Λαγοκέφαλος στις ελληνικές θάλασσες: Τι να κάνετε αν σας δαγκώσει – Οι 4 οδηγίες του Ερυθρού Σταυρού (video)

επιμέλεια medlabnews.gr iatrikanea

Η αυξανόμενη παρουσία του λαγοκέφαλου στις ελληνικές θάλασσες προκαλεί ανησυχία σε λουόμενους και ψαράδες, κυρίως επειδή πρόκειται για ψάρι με εξαιρετικά ισχυρές σιαγόνες. Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός εξέδωσε οδηγίες για την αντιμετώπιση δαγκώματος από λαγοκέφαλο, τονίζοντας ότι το δάγκωμα δεν θεωρείται τοξικό, αλλά μπορεί να προκαλέσει σοβαρό τραύμα και έντονη αιμορραγία.

Ο λαγοκέφαλος, επιστημονικά Lagocephalus sceleratus, είναι χωροκατακτητικό είδος που έχει εξαπλωθεί στη Μεσόγειο. Περιέχει τετροδοτοξίνη, μια ισχυρή νευροτοξίνη, γεγονός που καθιστά την κατανάλωσή του εξαιρετικά επικίνδυνη. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες επιστημονικές αναφορές, η τοξικότητα μπορεί να διαφέρει ανάλογα με το όργανο, την εποχή και το άτομο του ψαριού, γι’ αυτό δεν πρέπει να θεωρείται ασφαλές κανένα μέρος του για κατανάλωση.

Τι να κάνετε αν σας δαγκώσει λαγοκέφαλος

Σύμφωνα με τις οδηγίες που μεταδόθηκαν από τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό, οι βασικές κινήσεις είναι τέσσερις:

• Καθαρίστε αμέσως το τραύμα με άφθονο καθαρό τρεχούμενο νερό και σαπούνι. Μην χρησιμοποιείτε τοπικά αντισηπτικά χωρίς οδηγία γιατρού.
• Πιέστε σταθερά το σημείο με καθαρές γάζες ή καθαρό πανί, ιδίως αν υπάρχει αιμορραγία. Αν το τραύμα βρίσκεται σε άκρο, κρατήστε το μέλος ψηλά.
• Αναζητήστε οπωσδήποτε ιατρική βοήθεια. Το τραύμα μπορεί να χρειαστεί εξειδικευμένο καθαρισμό, αντιτετανική κάλυψη και πιθανώς ράμματα, εάν είναι βαθύ.
• Καλέστε ΕΚΑΒ 166 ή 112 εάν το περιστατικό συμβεί σε απομακρυσμένη περιοχή ή αν η αιμορραγία είναι έντονη. Μέχρι να φτάσει βοήθεια, συνεχίστε την πίεση στο τραύμα.

Είναι δηλητηριώδες το δάγκωμα του λαγοκέφαλου;

Όχι, με βάση τις διαθέσιμες οδηγίες, το δάγκωμα του λαγοκέφαλου δεν είναι τοξικό. Ο κίνδυνος αφορά κυρίως τη μηχανική βλάβη από τα πολύ δυνατά δόντια του, τα οποία μπορούν να προκαλέσουν βαθιά τραύματα. Η μεγάλη τοξικότητα του λαγοκέφαλου αφορά κυρίως την κατανάλωσή του, επειδή το ψάρι περιέχει τετροδοτοξίνη.

Η τετροδοτοξίνη μπορεί να προκαλέσει σοβαρή δηλητηρίαση, νευρολογικά συμπτώματα, παράλυση και σε βαριές περιπτώσεις θάνατο. Η EFSA έχει αξιολογήσει τον κίνδυνο της τετροδοτοξίνης στα θαλασσινά, ενώ νεότερες μελέτες επιβεβαιώνουν ότι ο μεσογειακός λαγοκέφαλος παραμένει επικίνδυνος για ανθρώπινη κατανάλωση.

Λαγοκέφαλος και λεοντόψαρο: Πόσο κινδυνεύουν οι λουόμενοι;

Ο κίνδυνος για τους λουόμενους δεν είναι ο ίδιος στα δύο είδη.

Ο λαγοκέφαλος δεν είναι συνήθως επιθετικός προς τον άνθρωπο, αλλά μπορεί να δαγκώσει, ιδίως αν πλησιάσει πολύ κοντά σε λουόμενο, ψαρά ή αλιευτικό εξοπλισμό. Το πρόβλημα είναι οι ισχυρές σιαγόνες του.

Το λεοντόψαρο, αντίθετα, φέρει δηλητηριώδη αγκάθια στα πτερύγιά του. Δεν επιτίθεται ενεργά στον άνθρωπο, αλλά το τσίμπημα μπορεί να συμβεί αν κάποιος το αγγίξει, το πατήσει ή το χειριστεί χωρίς προστασία. Το δηλητήριο προκαλεί έντονο πόνο και φλεγμονή, ενώ σπανιότερα μπορεί να υπάρξουν σοβαρότερες αντιδράσεις.

Τι πρέπει να προσέχουν οι λουόμενοι

Οι λουόμενοι δεν χρειάζεται να πανικοβάλλονται, αλλά πρέπει να αποφεύγουν την επαφή με άγνωστα ψάρια, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου έχουν αναφερθεί λαγοκέφαλοι ή λεοντόψαρα.

Δεν αγγίζουμε, δεν πιάνουμε και δεν προσπαθούμε να απομακρύνουμε τέτοια ψάρια με γυμνά χέρια. Αν δούμε λαγοκέφαλο ή λεοντόψαρο κοντά στην ακτή, απομακρυνόμαστε ήρεμα και ενημερώνουμε τους ναυαγοσώστες ή τις αρμόδιες αρχές.

Το βασικό μήνυμα

Ο λαγοκέφαλος είναι επικίνδυνος κυρίως λόγω της τοξικότητάς του όταν καταναλωθεί και λόγω των σοβαρών τραυμάτων που μπορεί να προκαλέσει με το δάγκωμα. 

Το λεοντόψαρο είναι επικίνδυνο κυρίως λόγω των δηλητηριωδών αγκαθιών του. 

Και στις δύο περιπτώσεις, η καλύτερη προστασία είναι η αποφυγή επαφής και η άμεση ιατρική αξιολόγηση όταν υπάρξει τραυματισμός.