Τραμπ–Ιράν: εύθραυστη εκεχειρία, μάχη για το Ορμούζ και οι μεγάλοι κερδισμένοι πίσω από τη σκηνή

medlabnews.gr 

Δεν υπάρχει ακόμη οριστική συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Αυτό που υπάρχει σήμερα, 9 Απριλίου 2026, είναι μια δίβδομη παύση εχθροπραξιών που προέκυψε την τελευταία στιγμή, πριν από αμερικανική περαιτέρω κλιμάκωση, και συνοδεύεται από προγραμματισμό νέου γύρου συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ. Η Ουάσιγκτον στέλνει διαπραγματευτική ομάδα με επικεφαλής τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, ενώ η ιρανική πλευρά δηλώνει ότι προσέρχεται με βαθιά καχυποψία και χωρίς να εγκαταλείπει τις στρατιωτικές της επιφυλάξεις.

Η ουσία είναι ότι η κρίση δεν έχει λυθεί. Απλώς μεταφέρθηκε από το πεδίο της άμεσης σύγκρουσης στο πεδίο της πίεσης και της διαπραγμάτευσης. Το μεγάλο αγκάθι παραμένει το Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και LNG. Οι ΗΠΑ θέλουν πλήρη επαναφορά της ναυσιπλοΐας χωρίς ιρανικούς όρους ή «διόδια», ενώ το Ιράν επιμένει ότι η διέλευση πρέπει να γίνεται υπό στρατιωτικό συντονισμό και αυστηρότερους κανόνες ασφαλείας, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η ελευθερία διέλευσης δεν είναι δεδομένη αλλά αντικείμενο ελέγχου και διαπραγμάτευσης.

Αυτό σημαίνει ότι σήμερα βρισκόμαστε σε ένα εξαιρετικά ασταθές σημείο: αποφεύχθηκε το χειρότερο, αλλά δεν έχει αποκατασταθεί η κανονικότητα. Οι ναυτιλιακές και οι traders ζητούν σαφείς κανόνες προτού επιστρέψουν πλήρως, ενώ μεγάλοι όμιλοι όπως η Maersk και η Hapag-Lloyd παραμένουν προσεκτικοί. Σύμφωνα με το Reuters, μέσα στον Κόλπο παραμένουν περίπου 187 δεξαμενόπλοια με περίπου 172 εκατ. βαρέλια αργού και προϊόντων, ενώ η ομαλοποίηση της κυκλοφορίας μπορεί να χρειαστεί έως και δύο μήνες.

Τι κέρδισαν οι ΗΠΑ; Κέρδισαν χρόνο, απέφυγαν προς το παρόν μια νέα στρατιωτική έκρηξη με τεράστιο οικονομικό και πολιτικό κόστος, και πέτυχαν μια πρώτη αποκλιμάκωση που επέτρεψε στις αγορές να ανασάνουν. Ο Τραμπ παρουσιάζει την παύση ως «πλήρη και ολοκληρωτική νίκη» και επιμένει ότι οι αμερικανικοί στόχοι επιτεύχθηκαν. Όμως η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη: οι ΗΠΑ δεν απέσπασαν ακόμη μια σαφή και μόνιμη ιρανική υποχώρηση, ούτε έλυσαν το πυρηνικό ζήτημα, ούτε εξασφάλισαν χωρίς όρους την ελευθερία διέλευσης στο Ορμούζ. Άρα το αμερικανικό κέρδος είναι κυρίως τακτικό και όχι στρατηγικά οριστικό.

Το Ιράν, από την άλλη, βγήκε τραυματισμένο αλλά όχι γονατισμένο. Το μεγαλύτερο κέρδος του είναι ότι δεν κατέρρευσε, δεν απομονώθηκε πλήρως και εξακολουθεί να κρατά στα χέρια του τον σημαντικότερο μοχλό πίεσης της κρίσης: το Ορμούζ. Με απλά λόγια, η Τεχεράνη κατάφερε να μεταφέρει τη συζήτηση από το αν θα δεχθεί νέο καταστροφικό πλήγμα στο με ποιους όρους θα αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα και ποιες εγγυήσεις θα λάβει ότι δεν θα επαναληφθούν οι επιθέσεις. Το Ιράν ζητά ουσιαστικά όχι απλώς pause, αλλά πλαίσιο που να αναγνωρίζει τη διαπραγματευτική του βαρύτητα.

Το Ισραήλ διατήρησε την αμερικανική στρατηγική στήριξη και πέτυχε να μείνει στο τραπέζι της πίεσης απέναντι στο Ιράν, χωρίς όμως να επιβάλει πλήρως τη δική του γραμμή. Το Τελ Αβίβ στηρίζει τη δίβδομη παύση, αλλά παραμένει ανοιχτό το ευαίσθητο ζήτημα του Λιβάνου και της Χεζμπολάχ. Αν αυτό το μέτωπο εκτροχιαστεί, μπορεί να τινάξει στον αέρα όλη τη διαδικασία προτού καν ξεκινήσει σοβαρή διαπραγμάτευση.

Η Κίνα είναι ίσως ο πιο «ήσυχος» κερδισμένος, ακόμη κι αν δεν φαίνεται στον πρώτο τίτλο. Η αποκλιμάκωση μειώνει τις τιμές ενέργειας, κάτι κρίσιμο για μια χώρα που εξαρτάται από μεγάλες εισαγωγές. Ταυτόχρονα, ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε ότι θεωρεί πως το Πεκίνο έπαιξε ρόλο στο να πεισθεί το Ιράν να διαπραγματευθεί, πράγμα που ενισχύει τη διεθνή εικόνα της Κίνας ως δύναμης που μπορεί να επηρεάζει εξελίξεις χωρίς να εμφανίζεται επίσημα στην πρώτη γραμμή.

Η Ρωσία έχει μικτό ισοζύγιο. Διπλωματικά, επωφελείται από μια παγκόσμια συγκυρία όπου αποδεικνύεται ξανά ότι οι μεγάλες κρίσεις δεν λύνονται χωρίς ισχυρούς διακρατικούς παίκτες και πολύπλοκα κανάλια ισχύος. Οικονομικά, όμως, η πτώση του πετρελαίου δεν τη συμφέρει. Άρα η Μόσχα δεν είναι ο μεγάλος κερδισμένος, αλλά κερδίζει έμμεσα από το γεγονός ότι η διεθνής ατζέντα διασπάται και η Δύση παραμένει αναγκασμένη να διαχειρίζεται πολλά μέτωπα ταυτόχρονα.

Υπάρχει όμως και ένας ακόμα ξεκάθαρος ωφελημένος: το Πακιστάν. Η παύση δεν προέκυψε αυτόματα. Το Ισλαμαμπάντ λειτούργησε ως κρίσιμος μεσολαβητής, ζήτησε την παράταση του αμερικανικού τελεσιγράφου, εξασφάλισε συμμετοχή του Ιράν στις συνομιλίες και πλέον μετατρέπεται σε κεντρικό δίαυλο της διαδικασίας. Για το Πακιστάν, αυτό είναι σαφής διπλωματική αναβάθμιση.

Και τι έγινε με το bitcoin; Το bitcoin δεν λειτούργησε σε αυτή τη φάση ως «καθαρό ασφαλές καταφύγιο» τύπου χρυσού. Αντίθετα, κινήθηκε περισσότερο σαν risk asset που ευνοείται όταν μειώνεται ο φόβος για γενικευμένη ανάφλεξη. Μετά την ανακοίνωση της παύσης και την πτώση του πετρελαίου, οι παγκόσμιες αγορές πέρασαν σε ισχυρό relief rally, με άνοδο σε μετοχές και γενικότερη βελτίωση του risk sentiment. Σε αυτό το περιβάλλον το bitcoin ενισχύθηκε και κινήθηκε πάνω από τα 71.000 δολάρια. Άρα η κίνηση του δεν σήμανε πανικό, αλλά ανακούφιση.