Νέα θεραπεία για τη σκλήρυνση κατά πλάκας: ο Στήβεν Πετράτος ξεκίνησε κλινικές δοκιμές σε Ελλάδα και Αυστραλία (video)

 medlabnews.gr iatrikanea

Είμαστε από τους πρώτους στο medlabnews.gr iatrikanea που πιστέψαμε και προβάλαμε το έργο του σπουδαίου Ελληνοαυστραλού ερευνητή Steven Petratos και την έρευνά του για την Σκλήρυνση κατά Πλάκας.

Μια πρωτοποριακή θεραπεία για τη Σκλήρυνση Κατά Πλάκας (ΣΚΠ) πρόκειται να ξεκινήσει κλινικές δοκιμές ταυτόχρονα στην Ελλάδα και την Αυστραλία τους επόμενους μήνες, στέλνοντας ένα μήνυμα ελπίδας σε εκατομμύρια ασθενείς με ΣΚΠ σε όλο τον κόσμο.

Ο Δρ. Στήβεν Πετράτος, έχει αφιερώσει 30 χρόνια έρευνας προς την ανακάλυψη μια ενδεχόμενης οριστικής θεραπείας για αυτή τη σοβαρή ασθένεια, η οποία έχει σημειώσει πάνω από 30% αύξηση σε περιστατικά τα τελευταία χρόνια, επηρεάζοντας ολοένα και πιο νέους ανθρώπους.

Σε μια συνέντευξη με τον «Νέο Κόσμο» ο ομογενής επιστήμονας μοιράζεται τον ενθουσιασμό και την αισιοδοξία του καθώς πλησιάζει τον πολυπόθητο στόχο μιας ενδεχόμενης οριστικής θεραπείας για τη Σκλήρυνση Κατά Πλάκας.

Μαζί με την ομάδα του στο Τμήμα Νευροεπιστημονικής Ιατρικής στο Νοσοκομείο Alfred, έχει μελετήσει και αναπτύξει ένα φάρμακο που ήδη υπάρχει στην αγορά.

Οι προκλινικές μελέτες που πραγματοποιήθηκαν σε ποντίκια, όχι μόνο σταμάτησε την εξέλιξη της Σκλήρυνσης Κατά Πλάκας αλλά και αντέστρεψε τη ζημιά που είχε ήδη προκληθεί.

Εντυπωσιακά, ποντίκια που ήταν παράλυτα ανέκτησαν την ικανότητά τους να περπατούν μετά τη λήψη αυτής της νέας θεραπείας.

Προς το παρόν, δεν υπάρχει θεραπεία για τη Σκλήρυνση Κατά Πλάκας, μια πάθηση που επηρεάζει το κεντρικό νευρικό σύστημα και παρεμβαίνει στα νευρικά ερεθίσματα στον εγκέφαλο. Η σοβαρότητα της πάθησης ποικίλλει, και συνδέεται με ένα ευρύ φάσμα εξουθενωτικών συμπτωμάτων, όπως προβλήματα συντονισμού, μυϊκή αδυναμία, κόπωση.

«Είμαι πολύ αισιόδοξος. Όλες οι προκλινικές δοκιμές ήταν πολύ επιτυχείς και έχουμε εξασφαλίσει και διεθνή πατέντα», δήλωσε στον «Νέο Κόσμο» ο Δρ Πετράτος.

Ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας στην Ελλάδα και την Αυστραλία θα λάβουν μέρος στη Φάση ΙΙ των κλινικών μελετών για να διαπιστωθεί η αποτελεσματικότητα του νέου αυτού φαρμάκου, πριν οι δοκιμές προχωρήσουν σε παγκόσμια κλίμακα.

«Είμαστε πολύ κοντά στην έναρξη αυτών των δοκιμών». λέει ο Δρ Πετράτος, ο οποίος πιστεύει ότι οι δοκιμές θα ξεκινήσουν πριν από το τέλος του έτους.

Σε στενή συνεργασία με τον καθηγητή Νευρολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και διευθυντή του Κέντρου Πολλαπλής Σκλήρυνσης ΑΧΕΠΑ, Νικόλαο Γρηγοριάδη, έχουν επιλεχθεί 14 κλινικές τοποθεσίες σε όλη την Ελλάδα για την έναρξη αυτών των δοκιμών ταυτόχρονα με τις δοκιμές στην Αυστραλία.

«Αυτό που προσπαθούμε να κάνουμε είναι να διασφαλίσουμε ότι τα κέντρα για τις κλινικές δοκιμές είναι έτοιμα να υποδεχθούν τους ασθενείς που θα μπουν στο πρόγραμμα».

Το φάρμακο που δοκιμάζεται, ήδη χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση μιας σπάνιας γενετικής πάθησης, οπότε έχει αποδειχθεί ασφαλές για χρήση σε ανθρώπους.

«Σκοπεύουμε να δοκιμάσουμε το φάρμακο σε έναν αριθμό ασθενών που δεν θα ξεπερνά τους 200. Θα είναι μια συμπληρωματική θεραπεία—όχι μονοθεραπεία—επιτρέποντας στους ασθενείς να συνεχίσουν τις συνήθεις θεραπείες τους επιπλέον του φαρμάκου που δοκιμάζεται», προσθέτει ο Δρ. Πετράτος, σημειώνοντας ότι αυτό απλουστεύει τη διαδικασία σε τεράστιο βαθμό.

Η συμπερίληψη της χώρας καταγωγής του σε αυτή τη σημαντική φάση της νέας θεραπείας έχει ιδιαίτερη σημασία για τον Δρ. Πετράτο.

Ο παππούς του στην Ελλάδα υπέφερε σημαντικά από αυτή τη νόσο για τη συντριπτική πλειονότητα της ζωής του, επηρεάζοντας βαθιά όλη την οικογένεια, και είναι ένας από τους λόγους (μαζί με το έντονο ενδιαφέρον του για τη νευροεπιστήμη και την ανοσολογία) που ο ομογενής επιστήμονας έχει αφιερώσει τόσα χρόνια ερευνώντας μια οριστική θεραπεία.

Η ΣΚΠ στην Ελλάδα είναι διαδεδομένη, εξηγεί. «Δεν το περιμέναμε, αλλά έτσι είναι. Στην ουσία, λίγο πάνω από 21.000 άτομα ζουν με ΣΚΠ στην Ελλάδα. Συνεπώς, ένα φάρμακο που μπορεί να σταματήσει την νευρολογική επιδείνωση θα είναι τεράστιο όφελος όχι μόνο για τους ασθενείς αλλά και για όλο το σύστημα Υγείας».

Αν και υπάρχουν πολλές θεωρίες για τους λόγους που η ΣΚΠ είναι σε έξαρση, καμία δεν έχει αποδειχθεί ουσιαστικά.

«Μια κρίσιμη πτυχή είναι η μαζική αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες των ανθρώπων. Αυτή η αλλαγή είναι ιδιαίτερα εμφανής στην Ελλάδα, αν λάβουμε υπόψη ότι η μεσογειακή διατροφή θεωρείται η πανάκεια της καλύτερης διατροφικής πρακτικής. Όμως οι εύκολες και γρήγορες επιλογές διατροφής υπερισχύουν σήμερα, επηρεάζοντας την ικανότητά μας να διατηρούμε μια ισορροπημένη διατροφή, απαραίτητη για την προστασία της υγείας μας από ασθένειες», λέει ο Δρ Πετράτος.

Αυτό που προσπαθούν να διαπιστώσουν οι ερευνητές, είναι γιατί η ΣΚΠ εκδηλώνεται σε συγκεκριμένες περιόδους στη ζωή των ασθενών και γιατί προσβάλλει κυρίως τις γυναίκες.

«Τα δύο τρίτα των ατόμων που πάσχουν είναι γυναίκες. Και συνήθως τις πλήττει όταν βρίσκονται στην ακμή της ζωής τους», προσθέτει ο Δρ Πετράτος.

Ο στόχος είναι να σταματήσει η εξέλιξη και επιδείνωση της νόσου στους ασθενείς.

«Αυτό είναι το concept της νέας θεραπείας που θα δοκιμάσουμε. Είναι το μόνο φάρμακο που δοκιμάζεται αυτή τη στιγμή που είναι ικανό να διαπεράσει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, επιτρέποντάς του να φτάσει και να προστατεύσει τα εγκεφαλικά κύτταρα, αποτρέποντας περαιτέρω βλάβες και μόνιμη νευρολογική ζημιά», εξηγεί.

Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι μια χρόνια φλεγμονώδης νευρολογική νόσος, που προσβάλει τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό. Πρόκειται για ένα αυτοάνοσο νόσημα, όπου το ανοσοποιητικό σύστημα δεν αναγνωρίζει το προστατευτικό περίβλημα των νεύρων – τη μυελίνη – ως δικό του ιστό και την καταστρέφει. Αυτή η βλάβη όχι μόνο εμποδίζει τα νευρικά ερεθίσματα να ταξιδέψουν στις νευρικές ίνες, αλλά αφήνει επίσης τα κύτταρα ευάλωτα στον εκφυλισμό.

Το φάρμακο που πρόκειται να δοκιμαστεί στην Ελλάδα και την Αυστραλία -ένα απλό δισκίο που οι ασθενείς θα μπορούν να παίρνουν καθημερινά- στοχεύει στο να σταματήσει και ενδεχομένως να αντιστρέψει την απώλεια της μυελίνης στον εγκέφαλο, και ακόμη και να αποκαταστήσει τη βλάβη της μυελίνης που προστατεύει τα νευρικά κύτταρα.

Η συνεργασία του ομογενούς επιστήμονα και της ομάδας του με τον διευθυντή του Κέντρου Πολλαπλής Σκλήρυνσης ΑΧΕΠΑ στη Θεσσαλονίκη, Νικόλαο Γρηγοριάδη, που ξεκίνησε πριν από μερικά χρόνια, συνεχίζεται με μεγάλη επιτυχία.

Αυτή η συνεργασία δεν ωφελεί μόνο το ερευνητικό έργο καθαυτό, αλλά παρέχει επίσης σε Έλληνες ασθενείς πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες.

Μόλις ολοκληρωθεί αυτή η φάση των κλινικών δοκιμών, και είναι επιτυχής, οι δοκιμές θα συνεχιστούν σε παγκόσμιο επίπεδο προτού το φάρμακο καταφέρει να φτάσει στην αγορά.

Πηγή: Νέος Κόσμος

Παρακολουθήστε συνέντευξη όπου ο ερευνητής για την Σκλήρυνση Κατά Πλάκας στο Νοσοκομείο Monash της Μελβούρνης Αυστραλίας κ Steven Petratos ο οποίος αναφέρεται :

- Από πότε ασχολείται με την έρευνα για την Σκλήρυνση κατά Πλάκας. - Για το Φάρμακο που θα προάγει την Επαναμυελίνωση των κυττάρων του Νευρικού συστήματος . - Για την συνεργασία του στην Ελλάδα και Παγκοσμίως και άλλα πολλά.

 

Πηγές: medlabnews.gr, neoskosmos.com, τηλεόραση του Αχελώου

A new therapeutic approach for brain repair in multiple sclerosis, 10/2023

Ακολουθήστε το medlabnews.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις

Πρώτη δημοσίευση: Αύγουστος 2024 — MEDLABNEWS.GR | Επιμέλεια: medlabnews.gr iatrikanea

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 11 Απριλίου 2026

Ο Ελληνοαυστραλός Στήβεν Πετράτος ξεκινά μεγάλη κλινική μελέτη στην Ελλάδα με το φάρμακό του για την Σκλήρυνση κατά Πλάκας

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, M.D., διευθυντή σύνταξης medlabnews.gr iatrikanea

Είμαστε από τους πρώτους στο medlabnews.gr iatrikanea που πιστέψαμε και προβάλαμε το έργο του σπουδαίου Ελληνοαυστραλού ερευνητή Steven Petratos και την έρευνά του για την Σκλήρυνση κατά Πλάκας.

Μια πρωτοποριακή θεραπεία για τη Σκλήρυνση Κατά Πλάκας (ΣΚΠ) πρόκειται να ξεκινήσει κλινικές δοκιμές ταυτόχρονα στην Ελλάδα και την Αυστραλία τους επόμενους μήνες, στέλνοντας ένα μήνυμα ελπίδας σε εκατομμύρια ασθενείς με ΣΚΠ σε όλο τον κόσμο.

Ο Δρ. Στήβεν Πετράτος, έχει αφιερώσει 30 χρόνια έρευνας προς την ανακάλυψη μια ενδεχόμενης οριστικής θεραπείας για αυτή τη σοβαρή ασθένεια, η οποία έχει σημειώσει πάνω από 30% αύξηση σε περιστατικά τα τελευταία χρόνια, επηρεάζοντας ολοένα και πιο νέους ανθρώπους.

O ομογενής επιστήμονας μοιράζεται τον ενθουσιασμό και την αισιοδοξία του καθώς πλησιάζει τον πολυπόθητο στόχο μιας ενδεχόμενης οριστικής θεραπείας για τη Σκλήρυνση Κατά Πλάκας.

Μαζί με την ομάδα του στο Τμήμα Νευροεπιστημονικής Ιατρικής στο Νοσοκομείο Alfred, έχει μελετήσει και αναπτύξει ένα φάρμακο που ήδη υπάρχει στην αγορά.

Οι προκλινικές μελέτες που πραγματοποιήθηκαν σε ποντίκια, όχι μόνο σταμάτησε την εξέλιξη της Σκλήρυνσης Κατά Πλάκας αλλά και αντέστρεψε τη ζημιά που είχε ήδη προκληθεί.

Εντυπωσιακά, ποντίκια που ήταν παράλυτα ανέκτησαν την ικανότητά τους να περπατούν μετά τη λήψη αυτής της νέας θεραπείας.

Προς το παρόν, δεν υπάρχει θεραπεία για τη Σκλήρυνση Κατά Πλάκας, μια πάθηση που επηρεάζει το κεντρικό νευρικό σύστημα και παρεμβαίνει στα νευρικά ερεθίσματα στον εγκέφαλο. Η σοβαρότητα της πάθησης ποικίλλει, και συνδέεται με ένα ευρύ φάσμα εξουθενωτικών συμπτωμάτων, όπως προβλήματα συντονισμού, μυϊκή αδυναμία, κόπωση.

«Είμαι πολύ αισιόδοξος. Όλες οι προκλινικές δοκιμές ήταν πολύ επιτυχείς και έχουμε εξασφαλίσει και διεθνή πατέντα», δήλωσε  ο Δρ Πετράτος.

Ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας στην Ελλάδα και την Αυστραλία θα λάβουν μέρος στη Φάση ΙΙ των κλινικών μελετών για να διαπιστωθεί η αποτελεσματικότητα του νέου αυτού φαρμάκου, πριν οι δοκιμές προχωρήσουν σε παγκόσμια κλίμακα.

Η θεραπεία, που φέρει την ονομασία Diaprotectome, στοχεύει στην αποκατάσταση των βλαβών στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, όπως εξήγησε ο κ. Πετράτος σε συνέντευξη Τύπου.

Η θεραπεία Diaprotectome βασίζεται σε ένα μικρό μόριο που δρα σε δύο επίπεδα: πρώτον, προστατεύει τις νευρικές ίνες από περαιτέρω καταστροφή της μυελίνης, της προστατευτικής επικάλυψης των νευρώνων που επιτρέπει την ταχεία μετάδοση των νευρικών σημάτων, και δεύτερον, ενθαρρύνει την επαναδημιουργία μυελίνης (επαναμυελίνωση), μια διαδικασία απαραίτητη για την αποκατάσταση της νευρικής λειτουργίας.

«Τα προκλινικά αποτελέσματα από δοκιμές που έγιναν σε Ελλάδα, Αυστραλία και Ισραήλ είναι εντυπωσιακά. Σε πειραματικά μοντέλα, παράλυτα ζώα κατάφεραν να περπατήσουν ξανά, καθώς αποκαταστάθηκε η φυσιολογική λειτουργία του νευρικού τους συστήματος», δήλωσε ο κ. Πετράτος. Η θεραπεία Diaprotectome μπορεί να χορηγείται εύκολα από το στόμα και θα συνδυάζεται με τις υπάρχουσες θεραπείες των ασθενών, προσφέροντας μια συμπληρωματική επιλογή χωρίς την ανάγκη διακοπής άλλων φαρμάκων.

Στην Ελλάδα, όπου περίπου 21.200 ασθενείς πάσχουν από Πολλαπλή Σκλήρυνση, οι κλινικές δοκιμές θα διεξαχθούν με τη συνεργασία της NeuOrphan LTD, μιας εταιρείας με έδρα την Αυστραλία και υπό την καθοδήγηση του Καθηγητή Νευρολογίας του ΑΠΘ, Νικόλαου Γρηγοριάδη. Οι δοκιμές, με την επωνυμία «Odyssey», θα πραγματοποιηθούν σε τουλάχιστον 10 νοσοκομεία σε όλη την Ελλάδα, με στόχο να συμμετάσχουν έως και 400 ασθενείς σε διαφορετικά στάδια της νόσου.

«Η συμμετοχή της Ελλάδας σε αυτό το καινοτόμο ερευνητικό πρόγραμμα είναι μια σημαντική πρόοδος στον αγώνα για την Πολλαπλή Σκλήρυνση», υπογράμμισε ο καθηγητής Γρηγοριάδης. Οι δοκιμές αναμένεται να ξεκινήσουν στα μέσα του επόμενου έτους, μόλις ολοκληρωθούν οι απαραίτητες εγκρίσεις από τις ρυθμιστικές αρχές.

Εφόσον τα αποτελέσματα είναι επιτυχή, οι κλινικές δοκιμές θα συνεχιστούν σε διεθνές επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, με στόχο την έγκριση και τη μαζική παραγωγή του φαρμάκου, το οποίο ενδέχεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τη θεραπεία της Πολλαπλής Σκλήρυνσης παγκοσμίως.

Σε στενή συνεργασία με τον καθηγητή Νευρολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και διευθυντή του Κέντρου Πολλαπλής Σκλήρυνσης ΑΧΕΠΑ, Νικόλαο Γρηγοριάδη, έχουν επιλεχθεί 14 κλινικές τοποθεσίες σε όλη την Ελλάδα για την έναρξη αυτών των δοκιμών ταυτόχρονα με τις δοκιμές στην Αυστραλία.

«Αυτό που προσπαθούμε να κάνουμε είναι να διασφαλίσουμε ότι τα κέντρα για τις κλινικές δοκιμές είναι έτοιμα να υποδεχθούν τους ασθενείς που θα μπουν στο πρόγραμμα».

Το φάρμακο που δοκιμάζεται, ήδη χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση μιας σπάνιας γενετικής πάθησης, οπότε έχει αποδειχθεί ασφαλές για χρήση σε ανθρώπους.

«Σκοπεύουμε να δοκιμάσουμε το φάρμακο σε έναν αριθμό ασθενών που δεν θα ξεπερνά τους 200. Θα είναι μια συμπληρωματική θεραπεία—όχι μονοθεραπεία—επιτρέποντας στους ασθενείς να συνεχίσουν τις συνήθεις θεραπείες τους επιπλέον του φαρμάκου που δοκιμάζεται», προσθέτει ο Δρ. Πετράτος, σημειώνοντας ότι αυτό απλουστεύει τη διαδικασία σε τεράστιο βαθμό.

Η συμπερίληψη της χώρας καταγωγής του σε αυτή τη σημαντική φάση της νέας θεραπείας έχει ιδιαίτερη σημασία για τον Δρ. Πετράτο.

Ο παππούς του στην Ελλάδα υπέφερε σημαντικά από αυτή τη νόσο για τη συντριπτική πλειονότητα της ζωής του, επηρεάζοντας βαθιά όλη την οικογένεια, και είναι ένας από τους λόγους (μαζί με το έντονο ενδιαφέρον του για τη νευροεπιστήμη και την ανοσολογία) που ο ομογενής επιστήμονας έχει αφιερώσει τόσα χρόνια ερευνώντας μια οριστική θεραπεία.

Η ΣΚΠ στην Ελλάδα είναι διαδεδομένη, εξηγεί. «Δεν το περιμέναμε, αλλά έτσι είναι. Στην ουσία, λίγο πάνω από 21.000 άτομα ζουν με ΣΚΠ στην Ελλάδα. Συνεπώς, ένα φάρμακο που μπορεί να σταματήσει την νευρολογική επιδείνωση θα είναι τεράστιο όφελος όχι μόνο για τους ασθενείς αλλά και για όλο το σύστημα Υγείας».

Αν και υπάρχουν πολλές θεωρίες για τους λόγους που η ΣΚΠ είναι σε έξαρση, καμία δεν έχει αποδειχθεί ουσιαστικά.

«Μια κρίσιμη πτυχή είναι η μαζική αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες των ανθρώπων. Αυτή η αλλαγή είναι ιδιαίτερα εμφανής στην Ελλάδα, αν λάβουμε υπόψη ότι η μεσογειακή διατροφή θεωρείται η πανάκεια της καλύτερης διατροφικής πρακτικής. Όμως οι εύκολες και γρήγορες επιλογές διατροφής υπερισχύουν σήμερα, επηρεάζοντας την ικανότητά μας να διατηρούμε μια ισορροπημένη διατροφή, απαραίτητη για την προστασία της υγείας μας από ασθένειες», λέει ο Δρ Πετράτος.

Αυτό που προσπαθούν να διαπιστώσουν οι ερευνητές, είναι γιατί η ΣΚΠ εκδηλώνεται σε συγκεκριμένες περιόδους στη ζωή των ασθενών και γιατί προσβάλλει κυρίως τις γυναίκες.

«Τα δύο τρίτα των ατόμων που πάσχουν είναι γυναίκες. Και συνήθως τις πλήττει όταν βρίσκονται στην ακμή της ζωής τους», προσθέτει ο Δρ Πετράτος.

Ο στόχος είναι να σταματήσει η εξέλιξη και επιδείνωση της νόσου στους ασθενείς.

«Αυτό είναι το concept της νέας θεραπείας που θα δοκιμάσουμε. Είναι το μόνο φάρμακο που δοκιμάζεται αυτή τη στιγμή που είναι ικανό να διαπεράσει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, επιτρέποντάς του να φτάσει και να προστατεύσει τα εγκεφαλικά κύτταρα, αποτρέποντας περαιτέρω βλάβες και μόνιμη νευρολογική ζημιά», εξηγεί.

Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι μια χρόνια φλεγμονώδης νευρολογική νόσος, που προσβάλει τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό. Πρόκειται για ένα αυτοάνοσο νόσημα, όπου το ανοσοποιητικό σύστημα δεν αναγνωρίζει το προστατευτικό περίβλημα των νεύρων – τη μυελίνη – ως δικό του ιστό και την καταστρέφει. Αυτή η βλάβη όχι μόνο εμποδίζει τα νευρικά ερεθίσματα να ταξιδέψουν στις νευρικές ίνες, αλλά αφήνει επίσης τα κύτταρα ευάλωτα στον εκφυλισμό.

Το φάρμακο που πρόκειται να δοκιμαστεί στην Ελλάδα και την Αυστραλία -ένα απλό δισκίο που οι ασθενείς θα μπορούν να παίρνουν καθημερινά- στοχεύει στο να σταματήσει και ενδεχομένως να αντιστρέψει την απώλεια της μυελίνης στον εγκέφαλο, και ακόμη και να αποκαταστήσει τη βλάβη της μυελίνης που προστατεύει τα νευρικά κύτταρα.

Η συνεργασία του ομογενούς επιστήμονα και της ομάδας του με τον διευθυντή του Κέντρου Πολλαπλής Σκλήρυνσης ΑΧΕΠΑ στη Θεσσαλονίκη, Νικόλαο Γρηγοριάδη, που ξεκίνησε πριν από μερικά χρόνια, συνεχίζεται με μεγάλη επιτυχία.

Αυτή η συνεργασία δεν ωφελεί μόνο το ερευνητικό έργο καθαυτό, αλλά παρέχει επίσης σε Έλληνες ασθενείς πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες.

Μόλις ολοκληρωθεί αυτή η φάση των κλινικών δοκιμών, και είναι επιτυχής, οι δοκιμές θα συνεχιστούν σε παγκόσμιο επίπεδο προτού το φάρμακο καταφέρει να φτάσει στην αγορά.

Ακολουθήστε το medlabnews.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις

ΕΣΟΟ: Πρωτοποριακή κλινική μελέτη για τον Καρκίνο του Πνεύμονα με την υποστήριξη του ΙΣΝ

medlabnews.gr iatrikanea

Ο καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως, ενώ μόνο στην Ελλάδα καταγράφονται περίπου 9.000 νέα περιστατικά ετησίως. Η ανάγκη για βελτιωμένη και εξατομικευμένη φροντίδα παραμένει επιτακτική. Σε αυτό το πλαίσιο πραγματοποιήθηκε η πρωτοποριακή κλινική μελέτη CLIMEDIN, με στόχο την αξιολόγηση της συνεισφοράς της τεχνολογίας στην ενίσχυση και εξατομίκευση των υπηρεσιών υγείας. Έτσι, προσέφερε δωρεάν, σύγχρονες και ολοκληρωμένες ογκολογικές υπηρεσίες σε ασθενείς με ανεγχείρητο μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα στην Ελλάδα. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα της Ελληνικής Συνεργαζόμενης Ογκολογικής Ομάδας (ΕΣΟΟ), με την υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) στο πλαίσιο της Διεθνούς Πρωτοβουλίας για την Υγεία (ΔΠΥ) του ΙΣΝ.

Στη μελέτη συμμετείχαν 200 ασθενείς από 14 κλινικές σε όλη την Ελλάδα, στους οποίους προσφέρθηκαν οι βέλτιστες θεραπευτικές επιλογές (χημειοθεραπεία, ανοσοθεραπεία, στοχευμένες θεραπείες), με συνεχή καταγραφή της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας της εκάστοτε θεραπείας. Παράλληλα, κάθε ασθενής υπεβλήθη σε μοριακή ανάλυση του όγκου με χρήση τεχνολογίας NGS, μια προηγμένη διαγνωστική μέθοδος που ανιχνεύει γενετικές μεταλλάξεις, ενισχύοντας την εξατομίκευση της θεραπείας, με βάση το μοριακό προφίλ του όγκου κάθε ασθενούς. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να καταγραφεί το γονιδίωμα Ελλήνων ασθενών με μη μικροκυτταρικό καρκίνο πνεύμονα. Ψηφιακά, οι ασθενείς είχαν πρόσβαση σε ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα (CareAcross), μέσω της οποίας κατέγραφαν την εμφάνιση 22 διαφορετικών παρενεργειών. Καταγράφηκαν αναλυτικά οι παρενέργειες των φαρμάκων και τα συμπτώματα όλων των ασθενών. Στο επίκεντρο της ψηφιακής αυτής διαδικασίας ήταν η επιστημονικά τεκμηριωμένη υποστήριξη που παρέχεται αυτοματοποιημένα. Για να εκτιμηθεί καλύτερα η αποτελεσματικότητά της, όπως ορίζει το πλαίσιο των κλινικών μελετών, οι μισοί ασθενείς λάμβαναν αυτό το υποστηρικτικό υλικό, επιτρέποντας την σύγκριση με τους υπόλοιπους ασθενείς, οι οποίοι λάμβαναν γενικό υλικό.

Τα αποτελέσματα της μελέτης CLIMEDIN είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Πιο συγκεκριμένα:
Οι ασθενείς που λάμβαναν επιπλέον υποστήριξη μέσω της πλατφόρμας παρουσίασαν μεγαλύτερη βελτίωση σε 17 από τις 22 καταγεγραμμένες παρενέργειες, συγκριτικά με όσους δεν λάμβαναν υποστήριξη, χάρη στη συνεχή παρακολούθηση και την ταχύτερη διαχείριση των παρενεργειών.
Καταγράφηκε βελτίωση στην ποιότητα ζωής, μείωση των συμπτωμάτων και καλύτερη ανοχή στις θεραπείες.
Καταγράφηκε σημαντική μείωση των μη αναγκαίων επισκέψεων στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ), αλλά και λιγότερες διακοπές ή τροποποιήσεις της θεραπείας λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών.

Οι επαγγελματίες υγείας ανέφεραν βελτίωση στην επικοινωνία με τους ασθενείς και στην αποτελεσματικότητα του κλινικού έργου, ενώ η χρήση ψηφιακών εργαλείων ανακούφισε το σύστημα από περιττές μετακινήσεις και εισαγωγές.
Η παροχή υποστηρικτικού υλικού μείωσε σημαντικά το κόστος της υγειονομικής περίθαλψης. Συγκεκριμένα, για τους ασθενείς που έλαβαν επιπλέον υποστήριξη, το μέσο κόστος νοσηλείας μειώθηκε κατά 41%, ενώ το μέσο κόστος διαγνωστικών εξετάσεων μειώθηκε κατά 72%, σε σύγκριση με όσους δεν έλαβαν την υποστήριξη.

Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι οι εργασίες και τα αποτελέσματα της μελέτης έχουν ήδη παρουσιαστεί σε διεθνή συνέδρια, αποσπώντας εγκωμιαστικά σχόλια. Επίσης, τα αποτελέσματα πρόσφατα δημοσιεύτηκαν στο έγκριτο διεθνές επιστημονικό περιοδικό “Journal of Clinical Oncology – Clinical Cancer Informatics”.

Η θετική εμπειρία των ασθενών αποτυπώθηκε και μέσα από προσωπικές συνεντεύξεις. Ενδεικτικά, ένας ασθενής ανέφερε «…η ύπαρξη μιας τέτοιας πλατφόρμας επικοινωνίας μεταξύ ασθενούς και της ομάδας των γιατρών θεωρώ ότι είναι απολύτως χρήσιμη! Ιδιαίτερα σε περιπτώσεις που υπάρχουν παρενέργειες», ενώ άλλος τόνισε ότι «… θεωρώ ότι βοηθάει τον ασθενή να έχει μια επαφή με τα πράγματα, με τις παρενέργειες και όχι να παίρνει πληροφορίες πέρα δώθε γιατί συνήθως στην εποχή μας συμβαίνει και αυτό».

Για τους ιατρούς και τους νοσηλευτές, η μελέτη ανέδειξε νέες προοπτικές στην ογκολογική πράξη, όπου τα κλινικά δεδομένα συνδυάζονται με την ψηφιακή επικοινωνία για πιο ασφαλείς και τεκμηριωμένες αποφάσεις. Για το σύστημα υγείας, η μελέτη αποτελεί παράδειγμα καινοτομίας, αποδεικνύοντας πως η τεχνολογία, όταν εφαρμόζεται ορθά, μπορεί να προσφέρει οικονομικά οφέλη και ενισχυμένα θεραπευτικά αποτελέσματα. Όπως προκύπτει από τα πορίσματα της έρευνας, ενισχύεται η άποψη ότι για το μέλλον της ογκολογικής φροντίδας η ψηφιακή υποστήριξη και η εξατομικευμένη θεραπεία δεν είναι πλέον πολυτέλεια, αλλά αναγκαιότητα.

Θανατηφόρο τροχαίο στη Ρόδο: Ανατροπή από την τεχνική έκθεση – Το χαλασμένο φανάρι και τα κρίσιμα δευτερόλεπτα

 medlabnews.gr 

 

Νέα τροπή παίρνει η διερεύνηση του θανατηφόρου τροχαίου στη Ρόδο, στο οποίο έχασαν τη ζωή τους μία μητέρα και η κόρη της, μετά την τεχνική έκθεση πραγματογνώμονα μηχανικού που κατατέθηκε στην ανακριτική διαδικασία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, η πλευρά του κατηγορουμένου υπέβαλε στον Β΄ Τακτικό Ανακριτή Πλημμελειοδικών Ρόδου τεχνική πραγματογνωμοσύνη από διπλωματούχο μηχανολόγο και αεροναυπηγό μηχανικό. Η ανάλυση βασίστηκε σε αυτοψία στον τόπο του δυστυχήματος, στο σχεδιάγραμμα της Τροχαίας Ρόδου και σε επεξεργασία του διαθέσιμου βιντεοληπτικού υλικού. Ο ίδιος ο πραγματογνώμονας, πάντως, διευκρινίζει ότι πρόκειται για προκαταρκτική τεχνική ανάλυση και ότι η ασφαλής εκτίμηση της ταχύτητας σύγκρουσης θεωρείται ακόμη πρόωρη.

Το σημείο και το όριο ταχύτητας

Το τροχαίο σημειώθηκε στην εθνική οδό Ρόδου – Λίνδου, στην περιοχή Αφάντου. Στο σημείο υπάρχει ρύθμιση της κυκλοφορίας με φωτεινούς σηματοδότες και στα δύο ρεύματα, ενώ το όριο ταχύτητας αναφέρεται στα 60 χλμ./ώρα. Το Peugeot στο οποίο επέβαιναν οι δύο γυναίκες είχε εισέλθει στη βοηθητική λωρίδα για να πραγματοποιήσει αριστερή στροφή.

Το βίντεο και η κίνηση του Peugeot

Κεντρικό στοιχείο της τεχνικής ανάλυσης είναι το βιντεοληπτικό υλικό από κοντινό σούπερ μάρκετ. Σύμφωνα με την έκθεση, το Peugeot εμφανίζεται να κινείται με χαμηλή ταχύτητα, να σταματά, να ξεκινά και να σταματά εκ νέου, ενώ ακολουθούν διορθωτικές κινήσεις και ένδειξη διστακτικότητας πριν από τη σύγκρουση.

Ο πραγματογνώμονας εκτιμά ότι η οδηγική συμπεριφορά δεν παραπέμπει απαραίτητα σε συνειδητή παραβίαση, αλλά πιθανόν σε αβεβαιότητα ή λανθασμένη αντίληψη των συνθηκών κυκλοφορίας και της σηματοδότησης.

Το κρίσιμο εύρημα για τον σηματοδότη

Ιδιαίτερη σημασία έχει το εύρημα για τον φωτεινό σηματοδότη. Κατά την άφιξη των αρχών, η κόκκινη ένδειξη του βέλους αριστερής στροφής δεν λειτουργούσε, ενώ λειτουργούσαν η πορτοκαλί και η πράσινη ένδειξη. Η έκθεση θεωρεί ότι η απουσία της απαγορευτικής ένδειξης ενδέχεται να επηρέασε την αντίληψη της οδηγού.

Αντίστοιχα, προηγούμενες πληροφορίες από την έκθεση αυτοψίας της Τροχαίας ανέφεραν ότι ο ειδικός σηματοδότης αριστερής στροφής πάνω στη διαχωριστική νησίδα δεν είχε λειτουργική κόκκινη ένδειξη, χωρίς όμως να έχει αποσαφηνιστεί αν η βλάβη υπήρχε πριν από τη σύγκρουση ή προκλήθηκε εξαιτίας της.

Τα ίχνη ολίσθησης της BMW

Στην έκθεση αυτοψίας της Τροχαίας είχε καταγραφεί ίχνος πλάγιας ολίσθησης της BMW μήκους 52,50 μέτρων. Το εύρημα αυτό θεωρήθηκε σημαντικό, καθώς σε ξηρό οδόστρωμα και με καλή ορατότητα τέτοιο αποτύπωμα συνδέεται με υψηλή κινητική ενέργεια κατά τη σύγκρουση.

Η τεχνική έκθεση, ωστόσο, φέρεται να επισημαίνει ότι η ακριβής εκτίμηση της ταχύτητας απαιτεί περαιτέρω συνδυαστική μελέτη και δεν μπορεί να θεωρηθεί οριστική σε αυτό το στάδιο.

Οι μαρτυρίες στο μικροσκόπιο

Η πραγματογνωμοσύνη εξετάζει και τις καταθέσεις δύο αυτοπτών μαρτύρων γερμανικής υπηκοότητας, οι οποίοι φέρονται να βρίσκονταν σε απόσταση περίπου 50–100 μέτρων από το σημείο. Ο πραγματογνώμονας επισημαίνει ότι η δυνατότητά τους να παρατηρήσουν με ακρίβεια τη λειτουργία των σηματοδοτών ενδέχεται να ήταν περιορισμένη.

Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με προηγούμενα δημοσιεύματα, ένας από τους αυτόπτες μάρτυρες είχε υποστηρίξει ότι ο οδηγός της BMW ήταν εκείνος που παραβίασε τον ερυθρό σηματοδότη, ενώ ο 44χρονος οδηγός αρνήθηκε τις κατηγορίες και ισχυρίστηκε ότι πέρασε με πράσινο.

Η ποινική διαδικασία

Για το δυστύχημα έχει ασκηθεί ποινική δίωξη σε βαθμό κακουργήματος σε βάρος του 44χρονου οδηγού. Η δίωξη αφορά επικίνδυνη οδήγηση, συνεπεία της οποίας προκλήθηκε θάνατος κατά συρροή δύο ατόμων.

Μετά την απολογία του, ο οδηγός αφέθηκε ελεύθερος με περιοριστικούς όρους, μεταξύ των οποίων εγγύηση 50.000 ευρώ, απαγόρευση εξόδου από τη χώρα, εμφάνιση στο αστυνομικό τμήμα και απαγόρευση οδήγησης.

Η τελική αποτίμηση των αιτίων του δυστυχήματος παραμένει αντικείμενο της δικαστικής διερεύνησης, καθώς κρίσιμα ερωτήματα εξακολουθούν να εξετάζονται: η ακριβής ταχύτητα της BMW, η λειτουργία των σηματοδοτών τη στιγμή της σύγκρουσης, η ορατότητα, οι αντιδράσεις των οδηγών και η αξιοπιστία των μαρτυρικών καταθέσεων.

«Η δυσοσμία δεν ήρθε από τη θάλασσα»: Τι δείχνει η μελέτη του ΕΛΚΕΘΕ για την περίεργη οσμή στην Αττική

 medlabnews.gr 

Νέα διάσταση παίρνει το μυστήριο με την έντονη δυσοσμία που έγινε αισθητή την Τρίτη 19 Μαΐου σε πολλές περιοχές της Αττικής, κυρίως κατά μήκος του παραλιακού μετώπου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών, η οσμή δεν φαίνεται να προήλθε από φυσική διεργασία στη θάλασσα ή από τον Σαρωνικό Κόλπο.

Το ΕΛΚΕΘΕ, μετά τις αναφορές πολιτών για την έντονη οσμή, εξέτασε διαθέσιμα ωκεανογραφικά και περιβαλλοντικά δεδομένα. Τα στοιχεία δεν τεκμηριώνουν εκτεταμένη περιβαλλοντική υποβάθμιση, ούτε ανοξικά φαινόμενα στον Εσωτερικό Σαρωνικό, που θα μπορούσαν να εξηγήσουν ένα τόσο έντονο και εκτεταμένο φαινόμενο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η δημόσια τοποθέτηση του διευθυντή Ερευνών του ΕΛΚΕΘΕ, Δημήτρη Σακελλαρίου, σύμφωνα με την οποία η προέλευση της οσμής φαίνεται να ήταν ανθρωπογενής και όχι θαλάσσια. Αυτό σημαίνει ότι, με βάση τα μέχρι τώρα δεδομένα, η αιτία αναζητείται σε δραστηριότητα ή πηγή που σχετίζεται με ανθρώπινη παρέμβαση και όχι με φυσική θαλάσσια διεργασία.

Το ωκεανογραφικό σκάφος «Αιγαίο» πραγματοποίησε αποστολές στον Σαρωνικό στις 10 και στις 19 Μαΐου 2026, με τη δεύτερη να συμπίπτει χρονικά με την ημέρα που έγινε αισθητή η δυσοσμία. Κατά τις μετρήσεις δεν καταγράφηκαν ενδείξεις σοβαρής θαλάσσιας υποβάθμισης, ούτε συγκεντρώσεις υδρόθειου ικανές να δικαιολογήσουν την ένταση και την έκταση της οσμής.

Το υδρόθειο είναι αέριο με χαρακτηριστική οσμή «κλούβιου αυγού» και μπορεί να παραχθεί από αναερόβια αποσύνθεση οργανικής ύλης, όπως σε αποχετεύσεις, έλη ή άλλες συνθήκες χωρίς οξυγόνο. Είναι επίσης τοξικό σε υψηλές συγκεντρώσεις, γι’ αυτό και η διερεύνηση τέτοιων περιστατικών απαιτεί μετρήσεις και όχι απλές εκτιμήσεις με βάση την οσμή.

Παρά τα ευρήματα, η ακριβής πηγή της δυσοσμίας δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί επισήμως. Το σημαντικό συμπέρασμα μέχρι στιγμής είναι ότι το σενάριο της θαλάσσιας προέλευσης αποδυναμώνεται σημαντικά, ενώ η έρευνα στρέφεται πλέον σε πιθανές ανθρωπογενείς πηγές.

Το ΕΛΚΕΘΕ αναμένεται να πραγματοποιήσει νέα δειγματοληψία στις 26 Μαΐου, ώστε να υπάρξουν νεότερα στοιχεία για την κατάσταση στον Σαρωνικό και για το εάν μπορεί να αποκλειστεί ακόμη πιο τεκμηριωμένα οποιαδήποτε θαλάσσια εμπλοκή.

Το μυστήριο, επομένως, παραμένει. Όμως η βασική επιστημονική ένδειξη μέχρι τώρα είναι σαφής: η έντονη δυσοσμία που ανησύχησε κατοίκους της Αττικής δεν φαίνεται να προήλθε από τη θάλασσα.

Πρόληψη καρκίνου: σχεδόν οι μισοί θάνατοι συνδέονται με τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου

medlabnews.gr iatrikanea

Σχεδόν οι μισοί θάνατοι από καρκίνο παγκοσμίως συνδέονται με τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, σύμφωνα με ανάλυση που παρουσιάζεται στο άρθρο. Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι το 2019 περίπου 4,5 εκατομμύρια θάνατοι από καρκίνο, δηλαδή πάνω από 44% των παγκόσμιων θανάτων από καρκίνο, αποδίδονταν σε παράγοντες που μπορούν σε σημαντικό βαθμό να περιοριστούν, όπως το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, ο υψηλός δείκτης μάζας σώματος, η ανθυγιεινή διατροφή, οι μη ασφαλείς σεξουαλικές πρακτικές και επαγγελματικές εκθέσεις όπως ο αμίαντος 

Δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο έγκριτο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Nature κεντρικό άρθρο (editorial), στο οποίο αναλύονται στοιχεία για τους θανάτους από καρκίνο που θα μπορούσαν να αποφευχθούν.

Οι Καθηγητές της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής), Λίνα Πάσχου (Επίκουρη Καθηγήτρια Ενδοκρινολογίας), Ηλίας Κοττέας (Αναπληρωτής Καθηγητής Παθολογίας-Ογκολογίας), Μιχάλης Λιόντος (Επίκουρος Καθηγητής Θεραπευτικής-Ογκολογίας), Φλώρα Ζαγουρή (Καθηγήτρια Θεραπευτικής-Ογκολογίας), Ευάγγελος Τέρπος (Καθηγητής Αιματολογίας) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής-Αιματολογίας-Ογκολογίας και Πρύτανης ΕΚΠΑ) συνοψίζουν τα κύρια σημεία άρθρου αυτού.

Σύμφωνα με μια μελέτη, σχεδόν 50% των θανάτων από καρκίνο παγκοσμίως προκαλούνται από παράγοντες κινδύνου που είναι τροποποιήσιμοι. 

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από μια μελέτη που εξέταζε το θάνατο και την αναπηρία από περισσότερες από 350 ασθένειες και τραυματισμούς σε 204 χώρες. Από τα δεδομένα αυτά, υπολόγισαν την επίδραση 34 παραγόντων κινδύνου στην κακή υγεία και στους θανάτους από 23 τύπους καρκίνου. Βρέθηκε ότι οι παράγοντες κινδύνου που θα μπορούσαν να αποφευχθούν ήταν υπεύθυνοι για σχεδόν 4,5 εκατομμύρια θανάτους από καρκίνο το 2019. Το ποσοστό αντιπροσωπεύει περισσότερο από 44% των παγκόσμιων θανάτων από καρκίνο εκείνο το έτος. Το κάπνισμα, η χρήση αλκοόλ και ο υψηλός δείκτης μάζας σώματος, ενδεικτικός παχυσαρκίας, συνέβαλαν κυρίως.

Πιο συγκεκριμένα, οι μισοί θάνατοι ανδρών από καρκίνο και περισσότεροι από το ένα τρίτο στις γυναίκες οφείλονταν σε παράγοντες κινδύνου που μπορούσαν να προληφθούν, όπως η χρήση καπνού και αλκοόλ, η ανθυγιεινή διατροφή, οι μη ασφαλείς σεξουαλικές συνήθειες και η έκθεση στο χώρο εργασίας σε επιβλαβή προϊόντα, όπως ο αμίαντος. 

Από το 2010 έως το 2019, οι παγκόσμιοι θάνατοι από καρκίνο που προκαλούνται από τέτοιους παράγοντες κινδύνου αυξήθηκαν κατά περίπου 20%, με την παχυσαρκία να αντιπροσωπεύει το μεγαλύτερο ποσοστό αύξησης ιδιαίτερα σε χώρες με χαμηλότερο μέσο εισόδημα.

Τέτοια αποτελέσματα είναι χρήσιμα για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής υγείας, ειδικά στον προσδιορισμό των τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου που πρέπει να στοχεύσουν στις προσπάθειες σχεδιασμού ελέγχου του καρκίνου. Για παράδειγμα, οι πολιτικές απαγόρευσης του καπνίσματος, οι αυξημένοι φόροι στον καπνό και οι απαγορεύσεις διαφήμισης έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές στη μείωση της έκθεσης στο κάπνισμα, ενώ έχουν προταθεί παρόμοιες πολιτικές για τη μείωση της υπερβολικής χρήσης αλκοόλ.

Μάλιστα, στη μελέτη δεν συμπεριλήφθηκαν κάποιοι άλλοι γνωστοί παράγοντες κινδύνου για καρκίνο, όπως η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία (UV) και ορισμένες λοιμώξεις. Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας που προκαλείται από ορισμένα στελέχη του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV), για παράδειγμα, είναι η κύρια αιτία θανάτων από καρκίνο μεταξύ των γυναικών στην υποσαχάρια Αφρική. Εκεί, ένα τεράστιο ποσοστό της συχνότητας εμφάνισης του καρκίνου και της θνησιμότητας στις γυναίκες θα μπορούσε να μειωθεί με τον έγκαιρο εμβολιασμό έναντι HPV.

Πρώτη δημοσίευση: Σεπτέμβριος 2022 — MEDLABNEWS.GR | Επιμέλεια: medlabnews.gr iatrikanea / Κωνσταντίνος Λούβρος

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 22 Μαΐου 2026

Θερίζει ο καρκίνος στην Ελλάδα. 95 θάνατοι την ημέρα και κόστος πάνω από 1,9 δισ. ευρώ

medlabnews.gr iatrikanea

Ο καρκίνος στην Ελλάδα αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη αιτία θανάτου μετά τα καρδιαγγειακά νοσήματα και επιβαρύνει σοβαρά τη δημόσια υγεία και την οικονομία. Σύμφωνα με μελέτη μαθηματικής μοντελοποίησης που παρουσιάστηκε στο 31ο Ελληνικό Συνέδριο Κλινικής Ογκολογίας, το 2022 εκτιμήθηκαν 34.729 θάνατοι από καρκίνο, δηλαδή περίπου 95 θάνατοι κάθε ημέρα, με 647.372 χαμένα έτη ζωής και συνολικό οικονομικό φορτίο που, μαζί με το κόστος διαχείρισης, ξεπερνά τα 1,9 δισ. ευρώ. Το άρθρο αναδεικνύει την ανάγκη για πρόληψη, προσυμπτωματικό έλεγχο, έγκαιρη διάγνωση, θεραπεία και λειτουργικό Εθνικό Μητρώο Νεοπλασιών

Ο καρκίνος αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως. Το 2022 εκτιμάται ότι παρατηρήθηκαν 9,7 εκατομμύρια θάνατοι σχετιζόμενοι με καρκίνο. Στην Ελλάδα, ο καρκίνος αποτελεί τη δεύτερη πιο συχνή αιτία θανάτου στην Ελλάδα, μετά τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ-27, η ανά 100.000 θνησιμότητα από καρκίνο στην Ελλάδα ήταν σημαντικά υψηλότερη. Πιο συγκεκριμένα, στην χώρα μας παρατηρούνται 308 θάνατοι ανά 100.000 ανθρώπους, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στην ΕΕ-27 ανέρχεται σε 289 θανάτους ανά 100.000 ανθρώπους (6.5% υψηλότερη θνητότητα στην Ελλάδα σε σχέση με την ΕΕ-27).

Μελέτη μαθηματικής μοντελοποίησης*, η οποία χρησιμοποίησε δημοσιευμένο μαθηματικό μοντέλο (καθώς η χώρα μας εν αντιθέσει με τις περισσότερες χώρες της ΕΕ το 2022 δεν διέθετε εθνικό μητρώο καρκίνου) εξέτασε τη σχετιζόμενη με τον καρκίνο θνησιμότητα στην Ελλάδα για το 2022, αξιοποιώντας δεδομένα θνησιμότητας από το Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME). Η έρευνα διαπίστωσε ότι το συγκεκριμένο έτος στη χώρα μας καταγράφηκαν 34.729 θάνατοι από καρκίνο, με την πλειοψηφία εξ αυτών να αφορούν άνδρες (59.0%). Δηλαδή, περί τους 95 θανάτους από καρκίνο στην Ελλάδα κάθε μέρα.

Επιπλέον, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, που παρουσιάστηκε στο 31ο Ελληνικό Συνέδριο Κλινικής Ογκολογίας (9-12 Απριλίου 2025, Αθήνα), ο καρκίνος σχετίζεται με την απώλεια 647.372 ετών ζωής (δηλαδή πόσα χρόνια αναμενόταν να ζούσε κάποιος αν δεν νοσούσε από καρκίνο) με την αναλογία μεταξύ ανδρών και γυναικών να ανέρχεται σε 60% και 40%, αντίστοιχα. Οι θάνατοι που προκαλούν το μεγαλύτερο βάρος σε χαμένα έτη ζωής ήταν ο καρκίνος του πνεύμονα (8.400 θάνατοι, 171.000 χαμένα έτη ζωής), του παχέος εντέρου (3.900 θάνατοι, 64.000 χαμένα έτη ζωής) και του μαστού (2.940 θάνατοι, 56.000 χαμένα έτη ζωής).

Οι πιο σημαντικοί σε χαμένα έτη ζωής καρκίνοι για τους άνδρες ήταν ο καρκίνος του πνεύμονα, του παχέος εντέρου και του προστάτη, ενώ για τις γυναίκες ο καρκίνους του μαστού, του πνεύμονα και του παχέος εντέρου. Ο μέσος όρος χαμένων ετών ζωής λόγω πρόωρης θνησιμότητας στην Ελλάδα υπολογίζεται σε σχεδόν 19 έτη.

Η μελέτη κάνει ιδιαίτερη μνεία και στα χαμένα έτη παραγωγικής ζωής (δηλ. τα έτη πριν την συνταξιοδότηση) όπου εκτίμησε ότι οι θάνατοι από καρκίνο οδήγησαν σε απώλεια σχεδόν 40.000 ετών δυνητικής παραγωγικότητας, με τους άνδρες να αντιπροσωπεύουν το 56.5% αυτών των θανάτων. Το κόστος της πρώιμης θνησιμότητας από καρκίνο στην Ελλάδα ανέρχεται σε €743 εκατομμύρια. «Στο κόστος αυτό δεν συμπεριλαμβάνεται το κόστος διαχείρισης του καρκίνου στην Ελλάδα. Αν συνυπολογιστεί και το κόστος διαχείρισης του καρκίνου στην Ελλάδα που εκτιμάται στα περί €1.2 δισεκατομμύρια, ο καρκίνος αντανακλά το 0.8% του συνολικού ΑΕΠ της Ελλάδος», ανέφερε ο επικεφαλής ερευνητής, Ηλίας Γκούντας, Value & Patient Access Manager της MSD Ελλάδος και μεταδιδακτορικός ερευνητής στην Ιατρική Κύπρου.

Ο καρκίνος που σχετίζονταν με το μεγαλύτερο έμμεσο κόστος λόγω πρώιμης θνησιμότητας ήταν ο καρκίνους του πνεύμονα (~€186 εκατομμύρια).

Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το παραπάνω επιδημιολογικό και οικονομικό φορτίο μπορεί να αποτραπεί σε σημαντικό βαθμό με παρεμβάσεις που στοχεύουν στην πρόληψη -όπως μείωση καπνίσματος, παχυσαρκίας ή εμβολιασμός κατά του HPV-, τον προσυμπτωματικό έλεγχο και την έγκαιρη διάγνωση και έναρξη της θεραπείας.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι με τη θεσμοθέτηση του Εθνικού Μητρώου Νεοπλασιών σε βάθος χρόνου θα προκύψει μια σαφέστερη εικόνα για την επίπτωση του καρκίνου στην Ελλάδα, συμβάλλοντας στη χάραξη αποδοτικότερων πολιτικών δημόσιας υγείας.

*Estimation of the burden of cancer mortality in Greece: years of life lost and productivity costs
Ilias Gountas (1), Anastasios Skroumpelos (1), Agnes Brandtmüller (2), Stina Salomonsson (3), Theodoros Tsichritzis (1), Antonis Karokis (1)
(1) MSD Greece, Athens, (2) Outcomes Research, MSD Hungary, Budapest. (3) Outcomes Research, MSD Sweden, Stockholm.

Πρώτη δημοσίευση: Απρίλιος 2025 — MEDLABNEWS.GR | Επιμέλεια: medlabnews.gr iatrikanea

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 22 Μαΐου 2026

Οι ενέσεις κορτιζόνης σε γόνατο και ισχίο μπορεί να επιταχύνουν την αρθρίτιδα.

επιμέλεια medlabnews.gr iatrikanea

Οι ενέσεις κορτιζόνης στο γόνατο και στο ισχίο χρησιμοποιούνται για την ανακούφιση του πόνου και της φλεγμονής σε ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα, όταν άλλες συντηρητικές παρεμβάσεις δεν επαρκούν. Νεότερη μελέτη που δημοσιεύθη κε στο Radiology ανέφερε ότι σε ορισμένους ασθενείς οι ενδαρθρικές εγχύσεις κορτικοστεροειδών συνδέθηκαν με επιπλοκές, όπως επιτάχυνση της οστεοαρθρίτιδας, υποχόνδρια κατάγματα ανεπάρκειας, οστεονέκρωση και ταχεία καταστροφή της άρθρωσης. Το άρθρο εξηγεί τι έδειξε η μελέτη, ποια είναι τα ποσοστά που αναφέρθηκαν και γιατί η απόφαση για ένεση κορτιζόνης πρέπει να λαμβάνεται εξατομικευμένα από γιατρό 

Οι ενέσεις κορτιζόνης στο γόνατο και στο ισχίο για την αντιμετώπιση του πόνου της οστεοαρθρίτιδας μπορεί να έχουν σοβαρές επιπλοκές οι οποίες ακυρώνουν τα οφέλη τους, σύμφωνα με μία νέα έρευνα.

Επιστήμονες από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Βοστώνης ανακάλυψαν ότι ναι μεν οι ενέσεις αυτές καταπραΰνουν τον πόνο, αλλά επιταχύνουν σε αρκετούς ασθενείς την εκφύλιση των αρθρώσεων εξαιτίας της νόσου, με συνέπεια να επισπεύδουν την ανάγκη για ολική αρθροπλαστική γόνατος ή ισχίου.
Στην πραγματικότητα, στην παρούσα μελέτη το 10% των ασθενών που έκαναν ενέσεις κορτιζόνης στο ισχίο παρουσίασαν μέσα σε 12 μήνες σοβαρές επιπλοκές. Το ίδιο και το 4% όσων έκαναν τις ενέσεις στο γόνατό τους. Εκτός από την επιτάχυνση της οστεοαρθρίτιδας, άλλες επιπλοκές ήταν κατάγματα κοπώσεως και καθίζηση της άρθρωσης ή καταστροφή των οστών.
Τα ευρήματα αυτά δεν προκαλούν έκπληξη, δεδομένου ότι η καταπράυνση του πόνου δημιουργεί ψευδή αίσθηση ίασης, ενώ τα κορτικοστεροειδή καθαυτά διαβρώνουν τον χόνδρο των αρθρώσεων, σχολιάζει ένας Έλληνας ειδικός.
Η οστεοαρθρίτιδα είναι η πιο συχνή νόσος των αρθρώσεων του γόνατος και του ισχίου. Η συχνότητά της είναι ήδη πολύ υψηλή, αλλά αναμένεται να αυξηθεί τις προσεχείς δεκαετίες λόγω της γήρανσης του πληθυσμού και της αύξησης της παχυσαρκίας.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, το 2016 έπασχαν από οστεοαρθρίτιδα στο γόνατο 265 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο και σχεδόν 70 εκατομμύρια είχαν οστεοαρθρίτιδα στο ισχίο.
Από τους ασθενείς αυτούς, περισσότεροι από ένας στους έξι είχαν μέτρια έως σοβαρή αναπηρία εξαιτίας της νόσου, η οποία συχνά προκαλεί ανυπόφορο πόνο και δυσκινησία που περιορίζει σημαντικά την κινητικότητα και πλήττει την ποιότητα ζωής.
Η νέα μελέτη δημοσιεύεται στο ιατρικό περιοδικό Radiology. Όπως γράφουν οι ερευνητές, παρακολούθησαν την πορεία της υγείας 459 ασθενών οι οποίοι υποβλήθηκαν το 2018 σε ενδαρθρικές εγχύσεις κορτικοστεροειδών στο γόνατο ή το ισχίο. Οι ασθενείς είχαν ηλικία 37 έως 79 ετών. Οι ασθενείς είχαν κάνει μία έως τρεις εγχύσεις κορτιζόνης μέσα στην άρθρωση (οι 307 από αυτούς στο ισχίο και οι υπόλοιποι στο γόνατο).
Από τους 459 ασθενείς, οι 36 (ή ποσοστό 8%) παρουσίασαν επιπλοκές. Οι 30 από αυτούς είχαν κάνει εγχύσεις κορτικοστεροειδών στο ισχίο και οι 6 στο γόνατο. Δεν υπήρχε ιδιαίτερη διαφορά μεταξύ των φύλων στη συχνότητα των επιπλοκών (οι 19 από αυτούς ήταν γυναίκες και οι υπόλοιπο άνδρες).
Οι 26 από τους ασθενείς (το 6% του συνόλου) είδαν την οστεοαρθρίτιδά τους να επιταχύνεται και να επιδεινώνεται σημαντικά μέσα σε 1 χρόνο. Τέσσερις ασθενείς (ποσοστό 0,9%) υπέστησαν υποχόνδριο κάταγμα ανεπάρκειας, ενώ τρεις ασθενείς (ποσοστό 0,7%) ανέπτυξαν ταχεία καταστροφή της άρθρωσής τους και απώλεια οστικής μάζας. Άλλοι τρεις ασθενείς παρουσίασαν μία επιπλοκή που λέγεται οστεονέκρωση.
«Οι εγχύσεις κορτικοστεροειδών εντός της άρθρωσης του γόνατος ή του ισχίου είναι συνήθης πρακτική για την καταπράυνση του πόνου στις αρθρώσεις και τη μείωση της φλεγμονής», σχολιάζει ο Δρ. Φώτης Τσούκας, ορθοπεδικός χειρουργός εξειδικευμένος στην ρομποτική και αρθροσκοπική χειρουργική. «Συνήθως συνιστώνται για την αντιμετώπιση του μέτριου έως σοβαρού πόνου παθήσεων όπως η οστεοαρθρίτιδα, όταν έχουν αποτύχει οι άλλοι συντηρητικοί τρόποι θεραπείας (π.χ. αδυνάτισμα, φυσικοθεραπεία, παγοθεραπεία, ανάπαυση, λήψη αντιφλεγμονωδών φαρμάκων από το στόμα κ.λπ.). Συνιστώνται επίσης συχνά σε αθλητές, ώστε να μπορέσουν να συνεχίσουν να αγωνίζονται παρά την κάκωση ή τον τραυματισμό που έχουν. Ωστόσο οι εγχύσεις αυτές δεν είναι άμοιρες κινδύνων και ολοένα περισσότερες μελέτες δείχνουν πως σε αρκετές περιπτώσεις κάνουν περισσότερο κακό παρά καλό».
Όπως εξηγεί ο Δρ. Τσούκας, η κορτιζόνη μπορεί να ανακουφίσει γρήγορα τη φλεγμονή και τον πόνο των ασθενών, χωρίς όμως να θεραπεύει την υποκείμενη αιτία του πόνου. Χωρίς πόνο, όμως, οι ασθενείς γίνονται απρόσεκτοι, ξαναρχίζουν να κινούνται ελεύθερα και έτσι επιβαρύνουν τις αρθρώσεις τους.
Είναι, εξάλλου, γνωστό ότι «η κορτιζόνη διαβρώνει τον χόνδρο που επιστρώνει τις αρθρώσεις του ισχίου και του γόνατος», συνεχίζει. «Η διάβρωση αυτή είναι σοβαρή βλάβη, γιατί μπορεί να εξασθενήσει την άρθρωση και να την καταστήσει ευάλωτη στην εκφύλιση».
Μάλιστα, η διάβρωση που προκαλεί η κορτιζόνη στις δομές των αρθρώσεων «είναι ο λόγος για τον οποίο καταργήθηκαν οι εγχύσεις της για την αντιμετώπιση προβλημάτων στους τένοντες, όπως ο Αχίλλειος στο πόδι και ο υπερακάνθιος στον ώμο», συνεχίζει ο Δρ. Τσούκας. «Διαπιστώσαμε πως η κορτιζόνη κατέστρεφε ολόκληρα τμήματα του τένοντα. Έτσι, όταν υπήρχε ανάγκη για συρραφή μιας ρήξης αχιλλείου ή υπερακάνθιου τένοντα έπειτα από επαναλαμβανόμενες εγχύσεις κορτιζόνης, έπρεπε να αφαιρεθούν αρκετά μεγάλα τμήματα του τένοντα, ώστε να γίνει συρραφή υγιών τμημάτων του».
«Λέμε στους ασθενείς μας πως, ακόμα κι αν δεν καταπολεμήσουν τον πόνο οι ενδαρθρικές εγχύσεις κορτικοστεροειδών, δεν θα τους βλάψουν. Διαπιστώνουμε όμως πως αυτό δεν είναι απαραιτήτως σωστό», δήλωσε ο επικεφαλής της νέας έρευνας Dr Ali Guermazi, καθηγητής Ακτινολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης. «Βλέπουμε ότι μερικές φορές οι εγχύσεις αυτές είναι πολύ επιβλαβείς για τις αρθρώσεις. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να γνωρίζουν γιατροί και ασθενείς, ώστε να λαμβάνουν πιο ενημερωμένες αποφάσεις για το αν θα προχωρήσουν σε αυτές ή όχι».
Και συνέχισε: «Ιδιαίτερα προσεκτικοί πρέπει να είναι οι ασθενείς οι οποίοι έχουν ελάχιστες ενδείξεις οστεοαρθρίτιδας στις ακτινογραφίες των αρθρώσεών τους. Η μελέτη μας έδειξε πως όταν ο πόνος που αισθάνονται οι ασθενείς αυτοί είναι δυσανάλογος με τα ευρήματα των ακτινογραφιών, είναι αυξημένος ο κίνδυνος καταστροφικής αρθρίτιδας μετά από τις εγχύσεις κορτικοστεροειδών».
«Σε αρκετές περιπτώσεις αντί για ενδαρθρικές εγχύσεις κορτικοστεροειδών μπορεί να γίνει αρθροσκόπηση στο γόνατο ή και στο ισχίο ακόμα», προσθέτει ο Δρ. Τσούκας. «Στη διάρκειά της καθαρίζονται οι εμφανείς οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις, ενώ σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να γίνουν και συρραφές χόνδρου (επιχείλιος χόνδρος) για να καταπραϋνθούν τα συμπτώματα του ασθενούς».
Το υποχόνδριο κάταγμα ανεπάρκειας είναι ένα είδος μη-τραυματικού κατάγματος κόπωσης, που εκδηλώνεται κάτω ακριβώς από τον χόνδρο της άρθρωσης. Συνήθως οφείλεται στην επαναλαμβανόμενη άσκηση φυσιολογικής αλλά μεγάλης πίεσης (όπως με την πολύωρη ορθοστασία) σε ένα εξασθενημένο τμήμα του οστού.
Η οστεονέκρωση είναι μία παθολογική κατάσταση κατά την οποία νεκρώνονται τα κύτταρα των οστών επειδή μειώνεται η αιμάτωσή τους. Οι τραυματισμοί που διαταράσσουν την παροχή αίματος σε ένα οστό και η παρατεταμένη λήψη υψηλών δόσεων κορτικοστεροειδών είναι δύο από τις πιο συχνές αιτίες οστεονέκρωσης

Διαβάστε

Κορτιζόνη : Πόσο επικίνδυνη είναι; Πότε χορηγείται; Tι πρέπει να προσέχουμε;

Πρώτη δημοσίευση: Νοέμβριος 2019 — MEDLABNEWS.GR | Επιμέλεια: medlabnews.gr iatrikanea

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 22 Μαΐου 2026

Η Αξία των Κλινικών Μελετών: «Συμμετέχω γιατί έχω… Γνώση – Όφελος – Εμπιστοσύνη»

medlabnews.gr iatrikanea

«Κλινικές μελέτες; Δεν ήξερα τι είναι…», «Δεν ήμουν σίγουρη… Φοβήθηκα». Σε αυτές τις απαντήσεις ασθενών στο άκουσμα των λέξεων «κλινική μελέτη» αποτυπώνεται ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για την ενίσχυση της κλινικής έρευνας στην Ελλάδα: η άγνοια, ο φόβος και η χαμηλή εμπιστοσύνη μεγάλης μερίδας ασθενών απέναντι στις κλινικές μελέτες, με αποτέλεσμα η χώρα μας να καταγράφει χαμηλά ποσοστά συμμετοχής ασθενών σε αυτές.

Επιδιώκοντας να αντιστρέψει αυτήν την εικόνα μέσα από την παροχή ορθής πληροφόρησης στους ασθενείς και το ευρύ κοινό, η Συμμαχία για την Προώθηση της Αξίας των Κλινικών Μελετών – αποτελούμενη από την Ένωση Ασθενών Ελλάδας (ΕΝΑΣΕΛ), τον Σύλλογο Επιχειρήσεων Διεξαγωγής Κλινικών Μελετών Ελλάδας (HACRO) και την Ιατρική Εταιρεία Αθηνών (ΙΕΑ) - υλοποιεί Εκστρατεία Ενημέρωσης και Ευαισθητοποίησης με τίτλο «Συμμετέχω γιατί έχω… Γνώση – Όφελος - Εμπιστοσύνη». Η επίσημη παρουσίαση της εκστρατείας πραγματοποιήθηκε με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Κλινικών Μελετών (20 Μαΐου), στο πλαίσιο Συνέντευξης Τύπου παρουσία του Υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη, της Γ.Γ. Υπηρεσιών Υγείας Λίλιαν Βενετίας Βιλδιρίδη, του Προέδρου του ΕΟΦ Σπύρου Σαπουνά, καθώς και εκπροσώπων ασθενών, της επιστημονικής κοινότητας και φαρμακευτικών επιχειρήσεων, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συνεργασίας όλων των εμπλεκομένων για την αναβάθμιση της κλινικής έρευνας στη χώρα μας.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης αναδείχθηκε η σημασία των κλινικών μελετών ως βασικού μοχλού ιατρικής προόδου και πρόσβασης των ασθενών στη φαρμακευτική καινοτομία, αλλά και ο ρόλος τους στην αναβάθμιση του συστήματος υγείας και την ενίσχυση της οικονομίας, λειτουργώντας ως πυλώνας προσέλκυσης επενδύσεων, αξιοποίησης του επιστημονικού δυναμικού και ενίσχυσης της ερευνητικής δραστηριότητας στη χώρα.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Υπουργός Υγείας ανέφερε, μεταξύ άλλων: «Κάνουμε σήμερα αυτή τη συνέντευξη Τύπου για να παρουσιάσουμε την πρόοδο που είναι σημαντική, τη δουλειά που έχουμε κάνει που είναι αρκετά μεγάλη, αλλά και τις προσδοκίες που έχουμε για το μέλλον που είναι ακόμα μεγαλύτερες. Η γενική εικόνα ως προς την προσέλκυση κλινικών μελετών συνοψίζεται στα εξής. Κατ' αρχάς να πω ότι οι κλινικές μελέτες για εμάς στο υπουργείο Υγείας είναι μεγάλης προτεραιότητας ζήτημα. Πρώτα απ' όλα γιατί εξασφαλίζουν γρηγορότερη πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες για τους ασθενείς μας, το οποίο είναι πολύ σημαντικό. Δεύτερον, διότι βοηθούν πολύ την εξέλιξη της δικής μας επιστημονικής κοινότητας με την ώσμωσή τους και τη συμμετοχή τους σε τέτοια διεθνή μεγάλα ερευνητικά προγράμματα και σε διεθνείς ερευνητικές ομάδες. Άρα, βοηθούν την εξέλιξη της γενικότερης παροχής υπηρεσιών υγείας στην Ελλάδα. Τρίτον, γιατί αποτελούν σημαντικά επενδυτικά εργαλεία, προσφέρουν θέσεις εργασίας και χρήματα που έρχονται στη χώρα. Εμείς ακούμε την αγορά, δεν νομοθετούμε ή δεν δρούμε χωρίς να μιλάμε με την αγορά. Γιατί ούτε λέμε ότι τα ξέρουμε όλα, ούτε θέλουμε να νομοθετούμε για να λέμε «νομοθετήσαμε» αλλά να μην δουλεύει. Εμάς μας ενδιαφέρει αυτό που κάνουμε τελικά να δουλεύει. Σε αριθμό κλινικών μελετών πηγαίνουμε καλύτερα, ανεβαίνουμε. Σε αριθμό κλινικών μελετών επίσης είμαστε στον ευρωπαϊκό μέσο όρο, σε αριθμό. Σε αξία όμως, σε επενδυμένο κεφάλαιο είμαστε πολύ χαμηλά. Άρα, θέτουμε ένα στόχο τα επόμενα χρόνια γιατί μετράμε πια χρόνο με το χρόνο τι ακριβώς συμβαίνει. Παλιά δεν το μετράγαμε ποτέ. Τώρα, μπορούμε να παρακολουθούμε την εξέλιξη μας στον χρόνο, να βλέπουμε αν πραγματικά γινόμαστε καλύτεροι ή χειρότεροι και κυρίως να δούμε αν το νέο περιβάλλον που έχουμε χτίσει, τελικά θα βοηθήσει ή όχι στην προσέλκυση περισσότερων και σημαντικότερων κλινικών μελετών. Προσωπικά είμαι πάρα πολύ αισιόδοξος. Θέλω να ευχαριστήσω την Ένωση Ασθενών Ελλάδας που μας έχει βοηθήσει πάρα πολύ σε όλο αυτό. Και βεβαίως όλη την ιατρική και επιστημονική κοινότητα της χώρας που συνέβαλε καθοριστικά και συμβάλλει. Γιατί χωρίς τους γιατρούς μας που καταφέρνουν και έχουν μεγάλη φήμη και προσελκύουν κλινικές μελέτες, δεν θα μπορούσαμε να έχουμε τέτοιες κλινικές μελέτες σε διάφορες σημαντικές ασθένειες».

Ακολούθως, η κα Βιλδιρίδη δήλωσε: «Η ανάπτυξη των κλινικών μελετών αποτελεί χωρίς καμία υπερβολή έναν από τους σημαντικότερους δείκτες επιστημονικής, οικονομικής και κοινωνικής προόδου μιας χώρας. Και αυτό διότι συνδέεται με ανεκτίμητα οφέλη για τον ασθενή πρωτίστως, την επιστημονική κοινότητα, τα συστήματα υγείας αλλά και την εθνική οικονομία. Και με αφορμή τη σημερινή ημέρα θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τόσο την Ένωση Ασθενών Ελλάδας όσο και τη HACRO, διότι με την εκστρατεία αυτή, νομίζω θα μας βοηθήσουν ουσιαστικά να διεκδικήσουμε έναν πιο ουσιαστικό ρόλο στον ευρωπαϊκό χάρτη των κλινικών μελετών, γιατί η Συμμαχία για την Προώθηση της Αξίας των Κλινικών Μελετών έρχεται να συμπληρώσει τις προσπάθειες που γίνονται. Οι γνώσεις των ασθενών σίγουρα είναι δύναμη, ειδικά όταν μας δίνεται η δυνατότητα να την προωθήσουμε με τρόπο υπεύθυνο και επιστημονικό. Να ευχηθώ λοιπόν καλή επιτυχία στην προσπάθεια αυτή».

Από την πλευρά του ΕΟΦ, ο κ. Σαπουνάς αναφέρθηκε στις ενέργειες που έχουν γίνει εκ μέρους του Οργανισμού για την επιτάχυνση των εγκριτικών διαδικασιών, όπως η ενίσχυση της στελέχωσης της Εθνικής Επιτροπής Ηθικής και Δεοντολογίας, καθώς και στη λειτουργία του Εθνικού Μητρώου Βιοϊατρικής Έρευνας, το οποίο, όπως επισήμανε, θα περιλαμβάνει πλέον τις κλινικές δοκιμές για το σύνολο των προϊόντων αρμοδιότητας ΕΟΦ (φάρμακα, ιατροτεχνολογικά, καλλυντικά). Ειδικότερα υπογράμμισε ότι «Στόχος μας δεν είναι απλώς να φέρουμε περισσότερες κλινικές δοκιμές στην Ελλάδα, αλλά να φέρουμε καλές κλινικές δοκιμές – δοκιμές που θα επιθεωρούνται με αυστηρότητα και όπου θα απορρίπτονται τα κακώς κείμενα. Η ποιότητα, η διαφάνεια και η αξιοπιστία είναι οι προϋποθέσεις για να καταστεί η χώρα μας ελκυστικός προορισμός κλινικής έρευνας». Ο κ. Σαπουνάς αναφέρθηκε επιπλέον και σε τρεις ευρωπαϊκές δράσεις στις οποίες συμμετέχει ενεργά ο ΕΟΦ, ενισχύοντας τη θέση της χώρας στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα κλινικής έρευνας: την πρωτοβουλία FAST EU, για την επιτάχυνση των διαδικασιών έγκρισης κλινικών δοκιμών με μείωση των χρόνων αξιολόγησης από τις 120 στις 90 και από τις 90 στις 60 ημέρες, τη δράση FACT EU, η οποία παρέχει κίνητρα και ενισχύει τις επιθεωρήσεις κλινικών δοκιμών, παρέχοντας στον ΕΟΦ τη δυνατότητα να αποκτήσει τεχνογνωσία και να αυξήσει την επιθεωρητική του ικανότητα και τη δράση SUPPORT NCS, η οποία προάγει τις μη εμπορικές κλινικές δοκιμές. «Συμμετέχουμε ενεργά και στις τρεις αυτές ευρωπαϊκές δράσεις, ωστόσο το πιο κρίσιμο ζητούμενο παραμένει η ευαισθητοποίηση ασθενών και ιατρών, καθώς και η οικοδόμηση εμπιστοσύνης με όσους εξακολουθούν να είναι δύσπιστοι απέναντι στις κλινικές μελέτες», κατέληξε ο Πρόεδρος του ΕΟΦ.

Σκιαγραφώντας το ευρωπαϊκό περιβάλλον κλινικής έρευνας και τη θέση της Ελλάδας σε αυτό, η Ευαγγελία Κοράκη, Πρόεδρος του Συλλόγου Επιχειρήσεων Διεξαγωγής Κλινικών Μελετών Ελλάδας (HACRO), υπογράμμισε ότι η χώρα διαθέτει σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα για την περαιτέρω ανάπτυξη της κλινικής έρευνας, όπως υψηλού επιπέδου επιστημονικό δυναμικό με διεθνή αναγνώριση, σημαντική εμπειρία στη διεξαγωγή διεθνών πρωτοκόλλων, ισχυρές ιατρικές ομάδες και νοσοκομεία με ευρεία γεωγραφική κάλυψη. Οι πρόσφατες θεσμικές μεταρρυθμίσεις με στόχο την καλύτερη εναρμόνιση με την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία και την απλοποίηση και επιτάχυνση των διαδικασιών, όπως μεταξύ άλλων η λειτουργία Αυτοτελών Τμημάτων Κλινικών Μελετών στα νοσοκομεία και η θέσπιση Εθνικού Μητρώου Βιοϊατρικής Έρευνας, έχουν δημιουργήσει ευνοϊκό περιβάλλον για την ενίσχυση των επενδύσεων. Η επόμενη μεγάλη πρόκληση για τη χώρα είναι η ενίσχυση της ενημέρωσης και της εμπιστοσύνης των πολιτών απέναντι στις κλινικές μελέτες, καθώς η συμμετοχή των ασθενών αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την ανάπτυξη της κλινικής έρευνας διεθνώς. «Η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να καταστεί κόμβος κλινικής έρευνας στην Ευρώπη. Με τη συνεπή εφαρμογή των νέων μέτρων, τη συνεργασία όλων των εμπλεκομένων και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών απέναντι στις κλινικές μελέτες, αυτός ο στόχος μπορεί να επιτευχθεί», σημείωσε η κα Κοράκη.

Προσεγγίζοντας την αξία της κλινικής έρευνας από την οπτική των κλινικών ιατρών, ο Ελευθέριος Θηραίος, Πρόεδρος της Ιατρικής Εταιρείας Αθηνών, επεσήμανε ότι οι κλινικές μελέτες αποτελούν το κύριο μέσο, μέσα από το οποίο η βασική επιστημονική έρευνα μεταφράζεται σε καινοτόμες ιατρικές θεραπείες, οι οποίες συντελούν στη διαμόρφωση των θεραπευτικών οδηγιών της κλινικής πρακτικής, καθώς και στην πολιτική της υγείας γενικότερα. Παράλληλα προσφέρουν τα πιο αξιόπιστα διαθέσιμα δεδομένα για την ασφάλεια, την αποτελεσματικότητα και τη σωστή χρήση μιας θεραπείας, βοηθώντας τους ιατρούς να λαμβάνουν τεκμηριωμένες θεραπευτικές αποφάσεις. Συγκεκριμένα, ο κ. Θηραίος ανέφερε: «Σε συνθήκες αβεβαιότητας, οι γιατροί αναζητούμε τις πλέον αξιόπιστες επιστημονικές πληροφορίες (τα δεδομένα των κλινικών μελετών) τις οποίες συνδυάζουμε με την κλινική εμπειρία και τις εξατομικευμένες προτιμήσεις του ασθενούς, ώστε να λάβουμε την απόφαση θεραπείας». Επιπλέον, ανέλυσε τα οφέλη των κλινικών μελετών για τους ασθενείς: πρόσβαση σε πρωτοποριακές θεραπείες πριν αυτές κυκλοφορήσουν στην αγορά χωρίς οικονομική επιβάρυνση για τον ίδιους, στενή ιατρική παρακολούθηση και διατήρηση ενεργού ρόλου στη διαχείριση της υγείας τους. Και κατέληξε: «Η ανάπτυξη μιας σχέσης εμπιστοσύνης μεταξύ ιατρού – ασθενή μπορεί να ενισχύσει την συμμετοχή των ασθενών σε κλινικές μελέτες, παρέχοντας ενημέρωση για την αξία των κλινικών μελετών, αλλά και αποσαφηνίζοντας μύθους και παρανοήσεις».

Στη συνέχεια, η Κατερίνα Κουτσογιάννη, Α΄ Αντιπρόεδρος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας, προχώρησε στην παρουσίαση της Εκστρατείας Ενημέρωσης και Ευαισθητοποίησης για την Αξία των Κλινικών Μελετών με τίτλο «Συμμετέχω γιατί έχω… Γνώση – Όφελος - Εμπιστοσύνη», υπογραμμίζοντας το έλλειμα ενημέρωσης γύρω από τις κλινικές μελέτες και τις συνέπειές του για τους ασθενείς. Στόχος λοιπόν της εκστρατείας είναι να προσφέρει εύληπτη και τεκμηριωμένη πληροφόρηση για τις κλινικές μελέτες και να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των πολιτών σε αυτές, ώστε μακροπρόθεσμα να αυξηθεί η συμμετοχή και ο αριθμός των κλινικών μελετών που διενεργούνται στην Ελλάδα.

Όπως εξήγησε η κα Κουτσογιάννη, το τρίπτυχο Γνώση – Όφελος – Εμπιστοσύνη στον τίτλο της εκστρατείας, επιλέχθηκε για να υπογραμμίσει ένα πολύ σημαντικό μήνυμα: ότι η απόφαση ενός ασθενούς να συμμετάσχει σε μια κλινική μελέτη προϋποθέτει ότι γνωρίζει ποια ακριβώς διαδικασία θα ακολουθηθεί, κατανοεί τα πιθανά οφέλη και εμπιστεύεται τη διαφάνεια και την αξιοπιστία της διαδικασίας. «Στο επίκεντρο της εκστρατείας βρίσκεται η ανάγκη ενδυνάμωσης των ασθενών μέσα από την πληροφόρηση, ώστε να μπορούν να αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο στην υγεία τους και να εξετάζουν τη συμμετοχή σε μια κλινική μελέτη ως μια συνειδητή επιλογή. Γιατί χωρίς ενημερωμένους και ενεργούς ασθενείς, δεν μπορεί να υπάρξει ένα εύρωστο οικοσύστημα κλινικής έρευνας στην Ελλάδα» υπογράμμισε η κα Κουτσογιάννη.

Στο πλαίσιο της εκστρατείας δημιουργήθηκε η ενημερωτική πλατφόρμα www.klinikesmeletes.gr όπου οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να βρουν αναλυτική πληροφόρηση για κάθε θέμα που αφορά τις κλινικές μελέτες. Επιπλέον, το πρόγραμμα των επικοινωνιακών δράσεων της καμπάνιας περιλαμβάνει σειρά διαδικτυακών videos και ραδιοφωνικών σποτ, προβολή σε συρμό του ΜΕΤΡΟ, ενημερωτικές αναρτήσεις στα Social Media και δημοσιεύσεις στον Τύπο, καθώς και τη διεξαγωγή ανοικτής στο κοινό ενημερωτικής εκδήλωσης.

Η Εκστρατεία «Συμμετέχω γιατί έχω… Γνώση – Όφελος - Εμπιστοσύνη» υλοποιείται με την αρωγή και στήριξη του Υπουργείου Υγείας, υπό την αιγίδα του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων και του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού.

Υποστηρικτές της καμπάνιας είναι οι εταιρείες: AstraZeneca Greece, Coronis Research S.A., Integris Pharma, Pfizer Hellas, Φαρμασέρβ-Λίλλυ, Roche Hellas και Aρωγοί οι εταιρείες: Bayer Hellas, Boehringer Ingelheim, Johnson & Johnson και Medtronic.

O ΣΦΕΕ για την Παγκόσμια Ημέρα Κλινικών Μελετών: Επένδυση στην στην υγεία, την καινοτομία και την οικονομία οι κλινικές μελέτες

medlabnews.gr iatrikanea

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Κλινικών Μελετών (20 Μαΐου), ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) αναδεικνύει για άλλη μια φορά τον στρατηγικό ρόλο της κλινικής έρευνας για τους ασθενείς, το σύστημα υγείας και την εθνική οικονομία, σε μια περίοδο αυξανόμενων διεθνών προκλήσεων και έντονου ανταγωνισμού για την προσέλκυση επενδύσεων.

Η σημερινή διεθνής συγκυρία χαρακτηρίζεται από γεωπολιτική αστάθεια, αναδιάταξη των εφοδιαστικών αλυσίδων, αυξημένο ενεργειακό κόστος, πληθωριστικές πιέσεις και αυστηρότερα κανονιστικά πλαίσια στην Ευρώπη. Παράλληλα, οι πολιτικές τιμολόγησης και αποζημίωσης φαρμάκων, καθώς και η διαρκής υποχρηματοδότηση της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης, επηρεάζουν σημαντικά την προβλεψιμότητα και τη δυναμική των επενδύσεων στον χώρο της υγείας.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι κλινικές μελέτες εξελίσσονται σε πεδίο έντονου διεθνούς ανταγωνισμού. Η Ευρώπη χάνει σταδιακά έδαφος έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας, ενώ και η Ελλάδα εμφανίζει τα τελευταία χρόνια επιβράδυνση στην προσέλκυση νέων κλινικών μελετών, παρά το υψηλό επιστημονικό δυναμικό και τις δυνατότητες του συστήματος υγείας.

Στην πράξη, η Ελλάδα εξακολουθεί να υπολείπεται των δυνατοτήτων της στον τομέα των κλινικών μελετών, με τις επενδύσεις να παραμένουν στάσιμες σε επίπεδα χαμηλότερα αντίστοιχων χωρών. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι επενδύσεις σε κλινικές μελέτες στη χώρα για το 2025 ήταν περίπου στα 160 εκατ. ευρώ — επίπεδο σημαντικά χαμηλότερο από το πραγματικό δυναμικό της Ελλάδας, το οποίο θα μπορούσε να είναι πολλαπλάσιο στη βάση ενός πιο ανταγωνιστικού και σταθερού θεσμικού πλαισίου. Την ίδια στιγμή, τα οφέλη για το σύστημα υγείας, τους ασθενείς και την οικονομία είναι σαφή και πολυεπίπεδα, τόσο σε όρους πρόσβασης στην καινοτομία όσο και εξοικονόμησης πόρων και ενίσχυσης της επιστημονικής δραστηριότητας.

Ο ΣΦΕΕ επισημαίνει για άλλη μια φορά ότι οι κλινικές μελέτες αποφέρουν σημαντικότατα οφέλη, καθώς:

Ø προσφέρουν στους ασθενείς πρώιμη πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες αρκετά χρόνια πριν από την κυκλοφορία τους,

Ø ενισχύουν οικονομικά και επιστημονικά τα δημόσια νοσοκομεία και τους ερευνητές,

Ø συμβάλλουν στη συγκράτηση υψηλής εξειδίκευσης ανθρώπινου δυναμικού στη χώρα,

Ø και δημιουργούν σημαντική εξοικονόμηση πόρων για το σύστημα υγείας, μέσω της δωρεάν παροχής ακριβών θεραπειών και διαγνωστικών/εργαστηριακών εξετάσεων στο πλαίσιο υλοποίησης των μελετών.

Ενώ έχουν γίνει σημαντικές βελτιώσεις σε θεσμικά θέματα, όπως μείωση της γραφειοκρατίας, τυποποίηση διαδικασιών, μείωση χρόνου κ.λπ., υφίσταται πρόβλημα στην εισαγωγή κινήτρων για την προσέλκυση κλινικών μελετών, συγκεκριμένα:

1. Δικαιούχοι: Δεν θεωρούνται δικαιούχοι οι αλλοδαπές μητρικές εταιρείες που υλοποιούν μελέτες στην Ελλάδα απευθείας από το εξωτερικό και όχι μέσω των θυγατρικών τους, παρότι πρόκειται για βασικούς φορείς ανάπτυξης κλινικών προγραμμάτων διεθνώς.

2. Προϋπολογισμοί: Δεν προβλέπεται διακριτό κονδύλι προς συμψηφισμό για έργα Έρευνας & Ανάπτυξης και παραγωγικές επενδύσεις, γεγονός που περιορίζει τη στοχευμένη ενίσχυση της κλινικής έρευνας.

3. Χρονικοί περιορισμοί υλοποίησης: Η απαίτηση ολοκλήρωσης τουλάχιστον του 70% του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου έως το τέλος του 2028 δεν ανταποκρίνεται στη φύση των κλινικών μελετών, οι οποίες συχνά διαρκούν 3 – 5 χρόνια και κορυφώνονται επιχειρησιακά προς το τέλος της υλοποίησής τους.

Ο Γενικός Διευθυντής του ΣΦΕΕ, κ. Μιχάλης Χειμώνας, σημείωσε σχετικά: «Μία πολυεθνική εταιρεία μπορεί να επιλέξει οποιαδήποτε χώρα για τη διεξαγωγή κλινικών μελετών. Εάν οι μελέτες δεν πραγματοποιηθούν στην Ελλάδα, θα πραγματοποιηθούν σε άλλη χώρα. Ο πραγματικά χαμένος, όμως, είναι ο Έλληνας ασθενής, ο οποίος στερείται έγκαιρης πρόσβασης σε καινοτόμες θεραπείες που ενδέχεται να διατεθούν ευρέως στην αγορά μετά από έως και 10 χρόνια. Παράλληλα, το σύστημα υγείας χάνει την ευκαιρία παροχής σύγχρονων και υψηλού κόστους θεραπειών χωρίς επιβάρυνση για το Δημόσιο, ενώ η εθνική οικονομία στερείται πολύτιμων επενδύσεων, νέων θέσεων εργασίας υψηλής εξειδίκευσης και σημαντικής επιστημονικής δραστηριότητας. Η ενίσχυση των κλινικών μελετών δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακή προτεραιότητα. Είναι στρατηγική επιλογή δημόσιας υγείας, που επηρεάζει άμεσα την πρόσβαση των ασθενών στην καινοτομία, τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας και την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας.»

 

Υπέρταση στα 30: πώς η υψηλή πίεση μπορεί να βλάψει τον εγκέφαλο αργότερα

 

της Κασσιανής Τσώνη, medlabnews.gr iatrikanea

Η υψηλή αρτηριακή πίεση δεν αφορά μόνο την καρδιά. Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Lancet Neurology, η υπέρταση στις ηλικίες των 30 και 40 ετών συνδέθηκε με μεταγενέστερες αλλαγές στον εγκέφαλο, όπως συρρίκνωση και ενδείξεις βλάβης των αιμοφόρων αγγείων. Το εύρημα ενισχύει την ανάγκη για έγκαιρη μέτρηση, πρόληψη και αντιμετώπιση της υπέρτασης από νεότερες ηλικίες, πριν εμφανιστούν μακροχρόνιες επιπλοκές. 

Η υπέρταση στην κρίσιμη ηλικιακή περίοδο των 30 και 40 ετών μπορεί να βλάψει τον εγκέφαλο, σύμφωνα με νέα έρευνα την οποία επικαλείται η ΒBC.

Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης που δημοσιεύτηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση «Lancet Neurology» έδειξαν πως η υψηλή αρτηριακή πίεση στη μέση ηλικία σχετίζεται με καταστροφή των αιμοφόρων αγγείων και συρρίκνωση του εγκεφάλου.

Συγκεκριμένα, βρέθηκε ότι η υπέρταση στις ηλικίες 36 με 43 συνδέεται με συρρίκνωση του εγκεφάλου, ενώ στις ηλικίες 43 με 53 σχετίζεται με περισσότερες ενδείξεις καταστροφής των αιμοφόρων αγγείων ή με μικρά εγκεφαλικά επεισόδια στην ηλικία των 70.

Ο καθηγητής Τζόναθαν Σκοτ, κλινικός νευρολόγος στο Ινστιτούτο Νευρολογίας Queen Square του Πανεπιστημιακού Κολεγίου του Λονδίνου (UCL), ο οποίος διεξήγε τη μελέτη εξηγεί πως εφόσον η υπέρταση στην ηλικία των 30 έχει αντίκτυπο στην υγεία του εγκεφάλου έως και τέσσερις δεκαετίες αργότερα, οι θεραπευτικές παρεμβάσεις πρέπει να αρχίζουν όσο το δυνατόν νωρίτερα. Ο ίδιος, μάλιστα, προσθέτει ότι το Εθνικό Σύστημα Υγείας της Βρετανίας παρέχει τακτικές εξετάσεις για την αρτηριακή πίεση μετά την ηλικία των 40 και προτείνει ότι, ιδανικά, αυτοί οι έλεγχοι πρέπει να ξεκινάνε πολύ νωρίτερα.

Ο εγκέφαλος κάθε ανθρώπου συρρικνώνεται σταδιακά με την ηλικία, ωστόσο αυτό είναι ακόμη πιο έκδηλο στα άτομα που πάσχουν από νευροεκφυλιστικές νόσους, όπως η αγγειακή άνοια. Η υπέρταση, επομένως, που σχετίζεται με τη συρρίκνωση εγκεφάλου, ενδεχομένως αυξάνει και τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας στη μετέπειτα ζωή.

«Γνωρίζουμε ότι η υψηλή αρτηριακή πίεση στη μέση ηλικία σχετίζεται με αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου τα επόμενα χρόνια. Αυτό όμως που δεν ξέρουμε είναι το αν η αντιμετώπιση του προβλήματος της υπέρτασης θα αποτρέψει αυτές τις αλλαγές στον εγκέφαλο», δήλωσε ο Πολ Λίσον, καθηγητής Καρδιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

Για την παρούσα μελέτη οι ερευνητές συνέλεξαν δεδομένα από 500 άτομα που γεννήθηκαν το 1946, τα οποία παρακολούθησαν μέχρι τη μέση ενήλικη ζωή

Διαβάστε 

Αλλαγές στον τρόπο που μετράμε τη πίεση. Με πόσο έχουμε υπέρταση; Οδηγίες για τη σωστή μέτρηση της πίεσης

Πρώτη δημοσίευση: Οκτώβριος 2022 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κασσιανή Τσώνη

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 17 Μαΐου 2026