«60 χρόνια ΕΠΕ – 5+1 Άξονες»: H Χάρτα της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας

medlabnews.gr iatrikanea

Σειρά παρεμβάσεων που αφορούν την πρόληψη των χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων (CRDs), σχεδίασε η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία (ΕΠΕ) με αφορμή τη συμπλήρωση 60 ετών από την ίδρυσή της. Με γενικό τίτλο «60 χρόνια ΕΠΕ – 5+1 Άξονες», η επιστημονική εταιρεία συνέταξε τη Χάρτα της ΕΠΕ, με δράσεις σε κρίσιμα ζητήματα δημόσιας υγείας για το αναπνευστικό σύστημα, την οποία παρουσίασε σε Συνέντευξη Τύπου, με τη συμμετοχή εκπροσώπων των ΜΜΕ, της Πολιτείας και θεσμικών φορέων του τομέα Υγείας. Οι 5+1 άξονες των παρεμβάσεων που περιλαμβάνονται στη Χάρτα, αφορούν: τους Εμβολιασμούς, την Παχυσαρκία, το Περιβάλλον και την Αναπνευστική Υγεία, τα Καπνικά Προϊόντα, την Έγκαιρη διάγνωση του Καρκίνου του Πνεύμονα.

Παρουσιάζοντας την πρωτοβουλία κατά τον χαιρετισμό του στη Συνέντευξη Τύπου, ο Πρόεδρος της ΕΠΕ, καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ Στέλιος Λουκίδης, τόνισε μεταξύ άλλων ότι «στόχος των παρεμβάσεων που καταγράφονται στη Χάρτα της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας είναι η ευαισθητοποίηση όλων των φορέων στα κρίσιμα ζητήματα δημόσιας υγείας που σχετίζονται με το αναπνευστικό σύστημα και ειδικότερα τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα (CRDs). Τα CRDs, μαζί με τα καρδιαγγειακά νοσήματα (CVDs), τον διαβήτη και τους καρκίνους, αποτελούν τις μη μεταδοτικές ασθένειες (NCDs) που ευθύνονται για το 90% των θανάτων και το 85% των ετών ζωής με αναπηρία στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Ειδικότερα τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα αποτελούν την έκτη κύρια αιτία θανάτου στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, προκαλώντας περίπου 400.000 θανάτους κάθε χρόνο ενώ το 80% όλων των θανάτων από χρόνια αναπνευστικά νοσήματα στην Περιφέρεια οφείλεται στη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια – ΧΑΠ (78,6%)».

Οι παράγοντες κινδύνου για τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα είναι κυρίως οι επιβλαβείς περιβαλλοντικές, επαγγελματικές και συμπεριφορικές επιδράσεις μέσω εισπνοής, ανέφερε ο κ. Λουκίδης. «Το κάπνισμα ξεχωρίζει ως ο κύριος αποτρέψιμος παράγοντας κινδύνου για μια σειρά αναπνευστικών και μη αναπνευστικών παθήσεων, με τη βλάβη να ξεκινά από το πρώτο κιόλας τσιγάρο. Επιπλέον, η αύξηση της χρήσης ηλεκτρονικών συστημάτων χορήγησης νικοτίνης (ηλεκτρονικά τσιγάρα) και προϊόντων θερμαινόμενου καπνού προσθέτει πολυπλοκότητα στο ζήτημα, δημιουργώντας νέους κινδύνους που επηρεάζουν τόσο τα άτομα όσο και τον ευρύτερο πληθυσμό».

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης ο Πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΕΟΔΥ, Καθηγητής Θεόδωρος Βασιλακόπουλος δήλωσε: «Ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας με γνώμονα τη Δημόσια Υγεία στην Ελλάδα, αγκαλιάζει οποιαδήποτε προσπάθεια επιστημονικών Εταιρειών για να προάγουν την πρόληψη. Άλλωστε, όντας Οργανισμός εποπτευόμενος από το Υπουργείο Υγείας, είναι η συνέχεια του Προγράμματος «Προλαμβάνω», το οποίο έχει σώσει τη ζωή σε αρκετούς συνανθρώπους μας και φιλοδοξεί να γίνει γέφυρα ανάμεσα, όχι μόνο στην πνευμονολογική Εταιρεία με την οποία υπογράψαμε τη χάρτα συνεργασίας σήμερα αλλά, και σε όλες τις επιστημονικές Εταιρείες ώστε να ενώσουμε τις δυνάμεις μας για το καλό του ελληνικού πληθυσμού».

Η Χάρτα αποτελεί πρωτοβουλία του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας (2023–2026) αποτελούμενου από τους Στυλιανό Λουκίδη – Πρόεδρο, Πέτρο Μπακάκο – Γενικό Γραμματέα, Νικόλαο Τζανάκη – Αντιπρόεδρο, Ελευθέριο Ζέρβα – Ταμία, Νικολέττα Ροβίνα – Ειδική Γραμματέα & Υπεύθυνη Εκπαίδευσης, Χαράλαμπο Μόσχο – Μέλος, Παρασκευή Κατσαούνου – Μέλος. Τελεί δε υπό την αιγίδα των οργανισμών και φορέων: Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας - ΕΟΔΥ, Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος - ΠΦΣ, Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος - ΣΦΕΕ, Ένωση Ασθενών Ελλάδος, Πανελλήνιος Σύλλογος για τα Πνευμονολογικά Νοσήματα «ΑΝΑΣΑ». Κατά την εκδήλωση, τη Χάρτα συνυπέγραψαν οι εκπρόσωποι των φορέων: Θεόδωρος Βασιλακόπουλος, Πρόεδρος Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), Απόστολος Βαλτάς, Πρόεδρος Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου (ΠΦΣ), Μιχάλης Χειμώνας, Γενικός Διευθυντής ΣΦΕΕ, Μέμη Τσεκούρα, Πρόεδρος Ένωσης Ασθενών Ελλάδας και Δημήτρης Κοντοπίδης, Πρόεδρος Πανελλήνιου Συλλόγου Ασθενών με Πνευμονολογικά Νοσήματα «ΑΝΑΣΑ».

Στο πλαίσιο των δράσεων ενημέρωσης και πρόληψης «60 χρόνια ΕΠΕ – 5+1 άξονες», παρουσιάστηκε το σποτ της εκστρατείας ευαισθητοποίησης για τη διακοπή χρήσης καπνικών προϊόντων με τίτλο «TIME OUT» και πρωταγωνιστές, σε φιλική συμμετοχή, παίκτες της ΚΑΕ ΑΡΗΣ. Η χρήση προϊόντων καπνού αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της δημόσιας υγείας και την κύρια αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας που μπορεί να προληφθεί, και αυτή είναι η κεντρική ιδέα της εκστρατείας.

Η Συνέντευξη Τύπου πραγματοποιήθηκε με την ευγενική υποστήριξη των φαρμακευτικών εταιρειών: ΒΙΑΝΕΞ Α.Ε., GSK, KENVUE, PFIZER, UNI-PHARMA, WINMEDICA.

| Η Χάρτα της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας |

| Εμβολιασμοί |

Οι αναπνευστικοί ιοί, όπως ο ιός της γρίπης, ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV) και ο SARS-CoV-2, ευθύνονται για την ενδημική έξαρση λοιμώξεων με ιδιαίτερη επιβάρυνση σε ανθρώπους με συγκεκριμένο ηλικιακό εύρος και υποκείμενα νοσήματα. Επιπλέον, βακτηριδιακά στελέχη, όπως ο πνευμονιόκοκκος (Streptococcus pneumoniae) για παράδειγμα, πολύ συχνά συμβάλλουν στην εμφάνιση λοιμώξεων σε υγιή άτομα και πολύ περισσότερο, σε άτομα που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου. Στους ασθενείς με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα τα στελέχη αυτά όχι μόνο συμβάλλουν στην εμφάνιση παροξύνσεων, αλλά και στην αύξηση του κινδύνου για νοσηλεία, για μηχανική υποστήριξη της αναπνοής και για θάνατο. Ο εμβολιασμός και η ανοσοποίηση του πληθυσμού έναντι ιών και άλλων παθογόνων είναι ένα προληπτικό μέτρο, που προσφέρει σημαντική προστασία, ιδιαίτερα στις ευπαθείς ομάδες. Παρά τα τεκμηριωμένα οφέλη και τη διαθεσιμότητα εμβολίων έναντι των αναπνευστικών λοιμώξεων η εμβολιαστική κάλυψη παραμένει χαμηλή στις ευπαθείς ομάδες. Αυτό οφείλεται σε διάφορους λόγους: ελλιπής πληροφόρηση, δισταγμός και προκατάληψη έναντι των εμβολιασμών, ανεπαρκής ενημέρωση των ασθενών από τους ιατρούς. Για το λόγο αυτό, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει αναγγείλει μια παγκόσμια στρατηγική που καλείται «Immunization Agenda 2030», που στοχεύει στη βελτίωση της εμβολιαστικής κάλυψης παγκοσμίως αίροντας τα εμπόδια για εμβολιασμό και ενισχύοντας την ενημέρωση μέσα από δράσεις για τα οφέλη από τον εμβολιασμό.

Στην Ελλάδα, η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών επικαιροποιεί το πρόγραμμα εμβολιασμών κάθε χρόνο, ενσωματώνοντας όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για το χρονοδιάγραμμα των εμβολιασμών, εστιάζοντας ειδικότερα στις ομάδες υψηλού κινδύνου. Ωστόσο, και στη χώρα μας η εμβολιαστική κάλυψη έναντι των αναπνευστικών λοιμώξεων παραμένει χαμηλή. Είναι λοιπόν προφανές για όλους τους παραπάνω λόγους πως υπάρχει σαφής και επιτακτική ανάγκη για υπεύθυνη και τεκμηριωμένη ευαισθητοποίηση/ενημέρωση των φορέων υγείας, υγειονομικών και κοινού για τη βελτίωση της στάσης απέναντι στους εμβολιασμούς.

Προτείνεται ο σχεδιασμός στοχευμένων δράσεων από την Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία (ΕΠΕ) προκειμένου: |1| Να υπάρξει μια τεκμηριωμένη καταγραφή της εμβολιαστικής κάλυψης στον Ελλαδικό χώρο, ιδιαίτερα στις ομάδες υψηλού κινδύνου. Η ΕΠΕ ήδη καταγράφει την εμβολιαστική κάλυψη αναπνευστικών ασθενών στην ΠΦΥ. |2| Να διενεργηθούν στοχευμένες δράσεις στην κοινότητα για την ανάδειξη της αναγκαιότητας του εμβολιασμού ως μέτρου πρόληψης λοιμώξεων, με έμφαση στις ομάδες υψηλού κινδύνου, μέσα από ενημέρωση για την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των εμβολίων. |3| Να ενισχυθεί η ενημέρωση γύρω από τα εμβόλια στην υγειονομική κοινότητα μέσα από τα συνέδρια και εκπαιδευτικά προγράμματα της ΕΠΕ και μέσω διεπιστημονικών συνεργασιών (πχ, με την Εταιρεία Λοιμώξεων). Στόχος επίσης των συνεργασιών είναι η εφαρμογή κοινών θεραπευτικών και ερευνητικών πρωτοκόλλων για τον αποτελεσματικότερο έλεγχο των ασθενών με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα και συννοσηρότητες (πχ, από το καρδιαγγειακό), και την καλύτερη ποιότητα ζωής τους. |4| Τέλος, προτείνεται η ενσωμάτωση της πληροφορίας εμβολιασμού σε ενότητα που θα ανοίγει αυτόματα με το φάκελο του ασθενούς στην ΗΔΙΚΑ, μέτρο που θα βοηθούσε την υπενθύμιση/ενημέρωση για εμβολιασμό των ασθενών σε κάθε πνευμονολογική επίσκεψη.

Νικολέττα Ροβίνα Πνευμονολόγος - Εντατικολόγος, Καθηγήτρια Πνευμονολογίας, Α’ Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική, ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Ειδική Γραμματέας & Υπεύθυνη Εκπαίδευσης της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας.

| Παχυσαρκία |

Η παχυσαρκία αναγνωρίστηκε ως νόσος περίπου μισό αιώνα πριν και αποτελεί σήμερα τη συχνότερη χρόνια και σύνθετη νόσο παγκοσμίως, οριζόμενη ως η υπερβολική συσσώρευση σωματικού λίπους που μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την υγεία. Τα τελευταία επιδημιολογικά δεδομένα αναφέρουν ότι σε παγκόσμιο επίπεδο 1,6 δισεκατομμύρια είναι υπέρβαροι και 650 εκατομμύρια των ενηλίκων παχύσαρκοι. Στην Ελλάδα, η κατάσταση είναι ιδιαιτέρως ανησυχητική, καθώς το 63% των ενηλίκων άνω των 18 ετών είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι, ενώ ο παιδικός πληθυσμός της χώρας εμφανίζει τα υψηλότερα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας και υπερβαρότητας στην Ευρώπη. ‘Ένα από τα συστήματα στα οποία επιδρά αρνητικά η παχυσαρκία είναι το Αναπνευστικό. Η περίσσεια λιπώδους ιστού μεταβάλλει τις μηχανικές ιδιότητες θώρακα και πνευμόνων, επηρεάζει τη διατασιμότητά τους, μειώνει τους πνευμονικούς όγκους, αυξάνει το έργο της αναπνοής, προκαλεί αύξηση της υπεραντιδραστικότητας των αεραγωγών. Παράλληλα, ο λιπώδης ιστός προάγει μια χρόνια συστηματική φλεγμονή, ενώ μέσω της αντίστασης στη λεπτίνη και στην ορεξίνη μπορεί να επηρεάσει τον κεντρικό έλεγχο της αναπνοής. Οι μεταβολές αυτές μπορεί να οδηγήσουν σε μειωμένο έλεγχο τόσο του Βρογχικού Άσθματος όσο και της Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ) μειώνοντας την αποτελεσματικότητα της θεραπείας, συχνότερες παροξύνσεις, νοσηλείες και επηρεασμό της ποιότητας ζωής των ασθενών. Επίσης σε υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης ή/και επιδείνωσης Συνδρόμου Αποφρακτικών Απνοιών Υποπνοιών στον Ύπνο (ΣΑΥ), Συνδρόμου Υποαερισμού Παχυσαρκίας, Πνευμονικής Υπέρτασης, Πνευμονικής Εμβολής, λοιμώξεων του αναπνευστικού.

Η ΕΠΕ προτείνει: |1| Διαχείριση του σωματικού βάρους οφείλει να αποτελεί κεντρικό πυλώνα στην πρόληψη, αντιμετώπιση και αποκατάσταση των αναπνευστικών συνεπειών της παχυσαρκίας αλλά και σε έναν υγιή τρόπο ζωής. |2| Αποτελεί ανάγκη η ευαισθητοποίηση/ενημέρωση των φορέων υγείας, υγειονομικών, κοινού για την παχυσαρκία ως παράγοντα κινδύνου της υγείας συνολικά και φυσικά του Αναπνευστικού. Σε συνεργασία με την Ελληνική Ιατρική Εταιρεία Παχυσαρκίας (ΕΙΕΠ) και λοιπούς επιστημονικούς φορείς για στοχευμένες δράσεις από τις μικρές ηλικίες έως την ενήλικη ζωή αναδεικνύοντας και τη σημασία της φυσικής δραστηριότητας και της υγιεινής διατροφής. Στόχοι επίσης της συνεργασίας αποτελούν η εφαρμογή κοινών θεραπευτικών και ερευνητικών πρωτοκόλλων για τον αποτελεσματικότερο έλεγχο των νοσημάτων, την επίτευξη των θεραπευτικών στόχων των ασθενών και την καλύτερη ποιότητα ζωής τους. |3| Επιπρόσθετα θα βοηθούσε η συστηματική καταγραφή δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) και άλλων μετρήσεων όπως περιμέτρου μέσης, λόγου μέσης-ισχίων ή λόγου μέσης προς ύψος, σε κάθε πνευμονολογική επίσκεψη, με τυποποιημένες διαδικασίες και μηχανισμό αυτόματης παραπομπής/συνεργασίας σε κατάλληλες δομές διαχείρισης βάρους όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο αλλά και |4| Η ενσωμάτωση της θεματικής της παχυσαρκίας στα ετήσια Πανελλήνια Πνευμονολογικά Συνέδρια και στα εκπαιδευτικά προγράμματα της ΕΠΕ, μέσω και διεπιστημονικών συνεργασιών.

Σοφία Σχίζα, Καθηγήτρια Πνευμονολογίας & Υπνολογίας, Head of ERS Assembly 4 Sleep Disordered Breathing, Head of Sleep Disorders Center, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Κρήτης.

| Περιβάλλον και Αναπνευστική Υγεία |

Η προστασία της ποιότητας του περιβάλλοντος και του αέρα αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για την πρόληψη των χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων και την προαγωγή της δημόσιας υγείας. Η Ελλάδα, όπως και πολλές χώρες της Μεσογείου, αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις όσον αφορά την ποιότητα του αέρα και τις επιπτώσεις της στην αναπνευστική υγεία. Στη χώρα μας οι συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων PM2.5 και PM10 σε μεγάλα αστικά κέντρα συχνά υπερβαίνουν τα επίπεδα που προτείνονται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO). Οι κύριες πηγές ατμοσφαιρικής ρύπανσης περιλαμβάνουν την κυκλοφορία οχημάτων, την αστική ρύπανση, τις βιομηχανικές δραστηριότητες και την καύση στερεών καυσίμων για θέρμανση.

Ειδικά φαινόμενα στην Ελλάδα

Επεισόδια αιθαλομίχλης κατά τους χειμερινούς μήνες λόγω καύσης ξύλου

Μεταφορά αφρικανικής σκόνης

Αυξημένη έκθεση σε καπνό από δασικές πυρκαγιές.

Επιπτώσεις στην υγεία

Η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί τον σημαντικότερο περιβαλλοντικό παράγοντα κινδύνου για τη δημόσια υγεία στην Ευρώπη. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του European Environment Agency (EEA) και του Global Burden of Disease, η μακροχρόνια έκθεση σε αιωρούμενα σωματίδια PM2.5 σχετίζεται με περίπου 10.000–12.000 πρόωρους θανάτους ετησίως στην Ελλάδα. Η ατμοσφαιρική ρύπανση συμβάλλει σημαντικά στο φορτίο νοσηρότητας μέσω αύξησης των: παροξύνσεων άσθματος, παροξύνσεων Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ), λοιμώξεων του αναπνευστικού συστήματος, νοσηλειών για καρδιοαναπνευστικά νοσήματα. Μελέτες σε ελληνικούς αστικούς πληθυσμούς έχουν δείξει ότι ακόμη και βραχυχρόνιες αυξήσεις στις συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων σχετίζονται με αυξημένες επισκέψεις στα τμήματα επειγόντων περιστατικών και αυξημένες εισαγωγές σε νοσοκομεία για αναπνευστικά νοσήματα, ιδιαίτερα σε ευάλωτες ομάδες πληθυσμού όπως τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι και οι ασθενείς με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η ατμοσφαιρική ρύπανση ευθύνεται για περισσότερους από 7 εκατομμύρια πρόωρους θανάτους ετησίως παγκοσμίως, ενώ σημαντικό μέρος αυτών σχετίζεται με νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος.

Οι κυριότεροι ρύποι που επηρεάζουν την αναπνευστική υγεία είναι: ∎ αιωρούμενα σωματίδια (PM2.5 και PM10) ∎ διοξείδιο του αζώτου (NO2 ) ∎ όζον (O3) ∎ διοξείδιο του θείου (SO2)

Η κλιματική αλλαγή αναμένεται να επιδεινώσει περαιτέρω το πρόβλημα μέσω: ∎ αύξησης των επεισοδίων ατμοσφαιρικής ρύπανσης ∎ αύξησης της συγκέντρωσης όζοντος ∎ αύξησης των δασικών πυρκαγιών ∎ μεταβολών στη διασπορά αλλεργιογόνων. Η αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών παραγόντων κινδύνου αποτελεί βασικό στοιχείο μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής πρόληψης των χρόνιων αναπνευστικών νοσημάτων. Προτάσεις δράσεων |1| Ενίσχυση της παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα ∎ ενίσχυση των εθνικών συστημάτων παρακολούθησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης ∎ συστηματική δημοσιοποίηση δεδομένων ποιότητας αέρα ∎ σύνδεση των περιβαλλοντικών δεδομένων με δείκτες υγείας ∎ υιοθέτηση των ορίων ποιότητας αέρα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO Air Quality Guidelines 2021). |2| Ενημέρωση και εκπαίδευση του πληθυσμού ∎ εκστρατείες ενημέρωσης για τις επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην υγεία αλλά και για την ρύπανση των εσωτερικών χώρων ( indoor air pollution) που αποτελεί σημαντικό αλλά συχνά υποεκτιμημένο παράγοντα κινδύνου για την αναπνευστική υγεία ∎ ενημέρωση για τα πρόσφατα δεδομένα αυξανόμενης τεκμηρίωσης ότι η έκθεση σε πλαστικά και σχετικές χημικές ουσίες επηρεάζει την υγεία του αναπνευστικού (ανάπτυξη εκπαιδευτικού υλικού, ενημέρωση παιδιάτρων, εκπαιδευτικών) ∎ ανάπτυξη εκπαιδευτικού υλικού για ασθενείς με άσθμα και ΧΑΠ ∎ ενημέρωση για μέτρα μείωσης της έκθεσης σε περιόδους αυξημένης ρύπανσης. |3| Ενσωμάτωση της αναπνευστικής υγείας στις περιβαλλοντικές πολιτικές ∎ συμμετοχή της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας στη διαμόρφωση πολιτικών για την ποιότητα του αέρα ∎ ενσωμάτωση δεικτών υγείας σε στρατηγικές περιβάλλοντος και κλιματικής αλλαγής. |4| Προστασία ευάλωτων ομάδων ∎ ανάπτυξη κατευθυντήριων οδηγιών για ασθενείς με αναπνευστικά νοσήματα ∎ συστάσεις για προστασία κατά τη διάρκεια περιόδων αυξημένης ρύπανσης ή δασικών πυρκαγιών ∎ ενίσχυση της πρόληψης σε σχολεία και ευάλωτους πληθυσμούς.

Ζαφειρία Μπαρμπαρέσσου, Πνευμονολόγος, Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν. Σάμου, Συντονίστρια της Ομάδας Εργασίας ΕΠΕ για Διακοπή Καπνίσματος, Κλιματική Αλλαγή & Προαγωγή της Υγείας.

| Καπνικά προϊόντα |

Υφιστάμενο πρόβλημα και επιδημιολογική διάσταση

Η χρήση προϊόντων καπνού αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της δημόσιας υγείας και την κύρια αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας που μπορεί να προληφθεί. Συγκεκριμένα αποτελεί έναν από τους κύριους παράγοντες κινδύνου για τα σημαντικότερα χρόνια νοσήματα (Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, Στεφανιαία Νόσο, Αγγειακά Εγκεφαλικά επεισόδια, Σακχαρώδη Διαβήτη κλπ.), συμπεριλαμβανομένων δεκαέξι μορφών καρκίνου (κυρίως του πνεύμονα και του ουροποιητικού). Επιπρόσθετα της νοσηρότητας και της θνητότητας πάνω από 400.000 DALYs (έτη ζωής σε κατάσταση αναπηρίας) αποδίδονται στο κάπνισμα στην Ελλάδα (2021). Παρά τη μείωση των ποσοστών καπνίσματος, το 2024 το 38% των Ελλήνων ενηλίκων εξακολουθεί να χρησιμοποιεί προϊόντα καπνού. Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, το 2024 το 31% των ενηλίκων χρησιμοποιεί παραδοσιακά τσιγάρα, ενώ το 24% είναι αποκλειστικοί χρήστες συμβατικών τσιγάρων, το 4% είναι αποκλειστικοί χρήστες προϊόντων θερμαινόμενου καπνού και το 3% είναι αποκλειστικοί χρήστες ηλεκτρονικών τσιγάρων. Σχεδόν 1 στους 10 (8%) κάνει πολλαπλή (διπλή ή τριπλή) χρήση. Η χρήση των καπνικών προϊόντων δεν αποτελεί απλή συνήθεια, καθώς η έντονη εξάρτηση που προκαλεί η νικοτίνη διαιωνίζει τη χρήση τους. Συγκεκριμένα η εξάρτηση από τη νικοτίνη έχει ταξινομηθεί από τον ΠΟΥ ως χρόνια νόσος. Η αναγνώριση της εξάρτησης της νικοτίνης ως χρόνιας νόσου δεν αποσκοπεί στον στιγματισμό των καπνιστών, αλλά αντίθετα στη συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας οργανωμένης ιατρικής βοήθειας για την απεξάρτηση των καπνιστών. Συγκεκριμένα αν και το 75% των καπνιστών γνωρίζει τις δυσμενείς επιπτώσεις που αυτό έχει στην υγεία του και επιθυμεί να διακόψει και το 40% έχει αποπειραθεί να διακόψει, μόνο το 3-5% έχει καταφέρει να διακόψει χωρίς ιατρική βοήθεια. Αντίθετα τα ποσοστά αυτά εκτοξεύονται στο 35-65% σε εξειδικευμένα ιατρεία διακοπής καπνίσματος και ακόμη περισσότερο όταν αποζημιώνεται η φαρμακευτική αγωγή.

Προτεινόμενες παρεμβάσεις και ενέργειες:

|1| Κατάρτιση επικαιροποιημένων οδηγιών διακοπής καπνίσματος. |2| Δημιουργία ιατρείων διακοπής καπνίσματος σε όλη την επικράτεια. |3| Απαγόρευση της αγοράς καπνικών προϊόντων από ανήλικους, απαγόρευση της διαφήμισης των καπνικών προϊόντων. |4| Αποζημίωση της φαρμακευτικής αγωγής σε καπνιστές που ακολουθούν θεραπεία σε ιατρεία διακοπής καπνίσματος. |5| Απαγόρευση της προσθήκης πρόσθετων γεύσεων σε ηλεκτρονικά και θερμαινόμενα τσιγάρα. |6| Αναγραφή της τηλεφωνικής γραμμής υποστήριξης των καπνιστών από τον ΕΟΔΥ (1135) στα καπνικά προϊόντα και ενίσχυση αυτής. |7| Εφαρμογή της απαγόρευσης χρήσης καπνικών προϊόντων σε δημόσιους χώρους και επέκταση αυτής σε εξωτερικούς χώρους όπως παιδότοποι κλπ. |8| Εφαρμογή προγραμμάτων πρόληψης στα πλαίσια σχολικής αγωγής. |9| Εφαρμογή των άρθρων του FCTC που έχει υπογραφεί από τη χώρα μας από το 2005. |10| Άρνηση της ιατρικής κοινότητας για χρηματοδότηση από την καπνοβιομηχανία κι εφαρμογή κυρώσεων σε όσους χρηματοδοτούνται από αυτή.

Παρασκευή Κατσαούνου, Καθηγήτρια Πνευμονολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Μονάδα Πνευμονολογίας & Αναπνευστικής Ανεπάρκειας Α’ ΚΕΘ Γ.Ν.Α. «Ευαγγελισμός», Εθνικός Αντιπρόσωπος ERS & IRC – Σχέσεις με Διεθνείς Εταιρείες της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας.

| Έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα |

Υφιστάμενο πρόβλημα και επιδημιολογική διάσταση

Ο καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία, καθώς παραμένει η πρώτη αιτία θανάτου από κακοήθεια παγκοσμίως αλλά και στην Ελλάδα. Παρά τις σημαντικές εξελίξεις στις θεραπευτικές προσεγγίσεις, η συνολική πρόγνωση των ασθενών εξακολουθεί να είναι δυσμενής, κυρίως λόγω της καθυστερημένης διάγνωσης. ∎ Η πλειονότητα των ασθενών διαγιγνώσκεται σε προχωρημένα στάδια όπου οι θεραπευτικές επιλογές είναι περιορισμένες και το προσδόκιμο επιβίωσης χαμηλό. ∎ Η 5ετής επιβίωση στην προχωρημένη νόσο παραμένει ακόμα και σήμερα κάτω του 20%, ενώ σε πρώιμα στάδια μπορεί να ξεπεράσει το 80%, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης. ∎ Το κάπνισμα αποτελεί τον κυριότερο παράγοντα κινδύνου και ευθύνεται για περίπου 85–90% των περιπτώσεων, ενώ σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και περιβαλλοντικοί και επαγγελματικοί παράγοντες (π.χ. έκθεση σε αμίαντο, ατμοσφαιρική ρύπανση). ∎ Παρατηρείται αυξανόμενη επίπτωση σε γυναίκες, καθώς και μετατόπιση της νόσου σε νεότερες ηλικιακές ομάδες, αντανακλώντας μεταβολές στα πρότυπα του καπνίσματος. ∎ Στην Ελλάδα δεν υφίσταται μέχρι σήμερα οργανωμένο εθνικό πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του πνεύμονα, γεγονός που οδηγεί σε χαμηλά ποσοστά πρώιμης διάγνωσης. ∎ Η ενημέρωση του γενικού πληθυσμού σχετικά με τα πρώιμα συμπτώματα της νόσου (επίμονος βήχας, δύσπνοια, απώλεια βάρους) παραμένει περιορισμένη, με αποτέλεσμα την καθυστερημένη αναζήτηση ιατρικής βοήθειας. ∎ Η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας δεν είναι πάντα επαρκώς ενημερωμένη ή εκπαιδευμένη για την έγκαιρη αναγνώριση και διαχείριση ύποπτων περιστατικών. ∎ Η απουσία ολοκληρωμένων μητρώων καταγραφής περιστατικών περιορίζει τη δυνατότητα αξιόπιστης επιδημιολογικής επιτήρησης και αξιολόγησης πολιτικών υγείας. Η συνολική εικόνα υπογραμμίζει την ανάγκη για μια συντονισμένη, πολύ-επίπεδη στρατηγική που θα στοχεύει στην πρώιμη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα και, κατ’ επέκταση, στη μείωση της θνητότητας.

Προτεινόμενες παρεμβάσεις και ενέργειες της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας

Η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στον σχεδιασμό και την υλοποίηση δράσεων που θα ενισχύσουν την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του πνεύμονα, μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων: ∎ Προώθηση εθνικού προγράμματος προσυμπτωματικού ελέγχου καρκίνου του πνεύμονα (ΠΕΚΠ): Υποστήριξη της καθιέρωσης οργανωμένου προγράμματος screening με αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης (LDCT) για πληθυσμούς υψηλού κινδύνου (π.χ. καπνιστές ή πρώην καπνιστές συγκεκριμένης ηλικιακής ομάδας), σύμφωνα με διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες. ∎ Κατάρτιση και επικαιροποίηση κατευθυντήριων οδηγιών: Ανάπτυξη εθνικών οδηγιών για την έγκαιρη ανίχνευση, τη διαγνωστική προσέγγιση και τη διαχείριση ύποπτων ευρημάτων, με στόχο την ομοιογένεια στην κλινική πρακτική. ∎ Εκπαίδευση επαγγελματιών υγείας: Οργάνωση εκπαιδευτικών προγραμμάτων για ιατρούς πρωτοβάθμιας φροντίδας και άλλους επαγγελματίες υγείας, με έμφαση στην αναγνώριση πρώιμων συμπτωμάτων και την ταχεία παραπομπή καθώς και την ορθή εφαρμογή ενός προγράμματος ΠΕΚΠ. ∎ Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση κοινού: Σχεδιασμός και υλοποίηση εκστρατειών ενημέρωσης σχετικά με τους παράγοντες κινδύνου και τα πρώιμα συμπτώματα, αξιοποιώντας σύγχρονα μέσα επικοινωνίας και στοχευμένες δράσεις σε ευάλωτες ομάδες. ∎ Βελτίωση πρόσβασης σε διαγνωστικές υπηρεσίες: Υποστήριξη πολιτικών που διασφαλίζουν ισότιμη πρόσβαση σε διαγνωστικές εξετάσεις υψηλής ποιότητας σε όλη την επικράτεια. ∎ Δημιουργία εθνικού μητρώου καρκίνου πνεύμονα: Συμβολή στην ανάπτυξη και λειτουργία μητρώου ασθενών με καρκίνο πνεύμονα, για την καταγραφή δεδομένων, την παρακολούθηση δεικτών υγείας και την αξιολόγηση των παρεμβάσεων. ∎ Σύνδεση με δράσεις πρόληψης (προγράμματα διακοπής καπνίσματος): Ενσωμάτωση της έγκαιρης διάγνωσης σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πρόληψης, με έμφαση στη μείωση του καπνίσματος και την προαγωγή υγιεινών συμπεριφορών. ∎ Συνεργασία με θεσμικούς φορείς: Ενεργή συμμετοχή στον διάλογο με το Υπουργείο Υγείας και άλλους αρμόδιους οργανισμούς αλλά και τους συλλόγους ασθενών για την ενσωμάτωση της έγκαιρης διάγνωσης στις εθνικές πολιτικές υγείας. Το παραπάνω πλαίσιο παρεμβάσεων αποσκοπεί στη μείωση της θνητότητας από καρκίνο του πνεύμονα μέσω της έγκαιρης διάγνωσης και της βελτίωσης της πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη βελτίωση της δημόσιας υγείας στη χώρα.

Ελευθέριος Ζέρβας, Συντονιστής Διευθυντής 7ης Πνευμονολογικής Κλινικής ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Ταμίας της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας.

Η Novo Nordisk στο BeWell Festival με το μήνυμα «Για μια ανάλαφρη ζωή»

medlabnews.gr iatrikanea

Με το μήνυμα «Για μια ανάλαφρη ζωή» η φαρμακευτική εταιρεία Novo Nordisk, συμμετέχει σε συνεργασία με τον Σύλλογο Στήριξης ατόμων με Παχυσαρκία «ΙΜΕΡΟΕΣΣΑ», στο BeWell Festival, το Σαββατοκύριακο 6 και 7 Ιουνίου, στο ΟΑΚΑ.

Καθώς η φιλοσοφία του BeWell Festival είναι να ενεργοποιήσει έναν τρόπο ζωής που συνδυάζει την επιστημονική γνώση με την προσωπική ενδυνάμωση και το αίσθημα του ανήκειν, η Novo Nordisk σε αυτό το πλαίσιο επιδιώκει να ενημερώσει το κοινό ότι η παχυσαρκία δεν αποτελεί ζήτημα έλλειψης θέλησης ή προσωπικής αποτυχίας, εμψυχώνοντας τα άτομα που ζουν με παχυσαρκία να κάνουν το πρώτο συνειδητό βήμα και να ζητήσουν ιατρική συμβουλή. Καθώς πρόκειται για μια χρόνια, πολυπαραγοντική νόσο, η αντιμετώπισή της απαιτεί κατάλληλη διεπιστημονική υποστήριξη και ολιστική διαχείριση. Μέσα από τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία αναδεικνύονται τα ευεργετικά οφέλη της επιστημονικής προσέγγισης και ενός ισορροπημένου τρόπου ζωής, που βασίζεται στη διατροφή και στην άσκηση, για τη συνολική υγεία και ευεξία.

Κατά τη διάρκεια του διημέρου η Novo Nordisk σε συνεργασία με την «ΙΜΕΡΟΕΣΣΑ», θα υποδέχονται τους επισκέπτες σε έναν ειδικά διαμορφωμένο χώρο μέσα στο φεστιβάλ. Εκεί, οι εξειδικευμένοι εθελοντές επαγγελματίες Υγείας της «ΙΜΕΡΟΕΣΣΑ» θα διενεργούν μετρήσεις Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) και θα παρέχουν συμβουλευτική υποστήριξη σε όσες/ους ενδιαφέρονται για την ορθή διαχείριση του βάρους τους.

Την Κυριακή 7 Ιουνίου στις 11:00 οι παρευρισκόμενοι θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν στην κεντρική σκηνή του Φεστιβάλ μία ενδιαφέρουσα συζήτηση. Η Χριστίνα Μπόμπα θα συνομιλήσει με την κ. Παρασκευή Μεντζελοπούλου, Ενδοκρινολόγο - Διαβητολόγο, την κ. Τόνια Κούκα, Διαιτολόγο- Διατροφολόγο, MSc και με τον κ. Σταύρο Καλογεράκη, δημοσιογράφο και ραδιοφωνικό παραγωγό, ο οποίος δίνει τη δική του μάχη με την παχυσαρκία και θα μοιραστεί τη στιγμή που συνειδητοποίησε ότι πρέπει να αναζητήσει ιατρική υποστήριξη.

Η Χρύσα Παναγοπούλου, Associate Director Market Access & External Affairs της Novo Nordisk Ελλάδος και Κύπρου επισήμανε ότι: «Επιθυμία μας είναι να αποτελούμε ενεργό μέρος της λύσης στη μάχη κατά της παχυσαρκίας, αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες που πολλαπλασιάζουν με ουσία το μήνυμά μας. Αφουγκραζόμαστε τις ανάγκες των ατόμων με παχυσαρκία και στεκόμαστε δίπλα τους ως σύμμαχοι, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός ολιστικού πλέγματος φροντίδας και υποστήριξης, που θεμελιώνεται με τρεις πυλώνες: ενημέρωση, κατανόηση, εμψύχωση. Το μήνυμα «Για μια ανάλαφρη ζωή» γεννήθηκε για να αλλάξει το αφήγημα γύρω από την παχυσαρκία, προσεγγίζοντάς τη με θετικό πρόσημο. Αυτό ακριβώς θέλουμε να πετύχουμε με την παρουσία μας στο BeWell Festival. Να θυμίσουμε σε όλους ότι κανείς δεν είναι μόνος. Είμαστε δίπλα σε όλους, ώστε να κερδίσουν τη ζωή που τους αξίζει».

Η κα Παναγοπούλου παροτρύνει όσους και όσες επιθυμούν να κάνουν το πρώτο βήμα, να επισκεφθούν την πλατφόρμα www.truthaboutweight.global/gr/el.html για να μάθουν περισσότερα για την παχυσαρκία και να προετοιμαστούν κατάλληλα πριν από τη συνάντησή τους με τον ιατρό τους.

Ροδάκινα: θρεπτική αξία, θερμίδες, βιταμίνες και οφέλη για την υγεία

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής Βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Τα ροδάκινα είναι καλοκαιρινά φρούτα με υψηλή περιεκτικότητα σε νερό, φυτικές ίνες, βιταμίνη C, βιταμίνη Α, βιταμίνη Ε, κάλιο, φώσφορο, μαγνήσιο και αντιοξειδωτικά. Έχουν λίγες θερμίδες όταν καταναλώνονται νωπά, συμβάλλουν στην ενυδάτωση και στην πρόσληψη φυτικών ινών, ενώ μπορούν να ενταχθούν σε ισορροπημένη διατροφή για καλύτερη λειτουργία του εντέρου και έλεγχο του βάρους. Το άρθρο εξηγεί τη θρεπτική αξία του φρέσκου ροδάκινου, τη διαφορά με το κονσερβοποιημένο ροδάκινο σε σιρόπι, καθώς και πώς να τα επιλέγετε και να τα συντηρείτε. 

Αποκλειστικά καλοκαιρινό, δροσερό, ζουμερό και γεμάτο άρωμα φρούτο, το ροδάκινο θεωρείται το φρούτο της αγνότητας και της αθανασίας, σύμφωνα με κάποιες ανατολίτικες παραδόσεις.

Από τις ανατολικές χώρες, και πιο συγκεκριμένα από την Κίνα, έφτασε στην Ευρώπη γύρω στο 100 μ.Χ.

Το ροδάκινο είναι ο καρπός της ροδακινιάς, έχει σφαιρικό ή ωοειδές σχήμα, ραφή στη ράχη και χνουδωτή ή λεία φλούδα ανάλογα με την ποικιλία του. Η σάρκα του είναι χυμώδης και αρωματική, με γλυκιά και υπόξινη γεύση. Ο πυρήνας του (κουκούτσι) είναι μεγάλος και κόκκινος κι εμφανίζει πολλές αυλακώσεις.

Σήμερα, καλλιεργείται κυρίως στην Ιταλία, την Αμερική, την Γαλλία, την Κίνα και την Ισπανία, ενώ στην χώρα μας, η οποία κατέχει σημαντική θέση στην παγκόσμια αγορά, η Μακεδονία κρατά τα σκήπτρα της παραγωγής.

Η Ιταλία είναι πρώτη παγκοσμίως σε παραγωγή ροδάκινων. Η Ελλάδα έχει επίσης πολύ μεγάλη παραγωγή. Η παραγωγή ροδάκινων εμφανίζεται στην Ελλάδα κατά τη δεκαετία του 1960, οπότε αρχίζουν κατά το 1964 οι συστηματικές εξαγωγές των ελληνικών ροδάκινων κυρίως προς τις χώρες της Ευρώπης με κυριότερη καλλιεργούμενη την ποικιλία, Elberta.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η ροδακινιά, είναι το περισσότερο καλλιεργούμενο οπωροφόρο δέντρο στον κόσμο μετά τη μηλιά.

Είδη ροδάκινου

Ανάλογα με το σχήμα, το χρώμα και τη γεύση τους τα ροδάκινα παρουσιάζουν διάφορες ποικιλίες. Έτσι, έχουμε τα νεκταρίνια με τη σκληρή σάρκα, τα ροδάκινα με τους κόκκινους καρπούς, γνωστά ως σαγκουίνια, και τους γιαρμάδες, τα λευκόσαρκα δηλαδή ροδάκινα με τη λευκή «επιδερμίδα» που έχουν πιο πικρή γεύση από ό,τι τα κανονικά ροδάκινα και διαθέτουν μαλακή και ιδιαίτερα αρωματική σάρκα.

Ποσοστά περιεκτικότητας σε θρεπτικά στοιχεία του ροδάκινου

Το ροδάκινο περιέχει πρωτεΐνες, ζάχαρη, αρκετή ποσότητα βιταμίνης C και Ε, πολλά αντιοξειδωτικά, φυτικές ίνες, φώσφορο, βιοτίνη, σίδηρο και ασβέστιο. Οφέλη για την υγεία

Βιταμίνες:

Χάρη στο σύμπλεγμα βιταμινών, κυρίως C και Ε, που περιέχει 

• προστατεύει από γαστρεντερικές διαταραχές, 
• βοηθάει στην πρόληψη πολλών μορφών καρκίνου, 
• βοηθάει στην αντίσταση του οργανισμού στις ασθένειες, ενισχύοντας το ανοσοποιητικό σύστημα, ενώ είναι καλό 
• διουρητικό και 
• υπακτικό.

Τα ροδάκινα περιέχουν αρκετές βιταμίνες, με κυρίαρχη την βιταμίνη C. Ένα φλιτζάνι από κομμάτια φρέσκου ροδάκινου περιέχει 10,2 mg βιταμίνη C,δηλ 17% της απαιτούμενης ημερήσιας πρόσληψης. Επίσης περιέχει 502 IUs (διεθνείς μονάδες) σε Βιταμίνη Α,1,1mg σε Βιταμίνη Ε και 4 mg σε Βιταμίνη Κ.

Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β, παρουσιάζονται με τη μορφή της νιασίνης 1,2mg, φυλλικού οξέος 6,2mg και ίχνη από θειαμίνη, ριβοφλαβίνη, παντοθενικό οξύ και Βιταμίνη Β6. Εάν επιθυμούμε να λαμβάνουμε καθημερινά επαρκείς ποσότητες βιταμινών και μετάλλων, το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να συμπεριλάβουμε στο διαιτολόγιο μας μια ποικιλία τροφίμων, μέσα στην οποία θα συμπεριλαμβάνονται και τα ροδάκινα. 

Οι βιταμίνες και τα μέταλλα των φυσικών τροφών μεταβολίζονται από τον οργανισμό καλύτερα, από οποιοδήποτε συμπλήρωμα διατροφής.


Φυτικές ίνες:

Το ροδάκινο αποτελεί καλή πηγή διαλυτών φυτικών ινών, συμβάλλοντας έτσι στη μείωση της LDL-χοληστερόλης, γι αυτό συστήνεται η συχνή του κατανάλωση, ενώ λόγω του ογκώδους των διαφόρων λαχανικών και της χαμηλής ενέργειας την οποία παρέχουν καταναλώνονται από όσους επιδιώκουν να αδυνατίσουν. Οι φυτικές ίνες παίζουν βασικό ρόλο στην υγεία μας και επομένως θα πρέπει να είναι ένας σημαντικός παράγοντας των διατροφικών επιλογών μας. Ένα φλιτζάνι ωμά ροδάκινα περιέχει 2,3γρ φυτικών ινών ή 9% του RDI. Έχει αποδειχθεί με έρευνες ότι τα άτομα που τρώνε φυτικές ίνες είναι λιγότερο πιθανό να αναπτύξουν παχυσαρκία, καρκίνο και καρδιαγγειακά προβλήματα.


Επομένως, είναι ιδανικό για όσους προσέχουν τη διατροφή καθώς προσφέρει λίγες θερμίδες και μεγάλη ποσότητα βιταμινών.

Μέταλλα:

Tα μέταλλα είναι εξίσου απαραίτητα για μια βέλτιστη υγεία όπως είναι και οι βιταμίνες. Επομένως, 1 φλιτζάνι από ροδάκινα περιέχει κάποια από αυτά.

Παρότι οι συνιστώμενες καθημερινές προσλήψεις (RDΙ) σε μέταλλα δεν είναι τόσο υψηλές, όπως είναι για τις βιταμίνες, η έλλειψη σε κάποιο μέταλλο, προκαλεί σοβαρά προβλήματα υγείας. Τα μέταλλα που περιέχονται στα ροδάκινα είναι το κάλιο, φώσφορο, και  μαγνήσιο. Στη λίστα των μετάλλων προστίθενται και ο ψευδάργυρος, ο σίδηρος, το ασβέστιο, το σελήνιο και το φθόριο.

Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε όμως ότι το ροδάκινο είναι ένα από τα πλουσιότερα σε νερό, φρούτα, καθώς αποτελείται κατά 89% από νερό. Επομένως ενυδατώνει το σώμα, την επιδερμίδα, έχει αντιγηραντικές ιδιότητες και είναι πολύτιμο για την υγεία και την ομορφιά του δέρματος. Εκτός όμως από τα πολύτιμα συστατικά που προσφέρει στον οργανισμό, χρησιμοποιείται και ως καλλυντικό.

Επίσης χάρη στην περιεκτικότητα του σε ιχνοστοιχεία, μέταλλα και βιταμίνες, το ροδάκινο είναι κατάλληλο για όσους έχουν 

• άγχος, 
• υπερένταση και 
• νιώθουν κόπωση. 

Δρα ως ηρεμιστικό και αγχολυτικό.
Αντιλαμβανόμαστε επομένως ότι η φύση δια μέσου των τροφίμων της, ιδιαίτερα με τα φρούτα, δεν μας προσφέρει μόνο τα θρεπτικά συστατικά που απαιτούνται για την επιβίωσή μας. Μας δίνει απλόχερα πολύτιμες δραστικές ουσίες που μας θωρακίζουν και μας προστατεύουν από νοσήματα φθοράς, αυξάνοντας έτσι το προσδόκιμο επιβίωσης.

Οφέλη για την υγεία:

• Περιέχει μικρό ποσοστό θερμίδων με αποτέλεσμα η κατανάλωση του να βοηθάει στον έλεγχο του σωματικού βάρους.
• Περιέχει αρκετό νερό επομένως βοηθάει στην ενυδάτωση του οργανισμού
• Περιέχει ικανοποιητική ποσότητα φυτικών ινών οι οποίες βοηθούν στη σωστή λειτουργία του εντέρου.
• Περιέχει κάλιο που βοηθάει στη ρύθμιση της πίεσης.
• Οι καροτινοειδείς ουσίες έχουν αντι-οξειδωτική δράση. Προστατεύουν τα κύτταρα μας από τις παραγόμενες ελεύθερες ρίζες οξυγόνου και προλαμβάνουν τον καρκίνο. Δηλαδή το ροδάκινο έχει αντικαρκινικές και αντιγηραντικές ιδιότητες.
• Τα φλαβονοειδή (περιέχει κυρίως προ-ανθοκυανίνες και λευκο-ανθοκυανίνες) προστατεύουν από την ηλιακή ακτινοβολία ενώ παράλληλα ευνοούν το μαύρισμα.

Η θρεπτική αξία των ροδάκινων σε κονσέρβα

Η θερμική επεξεργασία-κονσερβοποίηση προκαλεί μόνο λίγες απώλειες στα θρεπτικά συστατικά, που είναι ανάλογες με αυτές που προκαλεί το μαγείρεμα. Στα πλεονεκτήματα για την επιλογή κονσερβοποιημένων φρούτων θα πρέπει να προστεθεί και το ότι από την στιγμή που αυτά κονσερβοποιηθούν διατηρούν τα θρεπτικά τους συστατικά έως και δύο χρόνια. Αυτό είναι πολύ σημαντικό διότι τα προϊόντα αυτά συλλέγονται κατά την κορύφωση της ωριμότητας τους και κονσερβοποιούνται λίγες ώρες αργότερα, διατηρώντας τα θρεπτικά τους συστατικά.

Τα ποσοστά των βιταμινών αυτών μειώνονται ελάχιστα κατά την κονσερβοποίηση καθιστώντας την κονσέρβα ροδάκινο εφάμιλλη του νωπού προϊόντος. Η παρεχόμενη ενέργεια σχεδόν διπλασιάζεται υπάρχει όμως η δυνατότητα για την παραγωγή προϊόντος με λιγότερες θερμίδες με την χρήση αντί σιροπιού χυμού φρούτου ή καθαρού νερού.

Θρεπτικά	Θρεπτική αξία ανά 100 g ροδάκινου
	Νωπό	Κονσερβοποιημένο σε ελαφρύ σιρόπι
Ενέργεια, Kcal	37	68
Λίπος, g	0,08	0,04
χοληστερόλη, mg	0	0
Υδατάνθρακες, g	9,4	15
Διαιτητικές ίνες, g	1,7	1,6
Νάτριο, mg	0	6,3
Κάλιο, mg	167	122
Πρωτεΐνες, g	0,6	0,55
Βιταμίνη Α, %RDI	9,1	8,9
Βιταμίνη C, %RDI	9,3	8
Ασβέστιο, mg	4,3	3,8
Σίδηρος, %RDI	0,5	2,5
Φολικό οξύ, mg	0,73	1

%RDI: επί τοις εκατό της αναγκαίας ημερήσιας δόσης.

Προτεινόμενος τρόπος επιλογής

Ένας τρόπος, για να ξεχωρίσουμε τα φρέσκα ροδάκινα, είναι η μυρωδιά τους. Αποφεύγουμε δηλαδή εκείνα που δε μυρίζουν χαρακτηριστικά. Επίσης, δεν πρέπει να είναι χτυπημένα και καλό είναι να τρώγονται ξεφλουδισμένα. Αν, όμως, σας αρέσει η φλούδα, φροντίστε να τα πλένετε πάρα πολύ καλά.

Προτεινόμενος τρόπος συντήρησης

Ιδανική φάση για την κατανάλωσή τους είναι η πλήρης ωρίμανση, η οποία συμβαίνει, από τα μέσα Ιουνίου έως το τέλος Σεπτεμβρίου. Ιδιαίτερη προσοχή όμως γιατί αμέσως μετά επέρχεται ταχύτατα η σήψη. Έτσι καλό θα είναι να καταναλώνονται νωπά, γιατί μπορούν να διατηρηθούν μόνο γύρω στις 15 ημέρες. Γενικά το ροδάκινο είναι αρκετά ευαίσθητο στη ζέστη και αν μείνει εκτός ψυγείου σαπίζει γρήγορα.

Προτεινόμενος τρόπος κατανάλωσης

Το ροδάκινο διατηρείται για 15 μέρες περίπου στο ψυγείο. Καταναλώνεται ωμό με τη φλούδα, διότι στη φλούδα περιέχονται οι περισσότερες βιταμίνες. Πριν φαγωθεί πλένεται φυσικά πολύ καλά με νερό. Επίσης έχουμε μεγάλη παραγωγή κομπόστας ροδάκινου στην Ελλάδα αλλά και ετοιμάζουμε υπέροχες σπιτικές μαρμελάδες ή σπιτικά γλυκίσματα. Η πηκτίνη που περιέχεται στο ροδάκινο δίνει καλή συνεκτικότητα σε κομπόστες και μαρμελάδες. Ακόμη χρησιμοποιείται στην παρασκευή αναψυκτικών, χυμών και λικέρ.

Διαβάστε επίσης

• Καρπούζι, για την καρδιά, τον καρκίνο, την δίαιτα αλλά και τη λίμπιντο
• Βερίκοκο για την υγεία, την αναιμία, την δυσκοιλιότητα, την όραση, την ομορφιά και τα κουκούτσια τους για τον καρκίνο.
• Καλοκαιρινά φρούτα, τι μας προσφέρουν και πως θα τα διαλέξουμε.
• Κεράσια, χρήσιμα και απαραίτητα για την υγεία. Κατάλληλα ακόμα και για τους μαθητές για τις εξετάσεις

Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή
MSc

Πρώτη δημοσίευση: Ιούλιος 2012 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 11 Ιουνίου 2025

Υποθυρεοειδισμός και Hashimoto: συμπτώματα, αιτίες, θεραπεία και αν παχαίνει

του Ξενοφώντα Τσούκαλη, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Ο υποθυρεοειδισμός είναι η κατάσταση κατά την οποία ο θυρεοειδής υπολειτουργεί και δεν παράγει επαρκείς θυρεοειδικές ορμόνες. Η συχνότερη αιτία στις ανεπτυγμένες χώρες είναι η χρόνια αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα Hashimoto, στην οποία το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στον θυρεοειδή. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι μη ειδικά: κούραση, υπνηλία, δυσκολία έγερσης το πρωί, αύξηση βάρους, δυσκοιλιότητα, ξηρό δέρμα, ευαισθησία στο κρύο, βραδυψυχισμός, διαταραχές περιόδου και υψηλή χοληστερίνη. Το άρθρο εξηγεί τις αιτίες, τη διάγνωση με TSH, anti-TPO και anti-TG, τη θεραπεία με θυροξίνη και τι πραγματικά ισχύει για το ερώτημα αν ο υποθυρεοειδισμός παχαίνει. 

Ο θυρεοειδής είναι ένας ενδοκρινής αδένας, ο οποίος βρίσκεται στη βάση του λαιμού και έχει σχήμα πεταλούδας. 

Λειτουργία του σημαντικού αυτού οργάνου, αποτελεί η παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών οι οποίες είναι απαραίτητες για την φυσιολογική αύξηση, ανάπτυξη, τη ρύθμιση των μεταβολικών διεργασιών του οργανισμού για την εύρυθμη λειτουργία όλων των συστημάτων. Οι θυρεοειδικές ορμόνες, μέσω της κυκλοφορίας του αίματος, μεταφέρονται σε όλους τους ιστούς του σώματος και επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τη λειτουργία πολλών οργάνων όπως της καρδιάς, του εντέρου και των πνευμόνων.

Υποθυρεοειδισμός είναι η παθολογική εκείνη κατάσταση κατά την οποία ο θυρεοειδής υπολειτουργεί. Η ανεπάρκεια των θυρεοειδικών ορμονών στο αίμα έχει σαν αποτέλεσμα την πρόκληση του κλινικού συνδρόμου που λέγεται υποθυρεοειδισμός. Η ανεπάρκεια αυτή στην ενδομήτρια ζωή και τη νεογνική ηλικία έχει δυσμενή επίπτωση στην ωρίμανση του εγκεφάλου και στη σωματική αύξηση και ανάπτυξη. Στην παιδική ηλικία παρατηρείται καθυστέρηση σωματικής αύξησης, ενώ στους ενήλικες εκδηλώνεται ως γενική επιβράδυνση των ζωτικών λειτουργιών. 

Ο υποθυρεοειδισμός είναι μια από τις πιο συχνές παθήσεις του θυρεοειδή. 

Περίπου 2-3% του πληθυσμού έχει υποθυρεοειδισμό(σε μεγάλες ηλικίες μπορεί να φθάσει ακόμα και το 10%)και ένα 10% έχει υποκλινικό υποθυρεοειδισμό. Προσβάλει άτομα κάθε ηλικίας, όλων των φύλων και των φυλών και δεν κάνει κοινωνικοοικονομικές διακρίσεις. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι υπολογίζεται ότι τα μισά περίπου άτομα που έχουν υποθυρεοειδσμό δεν το γνωρίζουν. Και αυτό εξαιτίας της μη ειδικής φύσης των συμπτωμάτων της πάθησης.

Η πλειοψηφία των περιπτώσεων υποθυρεοειδισμού οφείλεται στη χρόνια θυρεοειδίτιδα (Hashimoto) η οποία αποτελεί μια βραδέως εξελισσόμενη αυτοάνοση πάθηση του θυρεοειδούς. 

Υποθυρεοειδισμός  Συμπτώματα

Ο υποθυρεοειδισμός δεν έχει ειδικά συμπτώματα. Αυτό σημαίνει ότι τα συμπτώματα του υποθυρεοειδισμού εμφανίζονται και σε άλλες ασθένειες και ότι όλοι οι υποθυρεοειδικοί ασθενείς δεν εμφανίζουν τα ίδια συμπτώματα. Για το λόγο αυτό η διάγνωση δεν μπορεί να τεθεί αποκλειστικά και μόνο από την αναφορά των συμπτωμάτων στο γιατρό. Ένα άλλο στοιχείο που κάνει τη διάγνωση του υποθυρεοειδισμού δύσκολη είναι ότι η πάθηση αναπτύσσεται αργά με τον χρόνο.

Ο υποθυρεοειδισμός εκδηλώνεται:

με σωματική κόπωση και πνευματική νωθρότητα, 
υπνηλία και 
δυσκολία έγερσης το πρωί, 
με αύξηση του βάρους παρά τη μειωμένη όρεξη, 
με δέρμα ξηρό και άγριο. 
Οι πάσχοντες από υποθυρεοειδισμό εμφανίζουν ευαισθησία στο κρύο και δυσκοιλιότητα. 
Οι γυναίκες παρουσιάζουν διαταραχές περιόδου και ειδικότερα έχουν συχνότερα εμμηνορρυσία, με περισσότερο αίμα ενώ και τα συμπτώματα πριν την περίοδο χειροτερεύουν. 
Πολύ συχνά ο υποθυρεοειδισμός συνοδεύεται από βρογχοκήλη η οποία όπως είπαμε είναι η διόγκωση του θυρεοειδούς και από υψηλά επίπεδα χοληστερίνης. 
Ο υποθυρεοειδισμός έχει ενοχοποιηθεί και για την εκδήλωση κατάθλιψης.

Σε προχωρημένα στάδια η εμφάνιση του ασθενούς παίρνει χαρακτηριστική όψη: ωχρό πρόσωπο, πρήξιμο βλεφάρων, ξερά μαλλιά και αραιά φρύδια, βραχνή και αργή φωνή.

Η έλλειψη των θυρεοειδικών ορμονών μπορεί να εκδηλωθεί από τα επί μέρους συστήματα ως εξής:

Δέρμα- Παρουσιάζεται κρύο, ωχρό, ξηρό και τραχύ με υπερκεράτωση. Οι τρίχες και τα νύχια είναι εύθρυπτα. Μειωμένη εφίδρωση
Καρδιαγγειακό σύστημα- Βραδυκαρδία με μείωση της συσταλτικότητας της καρδιάς που επιβαρύνουν σημαντικά τυχόν συνυπάρχουσα καρδιοπάθεια.
Αναπνευστικό- Επιπόλαιες και βραδείες αναπνοές.
Γαστρεντερικό- Μειωμένη κινητικότητα του εντέρου με αποτέλεσμα τη δυσκοιλιότητα.
Αίμα- Αναιμία.
Κεντρικό νευρικό σύστημα- Βραδυψυχισμός, νωθρότητα αντιδράσεων, αδυναμία συγκέντρωσης, έλλειψη ψυχικής διάθεσης, υπνηλία, κατάθλιψη, ψυχωσικές αντιδράσεις.
Μυικό- Σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα που εκδηλώνεται με αιμωδίες και παραισθησίες στα άκρα χέρια. Βραδύτητα της σύσπασης και χάλασης των μυών. Ο ασθενής παραπονείται για διάχυτους πόνους, μυικές κράμπες.
Αναπαραγωγικό- Ολιγομηνόρροια ή αμηνόρροια ή μηνορραγίες.

Για τη διάγνωση της νόσου πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι οι κλινικές εκδηλώσεις του υποθυρεοειδισμού διαφέρουν από ασθενή σε ασθενή και εξαρτώνται από τρεις κυρίως παράγοντες:

- την ηλικία του ατόμου
- τη χρονική διάρκεια
- τη βαρύτητα του υποθυρεοειδισμού τη στιγμή που θα διαγνωσθεί

Όποιος έχει ένα ή περισσότερα από τα αναφερόμενα συμπτώματα ή τα σημεία δεν σημαίνει ότι έχει υποθυρεοειδισμό αλλά σίγουρα θα πρέπει να τα αναφέρει στον ενδοκρινολόγο του προκειμένου να αποκλειστεί η διάγνωση του υποθυρεοειδισμού.

Οι γυναίκες έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο από τους άνδρες να εμφανίσουν υποθυρεοειδισμό και η διαφορά στη συχνότητα της πάθησης μεταξύ νέων γυναικών και νέων ανδρών είναι πολύ έντονη. Στις γυναίκες πολύ συχνά ξεκινάει κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, μετά τη γέννα  ή γύρω στην εμμηνόπαυση.

Υποθυρεοειδισμός Αιτίες

Η συχνότερη αιτία του υποθυρεοειδισμού είναι η αυτοάνοση θυρεοειδοπάθεια. Άλλες συχνές αιτίες είναι οι λεγόμενες ιατρογενείς, δηλαδή η χειρουργική αφαίρεση του θυρεοειδούς και η καταστροφή του θυρεοειδούς με ραδιενεργό ιώδιο. Λιγότερο συχνές αιτίες είναι ο εκ γενετής υποθυρεοειδισμός, η υποξεία θυρεοειδίτιδα, κάποια φάρμακα τα οποία προκαλούν υποθυρεοειδισμό, κάποιες παθήσεις της υπόφυσης και κάποιες σπάνιες παθήσεις κατά τις οποίες έχουμε διήθηση του θυρεοειδούς αδένα.

Αυτοάνοσος υποθυρεοειδισμός (Νόσος Hashimoto)

Ο γιατρός που την περιέγραψε ήταν Ιάπωνας και από αυτόν πήρε το όνομά της. Οι Ιάπωνες παρουσιάζουν συχνά αυτή την πάθηση λόγω του γενετικού τους προφίλ. 

Το ανοσοποιητικό σύστημα του ανθρώπου κάτω από φυσιολογικές συνθήκες προστατεύει το σώμα από την εισβολή των βακτηριδίων και των ιών. Στις αυτοάνοσες νόσους, όπως άλλωστε προδίδει και το όνομά τους, το ανοσοποιητικό σύστημα αναγνωρίζει ως ξένα κάποια συστατικά του οργανισμού και επομένως τους επιτίθεται. Πιο συγκεκριμένα στον αυτοάνοσο υποθυρεοειδισμό το αμυντικό σύστημα επιτίθεται σε συστατικά του θυρεοειδούς αδένα με αποτέλεσμα να επηρεάζει την ικανότητά των θυρεοειδικών κυττάρων να παράγουν  ορμόνες. 

Στην πάθηση αυτή υπάρχει συνεχής αντικατάσταση του υγιούς παρεγχύματος από λεμφοκύτταρα και ινώδη ιστό. Περισσότεροι από 90% των ασθενών με χρόνια αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα έχουν υψηλό τίτλο αντιθυρεοειδικών αντισωμάτων. Μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε ηλικία αλλά συχνότερα προσβάλλει γυναίκες μέσης ηλικίας. Οι ασθενείς πολύ πιθανόν να έχουν ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό άλλων αυτοάνοσων νοσημάτων όπως λεύκη, αλωπεκία, σακχαρώδη διαβήτη, επινεφριδιακή ανεπάρκεια, υποπαραθυρεοειδισμό, μυασθένεια Gravis, κακοήθη αναιμία. Η θυρεοειδίτιδα Hashimoto αρχικά συνήθως εμφανίζεται με διόγκωση του θυρεοειδή (βρογχοκήλη) ασυμπτωματική, χωρίς κλινική ή βιοχημική εικόνα υποθυρεοειδισμού ή με ήπιο υποθυρεοειδισμό.

Όταν ένας ικανός αριθμός κυττάρων έχει καταστραφεί τότε η παραγωγή των θυρεοειδικών ορμονών από τα εναπομείναντα κύτταρα δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες του οργανισμού.

Παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη αυτοάνοσου υποθυρεοειδισμού είναι εκ πρώτης το οικογενειακό ιστορικό. Άτομα που έχουν συγγενείς με αυτοάνοση θυροειδοπάθεια είναι σε κίνδυνο να εμφανίσουν αυτοάνοση θυρεοειδοπάθεια και οι ίδιοι. Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας είναι η ηλικία. Η έναρξή της νόσου μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά συνήθως είναι πιο συχνή στα ηλικιωμένα άτομα.  Επίσης ασθενείς που πάσχουν από άλλες αυτοάνοσες νόσους όπως σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1, ρευματοειδή αρθρίτιδα, σκλήρυνση κατά πλάκας, νόσο του Addison, λεύκη, κακοήθη αναιμία και άλλες, έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν αυτοάνοσο υποθυρεοειδισμό και θα πρέπει να ελέγχονται μόλις διαγνωστεί η πάθηση τους. Τέλος, οι πάσχοντες από σύνδρομο Down ή από σύνδρομο Turner εμφανίζουν συχνά αυτοάνοσο υποθυρεοειδισμό

Ιατρογενής υποθυρεοειδισμός

Πολλοί άνθρωποι είτε λόγω της παρουσίας όζων, είτε λόγω της ύπαρξης καρκίνου του θυρεοειδούς ή λόγω της νόσου του Graves’, υποβάλλονται σε θυρεοειδεκτομή δηλαδή σε αφαίρεση μέρους ή ακόμα και του συνόλου του θυρεοειδούς αδένα. 

Ασθενείς που υποβλήθηκαν σε ολική θυρεοειδεκτομή καταλήγουν σε υποθυρεοειδισμό δύο με τέσσερις βδομάδες μετά την επέμβαση. Μετά από υφολική θυρεοειδεκτομή σε ασθενείς με νόσο Grave’s ή τη χορήγηση ραδιενεργού ιωδίου ο χρόνος εγκατάστασης του υποθυρεοειδισμού ποικίλει. Σε ένα μεγάλο ποσοστό εκδηλώνεται στο πρώτο έτος μετά τη θεραπεία και το ποσοστό αυξάνεται βραδέως τα επόμενα χρόνια. Η ακτινοθεραπεία γιά κακοήθειες στην περιοχή του τραχήλου επίσης προκαλεί υποθυρεοειδισμό.

Στην περίπτωση που μόνο ένα μέρος του θυρεοειδή αφαιρεθεί τότε το εναπομείναν μέρος ή θα δουλεύει ικανοποιητικά ώστε να διατηρεί τα επίπεδα των θυρεοειδικών ορμονών στο αίμα στα φυσιολογικά ή δεν θα επαρκεί για την παραγωγή της απαραίτητης ποσότητας θυρεοειδικών ορμονών οπότε πάλι ο ασθενής θα καταστεί υποθυρεοειδικός.

Συγγενής υποθυρεοειδισμός

Συγγενή υποθυρεοειδισμό ονομάζουμε την ύπαρξη υποθυρεοειδισμού από τη γέννηση ακόμα. Μπορεί να οφείλεται είτε στο μη σχηματισμό του αδένα κατά την εμβρυική ζωή, είτε σε μη επαρκή λειτουργία των θυρεοειδικών κυττάρων ή των ενζύμων τους. Αποτελεί συχνή αιτία νοητικής υστέρησης καθώς οι θυρεοειδικές ορμόνες είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη του κεντρικού νευρικού συστήματος κατά την εμβρυική ζωή και ως την ηλικία των 2-3 ετών. Είναι φανερό ότι η έγκαιρη διάγνωση του συγγενούς υποθυρεοειδισμού είναι απαραίτητη.

Φάρμακα που προκαλούν υποθυρεοειδισμό

Υποθυρεοειδισμός μπορεί να εμφανισθεί λόγω χορήγησης αντιθυρεοειδικών φαρμάκων που χρησιμοποιούνται στη θεραπεία του υπερθυρεοειδισμού. Άλλα φάρμακα είναι το λίθιο, η αμιοδαρόνη, ιντερφερόνη-α. Έλεγχος με μέτρηση της TSH κάθε 6 με 12 μήνες πρέπει να γίνεται σε ασθενείς που παίρνουν αυτά τα φάρμακα. Επίσης η ταυτόχρονη λήψη φαρμάκων που επηρεάζουν την απορρόφηση της θυροξίνης σε ασθενείς υπό θεραπεία με θυροξίνη μπορεί να οδηγήσει σε υποθυρεοειδισμό.

Τα πιο συχνά φάρμακα που προκαλούν υποθυρεοειδισμό είναι η ιντερφερόνη η οποία χορηγείται για την θεραπεία της ηπατίτιδας, το λίθιο που χορηγείται σε ψυχιατρικές νόσους και η αμιοδαρόνη που χορηγείται για την αντιμετώπιση καρδιακών παθήσεων.

Μπορεί ο υποθυρεοειδισμός να προληφθεί;

Στις ανεπτυγμένες χώρες που η ποσότητα του ιωδίου στη δίαιτα είναι επαρκής, δεν υπάρχει τρόπος να προλάβει κάποιος τον υποθυρεοειδισμό. Το μόνο όπλο που έχουμε είναι η έγκαιρη διάγνωση. Για το λόγο αυτό άλλωστε όλα τα νεογέννητα υποβάλλονται σε ανιχνευτικό έλεγχο την τρίτη με πέμπτη ημέρα από τη γέννηση τους, προκειμένου να προληφθεί ο νεογνικός υποθυρεοειδισμός. Στη χώρα μας το πρόγραμμα αυτό εφαρμόζεται από το 1979. Επίσης, όλες οι έγκυες γυναίκες πρέπει να ελέγχουν τη θυρεοειδική τους λειτουργία. Και φυσικά, άτομα με συμπτώματα ύποπτα για υποθυρεοειδισμό και όσοι έχουν συγγενείς πάσχοντες από αυτοάνοση θυρεοειδοπάθεια είναι απαραίτητο να ελέγχονται. Εν κατακλείδι, το μήνυμα είναι ότι ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη αυτοάνοσου υποθυρεοειδισμού είναι η ύπαρξη στο συγγενικό περιβάλλον ατόμων με αυτοάνοση θυρεοειδοπάθεια. Όσοι επομένως θέλουν να προλάβουν την εκδήλωση της νόσου να επισκεφθούν τον ενδοκρινολόγο τους για περαιτέρω οδηγίες.

Διάγνωση-Θεραπεία

Φυσιολογικά ή υψηλά επίπεδα TSH και θετικοί τίτλοι θυρεοειδικών αντισωμάτων, αντι-Τg και αντι-TPO. Η παρακέντηση με τη λεπτή βελόνη δείχνει διήθηση με λεμφοκύτταρα. Τόσο τα ΘΑΑΣ όσο και η λεμφοκυτταρική διήθηση μπορεί να βρίσκονται και σε ένα ποσοστό του γενικού πληθυσμού. Το υπερηχογράφημα δείχνει χαρακτηριστική ανομοιογένεια του παρεγχύματος.

Η θεραπεία γίνεται με θυροξίνη επί μακρόν και σε περίπτωση υποθυρεοειδισμού εφ’ όρου ζωής. Σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να προκαλούνται πιεστικά φαινόμενα, οπότε αντιμετωπίζεται χειρουργικά.

Οι ασθενείς παρουσιάζουν κλινική βελτίωση δύο βδομάδες μετά την έναρξη της θεραπείας με πλήρη ανάρρωση σε λίγους μήνες. Επαναξιολόγηση του ασθενούς και μέτρηση της T4 και TSH πρέπει να γίνεται μετά από τρεις με έξι βδομάδες και αναλόγως ρύθμιση της δόσης.

Υπάρχει μια εξαίρεση στον κανόνα αυτόν και ονομάζεται δευτεροπαθής υποθυρεοειδισμός. Πρόκειται για μια σπάνια πάθηση. Στην κατάσταση αυτή το όργανο που πάσχει είναι η υπόφυση, η οποία δεν μπορεί να παράγει θυρεοειδοτρόφο ορμόνη με αποτέλεσμα ούτε ο θυρεοειδής να μπορεί να παράγει ορμόνες αφού δεν λαμβάνει το απαραίτητο σήμα από την υπόφυση.

Τα περισσότερα εργαστήρια δίνουν ως φυσιολογικά όρια της TSH τα 0,4 – 4,0mU/L.

Όμως στις μέρες μας υποστηρίζεται ότι θα πρέπει να υπάρχει μια διαφοροποίηση και για όσους έχουν τιμές μέσα στα φυσιολογικά όρια. Πιο συγκεκριμένα οι τιμές μεταξύ 0,4 και 2,5 θεωρούνται οι απόλυτα φυσιολογικές. Για όσους έχουν τιμές πάνω από 2,5 και κάτω από 4,0 καλό θα είναι να γίνεται μέτρηση και των αντιθυρεοειδικών αντισωμάτων. Τα αντισώματα αυτά είναι που επιτίθενται στον θυρεοειδή και προκαλούν τον υποθυρεοειδισμό. Άτομα με θετικά αντισώματα σημαίνει ότι είναι σε κίνδυνο να αναπτύξουν αυτοάνοσο υποθυρεοειδισμό στο μέλλον και σε αυτά τα άτομα συστήνεται η μέτρηση της TSH ετησίως.

Άτομα με TSH μεγαλύτερη του 10 έχουν εξορισμού υποθυρεοειδισμό και θα χρειαστούν θεραπεία.

Τελικά ο υποθυρεοειδισμός παχαίνει;

Είναι μύθος να υποστηρίζουμε ότι κάποια είναι παχουλή γιατί έχει πρόβλημα με το θυρεοειδή της. Από τη στιγμή που έχουν πρόβλημα με το θυρεοειδή τους και είναι καλά ρυθμισμένες, το θέμα του βάρους τους δεν έχει σχέση με το θυρεοειδή. Έχει σχέση με τον τρόπο ζωής, τον τρόπο διατροφής, την καθιστική ζωή, την υπερκατανάλωση υδατανθράκων και λιπαρών φαγητών. Είναι γεγονός ότι μέχρι να ανιχνευθεί ο υποθυρεοειδισμός προκαλεί μια ανεξήγητη αύξηση βάρους. Όταν όμως εντοπιστεί το πρόβλημα και ο ασθενής πάρει τη σωστή δόση θεραπείας, ο θυρεοειδής δεν είναι υπεύθυνος για την αύξηση βάρους. Δεν μπορεί να συνεχίσει να παχαίνει κάποιος, ο οποίος έχει υποθυρεοειδισμό αλλά καλά ρυθμισμένο. Κάτι άλλο συμβαίνει και αυτό το κάτι άλλο είναι συνήθως η καθιστική ζωή και η κακή διατροφή. Ως μεταβολικός θερμοστάτης, ο θυρεοειδής ελέγχει τη θερμοκρασία του σώματος, τα επίπεδα της ενέργειας και τη διαδικασία της ανάπτυξης στην παιδική ηλικία. Στέλνει χημικά μηνύματα μέσω των ορμονών σε κάθε κύτταρο, διατηρώντας τη θερμοκρασία του σώματος, τον καρδιακό παλμό και τη λειτουργία των οργάνων σε φυσιολογικά επίπεδα. Ένας υποδραστήριος θυρεοειδής, όμως, στέλνει λιγότερες ορμόνες, επιβραδύνοντας το μεταβολισμό, με αποτέλεσμα ο οργανισμός να καίει λιγότερες θερμίδες. Το βάρος που παίρνουμε λόγω του υποθυρεοειδισμού σχετίζεται με την κατακράτηση υγρών και όχι με τη συσσώρευση λίπους. Βέβαια, επειδή ο μεταβολισμός μας επιβραδύνεται, πρέπει να είμαστε πιο προσεκτικοί με τις θερμίδες που καταναλώνουμε. Από τη στιγμή όμως που ο θυρεοειδής θα ρυθμιστεί από τον ενδοκρινολόγο, ο ασθενής δεν διαφέρει σε τίποτα από κάποιο άλλο άτομο που δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα θυρεοειδή.

ΠΗΓΗ medlab.gr

www.endocrinology.org

Διαβάστε επίσης

• Κούραση, υπνηλία, κατάθλιψη και δυσκοιλιότητα, μπορεί να οφείλεται σε θυρεοειδίτιδα Hashimoto;
• Πότε πρέπει να γίνεται ο υπέρηχος του θυρεοειδούς; Τι δείχνει και τι προετοιμασία απαιτείται;
• Οι διαταραχές του θυρεοειδούς αδένα. Τι προκαλούν, πώς ανιχνεύονται και πώς αντιμετωπίζονται
• Ο όζος του Θυρεοειδούς είναι καλοήθης ή κακοήθης; Πως γίνεται η διάγνωση και πως αντιμετωπίζεται; Πόσο πρέπει να φοβίζει μια διάγνωση καρκίνου του θυρεοειδούς;
• Οι διαταραχές του θυρεοειδούς αδένα. Τι προκαλούν, πώς ανιχνεύονται και πώς αντιμετωπίζονται
• Κούραση, υπνηλία, κατάθλιψη και δυσκοιλιότητα, μπορεί να οφείλεται σε θυρεοειδίτιδα Hashimoto;
• Πότε πρέπει να γίνεται ο υπέρηχος του θυρεοειδούς; Τι δείχνει και τι προετοιμασία απαιτείται;

Πρώτη δημοσίευση: Αύγουστος 2011 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Ξενοφών Τσούκαλης, M.D.

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 22 Μαΐου 2026