Πέθανε ο δεξιοτέχνης του κλαρίνου Πετρολούκας Χαλκιάς σε ηλικία 91 ετών. Η ζωή και το έργο του (video)

 medlabnews.gr

Σε ηλικία 91 ετών, έφυγε από τη ζωή ο βιρτουόζος του κλαρίνου, Πετρολούκας Χαλκιάς.

Την είδηση έκαναν γνωστή συνάδελφοί του μέσω των social media μεταξύ των οποίων και ο Μάνος Αχαλινωτόπουλος ο οποίος έγραψε στο Facebook: «Kαλό ταξίδι γέροντά μου!

Μπορεί το κλαρίνο του Πετρολούκα Χαλκιά σήμερα να σίγησε, όμως το τεράστιο έργο και η ανεκτίμητη προσφορά του στη διατήρηση και διάδοση της ελληνικής δημοτικής μουσικής, με περισσότερα από χίλια τραγούδια στο ενεργητικό του – είτε ως συνθέτης (συμπεριλαμβανομένων διασκευών παραδοσιακών κομματιών και μελωδιών) είτε ως στιχουργός, θα μείνει για πάντα ζωντανή και διαχρονική παρακαταθήκη.

Ο ίδιος είχε διεθνή αναγνώριση και μάλιστα είχε περιγράψει γλαφυρά ένα περιστατικό στις ΗΠΑ όταν τον άκουσαν και υποκλίθηκαν στο κλαρίνο του δύο θρύλοι της τζαζ μουσικής ο Bennie Goodman και ο Luis Armstrong.

Είχε πει τότε ο δεξιοτέχνης:

«Στην Αμερική που ήμουν πήγα να πάρω ένα καλαμάκι και ήταν Αμερικανοί μουσικοί. Έπαιζα στο μαγαζί που ήταν ο Χιώτης με τη Μαίρη Λίντα και πήγα να πάρω ένα καλάμι για το κλαρίνο και το δοκίμαζα. Μαζευτήκαν οι Αμερικανοίωαλλά δεν ήξερα τι έλεγαν. Πάνε στον Μπένι Γκούντμαν και του λένε, άμα ακούσεις ένα κλαρίνο...Ποιος είναι , πού είναι τους είπε. Είχε ακούσει τους άλλους. Είναι ένα νέο παιδί του λένε. Αυτός είναι άπιαστος. Και πραγματικά έρχεται με τον Λούις Άρμστρονγκ στο μαγαζί. Δεν τους ήξερα. Έπαιζα εγώ όρθιος. Και λένε στον σερβιτόρο μπορούμε να έχουμε λίγο το κλαρίνο; Πάω εκεί. Μπένι Γκούντμαν χαίρω πολύ λέει αυτός. Πέτρος Χαλκιάς λέω εγώ. Μετά ο Λούις Άρμστρονγκ με ρώτησε: «Do you speak English?». Δεν μιλώ λέω εγώ. Λένε στον σερβιτόρο κάτσε δυο λεπτά. Τον είδα που έπαιζε όρθιος. δεν είχε αναλόγιο. Τα μάθει απ' εξω; Εμείς είμαστε παραδοσιακοί του απαντώ εγώ. Δεν γράφουμε και δεν διαβάζουμε μουσική, αλλά ό,τι περνάμε στα κομμάτια, το κρατάμε στο μυαλό μας και η παραδοσιακή ελληνική μουσική παίζεται έτσι. Μου λέει ο Γκούμντμαν: Μήπως άκουσες από εμάς και τα έφτιαξες έτσι; Ο Άρμστρονγκ τον σκουντούσε. Λέω στον σερβιτόρο: Πες του εμείς γεννηθήκαμε πρώτοι, αυτοί το άκουσαν από εμάς. Λέει έτσι είναι. Λέει και ο Άρμοστρονγκ μη μιλάς, έτσι είναι, εμείς ακούσαμε από αυτούς και τα κάναμε έτσι».

Γεννημένος το 1934 στο Δελβινάκι Πωγωνίου, μέσα στη μουσική παράδοση της Ηπείρου, ο Πετρολούκας μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον όπου οι ήχοι του κλαρίνου, του λαούτου και των μοιρολογιών συνόδευαν την καθημερινότητα. Ο πατέρας του, Περικλής Χαλκιάς, ήταν επίσης μουσικός, και παρότι αρχικά δίσταζε να αφήσει το παιδί του να ακολουθήσει το ίδιο μονοπάτι, σύντομα αναγνώρισε το ταλέντο του.

Στα 11 του χρόνια ο Πετρολούκας ξεκίνησε να μαθαίνει κλαρίνο με δάσκαλο τον Φίλιππα Ρούντα, έναν από τους σημαντικότερους κλαρινετίστες της εποχής. Το χάρισμά του ήταν εμφανές από νωρίς. Γρήγορα έγινε γνωστός σε όλη την Ήπειρο για την καθαρότητα του ήχου του, τη δεξιοτεχνία, αλλά κυρίως για την ψυχή που έδινε σε κάθε του ερμηνεία.

Η μετανάστευση και οι εμφανίσεις στις ΗΠΑ

Τη δεκαετία του 1960, ακολουθώντας το μεταναστευτικό ρεύμα χιλιάδων Ελλήνων, ο Πετρολούκας Χαλκιάς βρέθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Εκεί έζησε για δύο δεκαετίες, χωρίς ποτέ να αποκοπεί από την ελληνική μουσική παράδοση. Αντίθετα, η παραμονή του στις ΗΠΑ τον ανέδειξε σε πρεσβευτή της ηπειρώτικης μουσικής στην ομογένεια, σε φεστιβάλ παραδοσιακής μουσικής και σε πανεπιστήμια.

Η παρουσία του στις ΗΠΑ υπήρξε ιδιαίτερα σημαντική για τη διάδοση της ελληνικής δημοτικής μουσικής στην Αμερική, αλλά και για τη δημιουργία ενός νέου ακροατηρίου που γνώρισε και αγάπησε τον πλούτο του ηπειρώτικου ήχου μέσα από τις ερμηνείες του Χαλκιά. Δεν είναι τυχαίο ότι ο ίδιος είχε την ευκαιρία να παίξει ακόμη και στον Λευκό Οίκο, σε μια στιγμή συμβολικής αναγνώρισης της ελληνικής μουσικής κληρονομιάς.

Η επιστροφή στην Ελλάδα και η καταξίωση

Το 1979 επέστρεψε οριστικά στην Ελλάδα, φέρνοντας μαζί του την εμπειρία και τη γνώση που αποκόμισε στο εξωτερικό. Σύντομα οι ηχογραφήσεις του κέρδισαν κοινό και κριτικούς. Με δίσκους όπως το «Μοιρολόγια και γυρίσματα» και το «Δρόμοι της ψυχής», ο Πετρολούκας Χαλκιάς έφερε την ηπειρώτικη μουσική στο επίκεντρο της ελληνικής δισκογραφίας, την εποχή που η παραδοσιακή μουσική διεκδικούσε ξανά τη θέση που της άξιζε στη δημόσια σφαίρα.

Η μουσική του χαρακτηρίζεται από τον σεβασμό στο ύφος και τη λιτότητα της ηπειρώτικης παράδοσης, συνδυασμένα με μια μοναδική εκφραστικότητα που απογείωνε κάθε μοιρολόγι, κάθε σκάρο, κάθε πανηγυριώτικο σκοπό. Το παίξιμό του δεν ήταν μόνο τεχνικά άρτιο, αλλά βαθιά βιωματικό, βγαλμένο μέσα από τον ίδιο τον τόπο και τους ανθρώπους του.

Ο δάσκαλος των νεότερων γενεών

Εκτός από δεξιοτέχνης, ο Πετρολούκας Χαλκιάς υπήρξε και μεγάλος δάσκαλος. Δίδαξε δεκάδες νεότερους μουσικούς, μεταφέροντας όχι μόνο την τεχνική, αλλά και τη φιλοσοφία της ηπειρώτικης μουσικής, που βασίζεται στη λιτότητα, τη συγκίνηση και το βίωμα. Ανάμεσα στους μαθητές του ξεχωρίζουν σημερινοί κλαρινετίστες, λαουτιέρηδες και τραγουδιστές που συνεχίζουν την παράδοση με σεβασμό και αυθεντικότητα.

Ο ίδιος θεωρούσε πάντα πως το κλαρίνο είναι «φωνή της ψυχής». «Δεν παίζεις κλαρίνο, μιλάς με το κλαρίνο», έλεγε χαρακτηριστικά, θέλοντας να δείξει ότι το όργανο δεν είναι απλώς ένα τεχνικό μέσο, αλλά προέκταση του εσωτερικού κόσμου του μουσικού.

Ο Πετρολούκας Χαλκιάς παρέμεινε μέχρι τα βαθιά του γεράματα ενεργός, δίνοντας συναυλίες σε Ελλάδα και εξωτερικό, συμμετέχοντας σε φεστιβάλ παραδοσιακής μουσικής και ηχογραφώντας. Οι τιμητικές διακρίσεις υπήρξαν πολλές, αλλά εκείνος παρέμενε πάντα σεμνός, πιστός στην καταγωγή και στην τέχνη του.

Δεν υπήρξε μόνο μεγάλος καλλιτέχνης, αλλά και ζωντανός φορέας μνήμης, ιστορίας και πολιτισμού. Η παρακαταθήκη του παραμένει τεράστια: εκατοντάδες ηχογραφήσεις, αναρίθμητες ζωντανές εμφανίσεις, εκατοντάδες μαθητές και πάνω απ’ όλα, η ίδια η συνέχιση του ηπειρώτικου ήχου.

Σε μια εποχή όπου οι παραδόσεις συχνά χάνονται μέσα στο θόρυβο της εποχής, η μορφή του Πετρολούκα Χαλκιά θα στέκει πάντα ως φάρος αυθεντικότητας. Η Ήπειρος, η Ελλάδα και η παγκόσμια μουσική σκηνή οφείλουν πολλά στον άνθρωπο που έκανε το κλαρίνο να μιλάει την πιο βαθιά ανθρώπινη γλώσσα: αυτή της ψυχής.