Το κολύμπι φέρνει υγεία: γιατί κάνει καλό σε σώμα, καρδιά και ψυχική ευεξία

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Το κολύμπι είναι μία από τις πιο ολοκληρωμένες μορφές άσκησης, γιατί γυμνάζει πολλούς μυς ταυτόχρονα χωρίς μεγάλη καταπόνηση σε αρθρώσεις και συνδέσμους. Η κολύμβηση μπορεί να βοηθήσει την καρδιά, τους πνεύμονες, την αντοχή, τη μυϊκή δύναμη και την ψυχική ευεξία. Το άρθρο εξηγεί γιατί το κολύμπι «φέρνει υγεία», αλλά και γιατί δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματα η καλύτερη άσκηση για αδυνάτισμα. 

Η κολύμβηση είναι μια ευεργετική άσκηση. Είναι ένα άθλημα ζωής που ωφελεί το σώμα και τον εαυτό μας, γενικότερα. 

Αλλά τι είναι αυτό που κάνει ωφέλιμο το κολύμπι; 

H κολύμβηση είναι μια δραστηριότητα,  που μπορεί να γίνεται σε όλη την διάρκεια της ζωής μας  και τα οφέλη που προσφέρει στην υγεία, αξίζουν τον κόπο ώστε να μπούμε στο νερό.

Δουλεύουν όλοι οι μύες του σώματος. Το κολύμπι μπορεί να βελτιώσει την γενική δύναμη ενός ατόμου, την καρδιαγγειακή λειτουργία και την αντοχή. Βέβαια σε αντίθεση με ό,τι παλαιότερα λεγόταν, δεν βοηθά την οστική πυκνότητα (οι ασκήσεις με βάρη ωφελούν περισσότερο την οστεοπόρωση), αλλά βοηθά σε όλες τις άλλες παθήσεις.

Γιατί να κολυμπάτε; 

• Για τα οφέλη στην υγεία και κυρίως στην καρδιά αλλά ακόμα και για την ψυχική υγεία. 
• Γιατί το καθημερινό τρέξιμο είναι επίπονο,
• Γιατί είναι ωραία η αίσθηση να πλέεις και να γλιστράς το νερό. 
• Γιατί μπορεί καλοκαιριάτικα να μας δροσίσει.

Αν ψάχνετε για ένα καταφύγιο από την ζέστη του καλοκαιριού, τότε μια βουτιά στο νερό είναι ακριβώς είναι αυτό που χρειάζεστε. Η κολύμβηση είναι ένας τρόπος για να δροσιστείτε. Ικανοποιεί θαυμάσια την ανάγκη για ψυχαγωγία σε άτομα και οικογένειες, με την διασκέδαση στην θάλασσα, την πισίνα και τις νεροτσουλίθρες.

Με το κολύμπι ακόμα και αν είναι κανείς δρομέας και προπονείται σε τακτική βάση, μπορεί να βρει μια δραστηριότητα που διατηρεί τον καρδιακό ρυθμό χωρίς να δημιουργεί μεγάλη καταπόνηση στο σώμα μας.

Αν πάλι ένας τραυματισμός εμποδίζει να ρίξετε το βάρος σας σε ένα γόνατο ή σε έναν αστράγαλο το κολύμπι προσφέρει μια άλλη μορφή άσκησης χωρίς σκελετικές καταπονήσεις. Το κολύμπι μπορεί να βοηθήσει για μια αεροβική άσκηση χωρίς το βάρος του σώματός μας να ενοχλεί την κάθε κίνηση.

Η τακτική κολύμβηση αυξάνει την αντοχή, τη μυϊκή δύναμη και την καρδιαγγειακή λειτουργία. Μπορεί να χρησιμεύσει ως παράλληλο στοιχείο κάποιας άλλης άσκησης. Πριν από την προπόνηση στο έδαφος, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το νερό για προθέρμανση. Η σταδιακή αύξηση του ρυθμού της καρδιάς και η μυική τόνωση επιτυγχάνονται εύκολα μέσα στο νερό.

Μετά την προπόνηση στο έδαφος, λίγο κολύμπι μπορεί να σας βοηθήσει να δροσιστείτε και να χαλαρώσετε ευκολότερα.

Το κολύμπι καίει θερμίδες σε ένα ποσοστό περίπου 3 θερμίδες το χιλιόμετρο ανά κιλό σωματικού βάρους. Εάν ζυγίζετε 68 κιλά και κάνετε 30 λεπτά κολύμπι για 1,5 χιλιόμετρο, τότε θα κάψετε περίπου 900 θερμίδες σε μια ώρα. Ωστόσο, πολλοί κολυμβητές δεν κολυμπούν πολύ γρήγορα, και πολλοί δεν μπορούν να κολυμπήσουν τέτοια απόσταση ή για τόση διάρκεια.

Η ομαδική προπόνηση είτε είναι αεροβική στο νερό είτε είναι κανονική προπόνηση κολύμβησης, βοηθά το άτομα να κοινωνικοποιηθούν. Η ανταλλαγή ιστοριών, η πρόκληση του ενός με τον άλλο, και η αίσθηση ότι μοιράζεσαι τη σκληρή άσκηση, κάνει την ομαδική προπόνηση μια εμπειρία που ανταμείβει.

Υπάρχουν και άλλα ψυχολογικά οφέλη από το κολύμπι. Χαλαρώστε και κολυμπήστε. Αφήστε το μυαλό σας να περιπλανηθεί, επικεντρώνοντας μόνο στο ρυθμό των κινήσεων σας. Αυτή η μορφή του διαλογισμού μπορεί να σας βοηθήσει να αποκτήσετε ένα αίσθημα ευεξίας, φεύγοντας από το νερό ανανεωμένοι και έτοιμοι να συνεχίσετε το υπόλοιπο της ημέρας σας. Πολλά άτομα ανακαλύπτουν άμεσο όφελος από την κολύμβηση.

Αναπτύσσουν δεξιότητες ζωής, όπως την αγάπη στον αθλητισμό, τη σωστή διαχείριση χρόνου, την αυτοπειθαρχία, το να θέτουν στόχους, καθώς και την αυξημένη αίσθηση της αυτό-αξίας μέσω της συμμετοχής στο άθλημα. Οι μαθητές κολυμβητές φαίνεται να τα καταφέρνουν καλύτερα στο σχολείο, σε γενικές γραμμές από ότι οι μη κολυμβητές.

Το κολύμπι δεν ενδείκνυται για χάσιμο βάρους, εξαιτίας της δροσιστικής επίδρασης του νερού.

Ενώ καίτε πολλές θερμίδες, όταν βγείτε από το νερό, αυτό το κάψιμο θερμίδων σταματά. Τα αθλήματα στην ξηρά, όπως το τρέξιμο ή το ποδήλατο μπορούν να καίνε το ίδιο ποσό θερμίδων ανά ώρα όπως το κολύμπι, αλλά μόλις σταματήσει η άσκηση συνήθως συνεχίζεται η καύση των θερμίδων για χρονικό διάστημα μέχρι και 18 ώρες μετά την προπόνηση. Αυτό συμβαίνει γιατί όταν βρίσκεστε στο νερό δεν θερμαίνεστε τόσο όσο όταν είστε εκτός νερού και το σώμα σας δεν χρειάζεται να δουλέψει για να σας δροσίσει, όταν η άσκηση λήξει.

Συμπέρασμα: Η κολύμβηση γυμνάζει όλο το σώμα, την καρδιά, τους πνεύμονες και τους μυς με την ελάχιστη καταπόνηση των συνδέσμων και των αρθρώσεων. Ενδείκνυται για αύξηση της φυσικής σας κατάστασης, αλλά ίσως δεν είναι ο καλύτερος τρόπος για να διώξετε τα περιττά κιλά.

Διαβάστε επίσης

• Η ευεργετική επίδραση αλλά και οι κίνδυνοι της άσκησης στους καρδιοπαθείς. Οδηγίες για ασφαλή άσκηση
• Χειμερινή κολύμβηση. Το καλό που προσφέρει στην υγεία αλλά και τι κινδύνους κρύβει;
• Πρόληψη του πνιγμού στο νερό. Οι πνιγμοί είναι η δεύτερη συχνότερη αιτία θανάτων λόγω ατυχημάτων, στα παιδιά κάτω των 14 ετών
• Τι να κάνετε αν μπει νερό στο αυτί σας
• Συμβουλές για να απολαύσετε μαζί με τα παιδιά σας τον ήλιο, τη θάλασσα, το κολύμπι, με ασφάλεια
  

Αλέξανδρου Γιατζίδη
Dr.
PhD
https://scholar.google.gr/citations?hl=el&user=x0_XklQAAAAJ

Πρώτη δημοσίευση: Ιούλιος 2013 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Αλέξανδρος Γιατζίδης, M.D.

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 13 Ιουνίου 2026

Θαλασσοθεραπεία: οφέλη της θάλασσας, συστατικά του θαλασσινού νερού και προσοχή

της Μαρίας Χιόνη, MSc φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής Αθηνών, ΕΚΠΑ, medlabnews.gr iatrikanea

Η θαλασσοθεραπεία αξιοποιεί το θαλασσινό νερό, τον αέρα, την άμμο, τον ήλιο και το θαλάσσιο περιβάλλον ως παράγοντες ευεξίας και υποστήριξης της υγείας. Το άρθρο εξηγεί ποια συστατικά περιέχει το θαλασσινό νερό, ποιες θεραπευτικές ιδιότητες αποδίδονται στη θάλασσα και σε ποιες περιπτώσεις χρειάζεται προσοχή. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο δέρμα, την κυκλοφορία, το αναπνευστικό, τη χαλάρωση, την άσκηση και τις αντενδείξεις. 

Η θάλασσα έχει θαυματουργές επιδράσεις στην υγεία μας. Η απεραντοσύνη της θάλασσας έκρυβε πάντοτε θεραπευτικές ιδιότητες, καθώς το θαλασσινό νερό είναι δύναμη ζωής. Μας διεγείρει, μας ανανεώνει, μας αναζωογονεί και μας προστατεύει.

Το αλμυρό νερό, η άμμος, ο ήλιος, το θαλασσινό αεράκι και η λάσπη δεν είναι όμως μόνο συνώνυμα της ξεκούρασης, αλλά πανάκεια για πολλές, μικρές και συχνά επίπονες ενοχλήσεις, προσφέρουν αναρίθμητες ευεργετικές ιδιότητες στο δέρμα, στην κυκλοφορία, αλλά και στον οργανισμό συνολικά.

Στην αρχαία Ελλάδα, ο Ιπποκράτης ήταν ο πρώτος που ασχολήθηκε με τις θεραπευτικές ιδιότητες του θαλασσινού νερού. Ήδη όμως από την εποχή του Ηρόδοτου αναφέρεται η χρήση της θαλασσοθεραπείας στην αντιμετώπιση ορισμένων παθήσεων. Στην Κω,  τον 4ο αιώνα π. X., ο Ιπποκράτης ιδρύει στην ιδιαίτερή του πατρίδα το σημαντικότερο από τα 300 συνολικά Ασκληπιεία της αρχαίας Ελλάδας, σε ένα εντυπωσιακό τοπίο γεμάτο κυπαρίσσια και πεύκα, αλλά με θέα στη θάλασσα. Οι θεραπευτικές ιδιότητες του θαλασσινού νερού ήταν γνωστές ήδη από την εποχή του θεμελιωτή της ιατρικής επιστήμης και πατέρα της υδροθεραπείας. Το μαρτυρά η δομή του Ασκληπιείου, όπου κρήνες, δεξαμενές θαλασσινού νερού και λουτρά είχαν την τιμητική τους. Τα ιστορικά συγγράμματα αναφέρουν τη θαλασσοθεραπεία ως μέθοδο αντιμετώπισης ασθενειών, από την εποχή του Ηροδότου και του Ευριπίδη. Το θαλασσινό νερό, πολύ περισσότερο από το κοινό πόσιμο νερό, θεωρείται από αρχαιοτάτων χρόνων άριστο μέσο κάθαρσης. «Θάλασσα κλύζει πάντα των ανθρώπων κακά» αναφέρει χαρακτηριστικά ο Ευριπίδης στην τραγωδία του Ιφιγένεια η εν Ταύροις, δηλαδή «η θάλασσα καθαρίζει όλα τα κακά των ανθρώπων».  Το αρχαίο απόφθεγμα έγινε σύγχρονη μέθοδος εναλλακτικής θεραπείας όταν στα 1899 ένας Γάλλος επιστήμονας ο Ρενέ Quinton, ανακάλυψε επιστημονικές βάσεις στην αρχαία θεραπεία της θαλασσοθεραπείας. Ο Γάλλος επιστήμονας, απέδειξε επιστημονικά ότι το θαλασσινό νερό έχει την ίδια σύσταση µε το πλάσμα του αίματος. Λίγο αργότερα δημιουργήθηκαν τα πρώτα κέντρα θεραπευτικής αγωγής με βάση το θαλασσινό νερό.


Τα πολύτιμα συστατικά που περιέχει η θάλασσα

Χαρακτηρίζεται από πολύ περιορισμένες αλλαγές στις φυσικές και χημικές ιδιότητες και στις εποχικές διακυμάνσεις στη θερμοκρασία (από 0-30°C) και στην περιεκτικότητα σε αλάτι. Επιπλέον, μέσω του φυτοπλαγκτόν, η θάλασσα μας προμηθεύει με οξυγόνο, αφού δεσμεύει το διοξείδιο του άνθρακα. Η απόδειξη ότι η θάλασσα αποτελεί πηγή ζωής βασίζεται στη γενική συγκρότηση της σύγχρονης πανίδας, αλλά κυρίως στην ομοιότητα της χημικής σύστασης των σωματικών υγρών του ανθρώπινου οργανισμού και του θαλασσινού νερού.

Το θαλασσινό νερό περιέχει και τα 92 μεταλλικά στοιχεία που βρίσκονται στη φύση και στον οργανισμό μας. Και ειδικότερα:

Μαγνήσιο: Είναι απαραίτητο τόσο για τη μυϊκή όσο και για τη νευρική δραστηριότητα του οργανισμού, για τη σταθεροποίηση της θερμοκρασίας σώματος, καθώς και για τη δομή των οστών.

Ασβέστιο: Απόλυτα αναγκαίο για την πήξη του αίματος και για τη μετάδοση των νευρικών ερεθισμάτων.

Νάτριο: Βοηθά στην ενυδάτωση των  κυττάρων, αφού παρακρατεί νερό στο εσωτερικό των μυών.

Ιώδιο: Σταθεροποιεί το μεταβολισμό και επεμβαίνει επιβοηθητικά στην ανάπτυξη.

Τα μπάνια στη θάλασσα δεν αποτελούν μόνο μια μορφή διασκέδασης. Η σύσταση του θαλασσινού νερού συμβάλλει στην αντιμετώπιση χρόνιων προβλημάτων υγείας ενώ προσφέρει και ένα αίσθημα αναζωογόνησης και ευεξίας. 

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ

1) ΚΥΚΛΟΦΟΡIΑ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ : Το κολύμπι σε θαλασσινό νερό μπορεί να διευκολύνει την κυκλοφορία του αίματος στο σώμα μας, μια και η είσοδος και η έξοδος από το νερό ισοδυναμεί με ένα είδος καρδιαγγειακής γυμναστικής.

2) ΤΟΞΙΝΕΣ :Ευνοείται η αποβολή των συσσωρευμένων τοξινών από τον οργανισμό.



3) ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ : Το θαλασσινό νερό περιέχει ζωτικά στοιχεία, βιταμίνες, ανόργανα άλατα, ιχνοστοιχεία, αμινοξέα και ζωντανούς μικροοργανισμούς ,που μπορούν να παράγουν αντιβιοτική και αντιβακτηριακή δράση συμβάλλοντας στην ορθή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Τα συστατικά του θαλασσινού νερού απορροφώνται εύκολα και χρησιμοποιούνται από το σώμα μας, ενώ κολυμπάμε.

4) ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ : Οι εισπνοές στη θάλασσα γίνονται πιο βαθιές, οι σφυγμοί μας επιταχύνονται καταπολεμώντας το άσθμα, τη βρογχίτιδα και άλλες παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος. Βελτιώνει σημαντικά την αναπνευστική λειτουργία, ενώ είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική στις κρίσεις του άσθματος και της αλλεργικής ρινίτιδας. Ωφελημένα από τη θαλασσινή αύρα βγαίνουν και τα άτομα με χρόνια ιγμορίτιδα, καθώς τους βοηθά στην αποσυμφόρηση του ρινικού συστήματος.

5) ΔΕΡΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ: Η έκθεση στον ήλιο(με προσοχή)  σε συνδυασμό με το θαλασσινό νερό  καθίσταται ευεργετική για ορισμένες δερματικές παθήσεις όπως η κνίδωση, το ατοπικό έκζεμα και η ψωρίαση, ενώ η υπεριώδης ακτινοβολία αποκαθιστά την ξηροδερμία.

6) ΧΑΛΑΡΩΣΗ: Ο ήχος των κυμάτων επηρεάζει τον εγκέφαλο μεταφέροντάς μας σε μια κατάσταση βαθιάς χαλάρωσης του μυαλού και του σώματος. Το μαγνήσιο, το λίθιο και το βρώμιο βοηθούν στη διατήρηση των επιπέδων ορισμένων ουσιών στον εγκέφαλο, σεροτονίνη, μελατονίνη, τρυπταμίνη, οι οποίες εμπλέκονται στην παθογένεση πολλών συναισθηματικών διαταραχών. Δεν είναι τυχαίο, το ότι το να ζει κάποιος κοντά στη θάλασσα, από μόνο του φαίνεται να επηρεάζει, τα επίπεδα του στρες. Ο ήχος της θάλασσας φαίνεται να μπορεί να αλλάζει το ρυθμό των εγκεφαλικών κυμάτων οδηγώντας μας σε ένα βαθύ διαλογιστικό επίπεδο. Μέσα από αυτό αναζωογονείται το μυαλό και το σώμα μας.

Ακόμα και ο φρέσκος αέρας της θάλασσας μας κάνει καλό αφού είναι φορτισμένος με πληθώρα αρνητικών ιόντων.  Τα αρνητικά ιόντα πέρα του ότι καταπολεμούν τις ελεύθερες ρίζες και βοηθούν στην οξυγόνωση του εγκεφάλου μας, εξισορροπούν και τα επίπεδα της σεροτονίνης του οργανισμού μας.

Η σεροτονίνη είναι ο νευροδιαβιβαστής εκείνος που έχει άμεση σχέση με τη διάθεση μας. Χαμηλά επίπεδα σεροτονίνης εμπλέκονται σε συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους. Ο θαλασσινός αέρας φαίνεται, λοιπόν, να μας βοηθά –και όχι τυχαία- να νιώθουμε μεγαλύτερη χαρά και ευδαιμονία.

7) ΑΣΚΗΣΗ: Στο νερό οι μύες καταφέρνουν να εργάζονται δίχως το βάρος του σώματος, οπότε είναι η ιδανική περίπτωση για να ασκηθούμε, χωρίς να καταβάλλουμε ιδιαίτερο κόπο. Ο άνθρωπος μέσα στο νερό αισθάνεται µόνο το 10% του βάρους του! Έτσι μειώνεται και η καταπόνηση των αρθρώσεων που στηρίζουν το σώμα, ισχία, γόνατα, λεκάνη, σπονδυλική στήλη και ταυτόχρονα μειώνεται και η πίεση στους μυς, τένοντες και συνδέσμους.

8) ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΡΕΥΜΑΤΙΣΜΩΝ : Το νερό της θάλασσας είναι ιδιαίτερα ευεργετικό σε παθήσεις του μυοσκελετικού συστήματος και όπως έχει αποδειχτεί, τα άτομα που κολυμπούν συστηματικά απαλλάσσονται από τέτοιου είδους ενοχλήσεις. Aν το θαλασσινό νερό θερμανθεί στους 38ο βαθμούς Κελσίου, είναι ιδιαίτερα χρήσιμο στη θεραπεία διαφόρων μορφών ρευματισμών, αφού βοηθά τις αρθρώσεις να ξαναβρούν την ελαστικότητά τους.

9) ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΑΫΠΝΙΑΣ :Το θαλασσινό νερό περιέχει πολλά ανόργανα άλατα που δρουν ως φυσικά υπναγωγά, που βελτιώνουν την ποιότητα του ύπνου και αντιμετωπίζουν την αϋπνία.

10) ΑΝΤΙΓΗΡΑΝΣΗ : Το δέρμα μας ανακτά τη λάμψη και τη φρεσκάδα του. Tα θαλάσσια άλατα απομακρύνουν τα νεκρά κύτταρα της επιδερμίδας, ενώ ταυτόχρονα το μαγνήσιο ενυδατώνει το δέρμα και βελτιώνει την τραχιά εμφάνιση της επιδερμίδας. Αποκαθιστά το κολλαγόνο. Τα φύκια είναι πλούσια σε ιχνοστοιχεία, μέταλλα, πρωτεΐνες και βιταμίνες και χρησιμοποιούνται για την ενυδάτωση της επιδερμίδας, της προστασίας από φλεγμονές, της προφύλαξης από τις ελεύθερες ρίζες και από τη διατήρηση της ελαστικότητάς της καθυστερώντας τη γήρανση.

Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα βρεθείτε στην παραλία νοιαστείτε όχι μόνο για το πώς θα μαυρίσετε αλλά και πως θα εκμεταλλευθείτε τις θαυματουργικές ιδιότητες της θάλασσας.

ΠΡΟΣΟΧΗ

Αντενδείξεις

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η θαλασσοθεραπεία όχι μόνο δεν είναι αποτελεσματική, αλλά μπορεί να δημιουργήσει βλάβες. Πρόκειται για περιπτώσεις όπου το άτομο πάσχει από:

-νεφρική ανεπάρκεια, διότι η ζέστη και η αύξηση της εξάτμισης υγρών θα υπέβαλλε σε στρες τα νεφρά.

-προβλήματα στην καρδιά, τα οποία δεν έχουν σταθεροποιηθεί ή ρυθμιστεί, διότι το θαλάσσιο κλίμα διεγείρει τη λειτουργία της καρδιάς και μπορεί -κατά συνέπεια- να επιδεινώσει τα συμπτώματα.

-ιδιαίτερες δερματικές παθήσεις, διότι το αλμυρό νερό η άμμος και ο ήλιος μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμούς

-δυσλειτουργίες του θυρεοειδή, ο οποίος αν υποβληθεί στην υψηλή συγκέντρωση ιωδίου που χαρακτηρίζει το θαλάσσιο περιβάλλον, θα απορυθμιστεί ακόμη περισσότερο.

-σοβαρή αναιμία ή όταν το άτομο αναρρώνει από σοβαρή πάθηση και είναι πολύ εξασθενημένο.

Διαβάστε επίσης

• Χειμερινή κολύμβηση. Το καλό που προσφέρει στην υγεία αλλά και τι κινδύνους κρύβει;
• Η ευεργετική άσκηση της κολύμβησης
• Η χειμερινή κολύμβηση είναι από τις υγιεινότερες μορφές άθλησης, ιδανική για το κλίμα της χώρας μας
• Η ευεργετική επίδραση αλλά και οι κίνδυνοι της άσκησης στους καρδιοπαθείς. Οδηγίες για ασφαλή άσκηση
• Πρόληψη του πνιγμού στο νερό. Οι πνιγμοί είναι η δεύτερη συχνότερη αιτία θανάτων λόγω ατυχημάτων, στα παιδιά κάτω των 14 ετών
• Τι να κάνετε αν μπει νερό στο αυτί σας

Πρώτη δημοσίευση: 1 Ιουνίου 2016 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Μαρία Χιόνη, MSc Φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής Αθηνών, ΕΚΠΑ

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 12 Ιουνίου 2026

«60 χρόνια ΕΠΕ – 5+1 Άξονες»: H Χάρτα της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας

medlabnews.gr iatrikanea

Σειρά παρεμβάσεων που αφορούν την πρόληψη των χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων (CRDs), σχεδίασε η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία (ΕΠΕ) με αφορμή τη συμπλήρωση 60 ετών από την ίδρυσή της. Με γενικό τίτλο «60 χρόνια ΕΠΕ – 5+1 Άξονες», η επιστημονική εταιρεία συνέταξε τη Χάρτα της ΕΠΕ, με δράσεις σε κρίσιμα ζητήματα δημόσιας υγείας για το αναπνευστικό σύστημα, την οποία παρουσίασε σε Συνέντευξη Τύπου, με τη συμμετοχή εκπροσώπων των ΜΜΕ, της Πολιτείας και θεσμικών φορέων του τομέα Υγείας. Οι 5+1 άξονες των παρεμβάσεων που περιλαμβάνονται στη Χάρτα, αφορούν: τους Εμβολιασμούς, την Παχυσαρκία, το Περιβάλλον και την Αναπνευστική Υγεία, τα Καπνικά Προϊόντα, την Έγκαιρη διάγνωση του Καρκίνου του Πνεύμονα.

Παρουσιάζοντας την πρωτοβουλία κατά τον χαιρετισμό του στη Συνέντευξη Τύπου, ο Πρόεδρος της ΕΠΕ, καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ Στέλιος Λουκίδης, τόνισε μεταξύ άλλων ότι «στόχος των παρεμβάσεων που καταγράφονται στη Χάρτα της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας είναι η ευαισθητοποίηση όλων των φορέων στα κρίσιμα ζητήματα δημόσιας υγείας που σχετίζονται με το αναπνευστικό σύστημα και ειδικότερα τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα (CRDs). Τα CRDs, μαζί με τα καρδιαγγειακά νοσήματα (CVDs), τον διαβήτη και τους καρκίνους, αποτελούν τις μη μεταδοτικές ασθένειες (NCDs) που ευθύνονται για το 90% των θανάτων και το 85% των ετών ζωής με αναπηρία στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Ειδικότερα τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα αποτελούν την έκτη κύρια αιτία θανάτου στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, προκαλώντας περίπου 400.000 θανάτους κάθε χρόνο ενώ το 80% όλων των θανάτων από χρόνια αναπνευστικά νοσήματα στην Περιφέρεια οφείλεται στη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια – ΧΑΠ (78,6%)».

Οι παράγοντες κινδύνου για τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα είναι κυρίως οι επιβλαβείς περιβαλλοντικές, επαγγελματικές και συμπεριφορικές επιδράσεις μέσω εισπνοής, ανέφερε ο κ. Λουκίδης. «Το κάπνισμα ξεχωρίζει ως ο κύριος αποτρέψιμος παράγοντας κινδύνου για μια σειρά αναπνευστικών και μη αναπνευστικών παθήσεων, με τη βλάβη να ξεκινά από το πρώτο κιόλας τσιγάρο. Επιπλέον, η αύξηση της χρήσης ηλεκτρονικών συστημάτων χορήγησης νικοτίνης (ηλεκτρονικά τσιγάρα) και προϊόντων θερμαινόμενου καπνού προσθέτει πολυπλοκότητα στο ζήτημα, δημιουργώντας νέους κινδύνους που επηρεάζουν τόσο τα άτομα όσο και τον ευρύτερο πληθυσμό».

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης ο Πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΕΟΔΥ, Καθηγητής Θεόδωρος Βασιλακόπουλος δήλωσε: «Ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας με γνώμονα τη Δημόσια Υγεία στην Ελλάδα, αγκαλιάζει οποιαδήποτε προσπάθεια επιστημονικών Εταιρειών για να προάγουν την πρόληψη. Άλλωστε, όντας Οργανισμός εποπτευόμενος από το Υπουργείο Υγείας, είναι η συνέχεια του Προγράμματος «Προλαμβάνω», το οποίο έχει σώσει τη ζωή σε αρκετούς συνανθρώπους μας και φιλοδοξεί να γίνει γέφυρα ανάμεσα, όχι μόνο στην πνευμονολογική Εταιρεία με την οποία υπογράψαμε τη χάρτα συνεργασίας σήμερα αλλά, και σε όλες τις επιστημονικές Εταιρείες ώστε να ενώσουμε τις δυνάμεις μας για το καλό του ελληνικού πληθυσμού».

Η Χάρτα αποτελεί πρωτοβουλία του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας (2023–2026) αποτελούμενου από τους Στυλιανό Λουκίδη – Πρόεδρο, Πέτρο Μπακάκο – Γενικό Γραμματέα, Νικόλαο Τζανάκη – Αντιπρόεδρο, Ελευθέριο Ζέρβα – Ταμία, Νικολέττα Ροβίνα – Ειδική Γραμματέα & Υπεύθυνη Εκπαίδευσης, Χαράλαμπο Μόσχο – Μέλος, Παρασκευή Κατσαούνου – Μέλος. Τελεί δε υπό την αιγίδα των οργανισμών και φορέων: Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας - ΕΟΔΥ, Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος - ΠΦΣ, Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος - ΣΦΕΕ, Ένωση Ασθενών Ελλάδος, Πανελλήνιος Σύλλογος για τα Πνευμονολογικά Νοσήματα «ΑΝΑΣΑ». Κατά την εκδήλωση, τη Χάρτα συνυπέγραψαν οι εκπρόσωποι των φορέων: Θεόδωρος Βασιλακόπουλος, Πρόεδρος Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), Απόστολος Βαλτάς, Πρόεδρος Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου (ΠΦΣ), Μιχάλης Χειμώνας, Γενικός Διευθυντής ΣΦΕΕ, Μέμη Τσεκούρα, Πρόεδρος Ένωσης Ασθενών Ελλάδας και Δημήτρης Κοντοπίδης, Πρόεδρος Πανελλήνιου Συλλόγου Ασθενών με Πνευμονολογικά Νοσήματα «ΑΝΑΣΑ».

Στο πλαίσιο των δράσεων ενημέρωσης και πρόληψης «60 χρόνια ΕΠΕ – 5+1 άξονες», παρουσιάστηκε το σποτ της εκστρατείας ευαισθητοποίησης για τη διακοπή χρήσης καπνικών προϊόντων με τίτλο «TIME OUT» και πρωταγωνιστές, σε φιλική συμμετοχή, παίκτες της ΚΑΕ ΑΡΗΣ. Η χρήση προϊόντων καπνού αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της δημόσιας υγείας και την κύρια αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας που μπορεί να προληφθεί, και αυτή είναι η κεντρική ιδέα της εκστρατείας.

Η Συνέντευξη Τύπου πραγματοποιήθηκε με την ευγενική υποστήριξη των φαρμακευτικών εταιρειών: ΒΙΑΝΕΞ Α.Ε., GSK, KENVUE, PFIZER, UNI-PHARMA, WINMEDICA.

| Η Χάρτα της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας |

| Εμβολιασμοί |

Οι αναπνευστικοί ιοί, όπως ο ιός της γρίπης, ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV) και ο SARS-CoV-2, ευθύνονται για την ενδημική έξαρση λοιμώξεων με ιδιαίτερη επιβάρυνση σε ανθρώπους με συγκεκριμένο ηλικιακό εύρος και υποκείμενα νοσήματα. Επιπλέον, βακτηριδιακά στελέχη, όπως ο πνευμονιόκοκκος (Streptococcus pneumoniae) για παράδειγμα, πολύ συχνά συμβάλλουν στην εμφάνιση λοιμώξεων σε υγιή άτομα και πολύ περισσότερο, σε άτομα που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου. Στους ασθενείς με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα τα στελέχη αυτά όχι μόνο συμβάλλουν στην εμφάνιση παροξύνσεων, αλλά και στην αύξηση του κινδύνου για νοσηλεία, για μηχανική υποστήριξη της αναπνοής και για θάνατο. Ο εμβολιασμός και η ανοσοποίηση του πληθυσμού έναντι ιών και άλλων παθογόνων είναι ένα προληπτικό μέτρο, που προσφέρει σημαντική προστασία, ιδιαίτερα στις ευπαθείς ομάδες. Παρά τα τεκμηριωμένα οφέλη και τη διαθεσιμότητα εμβολίων έναντι των αναπνευστικών λοιμώξεων η εμβολιαστική κάλυψη παραμένει χαμηλή στις ευπαθείς ομάδες. Αυτό οφείλεται σε διάφορους λόγους: ελλιπής πληροφόρηση, δισταγμός και προκατάληψη έναντι των εμβολιασμών, ανεπαρκής ενημέρωση των ασθενών από τους ιατρούς. Για το λόγο αυτό, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει αναγγείλει μια παγκόσμια στρατηγική που καλείται «Immunization Agenda 2030», που στοχεύει στη βελτίωση της εμβολιαστικής κάλυψης παγκοσμίως αίροντας τα εμπόδια για εμβολιασμό και ενισχύοντας την ενημέρωση μέσα από δράσεις για τα οφέλη από τον εμβολιασμό.

Στην Ελλάδα, η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών επικαιροποιεί το πρόγραμμα εμβολιασμών κάθε χρόνο, ενσωματώνοντας όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για το χρονοδιάγραμμα των εμβολιασμών, εστιάζοντας ειδικότερα στις ομάδες υψηλού κινδύνου. Ωστόσο, και στη χώρα μας η εμβολιαστική κάλυψη έναντι των αναπνευστικών λοιμώξεων παραμένει χαμηλή. Είναι λοιπόν προφανές για όλους τους παραπάνω λόγους πως υπάρχει σαφής και επιτακτική ανάγκη για υπεύθυνη και τεκμηριωμένη ευαισθητοποίηση/ενημέρωση των φορέων υγείας, υγειονομικών και κοινού για τη βελτίωση της στάσης απέναντι στους εμβολιασμούς.

Προτείνεται ο σχεδιασμός στοχευμένων δράσεων από την Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία (ΕΠΕ) προκειμένου: |1| Να υπάρξει μια τεκμηριωμένη καταγραφή της εμβολιαστικής κάλυψης στον Ελλαδικό χώρο, ιδιαίτερα στις ομάδες υψηλού κινδύνου. Η ΕΠΕ ήδη καταγράφει την εμβολιαστική κάλυψη αναπνευστικών ασθενών στην ΠΦΥ. |2| Να διενεργηθούν στοχευμένες δράσεις στην κοινότητα για την ανάδειξη της αναγκαιότητας του εμβολιασμού ως μέτρου πρόληψης λοιμώξεων, με έμφαση στις ομάδες υψηλού κινδύνου, μέσα από ενημέρωση για την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των εμβολίων. |3| Να ενισχυθεί η ενημέρωση γύρω από τα εμβόλια στην υγειονομική κοινότητα μέσα από τα συνέδρια και εκπαιδευτικά προγράμματα της ΕΠΕ και μέσω διεπιστημονικών συνεργασιών (πχ, με την Εταιρεία Λοιμώξεων). Στόχος επίσης των συνεργασιών είναι η εφαρμογή κοινών θεραπευτικών και ερευνητικών πρωτοκόλλων για τον αποτελεσματικότερο έλεγχο των ασθενών με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα και συννοσηρότητες (πχ, από το καρδιαγγειακό), και την καλύτερη ποιότητα ζωής τους. |4| Τέλος, προτείνεται η ενσωμάτωση της πληροφορίας εμβολιασμού σε ενότητα που θα ανοίγει αυτόματα με το φάκελο του ασθενούς στην ΗΔΙΚΑ, μέτρο που θα βοηθούσε την υπενθύμιση/ενημέρωση για εμβολιασμό των ασθενών σε κάθε πνευμονολογική επίσκεψη.

Νικολέττα Ροβίνα Πνευμονολόγος - Εντατικολόγος, Καθηγήτρια Πνευμονολογίας, Α’ Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Ειδική Γραμματέας & Υπεύθυνη Εκπαίδευσης της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας.

| Παχυσαρκία |

Η παχυσαρκία αναγνωρίστηκε ως νόσος περίπου μισό αιώνα πριν και αποτελεί σήμερα τη συχνότερη χρόνια και σύνθετη νόσο παγκοσμίως, οριζόμενη ως η υπερβολική συσσώρευση σωματικού λίπους που μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την υγεία. Τα τελευταία επιδημιολογικά δεδομένα αναφέρουν ότι σε παγκόσμιο επίπεδο 1,6 δισεκατομμύρια είναι υπέρβαροι και 650 εκατομμύρια των ενηλίκων παχύσαρκοι. Στην Ελλάδα, η κατάσταση είναι ιδιαιτέρως ανησυχητική, καθώς το 63% των ενηλίκων άνω των 18 ετών είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι, ενώ ο παιδικός πληθυσμός της χώρας εμφανίζει τα υψηλότερα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας και υπερβαρότητας στην Ευρώπη. ‘Ένα από τα συστήματα στα οποία επιδρά αρνητικά η παχυσαρκία είναι το Αναπνευστικό. Η περίσσεια λιπώδους ιστού μεταβάλλει τις μηχανικές ιδιότητες θώρακα και πνευμόνων, επηρεάζει τη διατασιμότητά τους, μειώνει τους πνευμονικούς όγκους, αυξάνει το έργο της αναπνοής, προκαλεί αύξηση της υπεραντιδραστικότητας των αεραγωγών. Παράλληλα, ο λιπώδης ιστός προάγει μια χρόνια συστηματική φλεγμονή, ενώ μέσω της αντίστασης στη λεπτίνη και στην ορεξίνη μπορεί να επηρεάσει τον κεντρικό έλεγχο της αναπνοής. Οι μεταβολές αυτές μπορεί να οδηγήσουν σε μειωμένο έλεγχο τόσο του Βρογχικού Άσθματος όσο και της Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ) μειώνοντας την αποτελεσματικότητα της θεραπείας, συχνότερες παροξύνσεις, νοσηλείες και επηρεασμό της ποιότητας ζωής των ασθενών. Επίσης σε υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης ή/και επιδείνωσης Συνδρόμου Αποφρακτικών Απνοιών Υποπνοιών στον Ύπνο (ΣΑΥ), Συνδρόμου Υποαερισμού Παχυσαρκίας, Πνευμονικής Υπέρτασης, Πνευμονικής Εμβολής, λοιμώξεων του αναπνευστικού.

Η ΕΠΕ προτείνει: |1| Διαχείριση του σωματικού βάρους οφείλει να αποτελεί κεντρικό πυλώνα στην πρόληψη, αντιμετώπιση και αποκατάσταση των αναπνευστικών συνεπειών της παχυσαρκίας αλλά και σε έναν υγιή τρόπο ζωής. |2| Αποτελεί ανάγκη η ευαισθητοποίηση/ενημέρωση των φορέων υγείας, υγειονομικών, κοινού για την παχυσαρκία ως παράγοντα κινδύνου της υγείας συνολικά και φυσικά του Αναπνευστικού. Σε συνεργασία με την Ελληνική Ιατρική Εταιρεία Παχυσαρκίας (ΕΙΕΠ) και λοιπούς επιστημονικούς φορείς για στοχευμένες δράσεις από τις μικρές ηλικίες έως την ενήλικη ζωή αναδεικνύοντας και τη σημασία της φυσικής δραστηριότητας και της υγιεινής διατροφής. Στόχοι επίσης της συνεργασίας αποτελούν η εφαρμογή κοινών θεραπευτικών και ερευνητικών πρωτοκόλλων για τον αποτελεσματικότερο έλεγχο των νοσημάτων, την επίτευξη των θεραπευτικών στόχων των ασθενών και την καλύτερη ποιότητα ζωής τους. |3| Επιπρόσθετα θα βοηθούσε η συστηματική καταγραφή δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) και άλλων μετρήσεων όπως περιμέτρου μέσης, λόγου μέσης-ισχίων ή λόγου μέσης προς ύψος, σε κάθε πνευμονολογική επίσκεψη, με τυποποιημένες διαδικασίες και μηχανισμό αυτόματης παραπομπής/συνεργασίας σε κατάλληλες δομές διαχείρισης βάρους όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο αλλά και |4| Η ενσωμάτωση της θεματικής της παχυσαρκίας στα ετήσια Πανελλήνια Πνευμονολογικά Συνέδρια και στα εκπαιδευτικά προγράμματα της ΕΠΕ, μέσω και διεπιστημονικών συνεργασιών.

Σοφία Σχίζα, Καθηγήτρια Πνευμονολογίας & Υπνολογίας, Head of ERS Assembly 4 Sleep Disordered Breathing, Head of Sleep Disorders Center, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Κρήτης.

| Περιβάλλον και Αναπνευστική Υγεία |

Η προστασία της ποιότητας του περιβάλλοντος και του αέρα αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για την πρόληψη των χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων και την προαγωγή της δημόσιας υγείας. Η Ελλάδα, όπως και πολλές χώρες της Μεσογείου, αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις όσον αφορά την ποιότητα του αέρα και τις επιπτώσεις της στην αναπνευστική υγεία. Στη χώρα μας οι συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων PM2.5 και PM10 σε μεγάλα αστικά κέντρα συχνά υπερβαίνουν τα επίπεδα που προτείνονται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO). Οι κύριες πηγές ατμοσφαιρικής ρύπανσης περιλαμβάνουν την κυκλοφορία οχημάτων, την αστική ρύπανση, τις βιομηχανικές δραστηριότητες και την καύση στερεών καυσίμων για θέρμανση.

Ειδικά φαινόμενα στην Ελλάδα

Επεισόδια αιθαλομίχλης κατά τους χειμερινούς μήνες λόγω καύσης ξύλου

Μεταφορά αφρικανικής σκόνης

Αυξημένη έκθεση σε καπνό από δασικές πυρκαγιές.

Επιπτώσεις στην υγεία

Η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί τον σημαντικότερο περιβαλλοντικό παράγοντα κινδύνου για τη δημόσια υγεία στην Ευρώπη. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του European Environment Agency (EEA) και του Global Burden of Disease, η μακροχρόνια έκθεση σε αιωρούμενα σωματίδια PM2.5 σχετίζεται με περίπου 10.000–12.000 πρόωρους θανάτους ετησίως στην Ελλάδα. Η ατμοσφαιρική ρύπανση συμβάλλει σημαντικά στο φορτίο νοσηρότητας μέσω αύξησης των: παροξύνσεων άσθματος, παροξύνσεων Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ), λοιμώξεων του αναπνευστικού συστήματος, νοσηλειών για καρδιοαναπνευστικά νοσήματα. Μελέτες σε ελληνικούς αστικούς πληθυσμούς έχουν δείξει ότι ακόμη και βραχυχρόνιες αυξήσεις στις συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων σχετίζονται με αυξημένες επισκέψεις στα τμήματα επειγόντων περιστατικών και αυξημένες εισαγωγές σε νοσοκομεία για αναπνευστικά νοσήματα, ιδιαίτερα σε ευάλωτες ομάδες πληθυσμού όπως τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι και οι ασθενείς με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η ατμοσφαιρική ρύπανση ευθύνεται για περισσότερους από 7 εκατομμύρια πρόωρους θανάτους ετησίως παγκοσμίως, ενώ σημαντικό μέρος αυτών σχετίζεται με νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος.

Οι κυριότεροι ρύποι που επηρεάζουν την αναπνευστική υγεία είναι: ∎ αιωρούμενα σωματίδια (PM2.5 και PM10) ∎ διοξείδιο του αζώτου (NO2 ) ∎ όζον (O3) ∎ διοξείδιο του θείου (SO2)

Η κλιματική αλλαγή αναμένεται να επιδεινώσει περαιτέρω το πρόβλημα μέσω: ∎ αύξησης των επεισοδίων ατμοσφαιρικής ρύπανσης ∎ αύξησης της συγκέντρωσης όζοντος ∎ αύξησης των δασικών πυρκαγιών ∎ μεταβολών στη διασπορά αλλεργιογόνων. Η αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών παραγόντων κινδύνου αποτελεί βασικό στοιχείο μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής πρόληψης των χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων. Προτάσεις δράσεων |1| Ενίσχυση της παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα ∎ ενίσχυση των εθνικών συστημάτων παρακολούθησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης ∎ συστηματική δημοσιοποίηση δεδομένων ποιότητας αέρα ∎ σύνδεση των περιβαλλοντικών δεδομένων με δείκτες υγείας ∎ υιοθέτηση των ορίων ποιότητας αέρα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO Air Quality Guidelines 2021). |2| Ενημέρωση και εκπαίδευση του πληθυσμού ∎ εκστρατείες ενημέρωσης για τις επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην υγεία αλλά και για την ρύπανση των εσωτερικών χώρων ( indoor air pollution) που αποτελεί σημαντικό αλλά συχνά υποεκτιμημένο παράγοντα κινδύνου για την αναπνευστική υγεία ∎ ενημέρωση για τα πρόσφατα δεδομένα αυξανόμενης τεκμηρίωσης ότι η έκθεση σε πλαστικά και σχετικές χημικές ουσίες επηρεάζει την υγεία του αναπνευστικού (ανάπτυξη εκπαιδευτικού υλικού, ενημέρωση παιδιάτρων, εκπαιδευτικών) ∎ ανάπτυξη εκπαιδευτικού υλικού για ασθενείς με άσθμα και ΧΑΠ ∎ ενημέρωση για μέτρα μείωσης της έκθεσης σε περιόδους αυξημένης ρύπανσης. |3| Ενσωμάτωση της αναπνευστικής υγείας στις περιβαλλοντικές πολιτικές ∎ συμμετοχή της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας στη διαμόρφωση πολιτικών για την ποιότητα του αέρα ∎ ενσωμάτωση δεικτών υγείας σε στρατηγικές περιβάλλοντος και κλιματικής αλλαγής. |4| Προστασία ευάλωτων ομάδων ∎ ανάπτυξη κατευθυντήριων οδηγιών για ασθενείς με αναπνευστικά νοσήματα ∎ συστάσεις για προστασία κατά τη διάρκεια περιόδων αυξημένης ρύπανσης ή δασικών πυρκαγιών ∎ ενίσχυση της πρόληψης σε σχολεία και ευάλωτους πληθυσμούς.

Ζαφειρία Μπαρμπαρέσσου, Πνευμονολόγος, Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν. Σάμου, Συντονίστρια της Ομάδας Εργασίας ΕΠΕ για Διακοπή Καπνίσματος, Κλιματική Αλλαγή & Προαγωγή της Υγείας.

| Καπνικά προϊόντα |

Υφιστάμενο πρόβλημα και επιδημιολογική διάσταση

Η χρήση προϊόντων καπνού αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της δημόσιας υγείας και την κύρια αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας που μπορεί να προληφθεί. Συγκεκριμένα αποτελεί έναν από τους κύριους παράγοντες κινδύνου για τα σημαντικότερα χρόνια νοσήματα (Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, Στεφανιαία Νόσο, Αγγειακά Εγκεφαλικά επεισόδια, Σακχαρώδη Διαβήτη κλπ.), συμπεριλαμβανομένων δεκαέξι μορφών καρκίνου (κυρίως του πνεύμονα και του ουροποιητικού). Επιπρόσθετα της νοσηρότητας και της θνητότητας πάνω από 400.000 DALYs (έτη ζωής σε κατάσταση αναπηρίας) αποδίδονται στο κάπνισμα στην Ελλάδα (2021). Παρά τη μείωση των ποσοστών καπνίσματος, το 2024 το 38% των Ελλήνων ενηλίκων εξακολουθεί να χρησιμοποιεί προϊόντα καπνού. Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, το 2024 το 31% των ενηλίκων χρησιμοποιεί παραδοσιακά τσιγάρα, ενώ το 24% είναι αποκλειστικοί χρήστες συμβατικών τσιγάρων, το 4% είναι αποκλειστικοί χρήστες προϊόντων θερμαινόμενου καπνού και το 3% είναι αποκλειστικοί χρήστες ηλεκτρονικών τσιγάρων. Σχεδόν 1 στους 10 (8%) κάνει πολλαπλή (διπλή ή τριπλή) χρήση. Η χρήση των καπνικών προϊόντων δεν αποτελεί απλή συνήθεια, καθώς η έντονη εξάρτηση που προκαλεί η νικοτίνη διαιωνίζει τη χρήση τους. Συγκεκριμένα η εξάρτηση από τη νικοτίνη έχει ταξινομηθεί από τον ΠΟΥ ως χρόνια νόσος. Η αναγνώριση της εξάρτησης της νικοτίνης ως χρόνιας νόσου δεν αποσκοπεί στον στιγματισμό των καπνιστών, αλλά αντίθετα στη συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας οργανωμένης ιατρικής βοήθειας για την απεξάρτηση των καπνιστών. Συγκεκριμένα αν και το 75% των καπνιστών γνωρίζει τις δυσμενείς επιπτώσεις που αυτό έχει στην υγεία του και επιθυμεί να διακόψει και το 40% έχει αποπειραθεί να διακόψει, μόνο το 3-5% έχει καταφέρει να διακόψει χωρίς ιατρική βοήθεια. Αντίθετα τα ποσοστά αυτά εκτοξεύονται στο 35-65% σε εξειδικευμένα ιατρεία διακοπής καπνίσματος και ακόμη περισσότερο όταν αποζημιώνεται η φαρμακευτική αγωγή.

Προτεινόμενες παρεμβάσεις και ενέργειες:

|1| Κατάρτιση επικαιροποιημένων οδηγιών διακοπής καπνίσματος. |2| Δημιουργία ιατρείων διακοπής καπνίσματος σε όλη την επικράτεια. |3| Απαγόρευση της αγοράς καπνικών προϊόντων από ανήλικους, απαγόρευση της διαφήμισης των καπνικών προϊόντων. |4| Αποζημίωση της φαρμακευτικής αγωγής σε καπνιστές που ακολουθούν θεραπεία σε ιατρεία διακοπής καπνίσματος. |5| Απαγόρευση της προσθήκης πρόσθετων γεύσεων σε ηλεκτρονικά και θερμαινόμενα τσιγάρα. |6| Αναγραφή της τηλεφωνικής γραμμής υποστήριξης των καπνιστών από τον ΕΟΔΥ (1135) στα καπνικά προϊόντα και ενίσχυση αυτής. |7| Εφαρμογή της απαγόρευσης χρήσης καπνικών προϊόντων σε δημόσιους χώρους και επέκταση αυτής σε εξωτερικούς χώρους όπως παιδότοποι κλπ. |8| Εφαρμογή προγραμμάτων πρόληψης στα πλαίσια σχολικής αγωγής. |9| Εφαρμογή των άρθρων του FCTC που έχει υπογραφεί από τη χώρα μας από το 2005. |10| Άρνηση της ιατρικής κοινότητας για χρηματοδότηση από την καπνοβιομηχανία κι εφαρμογή κυρώσεων σε όσους χρηματοδοτούνται από αυτή.

Παρασκευή Κατσαούνου, Καθηγήτρια Πνευμονολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Μονάδα Πνευμονολογίας & Αναπνευστικής Ανεπάρκειας Α’ ΚΕΘ Γ.Ν.Α. «Ευαγγελισμός», Εθνικός Αντιπρόσωπος ERS & IRC – Σχέσεις με Διεθνείς Εταιρείες της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας.

| Έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα |

Υφιστάμενο πρόβλημα και επιδημιολογική διάσταση

Ο καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία, καθώς παραμένει η πρώτη αιτία θανάτου από κακοήθεια παγκοσμίως αλλά και στην Ελλάδα. Παρά τις σημαντικές εξελίξεις στις θεραπευτικές προσεγγίσεις, η συνολική πρόγνωση των ασθενών εξακολουθεί να είναι δυσμενής, κυρίως λόγω της καθυστερημένης διάγνωσης. ∎ Η πλειονότητα των ασθενών διαγιγνώσκεται σε προχωρημένα στάδια όπου οι θεραπευτικές επιλογές είναι περιορισμένες και το προσδόκιμο επιβίωσης χαμηλό. ∎ Η 5ετής επιβίωση στην προχωρημένη νόσο παραμένει ακόμα και σήμερα κάτω του 20%, ενώ σε πρώιμα στάδια μπορεί να ξεπεράσει το 80%, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης. ∎ Το κάπνισμα αποτελεί τον κυριότερο παράγοντα κινδύνου και ευθύνεται για περίπου 85–90% των περιπτώσεων, ενώ σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και περιβαλλοντικοί και επαγγελματικοί παράγοντες (π.χ. έκθεση σε αμίαντο, ατμοσφαιρική ρύπανση). ∎ Παρατηρείται αυξανόμενη επίπτωση σε γυναίκες, καθώς και μετατόπιση της νόσου σε νεότερες ηλικιακές ομάδες, αντανακλώντας μεταβολές στα πρότυπα του καπνίσματος. ∎ Στην Ελλάδα δεν υφίσταται μέχρι σήμερα οργανωμένο εθνικό πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του πνεύμονα, γεγονός που οδηγεί σε χαμηλά ποσοστά πρώιμης διάγνωσης. ∎ Η ενημέρωση του γενικού πληθυσμού σχετικά με τα πρώιμα συμπτώματα της νόσου (επίμονος βήχας, δύσπνοια, απώλεια βάρους) παραμένει περιορισμένη, με αποτέλεσμα την καθυστερημένη αναζήτηση ιατρικής βοήθειας. ∎ Η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας δεν είναι πάντα επαρκώς ενημερωμένη ή εκπαιδευμένη για την έγκαιρη αναγνώριση και διαχείριση ύποπτων περιστατικών. ∎ Η απουσία ολοκληρωμένων μητρώων καταγραφής περιστατικών περιορίζει τη δυνατότητα αξιόπιστης επιδημιολογικής επιτήρησης και αξιολόγησης πολιτικών υγείας. Η συνολική εικόνα υπογραμμίζει την ανάγκη για μια συντονισμένη, πολύ-επίπεδη στρατηγική που θα στοχεύει στην πρώιμη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα και, κατ’ επέκταση, στη μείωση της θνητότητας.

Προτεινόμενες παρεμβάσεις και ενέργειες της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας

Η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στον σχεδιασμό και την υλοποίηση δράσεων που θα ενισχύσουν την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα, μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων: ∎ Προώθηση εθνικού προγράμματος προσυμπτωματικού ελέγχου καρκίνου του πνεύμονα (ΠΕΚΠ): Υποστήριξη της καθιέρωσης οργανωμένου προγράμματος screening με αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης (LDCT) για πληθυσμούς υψηλού κινδύνου (π.χ. καπνιστές ή πρώην καπνιστές συγκεκριμένης ηλικιακής ομάδας), σύμφωνα με διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες. ∎ Κατάρτιση και επικαιροποίηση κατευθυντήριων οδηγιών: Ανάπτυξη εθνικών οδηγιών για την έγκαιρη ανίχνευση, τη διαγνωστική προσέγγιση και τη διαχείριση ύποπτων ευρημάτων, με στόχο την ομοιογένεια στην κλινική πρακτική. ∎ Εκπαίδευση επαγγελματιών υγείας: Οργάνωση εκπαιδευτικών προγραμμάτων για ιατρούς πρωτοβάθμιας φροντίδας και άλλους επαγγελματίες υγείας, με έμφαση στην αναγνώριση πρώιμων συμπτωμάτων και την ταχεία παραπομπή καθώς και την ορθή εφαρμογή ενός προγράμματος ΠΕΚΠ. ∎ Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση κοινού: Σχεδιασμός και υλοποίηση εκστρατειών ενημέρωσης σχετικά με τους παράγοντες κινδύνου και τα πρώιμα συμπτώματα, αξιοποιώντας σύγχρονα μέσα επικοινωνίας και στοχευμένες δράσεις σε ευάλωτες ομάδες. ∎ Βελτίωση πρόσβασης σε διαγνωστικές υπηρεσίες: Υποστήριξη πολιτικών που διασφαλίζουν ισότιμη πρόσβαση σε διαγνωστικές εξετάσεις υψηλής ποιότητας σε όλη την επικράτεια. ∎ Δημιουργία εθνικού μητρώου καρκίνου πνεύμονα: Συμβολή στην ανάπτυξη και λειτουργία μητρώου ασθενών με καρκίνο πνεύμονα, για την καταγραφή δεδομένων, την παρακολούθηση δεικτών υγείας και την αξιολόγηση των παρεμβάσεων. ∎ Σύνδεση με δράσεις πρόληψης (προγράμματα διακοπής καπνίσματος): Ενσωμάτωση της έγκαιρης διάγνωσης σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πρόληψης, με έμφαση στη μείωση του καπνίσματος και την προαγωγή υγιεινών συμπεριφορών. ∎ Συνεργασία με θεσμικούς φορείς: Ενεργή συμμετοχή στον διάλογο με το Υπουργείο Υγείας και άλλους αρμόδιους οργανισμούς αλλά και τους συλλόγους ασθενών για την ενσωμάτωση της έγκαιρης διάγνωσης στις εθνικές πολιτικές υγείας. Το παραπάνω πλαίσιο παρεμβάσεων αποσκοπεί στη μείωση της θνητότητας από καρκίνο του πνεύμονα μέσω της έγκαιρης διάγνωσης και της βελτίωσης της πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη βελτίωση της δημόσιας υγείας στη χώρα.

Ελευθέριος Ζέρβας, Συντονιστής Διευθυντής 7ης Πνευμονολογικής Κλινικής ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Ταμίας της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας.

Καρκίνος πνεύμονα: Οι νέες θεραπείες που ξεχώρισαν στο Αμερικανικό Συνέδριο Ογκολογίας (ASCO) 2026.

medlabnews.gr iatrikanea 

 

Μελέτες που αλλάζουν το θεραπευτικό τοπίο του καρκίνου του πνεύμονα

Σημαντικές μελέτες για τον καρκίνο του πνεύμονα ανακοινώθηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας, ASCO 2026, φέρνοντας νέα δεδομένα τόσο στην πρώιμη όσο και στην προχωρημένη νόσο.

Στο επίκεντρο βρέθηκαν δύο θεραπευτικές προσεγγίσεις: η επικουρική στοχευμένη θεραπεία με selpercatinib σε ασθενείς με πρώιμο μη μικροκυτταρικό καρκίνο πνεύμονα με αναδιάταξη του γονιδίου RET, και ο συνδυασμός του νέου διειδικού αντισώματος ivonescimab με χημειοθεραπεία σε ασθενείς με προχωρημένο πλακώδες μη μικροκυτταρικό καρκίνο πνεύμονα.

Τα στοιχεία προέρχονται από τις μελέτες LIBRETTO-432 και HARMONi-6, οι οποίες παρουσιάστηκαν στο ASCO 2026 και θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές για την κλινική πράξη.

Selpercatinib: Μείωση του κινδύνου υποτροπής στον πρώιμο RET-θετικό καρκίνο πνεύμονα

Η μελέτη LIBRETTO-432 αξιολόγησε το selpercatinib ως επικουρική θεραπεία σε ασθενείς με πρώιμο μη μικροκυτταρικό καρκίνο πνεύμονα σταδίου IB–IIIA, των οποίων ο όγκος έφερε αναδιάταξη του γονιδίου RET.

Το selpercatinib είναι εκλεκτικός αναστολέας της κινάσης RET. Στοχεύει την παθολογικά ενεργοποιημένη RET σηματοδότηση, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε ογκογένεση και ανεξέλεγκτο πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που παρουσιάστηκαν, η επικουρική θεραπεία με selpercatinib μετά από χειρουργική εκτομή ή/και ριζική ακτινοθεραπεία μείωσε τον κίνδυνο υποτροπής, εξέλιξης ή θανάτου κατά 83% σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Στα δύο χρόνια, το 94% των ασθενών που έλαβαν selpercatinib παρέμεναν χωρίς υποτροπή, έναντι 70% στην ομάδα που δεν έλαβε το φάρμακο. Τα δεδομένα αυτά δημοσιεύθηκαν και στο New England Journal of Medicine.

Η σημασία της μελέτης είναι μεγάλη, διότι πρόκειται για την πρώτη θετική μελέτη φάσης III επικουρικής θεραπείας με εκλεκτικό αναστολέα RET στον πρώιμο RET-θετικό μη μικροκυτταρικό καρκίνο πνεύμονα.

Γιατί είναι σημαντικός ο μοριακός έλεγχος

Οι αναδιατάξεις του γονιδίου RET αφορούν μικρό ποσοστό των ασθενών με μη μικροκυτταρικό καρκίνο πνεύμονα, περίπου 1–2%, αλλά έχουν ιδιαίτερη κλινική σημασία. Συχνότερα παρατηρούνται σε νεότερους ασθενείς, μη καπνιστές και σε αδενοκαρκινώματα.

Τα νέα δεδομένα ενισχύουν ακόμη περισσότερο την ανάγκη για πλήρη μοριακό έλεγχο, ιδανικά με τεχνολογίες νέας γενιάς, όπως το NGS, όχι μόνο στη μεταστατική νόσο αλλά και κατά τη διάγνωση της πρώιμης νόσου, όταν υπάρχει δυνατότητα ριζικής θεραπείας.

Μέχρι σήμερα, το selpercatinib είχε ήδη ένδειξη για προχωρημένο ή μεταστατικό RET fusion-positive μη μικροκυτταρικό καρκίνο πνεύμονα. Ο EMA έχει αναρτήσει επικαιροποιημένη ένδειξη για το Retsevmo σε προχωρημένο RET fusion-positive NSCLC, με επιλογή ασθενών βάσει βιοδείκτη.

Ivonescimab: Νέο διειδικό αντίσωμα στον προχωρημένο πλακώδη καρκίνο πνεύμονα

Η δεύτερη σημαντική μελέτη αφορά το ivonescimab, ένα νέο διειδικό αντίσωμα που στοχεύει ταυτόχρονα δύο κρίσιμους μηχανισμούς: τον άξονα PD-1, που σχετίζεται με τη διαφυγή του όγκου από το ανοσοποιητικό σύστημα, και τον VEGF, που σχετίζεται με την αγγειογένεση.

Στη μελέτη HARMONi-6, το ivonescimab σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία συγκρίθηκε με tislelizumab και χημειοθεραπεία σε ασθενείς με προχωρημένο πλακώδες μη μικροκυτταρικό καρκίνο πνεύμονα. Η ASCO αναφέρει ότι ο συνδυασμός ivonescimab και χημειοθεραπείας βελτίωσε τη συνολική επιβίωση και την επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου σε σχέση με τον συγκριτικό βραχίονα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το ivonescimab μείωσε τον κίνδυνο εξέλιξης της νόσου κατά περίπου 40% και τον κίνδυνο θανάτου κατά 34%. Στα δύο χρόνια, το 65% των ασθενών που έλαβαν ivonescimab παρέμεναν εν ζωή, έναντι 49% στην ομάδα σύγκρισης.

Τι πρέπει να κρατήσουν οι ασθενείς

Τα νέα δεδομένα δεν σημαίνουν ότι όλοι οι ασθενείς με καρκίνο πνεύμονα θα λάβουν τις ίδιες θεραπείες. Δείχνουν όμως ότι η θεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα γίνεται ολοένα και περισσότερο εξατομικευμένη.

Για τους ασθενείς με RET-θετική νόσο, η αναγνώριση της μοριακής αλλοίωσης μπορεί να καθορίσει την επιλογή μιας στοχευμένης θεραπείας. Για τους ασθενείς με πλακώδη μη μικροκυτταρικό καρκίνο πνεύμονα, τα δεδομένα για το ivonescimab ανοίγουν έναν νέο δρόμο στην ανοσοθεραπεία, με ταυτόχρονη στόχευση ανοσολογικής διαφυγής και αγγειογένεσης.

Ωστόσο, το ivonescimab δεν αποτελεί ακόμη καθιερωμένη θεραπευτική επιλογή σε όλες τις χώρες. Η HARMONi-6 πραγματοποιήθηκε στην Κίνα και η διεθνής αξιολόγηση των δεδομένων, καθώς και οι εγκρίσεις από ρυθμιστικές αρχές όπως FDA και EMA, είναι κρίσιμα βήματα πριν από την ευρεία εφαρμογή του στην καθημερινή κλινική πράξη.

Συμπέρασμα

Οι μελέτες που παρουσιάστηκαν στο ASCO 2026 δείχνουν ότι ο καρκίνος του πνεύμονα περνά σε μια νέα φάση θεραπευτικής ακρίβειας.

Η μελέτη LIBRETTO-432 φέρνει τη στοχευμένη θεραπεία με selpercatinib στην πρώιμη RET-θετική νόσο, μειώνοντας εντυπωσιακά τον κίνδυνο υποτροπής. Παράλληλα, η HARMONi-6 δείχνει ότι τα διειδικά αντισώματα, όπως το ivonescimab, μπορεί να βελτιώσουν την επιβίωση στον προχωρημένο πλακώδη μη μικροκυτταρικό καρκίνο πνεύμονα.

Το βασικό μήνυμα είναι σαφές: ο μοριακός έλεγχος και η εξατομικευμένη θεραπεία δεν είναι πλέον πολυτέλεια, αλλά αναγκαίο εργαλείο στη σύγχρονη ογκολογία.

Τζίντζερ ή πιπερόριζα: ιδιότητες για στομάχι, κρυολόγημα, χοληστερίνη και διαβήτη

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr iatrikanea

Το τζίντζερ, ή αλλιώς πιπερόριζα, είναι ένα από τα πιο γνωστά βότανα με χρήση στη διατροφή και στην παραδοσιακή αντιμετώπιση πεπτικών και αναπνευστικών ενοχλήσεων. Το άρθρο εξηγεί τι περιέχει η πιπερόριζα, ποια είναι η θρεπτική της αξία και πώς συνδέεται με τη δυσπεψία, τη ναυτία, το κρυολόγημα, τη χοληστερίνη, το σάκχαρο, την αρθρίτιδα και τη δίαιτα. Περιλαμβάνει επίσης προφυλάξεις για άτομα με πέτρες στη χολή και εγκύους. 

Το τζίντζερ, ή αλλιώς πιπερόριζα, θεωρείται ένα από τα πιο θρεπτικά βότανα παγκοσμίως. Ιδιαίτερα στην Ασία, αποτελεί μέρος της καθημερινής διατροφής, επειδή βοηθά στην πέψη και δυναμώνει τον ανθρώπινο οργανισμό.

Η  πιπερόριζα ή τζίντζερ, προέρχεται από ένα ποώδες πολυετές φυτό, που  ονομάζεται Zingiber officinalis και  ανήκει στην  οικογένεια Zingiberaceae, την  ίδια δηλαδή όπου ανήκει και το  κάρδαμο, η galanga και ο κουρκουμας. Κατάγεται από την  Άπω  Ανατολή και  καλλιεργείται στην  Νότια Ασία, την  Ανατολική Αφρική αλλά και στην  Καραϊβική. Ο μεγαλύτερος παραγωγός πιπερόριζας είναι η  Ινδία, που  κατέχει  ποσοστό 35% της  παγκόσμιας  παραγωγής. 

Η  λέξη τζίντζερ, προέρχεται από την  αρχαία ινδική λέξη singivera. 

Η  πιπερόριζα έφτασε στην  Δύση μέσω της  Ελλάδας, όπου την  έφεραν οι  επιζήσαντες στρατιώτες του  Μεγάλου Αλεξάνδρου, επιστρέφοντας στην  πατρίδα μετά το  πέρας των μεγάλων εκστρατειών. 
Η  αρχική της  ονομασία υπέστη διάφορες αλλαγές στην  γλώσσα της  κάθε χώρας, ανάλογα με τους  επικρατούντες κανόνες ευφωνίας, και  έτσι θα την  συναντήσετε με τις  ακόλουθες ονομασίες : ginger στα αγγλικά, zenzero στα  ιταλικά,  gingembre στα  γαλλικά, ingwer στα  γερμανικά, jengibre στα  ισπανικά, zencefil στα  τούρκικα.  Σύμφωνα με  κάποιους άλλους μελετητές της  ετυμολογίας, η  λέξη zingiber προέρχεται από το  αραβικό zind-schabil, που  σημαίνει ρίζα.  Εξ'αλλου, το φυτό παρουσιάζεται με  διαφορετικές μεταξύ τους  ονομασίες ακόμη και στις  χώρες στις οποίες καλλιεργείται. 

Το  φυτό της  πιπερόριζας, αποτελείται από ένα  σαρκώδες ρίζωμα, με πυκνές διακλαδώσεις, από το  οποίο ξεκινούν δυο είδη  βλαστών: το  ένα είδος είναι ψηλοί, στείροι και  κούφιοι, και  σχηματίζουν τα  φύλλα που  είναι επιμήκη και  λογχοειδή, το  άλλο είδος είναι πιο  κοντοί, γόνιμοι και  καταλήγουν σε  κωνοειδείς ταξιανθίες που  αποτελούνται από  άνθη κιτρινοπράσινα με  κοκκινωπές κηλίδες. Ο καρπός της  πιπερόριζας είναι μια  κάψα, που  χωρίζεται σε 7  εσωτερικά διαμερίσματα που  περιέχουν  πολυάριθμους  σπόρους. Σήμερα, η ποιοτικότερη πιπερόριζα καλλιεργείται στην Καραϊβική. Είναι αγαπημένο και απαραίτητο συστατικό της ινδικής, ιαπωνικής και κινεζικής κουζίνας.

Tι περιέχει η πιπερόριζα :

Το τζίντζερ αποτελείται σε μεγάλο ποσοστό από νερό (περίπου 80%). Επιπλέον, περιέχει αρκετό κάλιο, ψευδάργυρο, και πολυφαινόλες, στις οποίες οφείλονται κάποιες από τις ωφέλιμες δράσεις του. Tο ενεργό συστατικό της πιπερόριζας είναι η τζιντζερόλη, η οποία, όταν μαγειρευτεί, έχει πικάντικο άρωμα και μια γλυκιά και ταυτόχρονα πιπεράτη γεύση. Η ρίζα αυτού του βοτάνου έχει λίγες θερμίδες, αλλά είναι πολύ πλούσια πηγή πολλών βασικών θρεπτικών συστατικών και βιταμινών.

Θρεπτική αξία ανά 100 γρ. τζίντζερ

Ενέργεια: 80 kcal / Λιπαρά: 0,4 γρ. / Yδατάνθρακες: 18 γρ. / Φυτικές ίνες: 2 γρ. / Πρωτεΐνες: 2 γρ. / Mαγνήσιο: 43 mg / Xαλκός: 2 mg / Kάλιο: 415 mg / Φώσφορο: 34 mg / Aσβέστιο: 16 mg /Nάτριο: 13 mg / Bιταμίνη C: 5 mg / Φυλλικό οξύ: 11 μg

Πώς σας ωφελεί;
Oι Kινέζοι το συνιστούν εδώ και 2000 χρόνια για τη βελτίωση στομαχικών διαταραχών και για την καλύτερη λειτουργία του πεπτικού συστήματος. Tα αιθέρια έλαιά του και άλλα συστατικά του του προσδίδουν ορισμένες από τις πολύτιμες ιδιότητές του. Οι ευεργετικές ιδιότητες της πιπερόριζας είναι πολλές και η μαγειρική της αξία είναι μεγάλη. Το τζίντζερ έχει την ιδιότητα να ανακουφίζει από τη ναυτία και να αποτρέπει τον εμετό, είναι πολύ ευεργετικό για το ανοσοποιητικό σύστημα και ρυθμίζει την πίεση του αίματος. Σε συνδυασμό με τις σταφίδες σε ένα ζεστό ρόφημα, ρίχνει τον υψηλό πυρετό. Ειδικά για τους ηλικιωμένους αποτελεί ένα φυσικό ενδυναμωτικό βότανο που δίνει δύναμη και ενέργεια. Έρευνες έχουν δείξει ότι ρίχνει τα επίπεδα της χοληστερίνης και βοηθά στην καλή λειτουργία της καρδιάς.

Συγκεκριμένα:
• Φημίζεται για τις αντιοξειδωτικές, αντικαρκινικές και ανοσορρυθμιστικές του ιδιότητες.
• Το Ginger μπορεί να μειώσει σε σημαντικό βαθμό τη ναυτία. Λήψη ρίζας Ginger, σε δοσολογία ισοδύναμη με 1000mg σκόνης βοτάνου, μειώνει την τάση για έμετο και προλαμβάνει συμπτώματα όπως ο ίλιγγος, ο κρύος ιδρώτας και άλλα γαστρεντερικά συμπτώματα που σχετίζονται με την αδιαθεσία λόγω μετακινήσεων
• Mειώνει τα επίπεδα χοληστερίνης στο αίμα, ρυθμίζει το σάκχαρο και έχει επουλωτική δράση.
• Για δυσπεψία – ναυτία: Bοηθά στην καλή χώνεψη, καταπολεμά τη ναυτία, τονώνει τον οργανισμό και απαλύνει τα συμπτώματα του κρυολογήματος, του στομαχόπονου και του πονοκεφάλου. Aν μετά το φαγητό νιώθετε φούσκωμα, πιείτε ένα τσάι με τζίντζερ. Φτιάξτε το τσάι σας όπως συνήθως και προσθέστε 1 κουταλάκι τριμμένο τζίντζερ. Tο ίδιο κάντε αν έχετε ναυτία.
• Για το κρυολόγημα: Έχει αντιπυρετική και αντιμικροβιακή δράση.  Οι πολλές εφαρμογές και χρήσεις της πιπερόριζας συμπεριλαμβάνουν την θεραπεία του άσθματος, της βρογχίτιδας, και άλλων αναπνευστικών προβλημάτων μαλακώνοντας και απομακρύνοντας τα φλέγματα από τους πνεύμονες.  Η πιπερόριζα μπορεί επίσης να βοηθήσει την μείωση του πυρετού ζεσταίνοντας το σώμα και αυξάνοντας την εφίδρωση. Bάλτε σε ένα φλιτζάνι καυτό νερό, 1 κουταλάκι τζίντζερ σε σκόνη ή τριμμένη φρέσκια ρίζα, 2-3 σταγόνες λεμόνι και 1 κουταλάκι μέλι. Αφήστε το 3-4 λεπτά, σουρώστε το και πιείτε το. Mπορείτε, επίσης, στο τσάι ή στο χαμομήλι σας να προσθέσετε αντί για τριμμένο τζίντζερ, μία μόνο σταγόνα αιθέριο έλαιο τζίντζερ.
• Για την ιγμορίτιδα και τη βουλωμένη μύτη:  Bάλτε σε ένα κατσαρολάκι 1 φλιτζάνι νερό και 1 κουταλάκι τζίντζερ σε σκόνη, αφήστε το να βράσει και κάντε εισπνοές πάνω από το νερό που κοχλάζει ή βουτήξτε μια γάζα στο ίδιο μείγμα και κάντε κομπρέσες στη μύτη. Aυτό βοηθάει στο να ανοίξουν τα ιγμόρεια και να φύγουν οι εκκρίσεις.
• Πολλοί επιστήμονες πιστεύουν ότι το τζίντζερ βοηθάει στη μείωση των αρθριτικών ενοχλήσεων. Παρ’ όλα αυτά, απαιτούνται ακόμη περισσότερες μελέτες για την επιβεβαίωση των πιθανών του δράσεων στη θεραπεία της οστεοαρθρίτιδας. .
• Η πιπερόριζα περιέχει αντιφλεγμονώδεις ουσίες και αιθέρια έλαια, τα οποία σε μελέτες με ζώα διαπιστώθηκε ότι ασκούν αναλγητική και ηρεμιστική δράση. Τα τελευταία χρόνια, ερευνητικές ομάδες αποφάσισαν να μάθουν εάν ασκούν την ίδια δράση και στους ανθρώπους, αναφέρει η εφημερίδα «Νιου Γιορκ Τάιμς». Στην πιο πρόσφατη μελέτη, που δημοσιεύθηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο στην Επιθεώρηση «The Journal of Pain», συμμετείχαν 74 ενήλικοι οι οποίοι έκαναν ασκήσεις που στόχο είχαν να τους προκαλέσουν μυϊκό πόνο και φλεγμονή. Επί 11 ημέρες οι εθελοντές, είτε έτρωγαν 2 γραμμάρια πιπερόριζα την ημέρα, είτε μια ανενεργό ουσία. Όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές, η πιπερόριζα μείωνε κατά περίπου 25% τον πόνο τους, αλλά μόνο μετά το πρώτο 24ωρο από τη γυμναστική. Οι αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες της πιπερόριζας βοηθά στην ανακούφιση από τον πόνο και στην μείωση της φλεγμονής που σχετίζεται με την αρθρίτιδα, τους ρευματικούς και μυϊκούς σπασμούς.  Οι θεραπευτικές ιδιότητες της πιπερόριζας διεγείρουν αποτελεσματικά την κυκλοφορία του αίματος, αποβάλλοντας τις τοξίνες από το σώμα, καθαρίζοντας το έντερο και τα νεφρά, και θρέφοντας το δέρμα
• Σε μια παρόμοια μελέτη, μια άλλη ερευνητική ομάδα διερεύνησε τι συμβαίνει μόνο την πρώτη και στη συνέχεια τη δεύτερη ημέρα μετά τη γυμναστική. Οπως διαπίστωσαν οι ερευνητές, η πιπερόριζα μείωνε κατά περίπου 25% τον πόνο τους, αλλά μόνο μετά το πρώτο 24ωρο από τη γυμναστική. Και πάλι, η πιπερόριζα δεν φάνηκε να επηρεάζει τον πόνο το πρώτο 24ωρο από τη γυμναστική, αλλά την επόμενη ημέρα ο πόνος ήταν λιγότερος, γεγονός που οδήγησε τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι η πιπερόριζα «μπορεί να αμβλύνει την εξέλιξη του πόνου». Άλλες μελέτες επιβεβαίωσαν πως η πιπερόριζα δεν ωφελεί κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά τη γυμναστική, αλλά μπορεί να μειώσει τον πόνο από τη δεύτερη ημέρα και μετά.
• Για κράμπες: Σε 100 ml ελαιόλαδο, προσθέστε 1 κουταλιά φρεσκοτριμμένο τζίντζερ, ανακατέψτε το, βάλτε το σε ένα γυάλινο δοχείο και αφήστε το εκεί για 2 εβδομάδες. Kάθε φορά που έχετε κράμπα, κάντε εντριβές με το λάδι από τζίντζερ, γιατί διεγείρει την περιφερειακή κυκλοφορία του αίματος και απαλύνει τα συμπτώματα.
• Η λήψη υψηλής δοσολογίας Ginger (πάνω από 10g ημερησίως) μειώνει σημαντικά τη συσσώρευση αιμοπεταλίων (δημιουργία θρόμβων), διότι καταστέλλει τη δημιουργία θρομβοξάνης (1) κατά 37%. Το Ginger μειώνει τα επίπεδα χοληστερόλης (και καταστέλλει τη βιοσύνθεση νέας χοληστερόλης) όταν λαμβάνεται μακροπρόθεσμα (2,3). Επίσης, έχει αποδειχθεί ότι οι ενώσεις capsaicin (καψαϊκίνη) και shogaol, που περιέχονται στο Ginger, μειώνουν την αρτηριακή πίεση.
• Η φήμη του τζίντζερ όμως βασίζεται πάνω απ'όλα στις αφροδισιακές του ιδιότητες που οφείλονται στις τζιντζερόλες, οι οποίες αυξάνουν την ποσότητα σπέρματος που παράγεται και βελτιώνουν την κινητικότητα των σπερματοζωαρίων.
• Σύγχρονοι ερευνητές έχουν καταγράψει πολλά από τα οφέλη της πιπερόριζας στην υγεία: σε άρθρο του 2011 στο Critical Reviews in Food Science and Nutrition, αναφέρεται ότι αυτή η εξωτική ρίζα, μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη θεραπεία καρδιαγγειακών προβλημάτων, πεπτικών διαταραχών, 
• Μπορεί να βοηθήσει στο διαβήτη. Η Πιπερόριζα μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο των επιπέδων σακχάρου στο αίμα, με βάση το αποτέλεσμα μιας μελέτης που πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ. Ένα συστατικό της ασιατικής ρίζας αυξάνει την ικανότητα απορρόφησης της γλυκόζης των μυών. Με αυτόν τον τρόπο, ο κίνδυνος των επιπλοκών για τα άτομα με διαβήτη μειώνεται.
• Μειώνει τη συσσώρευση λίπους. Μια μελέτη το Σεπτέμβριο του 2011, αξιολόγησε τον αντίκτυπο του τζίντζερ στην απορρόφηση λίπους. Αρουραίοι έλαβαν ημερήσιες δόσεις πιπερόριζας για οκτώ εβδομάδες. Η θεραπεία αυτή διευκόλυνε την πέψη του λίπους και αύξησε τα επίπεδα ενέργειας. Αυτές οι αλλαγές, εμπόδισαν τη συσσώρευση του λίπους στο σώμα.

Κίνδυνοι και παρενέργειες πιπερόριζας

-Όποιος πάσχει από πέτρα στη χολή θα πρέπει να απέχει από την κατανάλωση της ρίζας, ώστε να αποφευχθεί ο ερεθισμός στη χοληδόχο κύστη.
-Επίσης, για τις εγκυμονούσες συνιστάται να μην καταναλώνουν τη ρίζα,  καθώς  η Πιπερόριζα θα μπορούσε να πυροδοτήσει την έναρξη του τοκετού.

Πώς θα το βρείτε στην αγορά

• Σε ρίζα.
• Σε σκόνη (μπαχαρικό που προέρχεται από αποξηραμένη πιπερόριζα κατόπιν ειδικής επεξεργασίας).
• Σε σιρόπι.
• Σε αιθέριο έλαιο.
• Σε κάψουλα.
• Σε βάμμα.
• Σε τσάι

Tο μπαχαρικό θα το βρείτε σε μεγάλα σουπερμάρκετ, καθώς και σε μαγαζιά που πωλούν μπαχαρικά. Tη ρίζα θα τη βρείτε σε σουπερμάρκετ και σε καταστήματα υγιεινής διατροφής και βιολογικών προϊόντων. Tο αιθέριο έλαιο, το σιρόπι, τις κάψουλες και το βάμμα θα τα αναζητήσετε σε επιλεγμένα φαρμακεία.
H ρίζα πρέπει να είναι λεία, χωρίς ρυτίδες και σκληρή με ομοιόμορφο χρώμα. Σε περίπτωση που κάποια σημεία είναι μαλακά, ρυτιδιασμένα ή με διαφορετικό χρώμα σημαίνει ότι δεν είναι φρέσκια.
Συντήρηση : H φρέσκια ρίζα συντηρείται στο ψυγείο για δύο εβδομάδες περίπου. Kατά τη φύλαξη δεν πρέπει να την ξεφλουδίσετε όλη, γιατί θα αλλοιωθεί γρήγορα και θα χαθούν τα θρεπτικά της συστατικά. Φροντίστε να ξεφλουδίζετε κάθε φορά μόνο το σημείο που πρόκειται να καταναλώσετε.

Πώς να το καταναλώσετε;
H χαρακτηριστική του γεύση νοστιμίζει φαγητά, σάλτσες, γλυκά, ροφήματα και κοκτέιλ ποτών. Mπορείτε να το καταναλώσετε ωμό, αλλά και μαγειρεμένο.

Διαβάστε επίσης

• Κουρκουμάς ή κιτρινόριζα ως αντιφλεγμονώδες, αντικαρκινικό, για τον διαβήτη, την χοληστερινη, το Αλτσχάιμερ, την ακμή, τις πανάδες
• Βάλσαμο ή βαλσαμόχορτο ή σπαθόχορτο για την κατάθλιψη, τα τραύματα, το στομάχι, το άσθμα, τον καρκίνο. 
• Ρόφημα από τζίντζερ (πιπερόριζα) με λεμόνι και κανέλα για το στομάχι, αποτοξίνωση και απώλεια βάρους
• Ρόφημα με κουρκουμά για χαλάρωση και με θεραπευτικές ιδιότητες
• Σταμναγκάθι για το συκώτι, την καρδιά, το στομάχι, το δέρμα
• Ρίγανη και ριγανέλαιο, με ισχυρές αντιβακτηριακές, αντιοξιδωτικές και αντικαρκινικές ιδιότητες (Origanum vulgare)

Πρώτη δημοσίευση: 22 Μαΐου 2013 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 9 Ιουνίου 2026