Ασθενείς ζητούν αίμα μόνο από ανεμβολίαστους: οι γιατροί προειδοποιούν για καθυστερήσεις και κινδύνους

 medlabnews.gr iatrikanea

Έξι χρόνια μετά την έναρξη της πανδημίας Covid-19, ένα φαινόμενο που γεννήθηκε μέσα από την παραπληροφόρηση των social media επιμένει και μεταφέρεται πλέον ακόμη και στις αίθουσες νοσηλείας: ασθενείς ή συγγενείς ζητούν μεταγγίσεις μόνο με αίμα από ανεμβολίαστους δότες.

Το αίτημα ακούγεται ακραίο, όμως καταγράφεται πλέον και στην ιατρική βιβλιογραφία. Νεότερη σειρά περιστατικών από το Vanderbilt University Medical Center στις ΗΠΑ έδειξε ότι τέτοια αιτήματα εμφανίστηκαν την περίοδο 2024–2025 και συνδέθηκαν με καθυστερήσεις στη φροντίδα, επιπλέον διοικητικό φόρτο για τα νοσοκομεία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, με επιδείνωση της υγείας των ασθενών.

Σύμφωνα με τη δημοσίευση, καταγράφηκαν 15 περιπτώσεις ασθενών που ζήτησαν «αίμα μόνο από ανεμβολίαστους». Η διάμεση ηλικία ήταν 17 έτη και πάνω από τους μισούς ασθενείς ήταν παιδιά. Σε δύο περιπτώσεις η άρνηση της συνήθους μετάγγισης συνδέθηκε με κλινική επιδείνωση, με αναφορές για αναιμία και αιμοδυναμικό σοκ.

Δεν υπάρχει επιστημονική βάση

Οι επίσημοι οργανισμοί είναι ξεκάθαροι: δεν υπάρχει επιστημονικό στοιχείο ότι το αίμα από εμβολιασμένους δότες είναι επικίνδυνο ούτε ότι το αίμα από ανεμβολίαστους είναι ασφαλέστερο. Το College of American Pathologists αναφέρει ότι δεν υπάρχει ιατρικός λόγος να διαχωρίζεται το αίμα ανάλογα με το αν ο δότης έχει εμβολιαστεί για Covid-19.

Η Canadian Blood Services δηλώνει επίσης ότι το αίμα από εμβολιασμένους δότες είναι ασφαλές για τους λήπτες και ότι η αιμοεπαγρύπνηση δεν έχει αναδείξει σήματα κινδύνου που να σχετίζονται με τον εμβολιασμό του δότη.

Παράλληλα, το Reuters είχε αποδομήσει ήδη από το 2024 τους ψευδείς ισχυρισμούς ότι ο Ερυθρός Σταυρός απορρίπτει αίμα από εμβολιασμένους ή ότι υπάρχει κίνδυνος από τέτοιες μεταγγίσεις. Αντίθετα, η πρακτική των οργανισμών αιμοδοσίας παραμένει σαφής: οι εμβολιασμένοι δότες μπορούν να προσφέρουν αίμα, με τους συνήθεις κανόνες ασφαλείας.

Ο πραγματικός κίνδυνος δεν είναι το εμβόλιο, αλλά η καθυστέρηση

Οι ειδικοί τονίζουν ότι ο βασικός κίνδυνος δεν προέρχεται από το αίμα των εμβολιασμένων δοτών, αλλά από την καθυστέρηση της αναγκαίας μετάγγισης. Όταν ένας ασθενής ή η οικογένειά του απορρίπτουν το διαθέσιμο αίμα του νοσοκομείου και ζητούν ειδική «κατεύθυνση» προς αίμα ανεμβολίαστου δότη, μπορεί να χαθεί πολύτιμος χρόνος.

Η AABB, ένας από τους σημαντικότερους οργανισμούς στον χώρο της αιμοδοσίας και της μετάγγισης, έχει επισημάνει ότι οι directed donations, δηλαδή οι στοχευμένες δωρεές για συγκεκριμένο λήπτη, δεν είναι ασφαλέστερες από το γενικό απόθεμα αίματος και μπορεί να καθυστερήσουν τη θεραπεία, ειδικά σε επείγουσες καταστάσεις.

Επιπλέον, επιστημονική ανασκόπηση για τις directed donations έχει επισημάνει πιθανούς περιορισμούς και κινδύνους, όπως μεγαλύτερη πολυπλοκότητα στη διαχείριση, καθυστέρηση στη χορήγηση και ειδικά ανοσολογικά ή μεταγγισιολογικά ζητήματα σε ορισμένα πλαίσια.

Η παραπληροφόρηση από τα social media μπήκε στο νοσοκομείο

Οι ερευνητές συνδέουν το φαινόμενο με ψευδείς ή παραπλανητικές αναρτήσεις στα social media, όπου κυκλοφόρησαν θεωρίες ότι το αίμα των εμβολιασμένων είναι δήθεν «μολυσμένο» ή «αλλοιωμένο». Αυτοί οι ισχυρισμοί δεν στηρίζονται σε τεκμηριωμένα βιολογικά ή κλινικά δεδομένα.

Γι’ αυτό και οι γιατροί ζητούν από τα νοσοκομεία να έχουν σαφείς πολιτικές ενημέρωσης και διαχείρισης τέτοιων αιτημάτων, ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος για τον ασθενή και να προστατεύεται η ομαλή λειτουργία των υπηρεσιών αίματος.

Το συμπέρασμα

Το διεθνές μήνυμα είναι σαφές:

το αίτημα για «αίμα μόνο από ανεμβολίαστους» δεν στηρίζεται στην επιστήμη. Αντίθετα, μπορεί να καθυστερήσει κρίσιμες μεταγγίσεις και να εκθέσει ασθενείς σε πραγματικό κίνδυνο.

Σε μια εποχή όπου η παραπληροφόρηση ταξιδεύει ταχύτερα από τα δεδομένα, οι μεταγγίσεις δεν μπορούν να γίνονται με όρους TikTok, αλλά μόνο με όρους ιατρικής τεκμηρίωσης.