Έμπολα: Φόβοι για επιδημία-εφιάλτη στο Κονγκό – Το σπάνιο στέλεχος που προκαλεί συναγερμό

 medlabnews.gr iatrikanea

Συναγερμός έχει σημάνει στην Αφρική για νέα επιδημία Έμπολα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και στην Ουγκάντα, με τις διεθνείς υγειονομικές αρχές να παρακολουθούν στενά την ταχεία αύξηση των ύποπτων κρουσμάτων.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, έως τις 24 Μαΐου 2026 είχαν καταγραφεί 906 ύποπτα κρούσματα και 223 ύποπτοι θάνατοι στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, ενώ συνολικά σε Κονγκό και Ουγκάντα είχαν επιβεβαιωθεί 112 εργαστηριακά κρούσματα και 11 επιβεβαιωμένοι θάνατοι. Τα στοιχεία αυτά είναι κρίσιμο να διαβάζονται σωστά: άλλο τα ύποπτα περιστατικά και άλλο τα εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα.

Η επιδημία προκαλείται από το στέλεχος Bundibugyo του ιού Έμπολα, ένα σπανιότερο είδος του ιού σε σχέση με το γνωστότερο Zaire ebolavirus. Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι για το συγκεκριμένο στέλεχος δεν υπάρχει σήμερα εγκεκριμένο ειδικό εμβόλιο ή ειδική θεραπεία, αν και αξιολογούνται υποψήφια εμβόλια και θεραπείες.

Η κατάσταση χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα επικίνδυνη επειδή η επιδημία εξελίσσεται σε περιοχή με ένοπλες συγκρούσεις, μετακινήσεις πληθυσμών, ανεπαρκείς υγειονομικές υποδομές και έντονη κινητικότητα στα σύνορα. Ο ΠΟΥ έχει χαρακτηρίσει την επιδημία κατάσταση έκτακτης ανάγκης δημόσιας υγείας διεθνούς ενδιαφέροντος, ενώ η Ουγκάντα προχώρησε σε προσωρινό κλείσιμο συνόρων με το Κονγκό μετά την εμφάνιση επιβεβαιωμένων περιστατικών στη χώρα.

Η Διεθνής Επιτροπή Διάσωσης προειδοποιεί ότι η επιδημία «εξαπλώνεται ταχύτερα από την απόκριση» και ότι, χωρίς άμεση διεθνή ενίσχυση, υπάρχει κίνδυνος να εξελιχθεί σε μία από τις πιο θανατηφόρες επιδημίες Έμπολα που έχουν καταγραφεί. Η προειδοποίηση αυτή αφορά τον κίνδυνο εξέλιξης, όχι το σημερινό καταγεγραμμένο μέγεθος της επιδημίας. Η φονικότερη έως σήμερα επιδημία Έμπολα παραμένει εκείνη της Δυτικής Αφρικής το 2014-2016, με πάνω από 28.000 κρούσματα και περισσότερους από 11.000 θανάτους.

Πώς μεταδίδεται ο Έμπολα

Ο ιός Έμπολα μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο με άμεση επαφή με αίμα ή άλλα σωματικά υγρά ασθενούς, όπως εμετό, κόπρανα, ούρα, σάλιο, ιδρώτα, μητρικό γάλα, σπέρμα ή κολπικά υγρά. Μετάδοση μπορεί να γίνει επίσης μέσω μολυσμένων αντικειμένων, όπως βελόνες, ιατρικός εξοπλισμός, ρούχα ή κλινοσκεπάσματα. Ο ιός δεν μεταδίδεται όπως η γρίπη ή η COVID-19 με απλή κοινωνική επαφή από ασυμπτωματικό άτομο.

Τα συμπτώματα συνήθως περιλαμβάνουν πυρετό, έντονη αδυναμία, μυαλγίες, πονοκέφαλο, εμέτους, διάρροια και σε ορισμένες περιπτώσεις αιμορραγικές εκδηλώσεις. Στην τρέχουσα επιδημία στο Κονγκό, ο ΠΟΥ αναφέρει ότι ασθενείς παρουσίασαν πυρετό, γενικευμένο πόνο, αδυναμία, εμέτους και σε ορισμένες περιπτώσεις αιμορραγία, με αρκετά περιστατικά να επιδεινώνονται γρήγορα.

Γιατί ανησυχούν οι ειδικοί

Η ανησυχία δεν οφείλεται μόνο στον αριθμό των κρουσμάτων. Οφείλεται κυρίως στον συνδυασμό τεσσάρων παραγόντων:

1. Σπάνιο στέλεχος χωρίς ειδικό εγκεκριμένο εμβόλιο.
2. Ταχεία αύξηση ύποπτων περιστατικών.
3. Εξάπλωση σε περισσότερες επαρχίες και διασυνοριακή μετάδοση προς την Ουγκάντα.
4. Ελλείψεις σε προστατευτικό εξοπλισμό, προσωπικό, ασφαλή ταφή και δυνατότητα ιχνηλάτησης επαφών.

Η εμπειρία από προηγούμενες επιδημίες έχει δείξει ότι ο Έμπολα μπορεί να ελεγχθεί όταν υπάρχει γρήγορη διάγνωση, απομόνωση ασθενών, ιχνηλάτηση επαφών, προστασία υγειονομικών και εμπιστοσύνη των κοινοτήτων. Όταν όμως αυτά καθυστερούν, ο ιός βρίσκει χώρο να εξαπλωθεί.

Συμπέρασμα

Η σημερινή επιδημία δεν είναι ακόμη η φονικότερη επιδημία Έμπολα που έχει καταγραφεί, αλλά οι αριθμοί και οι συνθήκες στο Κονγκό δημιουργούν σοβαρό κίνδυνο ανεξέλεγκτης εξάπλωσης. Το κρίσιμο σημείο είναι ότι πρόκειται για το στέλεχος Bundibugyo, για το οποίο δεν υπάρχει διαθέσιμο εγκεκριμένο ειδικό εμβόλιο, ενώ η επιδημία εξελίσσεται σε περιοχή με συγκρούσεις, ελλείψεις και μεγάλες μετακινήσεις πληθυσμών.