλο, βήχα μπορεί να προκαλέσει η κακή χρήση των κλιματιστικών.
• Τι είναι η αλλεργία; Με ποιόν τρόπο εκδηλώνεται μια αλλεργική αντίδραση και πώς αντιμετωπίζεται
• Λίγα λόγια για τις σκνίπες και τα κουνούπια και πώς αντιμετωπίζεται, το τσίμπημα τους, φαρμακευτικά ή με φυσικό τρόπο
• Κοριός. Που και πώς βρίσκεται το έντομο και τι προκαλεί στον άνθρωπο το τσίμπημα του; Φυσικά απωθητικά και τρόποι αντιμετώπισης του

Πρώτη δημοσίευση: Ιούνιος 2019 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 11 Απριλίου 2026