MEDLABNEWS.GR / IATRIKA NEA: ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Responsive Ad Slot

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΔΙΑΤΡΟΦΗ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Συνθετική σοκολάτα: Το μυστικό που κρύβεται στην ετικέτα – Πότε δεν είναι πραγματική σοκολάτα

 της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Πολλοί ακούμε τον όρο «συνθετική σοκολάτα» και φανταζόμαστε κάτι επικίνδυνο ή τελείως ψεύτικο. Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο όρος δεν περιγράφει ένα απαγορευμένο προϊόν, αλλά ένα σοκολατοειδές ή ένα προϊόν τύπου compound chocolate, στο οποίο το βούτυρο κακάο —το βασικό λίπος της αυθεντικής σοκολάτας— έχει αντικατασταθεί εν μέρει ή σε μεγάλο βαθμό από άλλα φυτικά λιπαρά.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η νομοθεσία είναι σαφής. Η σοκολάτα μπορεί να περιέχει ορισμένα φυτικά λιπαρά εκτός βουτύρου κακάο έως 5%, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό δηλώνεται καθαρά στην ετικέτα. Η σχετική ένδειξη πρέπει να εμφανίζεται στο ίδιο οπτικό πεδίο με τον κατάλογο των συστατικών και να ξεχωρίζει από αυτόν. Άρα, το πρώτο που πρέπει να κάνει ο καταναλωτής είναι να διαβάζει προσεκτικά την ετικέτα και να μην μένει μόνο στη λέξη «σοκολάτα» στο μπροστινό μέρος της συσκευασίας.

Πώς καταλαβαίνουμε λοιπόν ότι κρατάμε κάτι που δεν είναι η κλασική σοκολάτα; Συνήθως η απάντηση βρίσκεται στα συστατικά. Αν αντί για βούτυρο κακάο βλέπουμε φοινικέλαιο, palm kernel oil, coconut oil ή άλλα φυτικά λίπη, τότε το προϊόν έχει διαφορετική λιπαρή βάση. Συχνά τέτοια προϊόντα λιώνουν διαφορετικά στο στόμα, είναι πιο σταθερά στη ζέστη, χρησιμοποιούνται ευρέως σε επικαλύψεις γλυκών και ζαχαροπλαστικής και κοστίζουν λιγότερο στην παραγωγή. Αυτός είναι και ο λόγος που η βιομηχανία τα προτιμά σε πολλές εφαρμογές.

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν είναι επικίνδυνη. Η απάντηση είναι ότι δεν είναι αυτομάτως επικίνδυνη επειδή δεν είναι «καθαρή» σοκολάτα. Όμως δεν είναι και το ίδιο πράγμα διατροφικά. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει επαναβεβαιώσει ότι τα κορεσμένα λιπαρά πρέπει να περιορίζονται και ότι η ποιότητα του λίπους στη διατροφή έχει σημασία. Επομένως, όταν ένα προϊόν βασίζεται περισσότερο σε φθηνότερα φυτικά λίπη, ο καταναλωτής πρέπει να το αντιμετωπίζει ως περισσότερο επεξεργασμένο γλύκισμα και όχι ως ποιοτική σοκολάτα.

Υπάρχει και μια δεύτερη πτυχή που συζητείται διεθνώς: ορισμένα εξευγενισμένα φυτικά έλαια μπορεί να περιέχουν ουσίες που δημιουργούνται κατά την επεξεργασία, όπως 3-MCPD esters και glycidyl esters. Η EFSA έχει επισημάνει ότι αυτά τα contaminants αποτελούν πεδίο ανησυχίας κυρίως σε χρόνια έκθεση και σε υψηλή κατανάλωση, ιδιαίτερα για μικρότερες ηλικίες. Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα προϊόν είναι επικίνδυνο με μία κατανάλωση, αλλά ενισχύει την ανάγκη για μέτρο, καλές πρώτες ύλες και σοβαρό έλεγχο παραγωγής.

Στην Ελλάδα, ο καταναλωτής προστατεύεται από το ίδιο ευρωπαϊκό πλαίσιο και από τους κανόνες επισήμανσης που ελέγχει ο ΕΦΕΤ. Αυτό σημαίνει ότι αν ένα προϊόν δεν δηλώνει σωστά τα λιπαρά του ή παραπλανά ως προς τη φύση του, υπάρχει κανονιστικό ζήτημα. Για τον απλό αγοραστή, ο πιο πρακτικός κανόνας είναι ένας: κοιτάμε πρώτα τα συστατικά και μετά την εμπορική ονομασία. Αν το βούτυρο κακάο δεν είναι το βασικό λιπαρό στοιχείο, τότε πιθανότατα δεν αγοράζουμε την «κλασική» σοκολάτα που νομίζουμε.

Συμπέρασμα; Η «συνθετική σοκολάτα» δεν είναι απαραίτητα δηλητήριο, αλλά πολύ συχνά είναι ένα πιο φθηνό, πιο επεξεργασμένο και ποιοτικά διαφορετικό προϊόν από την αυθεντική σοκολάτα. Η διαφορά κρύβεται στην ετικέτα, στο είδος του λίπους και στην ειλικρίνεια της επισήμανσης. Και τελικά, αυτό που ξεχωρίζει τον ενημερωμένο καταναλωτή δεν είναι η γεύση μόνο, αλλά το αν διαβάζει τι πραγματικά αγοράζει


Διαβάστε επίσης

Συνθετική σοκολάτα: Τι είναι, πώς ξεχωρίζει και αν είναι επικίνδυνη

Καφές με γάλα ή ζάχαρη; Τι προσθέτει θερμίδες και τι να προσέχετε

επιμέλεια medlabnews.gr iatrikanea

Να ξεκινάτε τη μέρα σας με καφέ αλλά σκέτο και μόνο σκέτο. Η ζάχαρη και το γάλα μόνο προβλήματα δημιουργούν.

Για πολλούς η μέρα δεν ξεκινάει πριν από το πρώτο φλιτζάνι καφέ. Ωστόσο, λίγοι από εμάς πίνουμε τον καφέ μας σκέτο, με αποτέλεσμα όχι μόνο να αλλοιώνουμε την πραγματική του γεύση αλλά και να βλάπτουμε την υγεία μας. Τι θα πρέπει λοιπόν να αποφεύγουμε;
Το πρώτο υλικό που δεν θα πρέπει να βάζεις στον καφέ σου είναι πολύ πιθανό να είναι και το τελευταίο που φαντάζεσαι πως είναι βλαβερό. Σύμφωνα με έρευνες, δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούμε γάλα στον καφέ, καθώς όταν αυτό αναμιχθεί με υψηλές ποσότητες καφεΐνης, τότε αυξάνεται η απέκκριση ασβεστίου από τα ούρα, ενώ μεγάλη ποσότητα από το ιχνοστοιχείο αυτό κατακάθεται στα έντερα. Η ουσία καζεΐνη που περιέχει το γάλα, όταν έρθει σε επαφή με την καφεΐνη, τότε πήζει και δημιουργεί μια μάζα που προκαλεί φούσκωμα, στομαχόπονο και κοιλιακές διαταραχές. Επιπλέον, οι διατροφολόγοι συμπληρώνουν πως το γάλα στον καφέ μπλοκάρει τον μεταβολισμό και είναι η κύρια αιτία που μπορεί να μην χάνει κανείς βάρος.
Επίσης, καλό θα ήταν να αποφεύγουμε τους καφέδες “τούρτες”, οι οποίοι έγιναν ιδιαίτερα δημοφιλείς τα τελευταία χρόνια. Οι συγκεκριμένοι καφέδες, λόγω των πλούσιων στρώσεων από σαντιγί και σιρόπι που είναι “λουσμένοι” μπορούν να φτάσουν αστρονομικές ποσότητες θερμίδων. Για παράδειγμα, ένας τέτοιος καφές σε μικρό ποτήρι, με διπλή δόση από σιρόπι σοκολάτας μπορεί να έχει μέχρι και 300 θερμίδες! Και αυτές είναι οι γνωστές “άδειες” θερμίδες, οι οποίες δεν έχουν καμία διατροφική αξία. Αν εξαιρέσεις τη γευστική απόλαυση που προσφέρουν, περισσότερο κακό παρά καλό κάνουν!
Ακόμα και αν αποφεύγεις αυτού του είδους τους καφέδες, πολύ πιθανό είναι να γεμίζεις την κούπα σου με μερικά κουταλάκια ζάχαρη, η οποία όχι μόνο αποτελεί την αιτία για πληθώρα προβλημάτων υγείας, όπως ο διαβήτης και η παχυσαρκία, αλλά και σύμφωνα με τους λάτρεις του καφέ, αλλοιώνει την αυθεντική γεύση του χαρμανιού. Αν, ωστόσο, δεν θέλεις να “φορτωθείς” περιττές θερμίδες, προτίμησε να προσθέσεις φυσικά γλυκαντικά, που θεωρούνται πιο υγιεινά, μιας και κάποιες έρευνες ενοχοποιούν την ασπαρτάμη και άλλα τεχνητά γλυκαντικά ως καρκινογόνα.
Κι αν μετά από όλα αυτά αναρωτιέσαι ποιος τελικά είναι ο ιδανικός τρόπος να πίνεις τον καφέ σου, η απάντηση είναι μία και πολύ πιθανό να μην σου αρέσει: Σκέτο!
Διαβάστε επίσης
Καφές με γάλα ή ζάχαρη; Τι προσθέτει θερμίδες και τι να προσέχετε | MEDLABNEWS.GR

Πρώτη δημοσίευση: Μάρτιος 2019 — MEDLABNEWS.GR | Επιμέλεια: medlabnews.gr iatrikanea

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 10 Απριλίου 2026

Γιατί τσουγκρίζουμε κόκκινα αυγά το Πάσχα; Τι συμβολίζουν τα κόκκινα αυγά


επιμέλεια medlabnews.gr iatrikanea

Τι συμβολίζουν τα κόκκινα αυγά

Στο Χριστιανισμό το βάψιμο των αυγών γίνεται πάντα τη Μεγάλη Πέμπτη και για αυτό το λόγο πολλοί την ονομάζουν Κόκκινη Πέφτη ή Κοκκινοπέφτη. Τη Μεγάλη Πέμπτη ψάλλεται και στις εκκλησίες ο Μυστικός Δείπνος, κατά τη διάρκεια του οποίου ο Χριστός προσέφερε άρτο και οίνο στους μαθητές του, συμβολίζοντας το σώμα και το αίμα Του.
Για το λόγο αυτό, έχει επιλεγεί το κόκκινο χρώμα για την βαφή των αυγών, συμβολίζοντας την κίνηση του Χριστού κατά το μυστικό Δείπνο αλλά και το αίμα Του, όταν τον λόγχισε ο Ρωμαίος στρατιώτης πάνω στον Σταυρό. Λέγεται, μάλιστα, ότι όταν οι γυναίκες διαπίστωσαν ότι ο Χριστός είχε αναστηθεί, η Μαρία Μαγδαληνή προσπάθησε να πείσει έναν Ρωμαίο στρατιώτη που δεν πειθόταν για την Ανάσταση του Κυρίου, λέγοντας: "Μπορεί από άσπρα να γίνουν κόκκινα αυτά τα αβγά; Και πράγματι έγιναν!».
Το αυγό συμβολίζει από την αρχαιότητα την ανανέωση της ζωής και το κόκκινο χρώμα το αίμα του Χριστού. Σε κάποια μέρη συνηθίζουν να τοποθετούν το πρώτο κόκκινο αυγό στο εικονοστάσιο του σπιτιού για να ξορκίσουν το κακό.
Ο συμβολισμός του αυγού στο Χριστιανισμό φέρει και μία επιπλέον σημασία, αφού θυμίζει στους πιστούς τον τάφο από τον οποίο εξήλθε ο Χριστός κατά την Ανάστασή Του. Σε κάποιες περιοχές της Ελλάδας συνηθίζουν, μάλιστα, να φυλάνε το πρώτο κόκκινο αυγό του σπιτιού δίπλα στο εικονοστάσι για να εξορκίσουν το κακό. Ακόμη, το κόκκινο χρώμα θεωρείται σύμβολο χαράς και αντίδοτο κατά του κακού.

Γιατί τσουγκρίζουμε αυγά το Πάσχα;

Οι "αυγομαχίες" είναι άμεσα συνυφασμένες με τον εορτασμό του Πάσχα και την επανένωση της οικογένειας γύρω από το τραπέζι της Λαμπρής. Το τσούγκρισμα των αυγών με την ανταλλαγή ευχών "Χριστός Ανέστη" και "Αληθώς ο Κύριος" συμβολίζει τη γέννηση της ζωής, καθώς σπάει το κέλυφος, καθώς και το "σπάσιμο" του τάφου του Τάφου του Χριστού και την Ανάστασή Του.

Το αυγό ως προσφορά σε Αρχαίους Πολιτισμούς

Την διακόσμηση αυγών για λόγους συμβολικούς τη συναντάμε πριν από τα χρόνια του Χριστού, σε αρχαίους πολιτισμούς όπως στην Κίνα, την Περσία, την Αίγυπτο και τη Ρώμη, όπου συνηθιζόταν να τα μοιράζουν σε γιορτές για την υποδοχή της άνοιξης ως σύμβολο γονιμότητας, ανανέωσης της ζωής και ερχομού της Άνοιξης.
Το αυγό άλλωστε συμβολίζει τη δημιουργία νέας ζωής, με το σπάσιμο του κέλυφους. Στην αρχαία Ελλάδα το αυγό είναι η πηγή του κόσμου και της αρμονίας του σύμπαντος, σύμφωνα με τους Ορφικούς. 
Στην αρχαία Κίνα, το αυγό συμβόλιζε το όλον του σύμπαντος, ο κρόκος τον ουρανό και το ασπράδι τη γη, συνδέοντας τις δύο αντίθετες δυνάμεις της ζωής, το γιν και το γιανγκ, μέσω της επώασης των οποίων γεννήθηκε το πρώτο πλάσμα.
Οι αρχαίοι Φοίνικες είχαν το αυγό σε περίοπτη θέση, αφού πίστευαν ότι ένα αυγό που έπεσε στον Ευφράτη γεννήθηκε η Αφροδίτη, η Σύρια θεά Αστάρτη, ενώ οι βουδιστές πίστευαν ότι το να σπάει κανείς αυγά σημαίνει ότι μετενσαρκώνεται και φωτίζεται από το θείο, και ότι το τσόφλι συμβολίζει την άγνοια.

Διαβάστε επίσης

Γιατί τσουγκρίζουμε κόκκινα αυγά το Πάσχα; Τι συμβολίζουν τα κόκκινα αυγά | MEDLABNEWS.GR

Πρώτη δημοσίευση: Απρίλιος 2018 — MEDLABNEWS.GR | Επιμέλεια: medlabnews.gr iatrikanea

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 6 Απριλίου 2026

ΕΦΕΤ για αγορές Πάσχα. Τι να προσέξουν οι καταναλωτές όταν αγοράζουν αρνί.


medlabnews.gr iatrikanea

Τους ελέγχους στην αγορά τροφίμων εντατικοποιεί ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων ενόψει Πάσχα.

Σε εντατικοποίηση των ελέγχων στην αγορά τροφίμων ενόψει Πάσχα προχωρά ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ) για την προστασία των καταναλωτών.
Εξάλλου, για την πληρέστερη ενημέρωση και προστασία του καταναλωτικού κοινού, ο ΕΦΕΤ κοινοποιεί χρήσιμες συμβουλές και βασικές οδηγίες για την υγιεινή και την ασφάλεια των τροφίμων που προτίθενται να καταναλώσουν ενόψει της εορτής του Πάσχα.
Γενικά πρέπει να προσεχθούν τα ακόλουθα:
  • Προμηθευόμαστε τρόφιμα μόνο από επίσημα, άρα και ελεγχόμενα σημεία πώλησης. Δίνουμε προσοχή στην καθαριότητα του εξοπλισμού και γενικότερα του χώρου του καταστήματος που επιλέγουμε για την αγορά τροφίμων.
  • Συμβουλευόμαστε τις ενδείξεις της συσκευασίας στα προσυσκευασμένα τρόφιμα. Η ετικέτα μας παρέχει χρήσιμες πληροφορίες, όπως την ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας του προϊόντος, τις ορθές συνθήκες αποθήκευσης, τα διατροφικά στοιχεία.
  • Οταν αγοράζουμε κρέας, βεβαιωνόμαστε ότι είναι τοποθετημένο μέσα σε ψυγεία ή σε ψυχόμενες προθήκες που λειτουργούν.
  • Τοποθετούμε σε διαφορετικές σακούλες τα τρόφιμα που αγοράζουμε ωμά και χρειάζονται μαγείρεμα (π.χ. κρέας, παρασκευάσματα κρέατος), από αυτά που είναι έτοιμα προς κατανάλωση (π.χ. σαλάτες), για να αποφύγουμε πιθανή διασταυρούμενη μικροβιακή επιμόλυνση. Αγοράζουμε τελευταία τα προϊόντα που χρειάζονται ψύξη ή κατάψυξη, ώστε να τα τοποθετήσουμε στο ψυγείο του σπιτιού μας το συντομότερο δυνατό.
  • Φροντίζουμε για τη σωστή αποθήκευση των τροφίμων στα ντουλάπια, στο ψυγείο ή στην κατάψυξη, ώστε να διατηρούνται στη βέλτιστη δυνατή κατάσταση μέχρι να τα χρησιμοποιήσουμε.
  • Προσέχουμε τις θερμοκρασίες! Φροντίζουμε να τοποθετήσουμε τα ευαλλοίωτα τρόφιμα στο ψυγείο το συντομότερο δυνατό (για παράδειγμα κρέας, γάλα, τυρί) μετά την αγορά τους. Ελέγχουμε ότι το ψυγείο μας λειτουργεί σωστά. Διατηρούμε το μαγειρεμένο φαγητό ζεστό (πάνω από 60°C) πριν από το σερβίρισμα. Δεν αφήνουμε το μαγειρεμένο φαγητό σε θερμοκρασία δωματίου για περισσότερο από 2 ώρες.
  • Προετοιμάζουμε το κρέας για μαγείρεμα ακολουθώντας τις ορθές πρακτικές για την υγιεινή τροφίμων, ώστε να αποφύγουμε επιμολύνσεις μαγειρεμένου κρέατος με ωμά τρόφιμα και να φροντίζουμε για την καθαριότητα των επιφανειών.
  • Μαγειρεύουμε τα τρόφιμα σε ασφαλείς θερμοκρασίες και για όσο χρόνο χρειάζεται. Επιπρόσθετα, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ένα θερμόμετρο τροφίμων για να βεβαιωθούμε ότι όλα τα κρέατα μαγειρεύονται στις συνιστώμενες ασφαλείς εσωτερικές θερμοκρασίες για να σκοτωθούν τα επιβλαβή βακτήρια.
  • Αν σκοπεύουμε να πραγματοποιήσουμε κάποιο τραπέζι, δεν ξεχνάμε να ρωτήσουμε τους παρευρισκόμενους αν υποφέρουν από κάποια τροφική αλλεργία, ώστε να προσέξουμε τα υλικά που θα χρησιμοποιήσουμε ή να τους προειδοποιήσουμε να μη φάνε κάποια από τα φαγητά. Αν κάποιος νιώσει αδιαθεσία ή παρουσιάσει αλλεργική αντίδραση έπειτα από κατανάλωση κάποιου τρόφιμου, θα πρέπει να αναζητήσει άμεσα ιατρική βοήθεια. Τα αλλεργιογόνα, που έχουν αναγνωριστεί με το Παράρτημα ΙΙ του Κανονισμού 1169/2011 πρέπει να αναγράφονται ευκρινώς στα προσυσκευασμένα τρόφιμα.

Πρακτικές συμβουλές για την περίοδο του Πάσχα

Για την αγορά αρνιών, κατσικιών – τα αποκαλούμενα αμνοερίφια:

Το αρνί και το κατσίκι είναι συχνά το επίκεντρο του ελληνικού πασχαλινού γεύματος. Αν αγοράσουμε ολόκληρο σφάγιο ή ένα ημιμόριο από ένα σφάγιο, προσέχουμε να υπάρχει οπωσδήποτε σφραγίδα σε σχήμα αυγού, η οποία δείχνει ότι έχει γίνει ο απαιτούμενος κρεοσκοπικός έλεγχος. Συγκεκριμένα, υπάρχουν τρεις κατηγορίες υποχρεωτικών σφραγίδων:

  • Τα σφάγια που έχουν σφαγεί στη χώρα μας και που έχουν εκτραφεί στην Ελλάδα ή σε κράτος-μέλος της Ε.Ε. έχουν σφραγίδα καταλληλότητας χρώματος «λαμπρού κυανού» δηλαδή τυρκουάζ, στο κέντρο της οποίας αναγράφεται ο κωδικός αριθμός κτηνιατρικής έγκρισης του σφαγείου και περιφερειακά τα αρχικά GR και τα διακριτικά της Ε.Ε.
  • Τα σφάγια που έχουν σφαγεί σε άλλα κράτη-μέλη της Ε.Ε. και διακινούνται προς τη χώρα μας, έχουν σφραγίδα καταλληλότητας με χρώμα επιλογής του κάθε κράτους μέλους της Ε.Ε. και τα χαρακτηριστικά στοιχεία (κωδικός αριθμός έγκρισης σφαγείου, χώρας και διακριτικών της Ε.Ε.) τα οποία εφαρμόζονται στη χώρα σφαγής τους.
  • Τα σφάγια που έχουν σφαγεί σε τρίτες χώρες και εισάγονται στη χώρα μας, έχουν σφραγίδα καταλληλότητας με χρώμα καστανό και τα στοιχεία της χώρας προέλευσης. Επισημαίνεται ότι ειδικά τα σφάγια που προέρχονται από ζώα που έχουν γεννηθεί, εκτραφεί και σφαγεί στην Ελλάδα, δηλαδή έχουν ως χώρα καταγωγής την Ελλάδα, φέρουν επιπλέον σφραγίδα με την ένδειξη «ΕΛΛΑΣ», η οποία έχει σχήμα ορθογώνιο παραλληλόγραμμο με την αναγραφή «ΕΛΛΑΣ» με κεφαλαία γράμματα και χρώμα «λαμπρό κυανό» δηλαδή τυρκουάζ.
  • Για τα σπλάχνα και το κρέας προσέχουμε να βρίσκονται υπό ψύξη μέσα σε προστατευμένους χώρους (π.χ. ψυχόμενες προθήκες). Οταν επιλέγουμε κατεψυγμένα σπλάχνα, πρέπει να εξετάζουμε την ημερομηνία κατάψυξης και την ημερομηνία ανάλωσης του προϊόντος (π.χ. ένδειξη: «ΑΝΑΛΩΣΗ ΕΩΣ», «ΑΝΑΛΩΣΗ ΚΑΤΑ ΠΡΟΤΙΜΗΣΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ»).
  • Αν μαρινάρουμε το αρνί/κατσίκι, το διατηρούμε στο ψυγείο μέχρι να το μαγειρέψουμε.
  • Χρόνοι ψησίματος: Το αρνί πρέπει να μαγειρευτεί σε εσωτερική θερμοκρασία τουλάχιστον 63 ° C, για να σκοτωθούν πιθανοί παθογόνοι παράγοντες. Το κοκορέτσι πρέπει να φτάσει σε εσωτερική θερμοκρασία τουλάχιστον 71 ° C, η οποία είναι ζωτικής σημασίας για την πρόληψη τροφιμογενών νοσημάτων.
  • Το μαγειρεμένο αιγοπρόβειο κρέας μπορεί να διατηρηθεί στο ψυγείο έως 3-4 ημέρες.

Το τσούγκρισμα των βαμμένων αυγών είναι χαρακτηριστικό έθιμο του Πάσχα, ενώ τα χρησιμοποιούμε συχνά ως πρώτες ύλες για γλυκά και άλλα πιάτα. Ο κατάλληλος χειρισμός τους μας προστατεύει από τη μόλυνση από σαλμονέλα, ένα βακτήριο που προκαλεί τροφιμογενή νοσήματα.

  • Εξετάζουμε τις προβλεπόμενες ενδείξεις στη συσκευασία των αυγών, όπως την κατηγορία ποιότητας, βάρους και την ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας.
  • Δεν πλένουμε τα αυγά πριν τα αποθηκεύσουμε.
  • Για την καλή συντήρησή τους διατηρούμε τα φρέσκα αυγά σε δροσερό χώρο ή στο ψυγείο.
  • Φυλάμε τα βρασμένα αυγά στο ψυγείο μέσα σε 2 ώρες από την παρασκευή τους και τα καταναλώνουμε το αργότερο εντός μιας εβδομάδας. Δεν ξεχνάμε να τα τοποθετούμε σε ξεχωριστό χώρο από τα φρέσκα!
  • Για τη βαφή των αυγών αγοράζουμε μόνο εγκεκριμένες βαφές κι ακολουθούμε προσεκτικά τις οδηγίες που αναγράφονται στις συσκευασίες. Βάφουμε μόνο τα αυγά που δεν έχουν σπάσει κατά τον βρασμό.

Αρνί, αρνάκι γάλακτος ή κατσίκι: θερμίδες, λίπος και ποιο να προτιμήσετε



της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Πολλοί είναι εκείνοι που θα επιλέξουν να φάνε κρέας οπότε το δίλημμα που τίθεται από αυτούς είναι τι κρέας και ποιο είναι καλύτερο για την υγεία, ιδιαίτερα αν κάποιοι έχουν ήδη πρόβλημα;

Το δίλημμα λοιπόν για πολλούς είναι: Αρνί ή Κατσίκι;

Tα 100γρ. αρνιού έχουν 375 θερμίδες. Είναι πλούσιο σε κορεσμένο λίπος, το οποίο συνδέεται με καρδιαγγειακά νοσήματα. Το ολικό λίπος του αρνιού αγγίζει τα 15 γραμμάρια ανά 100 γραμμάρια κρέατος.

Το πιο άπαχο τμήμα του είναι το μπούτι. Έχει αυξημένη περιεκτικότητα σε πουρίνες, οι οποίες αυξάνουν το ουρικό οξύ στο αίμα, με αποτέλεσμα να προκαλείται ουρική αρθρίτιδα. Αντιθέτως, δυναμώνει τους μύες και το νευρικό σύστημα χάρη στο υψηλό του περιεχόμενο σε πρωτεΐνες, βιταμίνες του συμπλέγματος Β και σίδηρο. Το αρνί είναι άριστη πηγή της βιταμίνης Β12, η οποία παίζει ρόλο στην παραγωγή των ερυθρών αιμοσφαιρίων, ενώ είναι απαραίτητη για το μεταβολισμό λίπους, πρωτεΐνης και υδατανθράκων. Μία μέτρια μερίδα καλύπτει το 60% των αναγκών σε πρωτεΐνη. Επιπλέον περιέχει μεγάλες ποσότητες των μετάλλων σιδήρου και ψευδαργύρου. Μάλιστα, ο σίδηρος του είναι σε μορφή που απορροφάται εύκολα από τον οργανισμό. Είναι πλούσιο σε κορεσμένο λίπος, το οποίο συνδέεται με καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα ωμέγα-3 που περιέχει φαίνεται ότι προστατεύουν από καρδιαγγειακές παθήσεις και βελτιώνουν την διάθεση.



Το αρνάκι γάλακτος, που θεωρείται ποιοτικά και γευστικά καλύτερο, είναι γεμάτο λίπος. Το αρνάκι γάλακτος είναι πολύ τρυφερό γιατί είναι φτωχότερο από το αρνί σε πρωτεΐνες και πλουσιότερο σε λίπος. Η περίπτωση να αφαιρέσουν οι λάτρεις του αρνιού το λίπος είναι απίθανη, αφού στα μικρά ζώα είναι κρυμμένο ενδομυϊκά.



Το κατσίκι έχει λιγότερες θερμίδες συγκριτικά με το αρνί, αφού τα 100γρ. κατσικιού έχουν 110 θερμίδες. Το ολικό λίπος του κατσικιού αγγίζει τα 4,2 γραμμάρια ανά 100 γραμμάρια κρέατος. Το κατσίκι έχει λιγότερες θερμίδες, λιγότερο ολικό και κορεσμένο λίπος και λιγότερη χοληστερόλη. Είναι πλούσιο σε συνένζυμο Q10 -η αντιοξειδωτική δράση του οποίου μειώνει την LDL "κακή" χοληστερόλη- προλαμβάνοντας τη στεφανιαία νόσο και τον κίνδυνο για καρδιακή προσβολή. Περιέχει L-καρνιτίνη, η οποία μεταφέρει τα λιπαρά οξέα στα μιτοχόνδρια, οπού μπορούν να διασπαστούν για να δώσουν ενέργεια στον οργανισμό (λιπολυτική δράση). Τέλος, έχει υψηλή περιεκτικότητα σε γ-λινολεϊκό οξύ (CLA), το οποίο συμβάλλει στη ελάττωση του λίπους σε υπέρβαρα άτομα καθώς και στη βελτίωση του λιπιδαιμικού τους προφίλ. Τα αρνητικά του κατσικιού είναι ότι έχει περισσότερα τρανς λιπαρά, λιγότερη πρωτεΐνη και περισσότερο νάτριο.

Οι διατροφολόγοι ψηφίζουν κατσίκι, γιατί έχει λιγότερες θερμίδες και άρα είναι πιο υγιεινό. Γι΄ αυτό και συνιστούν σε όσους προσέχουν τη γραμμή τους να το προτιμήσουν. Οι σεφ όμως υπογραμμίζουν πως το αρνί είναι παρεξηγημένο και επιμένουν πως είναι... πεντανόστιμο.

Τελικά η επιλογή είναι δική σας. Πάντως το αρνί ή το κατσίκι εκτός από το να το τρώτε στη σούβλα είναι και από τα κρέατα που ψήνονται γρήγορα. Έτσι γίνονται τραγανά στο εξωτερικό τους παραμένοντας ζουμερά και μαλακά στο εσωτερικό. Γι' αυτό την επόμενη φορά που θα ψήσετε σε μπάρμπεκιου, δοκιμάστε αρνί ή κατσίκι αντί για τις συνηθισμένες μπριζόλες και λουκάνικα.

Χρήσιμες συμβουλές για τις εορτές, 
για να είναι ακόμα καλύτερες.



 




Αρνί ή κατσίκι; Διατροφική αξία, θερμίδες και ποιο είναι καλύτερο για την υγεία | MEDLABNEWS.GR

Πρώτη δημοσίευση: Απρίλιος 2012 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 6 Απριλίου 2026

Πέτρες στα νεφρά: τι δεν πρέπει να τρώτε και ποια διατροφή βοηθά


Η ψαμμίαση είναι ασθένεια των νεφρών, όπως και η λιθίαση. Η διατροφή παίζει βασικό ρόλο στην πρόληψη και στην υποτροπή της νεφρολιθίασης, γιατί η σύσταση των ούρων επηρεάζεται άμεσα από την πρόσληψη υγρών, νατρίου, πρωτεΐνης, ασβεστίου και οξαλικών. Το άρθρο εξηγεί τι δεν πρέπει να τρώτε όταν έχετε πέτρες στα νεφρά και ποια πρακτικά μέτρα βοηθούν στη μείωση του κινδύνου νέων λίθων. Από τα νεφρά φεύγουν μαζί με τα ούρα μικροί, λεπτοί κρύσταλλοι αλάτων ουρικών, οξαλικών ή φωσφορικών σε μεγάλη ποσότητα. Το μέγεθός τους είναι σαν ψιλή άμμος (ψάμμος στην αρχαία εξ' ου και ψαμμίαση).
Αυτοί οι μικροί κόκκοι κρυστάλλων στο πέρασμά τους από το νεφρό και τον ουρητήρα προκαλούν δυνατούς πόνους (κολικούς) και ανωμαλία στην ούρηση. Όταν οι κόκκοι αυτοί ενωθούν και μεγαλώσουν τότε γίνονται λίθος και τότε έχουμε λιθίαση δηλαδή πέτρα στα νεφρά. Η νεφρολιθίαση είναι μία κατάσταση κατά την οποία εντοπίζονται ένας ή περισσότεροι λίθοι (πέτρες) σε κάποιο σημείο του νεφρού ή του ουρητήρα, του σωλήνα δηλαδή που μεταφέρει τα ούρα στην ουροδόχο κύστη.
Η νεφρολιθίασηουρολιθίαση ή κοινώς η εμφάνιση πέτρας στους νεφρούς) αποτελεί μια συχνή κατάσταση, καθώς προσβάλλει το 12% του ανδρικού και το 5% του γυναικείου πληθυσμού μέχρι την ηλικία των 70. 
Πολλοί από εσάς θα έχετε ακούσει ότι ο κωλικός του νεφρού είναι από τους πιο δυνατούς πόνους που μπορεί να βιώσει κάποιος στη ζωή του. Η αλήθεια είναι ότι η έντασή του είναι ανάλογη -ίσως και μεγαλύτερη- με αυτή του πόνου της γέννας, του εγκαύματος, του κατάγματος οστού, ακόμα και αυτής του πόνου από σφαίρα! Ο πόνος δεν έχει σχέση με το μέγεθος της πέτρας αλλά με το γεγονός ότι η πέτρα κλείνει το δρόμο του αποχετευτικού συστήματος της ουροφόρου οδού από την οποία πρέπει να αποβληθεί.

Πώς δημιουργούνται αυτοί οι λίθοι στους νεφρούς;

Οι πέτρες στο ουροποιητικό σύστημα εμφανίζονται συνήθως όταν ένας μεγάλος αριθμός αλάτων στα ούρα δημιουργεί συμπλέγματα που δεν αποβάλλονται κανονικά (από τα ούρα) και φράζουν τη δίοδο του ουροποιητικού. Αυτά τα συμπλέγματα αλάτων (πέτρες) σχηματίζονται επειδή ο ασθενής έχει ένα πρόβλημα στην απέκκριση τους παράλληλα με μια υψηλή διατροφική πρόσληψη.
Τα ούρα, ως γνωστόν, περιέχουν άχρηστες ουσίες και άλατα που πρέπει να αποβληθούν από τον οργανισμό. Αυτά συνήθως είναι σε διαλυμένη μορφή και έτσι αποβάλλονται με τα ούρα χωρίς πρόβλημα. Μερικές φορές όμως, κάτω από ορισμένες συνθήκες, αυτά τα άλατα σχηματίζουν κρυστάλλους που ενώνονται μεταξύ τους και δημιουργούν πέτρες στα νεφρά. Οι κρύσταλλοι αυτοί αποτελούνται συνήθως από άλατα ασβεστίου (κυρίως οξαλικού ασβεστίου), σε κάποιες περιπτώσεις ωστόσο αποτελούνται από άλατα ουρικού οξέως.
Τα άλατα αυτά θα πρέπει να αποφεύγονται σε μεγάλες ποσότητες στη διατροφή του ασθενούς που έχει εμφανίσει πέτρες στο ουροποιητικό του σύστημα. Ανάλογη με τον τύπο της πέτρας που δημιουργήθηκε στα ούρα, θα πρέπει να είναι και η διατροφή σας.
Τα βασικά θρεπτικά συστατικά που σχετίζονται με τη νεφρολιθίαση είναι η πρωτεΐνη, το ασβέστιο, το νάτριο και τα οξαλικά οξέα, καθώς και η κατανάλωση υγρών.
Ένα κύριο σημείο που είναι κοινό για τη μείωση της εμφάνισης των πετρών είναι η μεγάλη κατανάλωση νερού- ποσότητα τουλάχιστον 12 ποτηριών υγρών ημερησίως (παραπάνω από 2 λίτρα) με αύξηση της ποσότητας αυτής στους θερμούς μήνες του χρόνου ή Πιείτε κάθε 1,5 ώρα ένα ποτήρι νερό, τις ώρες που δεν κοιμάστε. Αυτό συμβαίνει γιατί η κατανάλωση υγρών αραιώνει τα άλατα και δε δημιουργούνται πέτρες τόσο εύκολα. Προτιμότερο είναι να πίνει κανείς νερό ενώ ο στόχος μας είναι τα ούρα μας μετά το μεσημέρι να είναι ολοένα και πιο ανοιχτόχρωμα. Έχει βρεθεί ότι στα άτομα που πίνουν περισσότερα από 3 λίτρα υγρών/ ημέρα έχουν περίπου 30% λιγότερες πιθανότητες να εμφανίσουν πέτρες στα νεφρά. Ένας άλλος παράγοντας που ενδέχεται να επηρεάσει την εμφάνιση της νεφρολιθίασης είναι η βιταμίνη C, η οποία παίζει σημαντικό ρόλο στην σύνθεση του οξαλικού οξέως στον ανθρώπινο οργανισμό. Συνιστάται η αποφυγή λήψης διατροφικών συμπληρωμάτων αυτής της βιταμίνης, αλλά όχι των φρούτων και λαχανικών που την περιέχουν. Η συχνή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών μπορεί να δράσει προληπτικά, καθώς ορισμένα συστατικά τους, όπως είναι για παράδειγμα το κάλιο, εμποδίζουν το σχηματισμό κρυστάλλων ασβεστίου και ουρικού οξέος.

Διατροφική αντιμετώπιση της νεφρολιθίασης

Πίνετε άφθονα υγρά, ιδιαίτερα νερό. Πίνετε τόσο, ώστε τα ούρα σας να έχουν πολύ ανοιχτό κίτρινο χρώμα ή να είναι διαυγή. Επίσης, καλό είναι να καταναλώνετε καφέ και τσάι χωρίς καφεΐνη, χυμό λεμονιού, χυμό φρούτων και γάλα. 
Καταναλώστε φυτικές ίνες, και συγκεκριμένα αδιάλυτες (σιτάρι, σίκαλη, κριθάρι, ρύζι). Οι αδιάλυτες φυτικές ίνες ενώνονται με το ασβέστιο και αποβάλλονται μαζί μέσω των κοπράνων. Επίσης, επιταχύνουν το πέρασμα των θρεπτικών συστατικών από το έντερο, οπότε περιορίζεται ο χρόνος στον οποίο απορροφάται το ασβέστιο. 
Αυξήστε την πρόσληψη καλίου. Έρευνες δείχνουν ότι αποτρέπει την αποβολή ασβεστίου στα ούρα. Τροφές πλούσιες σε κάλιο είναι τα πορτοκάλια, οι μπανάνες, οι ξηροί καρποί, οι πατάτες, οι τομάτες και τα καρότα.
Εάν έχετε πέτρες οξαλικού ασβεστίου παλαιότερα ο γιατρός θα σας συνιστούσε να περιορίσετε το ασβέστιο. Σήμερα, αντίθετα, προτείνεται μια σχετικά υψηλή πρόσληψη ασβεστίου μέσω της διατροφής. Ιδιαίτερα ευεργετικά είναι τα γαλακτοκομικά, καθώς περιέχουν και φώσφορο, ο οποίος ενισχύει την εντερική απέκκριση του ασβεστίου, βοηθώντας στον περιορισμό της ασβεστιουρίας. Καταναλώστε 2-3 μερίδες καθημερινά.
Τι δεν πρέπει να τρώτε 
Περιορίστε την κατανάλωση ζωικής πρωτεΐνης και ιδιαίτερα το κρέας, τα πουλερικά και το ψάρι. Μεγαλύτερη κατανάλωση κρέατος αυξάνει το ασβέστιο, τα οξαλικά και το ουρικό οξύ, τα οποία προκαλούν το σχηματισμό λίθων
Περιορίστε το αλάτι και τις τροφές πλούσιες σε νάτριο: αλλαντικά, σάλτσες, τουρσιά, παστά, κονσέρβες, ξηρούς καρπούς αν είναι αλατισμένοι, σούπες, λουκάνικα, τυριά, κρέας, ελιές, πατατάκια, αλλά και όλα τα τυποποιημένα προϊόντα. Δώστε προσοχή στις ετικέτες όσον αφορά στην περιεκτικότητά τους σε νάτριο.
Προσοχή: τα συστατικά των τροφίμων που αναγράφονται στις ετικέτες είναι τοποθετημένα όχι με αλφαβητική σειρά, αλλά ανάλογα με την ποσότητά τους στο τρόφιμο. Επομένως, όσο πιο "ψηλά" βλέπετε το στοιχείο "Na" σε μια ετικέτα τροφίμου, επιστρέψτε το στο ράφι. Περιορίστε το έτοιμο φαγητό και τα fast food και προτιμήστε τα φρέσκα προϊόντα. Εάν θέλετε να δώσετε γεύση στα φαγητά προτιμήστε λεμόνι και καρυκεύματα. Εναλλακτική επιλογή είναι και τα σκευάσματα με χαμηλή περιεκτικότητα σε νάτριο (υποκατάστατα αλατιού).
 

Μην παίρνετε συμπληρώματα ασβεστίου, βιταμίνης C και D. 

Μην ξεχνάτε ότι αν ακολουθείτε μια ισορροπημένη διατροφή, τα συμπληρώματα είναι περιττά. 
Αποφεύγετε τρόφιμα πλούσια σε οξαλικά οξέα: φιστίκια, σοκολάτα, τσάι, στιγμιαίος καφές, σπανάκι και σκούρα πράσινα λαχανικά, φράουλες, παντζάρια, προϊόντα σόγιας. 
Εάν έχετε πέτρες ουρικού οξέος ιδιαίτερα αποφύγετε τα εντόσθια, τα ζωικά παράγωγα, το ζωμό κρεάτων, τις αντζούγιες, τις σαρδέλες, την ρέγκα, το σκουμπρί και τα χτένια.
 Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν παραπάνω γίνεται σαφές ότι η διατροφή και ο τρόπος ζωής συνδέονται άμεσα με τη νεφρολιθίαση. Επομένως, με τη βοήθεια του γιατρού και του διαιτολόγου σας μπορείτε να προλάβετε, αλλά και να αντιμετωπίσετε τα δυσάρεστα συμπτώματα της νόσου.

Οι παρακάτω οδηγίες είναι διαφορετικές για τον κάθε τύπο πέτρας που μπορεί να εμφανιστεί.

Πέτρες ασβεστίου

Οι πέτρες που περιέχουν ασβέστιο είναι κυρίως οι πέτρες οξαλικού και φωσφορικού ασβεστίου. Η διατροφή δε φαίνεται να επηρεάζει την εμφάνιση λίθων φωσφορικού ασβεστίου.
Οι πέτρες οξαλικού ασβεστίου είναι οι πιο συχνά εμφανιζόμενες και παράγονται είτε γιατί οι νεφροί εκκρίνουν πιο πολύ ασβέστιο, είτε γιατί απορροφάται περισσότερο ασβέστιο από τη διατροφή.
Οι αρχές πρόληψης από τη διατροφή είναι ως εξής:

  • αποφεύγουμε την υπερβολική κατανάλωση γαλακτοκομικών και δεν υπερβαίνουμε τις 2 μερίδες ημερησίως (2 ποτήρια γάλα ή 2 κεσεδάκια γιαούρτι)

  • αποφεύγουμε την υπερκατανάλωση ζωικών πηγών πρωτεΐνης (κρέας, πουλερικά, ψαρικά) και προτιμούμε τις φυτικές πηγές πρωτεϊνών, όπως είναι τα όσπρια και τα δημητριακά

  • αποφεύγουμε τα τρόφιμα που έχουν αυξημένη ποσότητα οξαλικού οξέος π.χ. παντζάρια, σοκολάτα, φιστικιά και ξηροί καρποί, σπανάκι, τσάϊ 

  • αποφεύγουμε την υπερκατανάλωση αλατιού. Μειώνουμε την κατανάλωση αλμυρών, παστών, καπνιστών και προϊόντων διατηρημένων σε άλμη

Πέτρες ουρικού οξέος

Οι πέτρες ουρικού οξέος προκαλούνται από μια υψηλή συγκέντρωση οξέος στα ούρα. Οι βασικές αρχές της διατροφής για μείωση των επεισοδίων ουρικής αρθρίτιδας είναι οι εξής:
  • αποφεύγουμε τη μεγάλη κατανάλωση πρωτεΐνης- μεγάλες ποσότητες κρέατος, ψαρικών, πουλερικών, αβγών και γαλακτοκομικών

  • αποφεύγουμε τις τροφές που είναι υψηλές σε πουρίνες όπως π.χ. το κόκκινο κρέας, ο ζωμός κρέατος (π.χ. κύβοι Knorr, Maggi κτλ.), το συκώτι, οι νεφροί, τα γλυκάδια, η χήνα, το κυνήγι, η πέρδικα και η μαγιά. 
  • αποφεύγουμε τα λιπαρά ψάρια όπως οι σαρδέλες, η ρέγκα, οι αντσούγιες, αυγοτάραχο, χτένια, μύδια και το σκουμπρί.
  • Από λαχανικά αποφεύγουμε τα σπαράγγια, το κουνουπίδι, τα μανιτάρια,  το σπανάκι και τα φασόλια
- μείωση του αλκοόλ, ιδιαίτερα της μπύρας

  • μείωση του βάρους στα φυσιολογικά επίπεδα. Εάν το βάρος σας είναι αυξημένο ακολουθήστε  μια ολιγοθερμιδική διατροφή χαμηλή σε λιπαρά και πλούσια σε φρούτα, λαχανικά και όσπρια. Η μείωση του βάρους θα πρέπει να γίνει σταδιακά και όχι απότομα για να μην εμφανιστεί ξανά κρίση. Για την απώλεια βάρους ακολουθείτε τις συμβουλές ειδικών.

Πέτρες μόλυνσης- πέτρες στρουβίτη

Οι πέτρες αυτές εμφανίζονται συνήθως μετά από λοίμωξη του ουροποιητικού από την ένωση μαγνησίου και αμμωνίας στα ούρα. Δε φαίνεται να επηρεάζονται από τη διατροφή, επειδή όμως οι συχνές λοιμώξεις του ουροποιητικού αποτελούν κίνδυνο, καλό θα ήταν οι ασθενείς να προλαμβάνουν την εμφάνισή των λοιμώξεων με την κατανάλωση χυμού cranberry (όχι παραπάνω από 2 ποτήρια την ημέρα).

Πέτρες κυστίνης

Η κυστινουρία είναι μια πολύ σπάνια κληρονομική πάθηση. Η κυστίνη είναι ένα αμινοξύ που υπάρχει σε ζωικές πρωτεΐνες, κυρίως στους μύες και τα νεύρα του σώματος οπότε σε μια διατροφή πρόληψης της εμφάνισης πετρών κυστίνης προσπαθούμε να:
  • μειώσουμε την ποσότητα κρέατος, πουλερικών, αβγών, ψαριών και θαλασσινών που καταναλώνουμε
- μειώσουμε την ποσότητα γαλακτοκομικών στη διατροφή μας
  • μέχρι 2 μερίδες γαλακτοκομικών την ημέρα (2 ποτήρια γάλα ή 2 κεσεδάκια γιαούρτι)

  • μειώσουμε το αλάτι στη διατροφή μας αποφεύγοντας την περίσσεια αλατιού στο μαγείρεμα αλλά και τροφές όπως τα παστά, τα καπνιστά, τα αλμυρά και τα τυποποιημένα τρόφιμα

  • προσπαθούμε να αναπληρώσουμε τις ζωικές πρωτεΐνες από πρωτεΐνες φυτικής προέλευσης όπως είναι τα όσπρια, οι ξηροί καρποί, τα φασόλια, το τοφού, η σόγια και το ρύζι

  • μειώνουμε την κατανάλωση καφεΐνης και τεΐνης από αναψυκτικά, καφέδες και τσάι γιατί είναι διουρητικά
Συνοψίζοντας τα παραπάνω, συμπεραίνουμε ότι η νεφρολιθίαση είναι μια πάθηση που μπορεί και να αποφευχθεί αλλά και να αντιμετωπιστεί (αν και εφόσον δεν έχει χορηγηθεί κάποια φαρμακευτική αγωγή), με την κατάλληλη διατροφή και σύμφωνα πάντα με τις συστάσεις των ειδικών. Η υιοθέτηση αυτών των απλών διατροφικών συμβουλών μπορεί να συμβάλλει σε καλύτερη ποιότητα ζωής τόσο σε ασθενείς με νεφρολιθίαση όσο και σε άτομα που απλά ακολουθούν την τακτική της πρόληψης.

Παγκόσμια Ημέρα Νεφρού.

Από το 2006 η δεύτερη Πέμπτη κάθε Μαρτίου καθορίστηκε ως Παγκόσμια Ημέρα Νεφρού.

Η πρωτοβουλία ανήκει στη Διεθνή Εταιρεία Νεφρολογίας και τη Διεθνή Ένωση Νεφρολογικών Ιδρυμάτων για να ευαισθητοποιήσει το κοινό σχετικά με τη Χρόνια Νεφροπάθεια.
Διαβάστε επίσης

Πέτρες στα νεφρά: τι δεν πρέπει να τρώτε και ποια διατροφή βοηθά | MEDLABNEWS.GR

Πρώτη δημοσίευση: Σεπτέμβριος 2013 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Ξενοφών Τσούκαλης

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 6 Απριλίου 2026

Πέτρες στα νεφρά (νεφρολιθίαση): πώς δημιουργούνται, ποιοι κινδυνεύουν και τι βοηθά


Οι πέτρες στα νεφρά, ή νεφρολιθίαση, δημιουργούνται όταν άλατα και κρύσταλλοι που υπάρχουν στα ούρα συγκεντρώνονται και ενώνονται μεταξύ τους, σχηματίζοντας λίθους. Το άρθρο εξηγεί πώς δημιουργούνται οι πέτρες στα νεφρά, ποιοι είναι οι βασικοί παράγοντες κινδύνου και τι μπορεί να βοηθήσει σε επίπεδο διατροφής, υγρών και πρόληψης. Τουλάχιστον το 5% του πληθυσμού παγκοσμίως πάσχει από νεφρολιθίαση. Βασικότερη αιτία για τη δημιουργία πέτρας στα νεφρά είναι η υψηλή συγκέντρωση στα ούρα μεταλλικών στοιχείων, όπως το ασβέστιο.

Το καλοκαίρι είναι η εποχή που αυξάνονται τα κρούσματα κολικού από πέτρα στο νεφρό, με τον Αύγουστο να είναι ο μήνας της κορύφωσής τους.
Η λιθίαση του ουροποιητικού είναι η δημιουργία λίθου ή λίθων μέσα στην αποχετευτική μοίρα του ουροποιητικού συστήματος. Ανάλογα λοιπόν με την εντόπιση, έχουμε λιθίαση των νεφρών (νεφρολιθίαση), λιθίαση των ουρητήρων (των σωλήνων που μεταφέρουν τα ούρα από τα νεφρά στην ουροδόχο κύστη), λιθίαση της ουροδόχου κύστης και τέλος λιθίαση της ουρήθρας (του σωλήνα που βγάζει τα ούρα από την κύστη προς τα έξω).

Πώς δημιουργούνται οι λίθοι στα νεφρά;

Τα ούρα, ως γνωστόν, περιέχουν άχρηστες ουσίες και άλατα που πρέπει να αποβληθούν από τον οργανισμό. Αυτά συνήθως είναι σε διαλυμένη μορφή και έτσι αποβάλλονται με τα ούρα χωρίς πρόβλημα. Μερικές φορές όμως, κάτω από ορισμένες συνθήκες, αυτά τα άλατα σχηματίζουν κρυστάλλους που ενώνονται μεταξύ τους και δημιουργούν πέτρες στα νεφρά. Οι κρύσταλλοι αυτοί αποτελούνται συνήθως από άλατα ασβεστίου (κυρίως οξαλικού ασβεστίου), σε κάποιες περιπτώσεις ωστόσο αποτελούνται από άλατα ουρικού οξέως.

Προϋποθέσεις δημιουργίας λίθων 

Θα πρέπει να πούμε εδώ ότι υπό φυσιολογικές συνθήκες, παρ' όλον ότι τα ούρα περιέχουν άλατα σε πολύ πυκνή διάλυση, η κρυστάλλωση των αλάτων εμποδίζεται από κάποιες ουσίες που έχουν τα ούρα, που λέγονται αναστολείς κρυσταλλώσεως. Για να δημιουργηθούν λοιπόν λίθοι θα πρέπει να υπάρξουν κάποιες από τις παρακάτω προϋποθέσεις.
Πολύ πυκνά ούρα. Ούρα δηλαδή με υπερκεκορεσμένα διαλύματα αλάτων, που μπορούν να προέλθουν είτε από αυξημένη αποβολή αλάτων από διάφορες παθολογικές αιτίες, είτε από στέρηση υγρών (αφυδάτωση).
Λίμναση των ούρων σε κάποιο σημείο του αποχετευτικού συστήματος, λόγω αποχετευτικού προβλήματος, με αποτέλεσμα την καθίζηση των αλάτων των ούρων και τη δημιουργία λίθων. Μόλυνση των ούρων (ουρολοίμωξη) από διάφορα μικρόβια που διασπούν την ουρία και δημιουργούν κατάλληλες συνθήκες καθιζήσεως και σχηματισμού λίθων από εναμμώνιο φωσφορικό μαγνήσιο (φλεγμονώδεις λίθοι).
Ενδογενείς (γονιδιακοί) παράγοντες. Έχει παρατηρηθεί ότι παρόλο σε πολλούς ανθρώπους δημιουργούνται κατά καιρούς συνθήκες ευνοϊκές για τη δημιουργία ουρολίθων, εν τούτοις δεν κάνουν όλοι οι άνθρωποι λίθους με την ίδια ευκολία. Φαίνεται λοιπόν ότι υπάρχει και γονιδιακή λιθογενετική προδιάθεση, που τη φέρνει κανείς από τη γέννηση του και έχει να κάνει και με τους αναστολείς της κρυσταλλώσεως των ούρων.




Παράγοντες κινδύνου.

 Έλλειψη υγρών. Εάν δεν πίνουμε αρκετά υγρά κυρίως νερό τότε τα ούρα είναι πυκνά και τα συγκεντρωμένα άλατα μπορεί να σχηματιστούν σε λίθο. Αυτό συμβαίνει κυρίως σε ζεστά, ξηρά κλίματα η σε ανθρώπους που έχουν έντονη φυσική δραστηριότητα χωρίς επαρκή αναπλήρωση υγρών.
Οικογενειακό ιστορικό. Αν κάποιος στην οικογένεια του έχει άτομο με νεφρολιθίαση τότε είναι πιθανότερο να κάνει και αυτός.
Δίαιτα.  Διατροφή πλούσια σε πρωτεΐνη, νάτριο(αλάτι), και φτωχή σε ασβέστιο αυξάνει τον κίνδυνο νεφρολιθίασης.
Παχυσαρκία. Τα άτομα με αυξημένο ΒΜΙ και περίμετρο μέσης και ιδιαίτερα οι γυναίκες εμφανίζουν περισσότερο λίθους.

Είδη ουρολίθων

Ανάλογα με τη χημική τους σύσταση, διακρίνουμε τους ουρόλιθους στα παρακάτω είδη, με τη συχνότητα που τους συναντάμε. Είδη Λίθων:
 
Λίθοι ασβεστίου. Περίπου τέσσερις στους πέντε λίθους είναι από ασβέστιο, συνήθως με την μορφή του οξαλικού ασβεστίου. Το οξαλικό οξύ βρίσκεται σε μερικά φρούτα και λαχανικά ωστόσο το περισσότερο παράγεται στο συκώτι. Διαιτητικοί παράγοντες υψηλές δόσεις βιταμίνης D, επέμβαση εντερικής παράκαμψης, και αρκετές άλλες μεταβολικές διαταραχές αυξάνουν τη συγκέντρωση ασβεστίου ή οξαλικού στα ούρα.

Φλεγμονώδεις λίθοι. Είναι συχνότερες σε γυναίκες και είναι σχεδόν πάντοτε το αποτέλεσμα ουρολοιμώξεων. Μπορεί να είναι τόσο μεγάλοι ώστε να καταλαμβάνουν όλη την αποχετευτική μοίρα του νεφρού, διαμορφώνοντας το χαρακτηριστικό σχήμα του κοραλλειοειδή λίθου.
 
Λίθοι ουρικού οξέος. Οι πέτρες αυτές σχηματίζονται από ουρικό οξύ, ένα υποπροϊόν του μεταβολισμού των πρωτεϊνών. Όπως είναι αναμενόμενο σχετίζονται με την υπερβολική κατανάλωση κρέατος

Λίθοι κυστίνης. Αφορούν μόνο ένα μικρό ποσοστό των λιθιασικών ασθενών. Είναι μια κληρονομική μεταβολική διαταραχή που προκαλεί απέκκριση υπερβολικών ποσοτήτων κάποιων αμινοξέων στα ούρα.(κυστινουρία).
Η γνώση της χημικής σύστασης των ουρολίθων έχει μεγάλη σημασία για τη θεραπευτική αντιμετώπιση, αλλά και για την πρόληψη της κάθε περίπτωσης, όπως θα δούμε παρακάτω.

Συμπτώματα Λιθίασης 

Η λιθίαση του ουροποιητικού εμφανίζεται κλινικά σαν οξύς πόνος, ο γνωστός μας κολικός, δηλαδή πόνος στην οσφυϊκή χώρα με αντανάκλαση στο πλάγιο κοιλιακό τοίχωμα και στα έξω γεννητικά όργανα. Ο ασθενής που πονά κινείται χαρακτηριστικά συνεχώς μη μπορώντας να βρει ανακούφιση σε καμία θέση.
Γενικά ένας ασθενής με πέτρα στο ουροποιητικό μπορεί να εμφανίσει τα ακόλουθα συμπτώματα:

• Πόνο στην πλάτη και στα πλάγια της κοιλιάς που επεκτείνεται μπροστά και χαμηλά στις βουβωνικές χώρες και τα γεννητικά όργανα και έρχεται κατά κύματα
• Ναυτία, έμετο
• Τσούξιμο στην ούρηση
• Αιματουρία
• Συχνουρία
• Πυρετό με ρίγος, αν συνυπάρχει ουρολοίμωξη

Οι περισσότεροι λίθοι περνούν απαρατήρητοι μέχρι να προκαλέσουν έντονη συμπτωματολογία. Άλλες φορές ανακαλύπτονται τυχαία στα πλαίσια απεικονιστικού ελέγχου για αιματουρία ή κάποια άλλη πάθηση.

Διάγνωση της Λιθίασης

Η διάγνωση της λιθίασης σε μεγάλο ποσοστό τίθεται από τα συμπτώματα του ασθενούς και τεκμηριώνεται από τις απεικονιστικές και εργαστηριακές εξετάσεις. Οι συνήθεις απεικονιστικές εξετάσεις που γίνονται για τη διάγνωση της λιθίασης είναι :

-Απλή ακτινογραφία (Ν.Ο.Κ.): Αναδεικνύει την πλειονότητα των λίθων των νεφρών και κλασικά γίνεται σε κάθε ασθενή. Ωστόσο 2 στις 10 πέτρες δεν είναι εμφανείς στην απλή ακτινογραφία (ακτινοδιαπερατοί λίθοι) και γι’ αυτό συνδυάζεται και με άλλες εξετάσεις.
-Υπερηχογράφημα νεφρών – κύστεως: Είναι εύκολη και απλή εξέταση. Δίνει πληροφορίες για την κατάσταση των νεφρών, την παρουσία λίθων και κυρίως αν υπάρχει εμπόδιο στην ροή των ούρων (απόφραξη). Δεν απεικονίζει όμως τους μικρούς λίθους του νεφρού ή λίθους του ουρητήρα.
-Αξονική τομογραφία: Η απεικονιστική αυτή μέθοδος μας παρέχει μια λεπτομερή απεικόνιση του ουροποιητικού συστήματος. Ανακαλύπτει κάθε είδους λίθου, ακόμη και αυτούς που λόγω σύστασης δεν φαίνονται στην απλή ακτινογραφία.
-Ενδοφλέβια πυελογραφία: Αποτελεί παλιότερη μέθοδο απεικόνισης του ουροποιητικού και δε χρησιμοποιείται συχνά. Ο έλεγχος συμπληρώνεται με εξετάσεις αίματος και ούρων.

Θεραπεία 
Οι λίθοι που έχουν μέγεθος μικρότερο από 5mm έχουν μεγάλη πιθανότητα να αποβληθούν μόνοι τους, ενώ οι μεγαλύτεροι είναι λιγότερο πιθανό. 
Η θεραπεία του ασθενούς με νεφρολιθίαση έχει δύο άξονες.
 Ο ένας είναι η εξάλειψη των ήδη υπαρχόντων λίθων ή των επιπλοκών τους. Ο άλλος είναι η αποτροπή επανεμφάνισης λίθου.
 Προέχει  πάντα η αντιμετώπιση της τυχούσας λοίμωξης των στάσιμων ούρων και το «ξεβούλωμα» του νεφρού σε περίπτωση σφηνωμένου στον ουρητήρα λίθου. Αυτό γίνεται στο νοσοκομείο με ταυτόχρονη χορήγηση αντιβιοτικών και άρση του κολλήματος μέσω τοποθέτησης ενός λεπτού σωλήνα ( JJ Stent) μέσα στον ουρητήρα για παροχέτευση των ούρων και ανακούφιση του νεφρού.
Σε ύστερο χρόνο μπορεί να γίνει αντιμετώπιση αυτού καθεαυτού του λίθου. 
Ευτυχώς τα τελευταία 20 χρόνια ανακαλύφθηκε και τελειοποιήθηκε η μέθοδος της Εξωσωματικής Λιθοτριψίας. Χρησιμοποιούνται κρουστικά κύματα που σπάνε τον λίθο σε μικρότερα κομματάκια τόσο μικρά ώστε να μπορούν να περάσουν από το νεφρό, στον ουρητήρα, στην κύστη και να αποβληθούν.  Είναι  μια διαδικασία που κρατά περίπου 1 ώρα και ο ασθενής πάει σπίτι του αμέσως μετά με οδηγίες για άφθονα υγρά και παυσίπονα αν χρειάζονται. 
Με την μέθοδο αυτή αντιμετωπίζονται οι περισσότερες πέτρες του νεφρού και του ουρητήρα χωρίς ο ασθενής να υποβληθεί σε κάποιου είδους επέμβαση. Μπορεί όμως να χρειαστούν περισσότερες από μία συνεδρίες λιθοτριψίας για να σπάσει και να αποβληθεί εντελώς μια πέτρα, συνήθως όμως 2 με 3 αρκούν.
 Κάποιες φορές  η πέτρα είναι πολύ σκληρή για να σπάσει με την εξωσωματική λιθοτριψία  ή όπως συχνότερα συμβαίνει υπάρχει στένωμα ουρητήρα. Τότε θέση έχει η χειρουργική επέμβαση  που θα σπάσει την πέτρα και θα διορθώσει το τυχόν στένωμα του ουρητήρα. Αυτή είναι η Ουρητηρολιθοτριψία  όπου γίνεται το εξής. Υπό αναισθησία εισάγεται ένα λεπτό ενδοσκόπιο δια της ουρήθρας εντός του ουρητήρα έως την πέτρα που διαλύεται με την χρήση ειδικού Laser. Τα σύγχρονα εύκαμπτα ενδοσκόπια σε συνδυασμό με τον πεπειραμένο χρήστη μπορούν να προσεγγίσουν οποιαδήποτε πέτρα εντός του ουρητήρα ή ακόμα και του νεφρού. Το εξιτήριο γίνεται το επόμενο πρωί καθώς η επέμβαση αυτή είναι πολύ καλά ανεκτή ακόμη και σε άτομα με βεβαρυμένο ιατρικό ιστορικό.
 Σε μεγαλύτερες πέτρες (κοραλειοειδείς) του νεφρού γίνεται Διαδερμική Νεφρολιθοτριψία. Σε αυτή γίνεται μια μικρή τομή/οπή στην πλάτη και εισάγεται στο νεφρό ένα νεφροσκόπιο. Ακολουθεί θραύση του λίθου με υπερήχους ή Laser. Εξιτήριο δίνεται μετά από 3 συνήθως μέρες. Σε πολύ μεγάλους λίθους που καταλαμβάνουν όλα τα διαμερίσματα του νεφρού μπορεί να μείνουν υπολείμματα που αντιμετωπίζονται με εξωσωματική λιθοτριψία. 
Η ανοικτή χειρουργική με τομή, έπαψε να έχει ρόλο στην θεραπεία της λιθίασης και των επιπλοκών της με την  της ανάπτυξη της υποειδικότητας της ενδοουρολογίας τα τελευταία 15 χρόνια.

Πρόληψη
Υπάρχουν κάποιοι γενικοί κανόνες και μέτρα που μπορούν και πρέπει να εφαρμόζονται για την πρόληψη όλων των λιθιάσεων ανεξαρτήτως αιτιολογίας. Το βασικότερο η λήψη άφθονων υγρών, κυρίως νερού, που να εξασφαλίζουν αποβολή ούρων πάνω από 2 λίτρα ημερησίως.
 Προσπαθήστε να καταναλώνετε 2,5-3 λίτρα υγρών την ημέρα. Νερό με ανθρακικό προστατεύει μάλλον περισσότερο από το σκέτο νερό. Πολύ καλοί θεωρούνται οι χυμοί πορτοκαλιού, λεμονιού και γκρέιπφρουτ. Αποφύγετε το τσάι και την κόκα κόλα. Καφέ μπορείτε να πίνετε άφοβα μέχρι 500ml την ημέρα, πάντα όμως με άφθονη συνοδεία νερού. Εάν είναι δυνατό, προσπαθήστε να πίνετε το βράδυ λίγο πριν κοιμηθείτε 300- 500ml υγρών, διότι το βράδυ και κατά τον ύπνο η διαδικασία δημιουργίας λίθων από το σώμα βρίσκεται στο αποκορύφωμά της.

Διατηρείστε φυσιολογικό σωματικό βάρος

Μείνετε υγιής κάνοντας γυμναστική και ακολουθώντας μια ισορροπημένη, καλή δίαιτα. Μειώστε το σωματικό σας βάρος ή προσπαθήστε τουλάχιστον να μην παχύνετε. Οι παχύσαρκοι ασθενείς βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν πέτρες στα νεφρά. Επίσης η θεραπεία ασθενών με πέτρα στα νεφρά είναι πολύ πιο δύσκολη και τα αποτελέσματά της υποδεέστερα από την θεραπεία των ασθενών με φυσιολογικό σωματικό βάρος.

Υγιεινή Διατροφή

Καταναλώνετε πολλά φρούτα και λαχανικά. Αποφύγετε τρόφιμα που περιέχουν οξαλικό οξύ. Μερικά χαρακτηριστικά είναι τα σπαράγγια, οι φράουλες, το τσάι, η μαύρη σοκολάτα και το σπανάκι. Αποφύγετε την αυξημένη πρόσληψη πρωτεϊνών (αυγά, κρέας, αλλαντικά). Κατανάλωση πρωτεϊνών πάνω από 50gr την ημέρα αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης πέτρας στα νεφρά. Παρόλο που πολλές πέτρες είναι από ασβέστιο είναι λάθος να αποφεύγετε τροφές με ασβέστιο όπως γάλα ή γιαούρτι. Έχει αποδειχθεί ότι εάν δεν καταναλώνετε καθόλου ασβέστιο ο κίνδυνος να εμφανιστούνε πέτρες ασβεστίου είναι ο ίδιος με μια διατροφή πλούσια σε ασβέστιο και πολύ μεγαλύτερος από μια διατροφή με ισορροπημένη πρόσληψη ασβεστίου. Να αποφεύγετε τα συμπληρώματα βιταμίνης D, διότι ενδέχεται να αυξήσουν το ποσοστό οξαλικού ασβεστίου στον οργανισμό.

Βότανα

Σύμφωνα με τους ερευνητές του Πανεπιστημίου της Κίνας, το πράσινο τσάι βοηθά στη διάσπαση των ενώσεων του οξαλικού ασβεστίου, με αποτέλεσμα οι κρύσταλλοι που σχηματίζονται να έχουν διαφορετικό σχήμα. Ως εκ τούτου, μειώνονται σημαντικά οι πιθανότητες να ενωθούν οι κρύσταλλοι σχηματίζοντας πέτρες στα νεφρά. Κατά τη διάρκεια της έρευνας οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν εξελιγμένα ηλεκτρονικά μέσα και τεχνικές για να εξετάσουν την επίδραση του πράσινου τσαγιού στους κρυστάλλους οξαλικού ασβεστίου. 
Το κιτρικό οξύ του χυμού του λεμονιού βοηθά στη διάλυση της πέτρας στα νεφρά και των εναποθέσεων ασβεστίου.
Βότανα όπως το Ευπατόριο το πορφυρό, η Υδράγγεια, ο Αφανής, η Παριετάρια, η Κολισόνια και το Άγριο καρότο εμπίπτουν στην κατηγορία των αντιλιθικών και διουρητικών
 Τα ουρικά μαλακτικά όπως τα γένια του Καλαμποκιού, η Αγριάδα και τα φύλλα Αλθαίας θα ανακουφίσουν τις βλεννογόνους μεμβράνες και θα τις προφυλάξουν από τον ερεθισμό που προκαλείται από την τριβή.
 Αν υπάρχουν ενδείξεις λοίμωξης ή έστω και τάση για εμφάνιση της, πρέπει να χρησιμοποιηθούν αντιμικροβιακά όπως ο Αρκτοοτάφι/λος, η Εχινάκια ή η Αχιλλέα.

Ελέγξτε την παραθορμόνη σας

Εάν έχετε επανειλημμένως πέτρες ασβεστίου, ζητήστε από τον ιατρό σας να ελέγξει την λειτουργία των παραθυρεοειδών αδένων σας. Αυτό μπορεί να γίνει με την μέτρηση της παραθορμόνης στο αίμα. Εάν κάποια διαταραχή της λειτουργίας των παραθυρεοειδών γίνει αντιληπτή, θα πρέπει να θεραπευθεί ανάλογα. Παρόλο που έχετε μια ισορροπημένη δίαιτα και πίνετε πολλά υγρά μπορεί να εμφανίζονται πέτρες κυστίνης. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεστε ειδικές εξετάσεις που αφορούν τον μεταβολισμό σας. Πάντως αυτές οι πέτρες συναντώνται σπάνια.
Συνεχείς Έλεγχοι
Ακόμα και εάν δεν έχετε καθόλου ενοχλήματα από τα νεφρά, καλό είναι να κάνετε έναν υπερηχοτομογραφικό έλεγχο των νεφρών σας μια φορά τον χρόνο. Εάν έχετε ενοχλήματα, ή εάν στον υπέρηχο προκύψει κάποιο ύποπτο εύρημα, θα πρέπει να υποβληθείτε σε ακτινογραφία. Εάν τελικά διαγνωστείτε με πέτρα στα νεφρά, ακόμα και εάν αρχικά δεν έχετε ενοχλήματα, επισκεφτείτε τον ουρολόγο σας όσο το δυνατόν συντομότερο.

Η νεφρολιθίαση αποτελεί μια πολυπαραγοντική διαταραχή αλλά στη σημερινή εποχή υπάρχει η δυνατότητα αντιμετώπισης της λιθίασης με διάφορες μεθόδους και με υψηλά ποσοστά επιτυχίας. Τα μέτρα και η θεραπευτική αγωγή είναι διαφορετικά για την κάθε περίπτωση και θα πρέπει να εφαρμοστούν με τις οδηγίες του θεράποντα γιατρού.

Διαβάστε επίσης

Πέτρες στα νεφρά (νεφρολιθίαση): πώς δημιουργούνται, ποιοι κινδυνεύουν και τι βοηθά | MEDLABNEWS.GR

Πρώτη δημοσίευση: Ιούλιος 2013 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κωνσταντίνος Λούβρος

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 6 Απριλίου 2026

Copyright © 2015-2022 MEDLABNEWS.GR / IATRIKA NEA All Right Reserved. Τα κείμενα είναι προσφορά και πνευματική ιδιοκτησία του medlabnews.gr
Kάθε αναδημοσίευση θα πρέπει να αναφέρει την πηγή προέλευσης και τον συντάκτη. Aπαγορεύεται η εμπορική χρήση των κειμένων