Χλωρίνη και ΧΑΠ: πώς τα απολυμαντικά μπορεί να αυξάνουν τον κίνδυνο πνευμονικών παθήσεων

επιμέλεια medlabnews.gr iatrikanea

Η τακτική χρήση απολυμαντικών προϊόντων, όπως η χλωρίνη, δεν συνδέεται μόνο με οξύ ερεθισμό αλλά και με πιθανό μακροχρόνιο κίνδυνο για τους πνεύμονες. Το άρθρο παρουσιάζει μελέτη που συσχέτισε τη συχνή έκθεση σε απολυμαντικά με αυξημένο κίνδυνο Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ) και εξηγεί γιατί η προσεκτική χρήση τους έχει σημασία. Η τακτική χρήση απολυμαντικών προϊόντων καθαρισμού, όπως η χλωρίνη, συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης θανατηφόρων πνευμονικών παθήσεων, σύμφωνα με επιστημονική έρευνα.

Συγκεκριμένα, μελέτη του πανεπιστημίου του Χάρβαρντ και του γαλλικού Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας και Ιατρικής Έρευνας (Inserm) έδειξε, ότι η χρήση τέτοιων προϊόντων (όπως η χλωρίνη) ακόμα και μόνο μία φορά την εβδομάδα θα μπορούσε να αυξήσει την πιθανότητα ενός ατόμου να αναπτύξει Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) κατά σχεδόν 30%.

Η έρευνα περιελάμβανε στοιχεία από περισσότερες από 55.000 νοσοκόμες στις ΗΠΑ και οι επιστήμονες εξέτασαν την έκθεσή τους σε συγκεκριμένα απολυμαντικά, όπως η χλωρίνη, το υπεροξείδιο του υδρογόνου, το αλκοόλ και χημικές ουσίες γνωστές ως τεταρτοταγείς ενώσεις αμμωνίου (quaternary ammonium compounds – quats), οι οποίες χρησιμοποιούνται συχνά για την απολύμανση επιφανειών, όπως πατώματα, έπιπλα και άλλα αντικείμενα.

Όλα αυτά συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ΧΑΠ από 24% έως 32% στην μελέτη!

Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια είναι ένας όρος που εμπεριέχει μια σειρά από καταστάσεις που επηρεάζουν τους πνεύμονες, όπως το εμφύσημα, την χρόνια βρογχίτιδα και το χρόνιο άσθμα.

Προηγούμενες μελέτες έχουν συνδέσει την έκθεση σε απολυμαντικά με προβλήματα αναπνοής όπως το άσθμα, αλλά πιστεύεται ότι αυτή η έρευνα αποτελεί το πρώτο δείγμα επιστημονικής απόδειξης για τον προσδιορισμό της σχέσης μεταξύ των απολυμαντικών, όπως η χλωρίνη, και της ΧΑΠ.

Η δρ. Orianne Dumas, ερευνήτρια του Inserm, δήλωσε: “Οι δυνητικές δυσμενείς επιπτώσεις της έκθεσης στα απολυμαντικά στην Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια έχουν λάβει πολύ λιγότερη προσοχή, αν και δύο πρόσφατες μελέτες στην Ευρώπη έδειξαν ότι η εργασία ως καθαριστής συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο ΧΑΠ (…) Από όσο γνωρίζουμε, είμαστε οι πρώτοι που βρίσκουμε μια σύνδεση μεταξύ των απολυμαντικών και της ΧΑΠ στους εργαζόμενους στον τομέα της υγείας και τη διερεύνηση συγκεκριμένων χημικών ουσιών που μπορεί να αποτελούν τη βάση αυτής της σύνδεσης”.

Η δρ. Dumas θα παρουσιάσει τα ευρήματα της εν λόγω μελέτης στο Διεθνές Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Αναπνευστικής Εταιρείας στο Μιλάνο, όπου θα επισημάνει ότι χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για να αποσαφηνιστεί ο αντίκτυπος της χρήσης απολυμαντικών, όπως η κοινώς χρησιμοποιούμενη χλωρίνη, στο σπίτι.

Πρόσθεσε: “Ειδικότερα, πρέπει να διερευνήσουμε τον αντίκτυπο της χρόνιας επαγγελματικής έκθεσης σε χημικές ουσίες στην Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια και να διευκρινίσουμε το ρόλο κάθε συγκεκριμένου απολυμαντικού. Ορισμένα από αυτά τα απολυμαντικά, όπως η χλωρίνη και τα quats, χρησιμοποιούνται συχνά στα νοικοκυριά και η πιθανή επίδραση της οικιακής χρήσης των απολυμαντικών στην ανάπτυξη της ΧΑΠ είναι άγνωστη (…) Παλαιότερες μελέτες έχουν βρει μια σύνδεση μεταξύ του άσθματος και της έκθεσης σε προϊόντα καθαρισμού και απολυμαντικών στο σπίτι, όπως τα η χλωρίνη και τα σπρέι, οπότε είναι σημαντικό να διερευνηθεί περαιτέρω αυτό”.

Πώς έγινε η έρευνα

Στο πλαίσιο της έρευνας, οι επιστήμονες εξέτασαν 55.185 νοσηλεύτριες που συμμετείχαν στην “Μελέτη Υγείας ΙΙ” για την υγεία των νοσοκόμων, η οποία ξεκίνησε το 1989.

Εξέτασαν τις νοσοκόμες που βρίσκονταν ακόμα σε νοσηλευτική εργασία και δεν είχαν ιστορικό ΧΑΠ το 2009 και στη συνέχεια τις ακολούθησαν για περίπου οκτώ χρόνια μέχρι τον Μάιο του 2017. Κατά το διάστημα αυτό διαγνώστηκαν 663 νοσηλεύτριες με Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια.

Η έκθεση των νοσοκόμων σε απολυμαντικά αξιολογήθηκε μέσω ερωτηματολογίου και λήφθηκαν υπόψη και άλλοι παράγοντες που θα μπορούσαν να έχουν διαστρεβλώσει τα αποτελέσματα, όπως η ηλικία, το σωματικό βάρος και η εθνικότητα των συμμετεχόντων.

Πηγή: independent.co.uk

Διαβάστε επίσης

Δηλητηρίαση από χλωρίνη. Τι κάνουμε σε εισπνοή ή κατάποσης χλωρίνης; Πρώτες βοήθειες

Πρώτη δημοσίευση: Σεπτέμβριος 2019 — MEDLABNEWS.GR | Επιμέλεια: medlabnews.gr iatrikanea

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 6 Απριλίου 2026

Χλωρίνη: τι να κάνετε σε εισπνοή ή κατάποση – συμπτώματα δηλητηρίασης

του Ξενοφώντα Τσούκαλη, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Η εισπνοή ή η κατάποση χλωρίνης μπορεί να προκαλέσει σοβαρό ερεθισμό του αναπνευστικού, βήχα, δύσπνοια, έμετο και άλλες επικίνδυνες επιπλοκές. Το άρθρο εξηγεί τι πρέπει να κάνετε άμεσα και ποιοι συνδυασμοί καθαριστικών είναι επικίνδυνοι. Ένα από τα πιο επικίνδυνα χημικά που παρασκεύασε ποτέ ο άνθρωπος είναι το χλώριο. Μένει αμετάβλητο στον οργανισμό μας, διασπάται μετά από 500 χρόνια από το περιβάλλον, προκαλεί αποδεδειγμένα καρκινογενέσεις και πολλές άλλες σύγχρονες ασθένειες.

Το χλώριο χρησιμοποιήθηκε αρχικά ως βακτηριοκτόνο, αργότερα χρησιμοποιήθηκε από τους Γερμανούς και τους συμμάχους ως χημικό όπλο, με τρομακτικά αποτελέσματα στους ανθρώπους και στη γύρω πανίδα και χλωρίδα.

Το χλώριο είναι ένα κιτρινοπράσινο αέριο με χαρακτηριστική, οξεία οσμή. Διαλύεται στο νερό σχηματίζοντας το υποχλωριώδες οξύ και το υδροχλωρικό οξύ. Eπειδή είναι βαρύτερο από τον αέρα, υγροποιείται εύκολα υπό πίεση, αντιδρά με τα περισσότερα στοιχεία και σχηματίζει ενώσεις. Διαλύεται στο νερό σχηματίζοντας το υποχλωριώδες οξύ και το υδροχλωρικό οξύ. H γνωστή σε όλους μας χλωρίνη είναι το υποχλωριώδες νάτριο και τα περισσότερα προβλήματα ξεκινούν όταν θέλοντας να βελτιώσουμε τη δραστικότητά της ως καθαριστικού την αναμειγνύουμε με άλλα προϊόντα. 

H οικιακή χλωρίνη περιέχει υποχλωριώδες νάτριο, μια χημική ουσία που μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό και βλάβη στο δέρμα και το αναπνευστικό σύστημα σε περίπτωση εισπνοής ή αν χυθεί πάνω στο δέρμα. Μην αναμιγνύετε ποτέ χλωρίνη με αμμωνία ή με καθαριστικά λεκάνη της τουαλέτας ή απόφραξη σωλήνων αποχέτευσης, ως επικίνδυνες, συνήθως παράγονται θανατηφόρα αέρια.

Εκλύονται χλωραμίνες (τοξικό αέριο που ευθύνεται για αναπνευστικά προβλήματα), που μπορούν να επιφέρουν ερεθισμό σε μάτια και δέρμα, ενώ, σε περιπτώσεις που χρησιμοποιείται σε μικρούς χώρους με ελλιπή εξαερισμό, είναι δυνατόν να προκαλέσουν οξεία πνευμονίτιδα (διαπερνούν και προκαλούν βλάβη στους εσωτερικούς ιστούς του πνεύμονα). Οξεία πνευμονίτιδα υπερευαισθησίας τείνει να εμφανιστεί 4-12 ώρες μετά την έκθεση.

Τα συμπτώματα της οξείας πνευμονίτιδας εξ υπερευαισθησίας περιλαμβάνουν:

• Πυρετό
• Κρυάδα

• Βήχα
• 
Δύσπνοια

• Πόνους στο σώμα
• δυσφορία

Xρειάζεται, λοιπόν, ιδιαίτερη προσοχή στις προφυλάξεις που πρέπει κανείς να παίρνει όταν χρησιμοποιεί χλωρίνη. Aπό την ανάμειξη της χλωρίνης με κάποιο οξύ παράγεται το αέριο χλώριο. Mερικά καθαριστικά τουαλέτας και αφαιρετικά σκουριάς περιέχουν αρκετό οξύ ώστε να εκλυθούν μεγάλες ποσότητες αερίου χλωρίου κατά την ανάμειξη. Γι' αυτό ποτέ μη χρησιμοποιείτε χλωρίνη σε χώρους που δεν αερίζονται σωστά και επαρκώς. 

H έκθεση στη χλωρίνη και άλλα τοξικά χημικά που περιέχονται στα προϊόντα καθαρισμού αποτελεί παράγοντα για την πυροδότηση του άσθματος σε μία στις έξι περιπτώσεις που εμφάνισαν άσθμα μετά την ηλικία των 50 ετών.

Μην αναμειγνύετε

1. Χλωρίνη με ξύδι (απελευθερώνει τοξικό αέριο χλωρίου, το οποίο αν δεν σας “σκοτώσει” μπορεί να σας προκαλέσει πνευμονία)

2. Χλωρίνη με αμμωνία Παράγονται χλωραμίνη και υδραζίνη, δύο πολύ τοξικές για τον άνθρωπο 

3. Χλωρίνη με απορρυπαντικό πλυντηρίων

4. Χλωρίνη με καθαριστικά λεκάνης

5. Xλωρίνη με βιτριόλι. Η ανάμειξη των δύο αυτών υγρών δίνει αέριο χλώριο και αν είμαστε μέσα σε κλειστό χώρο, όπως συμβαίνει με τις περισσότερες τουαλέτες που δεν έχουν καλό αερισμό, τα αποτελέσματα μπορεί να είναι οδυνηρά.

Εισπνοή χλωρίνης

Η δηλητηρίαση από χλώριο μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα σε όλο το σώμα σας. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• κάψιμο στο στόμα
• πρήξιμο του λαιμού
• πόνος στο λαιμό
• βήχα
• δύσπνοιας
• απόφραξη των αεροφόρων οδών από το οίδημα και το σπασμό του λάρυγγα
• πόνος στο στομάχι
• έμετος
• αίμα στα κόπρανα
• χαμηλή αρτηριακή πίεση
• σοβαρό τραυματισμό στα μάτια
• βλάβες του δέρματος

Πιο σημαντικές όμως είναι οι γενικές βλάβες του οργανισμού από τη δηλητηρίαση των τοξικών αναθυμιάσεων, οι οποίες μπορεί να είναι και θανατηφόρες.

Κατάποση-Δηλητηρίαση από χλωρίνη. 

Δεν προκαλούμε έμετο όπως με τα κοινά-ελαφρά απορρυπαντικά, διότι η χλωρίνη είναι καυστικό υγρό αλλά μεταφέρουμε ΑΜΕΣΑ το θύμα στο νοσοκομείο παίρνοντας  μαζί μας το δοχείο όπου εμπεριέχει την χλωρίνη για να υποδείξουμε τα συστατικά στους γιατρούς.

Σε επαφή με το δέρμα ή τα μάτια σας ξεπλύνετε την περιοχή με τρεχούμενο νερό για τουλάχιστον 15 λεπτά.

Οι βασικές αρχές των Πρώτων Βοηθειών, οι οποίες παρέχονται σε εισπνοή χλωρίου, περιλαμβάνουν:

• Την απομάκρυνση του πάσχοντος από το μολυσμένο περιβάλλον,

• Το χλώριο είναι βαρύτερο από τον αέρα. Αρα ανεβάζουμε τον παθόντα πιο ψηλά για να εισπνεύσει καθαρό αέρα.

• Την εξασφάλιση της αναπνευστικής λειτουργίας και

• Τη μεταφορά του στη πλησιέστερη Νοσηλευτική Μονάδα (Κέντρο Υγείας, Νοσοκομείο)

Πρέπει να έχουμε πάντοτε πρόχειρο το τηλέφωνο του Κέντρου Δηλητηριάσεων (2107793777).

Για αυτόν τον λόγο ελαχιστοποιήστε την έκθεση στο χλώριο, τη χλωρίνη και τα υποχλωριώδη, μην τα αναμειγνύετε και αν μπορείτε, υποκαταστήστε τα με άλλα οικολογικά και περισσότερο φιλικά προς το περιβάλλον προϊόντα.

Υπάρχουν πολλοί πρακτικοί τρόποι για να καθαρίσουμε το σπίτι, χρησιμοποιώντας καθαρό σαπούνι ή μείγματα από λεμόνι και ξίδι.

Σε περιπτώσεις που θέλουμε να απολυμάνουμε μια κοινόχρηστη τουαλέτα, για να αποφύγουμε τον κίνδυνο λοιμώξεων θα πρέπει να ακολουθούμε πιστά τις οδηγίες χρήσης, να αποφεύγουμε την εισπνοή αναθυμιάσεων, να φοράμε γάντια ή να πλένουμε τα χέρια μετά τη χρήση.

Τέλος, είναι σημαντικό να εφαρμόζουμε παλιές καλές πρακτικές, όπως ο συχνός και επιμελής αερισμός των σπιτιών, ώστε να αποφεύγεται η έκθεση σε χημικές ουσίες που μπορεί να συσσωρεύονται.

ΤΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ

• Περιορίζουμε δραστικά τα καθαριστικά που βασίζονται στη χλωρίνη.

• Στη θέση των λευκαντικών που έχουν ως ενεργό συστατικό χλώριο ή χλωριούχες ενώσεις χρησιμοποιούμε προϊόντα με υπεροξείδιο του υδρογόνου. Αντί για χλωρίνη, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε λευκαντικά με βάση οξυγονούχες ενώσεις (π.χ υπεροξείδιο του υδρογόνου, δηλαδή οξυζενέ) ή υπερλευκαντικά με υπερβορικό νάτριο που όταν διαλύονται σε ζεστό νερό απελευθερώνουν οξυγόνο.

• Ανεξάρτητα από το είδος του καθαριστικού, ξεπλένουμε καλά τις επιφάνειες μετά το καθάρισμα. Αποφεύγουμε να χρησιμοποιούμε προϊόντα που δεν χρειάζονται ξέβγαλμα.

• Υγρά πιάτων και προϊόντα απολύμανσης που περιέχουν triclosan τα αποφεύγουμε.

• Αποφεύγουμε τα «σκληρά» προϊόντα καθαρισμού, όπως το «ακουαφόρτε» ή αυτά που προορίζονται για την αφαίρεση υπολειμμάτων λίπους από το φούρνο. Το ίδιο ισχύει και για τα χημικά αποφρακτικά για τα σιφόνια.

• Η πιο ασφαλής λύση είναι τα βιολογικά καθαριστικά.

Διαβάστε επίσης

• Τι δεν πρέπει να κάνετε ποτέ με τη χλωρίνη; Απολύμανση και κοροναϊός
• Χλωρίνη: Το πιο δυνατό χημικό που προκαλεί καρκίνο! Οι δραματικές επιπτώσεις στον οργανισμό

• Δηλητηρίαση από υδράργυρο. Που βρίσκεται και τι μπορεί να προκαλέσει; Τι θα κάνετε αν σπάσει το θερμόμετρο; Πώς θα τον καθαρίσετε;
• Η δηλητηρίαση από βαρέα μέταλλα μπορεί να προκαλεί απώλεια μνήμης, αλλεργικές αντιδράσεις, πίεση, κατάθλιψη, αλλαγή συμπεριφοράς, κούραση, αϋπνία και αύξηση χοληστερίνης. Αποτοξίνωση και πρόληψη
• Άμεση αντιμετώπιση δηλητηρίασης από ουσίες, φάρμακα, εντομοκτόνα, είδη καθαρισμού, μονοξείδιο του άνθρακα και άλλα. Πρώτες βοήθειες

PhD

Πρώτη δημοσίευση: Νοέμβριος 2015 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Ξενοφώντας Τσούκαλης

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 6 Απριλίου 2026

Μούχλα στο ψυγείο, μπάνιο, στρώμα, ρούχα. Τι προκαλεί η μούχλα; Προληπτικά και θεραπευτικά μέτρα.

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Μούχλα είναι η κοινή ονομασία για πολλούς και διαφορετικούς μύκητες, που αναπτύσσονται σε οργανικές ουσίες, οι οποίες βρίσκονται σε αποσύνθεση και έχουν μια χαρακτηριστική μυρωδιά, είναι συνήθως άχρωμη και συνήθως δεν είναι ορατό με γυμνό μάτι στην φάση της δημιουργίας της.

Για τον πολλαπλασιασμό και τη διάδοση της βοηθούν μικροσωματίδια. Αυτά έχουν χρώματα και σε αυτό το στάδιο γίνεται ορατή με γυμνό μάτι ως μαύρη ή κίτρινη κηλίδα. 

Πως προκύπτει η μούχλα; 

Σε εσωτερικούς χώρους, η επώαση της μούχλας προκαλείται ιδιαίτερα λόγω τριών παραγόντων: υγρασία, θρεπτικά συστατικά και θερμοκρασία. Τα θρεπτικά συστατικά στο σπίτι και στο διαμέρισμα είναι πολλά. Οι μύκητες εγκαθίστανται σε ξύλα και γυψοσανίδες ή τρέφονται από ταπετσαρίες, χρώματα, βερνίκια, σιλικόνη, κόλλες δαπέδων, δέρμα και πολλά άλλα υλικά. Σε περίπτωση υλικών με υψηλή τιμή pH η επώαση περιορίζεται. Η μούχλα αναπτύσσεται όμως και σε υλικά που δεν προσφέρουν από μόνα τους θρεπτικές ουσίες, όταν έχουν πάνω τους οργανικά σωματίδια και ρύπους, για παράδειγμα το κεραμικό και το γυαλί. Η επώαση είναι δυνατή μόνο με την παρουσία υγρασίας.

Αναπαράγεται με σπόρια και χρειάζεται τροφή από εξωτερικές πηγές, γιατί δεν περιέχει χλωροφύλλη.

Γίνεται ορατή όταν αναπτύσσεται σε μεγάλες συγκεντρώσεις.

Προϋποθέσεις για την ανάπτυξη αυτών των μεγάλων συγκεντρώσεων μούχλας είναι:

- Να υπάρχει αυξημένη υγρασία είτε σαν εσωτερική σχετική υγρασία ή σαν υγρασία που μπαίνει μέσα στο σπίτι από υπόγεια ή ατέλειες στους τοίχους και στο δώμα, σαν υγρασία από μόνιμες μικροδιαρροές λόγω αστοχίας των υδραυλικών συστημάτων είτε, τέλος, σαν υγρασία λόγω πλημμύρας.

- Να υπάρχει οργανική ύλη για να μπορεί να τραφεί.

- Να υπάρχει σχετική έλλειψη αερισμού.

- Να υπάρχει αρκετή βρομιά που υποβοηθά την ανάπτυξη της μούχλας δίνοντάς της κατάλυμα και τροφή.

- Να υπάρχουν ταπετσαρίες σε αμόνωτους τοίχους, χαλιά και μοκέτες σε υπόγεια και υφασμάτινα πατάκια σε υγρούς χώρους όπως τα μπάνια.

- Υποθερμασμένοι εξωτερικοί τοίχοι ή υποθερμασμένα δωμάτια και χώροι (υποβοηθούν τη συμπύκνωση).

 - Στην εμφάνιση της "μούχλας" στις γωνίες των ταβανιών υπεύθυνες θεωρούνται οι "θερμογέφυρες" (αμόνωτα κομμάτια μπετόν που είναι ψυχρότερα από τον υπόλοιπο τοίχο) και εκεί πάνε και "κάθονται" οι υδρατμοί και υγροποιούνται, με αποτέλεσμα να μαυρίζει το μέρος αυτό.

- Το σκοτάδι βοηθάει την ανάπτυξη μούχλας, γιατί ευνοεί την διατήρηση της υγρασίας. Όχι όμως ότι η μούχλα δεν  αναπτύσσεται στο φως.

Τι προκαλεί η μούχλα

Οι συχνότερες διαταραχές υγείας που προκαλούνται, εξαιτίας της μούχλας στους εσωτερικούς χώρους, είναι κυρίως οι αλλεργίες και αναπνευστικές παθήσεις. Υπάρχουν εκατοντάδες χιλιάδες διαφορετικά είδη μούχλας, αλλά μόνον δέκα από αυτά προκαλούν προβλήματα υγείας – συνήθως ασθματικές κρίσεις, ιγμορίτιδα, βρογχίτιδα και άλλα νοσήματα των πνευμόνων, καθώς και αλλεργικές αντιδράσεις. 

Η μούχλα απειλεί περισσότερο την υγεία των κατωτέρω ομάδων ανθρώπων: 

– όσοι υποφέρουν από άσθμα και άλλες ασθένειες του αναπνευστικού

– όσοι είναι ανοσοκατασταλμένοι

– οι άνθρωποι μεγάλης ηλικίας & τα βρέφη, νήπια και γενικά τα παιδιά προσχολικής ηλικίας.

Οι πιθανές ενδείξεις πως υπάρχει πρόβλημα με μούχλα στο σπίτι συμπεριλαμβάνουν βήχα, συνεχή κόπωση, ερεθισμό των ματιών και του λαιμού, πονοκεφάλους, δερματικούς ερεθισμούς και ναυτία.

Τα σπόρια από κάποιες μούχλες (π.χ. Ασπέργιλος flavus, αφρικάνικος ασπέργιλος κτλ.) είναι εξαιρετικά τοξικά, υπήρξαν δε, υπεύθυνα για πολλούς θανάτους, με πιο γνωστό αυτούς των αρχαιολόγων στον Τάφο του Φαραώ. Τότε επειδή η αιτία ήταν άγνωστη, τους απέδωσαν στην κατάρα του Φαραώ.

Οι ισχυρότατα τοξικές και καρκινογόνες αφλατοξίνες παράγονται από μούχλα που αναπτύσσεται κυρίως σε ξηρά φρούτα, ξηρούς καρπούς (ιδιαίτερα στα αράπικα φυστίκια και αμύγδαλα), μπαχαρικά, σιτηρά και σε τυριά όταν υπάρξουν κατάλληλες συνθήκες υγρασίας και θερμοκρασίας. Επίσης μπορεί να εμφανισθούν στο γάλα ζώων που έχουν τραφεί με ζωοτροφές (καλαμπόκι κ.λπ.), στα οποία είχαν αναπτυχθεί μύκητες. 

Στους πάσχοντες από άσθμα ο μύκητας της ασπεργίλλωσης μπορεί να προκαλέσει βήχα και συριγμό, ενώ σε άτομα με αποδυναμωμένο ανοσοποιητικό σύστημα, όπως οι καρκινοπαθείς που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία, οι πάσχοντες από AIDS και τα άτομα που έχουν αυτό-άνοσα νοσήματα, κινδυνεύουν περισσότερο να εκδηλώσουν ασπεργίλλωση. Η ασπεργίλλωση προσβάλλει κυρίως ανοσοκατεσταλμένα άτομα, άτομα με κοκκιοκυτταροπενία, οξεία λευχαιμία, ή λέμφωμα. Χτυπά συνήθως τους πνεύμονες (90%), αλλά δεν αποκλείεται να επεκταθεί σε άλλα όργανα. Οι ασθενείς εμφανίζουν βήχα, πλευρωδυνία, πυρετό, δύσπνοια και ταχύπνοια.

Παράγοντες που συντηρούν και επιτείνουν το πρόβλημα της μούχλας στα σπίτια:

1) Η ύπαρξη οργανικής ύλης που της παρέχει τροφή: ρητίνες των χρωμάτων, φυσικές ίνες, χαρτί, ξύλο κλπ.

2) Βρομιά, σκόνη, ίχνη από λίπη κλπ.

3) Σχετικά υψηλές θερμοκρασίες: ≥ 24 – 25ο C.

4) Η υγρασία. Μπορεί να προέρχεται από πολλές πηγές και μάλιστα μη προφανείς.

Η μούχλα στα σπίτια εντοπίζεται κυρίως:

1) Πάνω σε κρύα, αμόνωτα δομικά στοιχεία του εξωτερικού περιβλήματος.

(δοκάρια τοιχία, κολόνες κλπ. Είναι οι γνωστές θερμογέφυρες).

2) Σε δωμάτια με μεγάλη σχετική υγρασία ιδιαίτερα όταν στερούνται μηχανικού εξαερισμού

(μπάνια κουζίνες, πλυσταριά κλπ

3) Σε υπόγειους χώρους.

Η μούχλα χρειάζεται μεν οξυγόνο αλλά όχι και φως, γιατί δεν περιέχει χλωροφύλλη και συνεπώς δεν κάνει φωτοσύνθεση.

Τα υγρά υπόγεια αποτελούν ιδανικό περιβάλλον για την ανάπτυξη κι εξάπλωση της μούχλας.

4) Μέσα σε ντουλάπες που είναι σε επαφή με το εξωτερικό περίβλημα του σπιτιού.

5) Πίσω από έπιπλα που βρίσκονται κοντά στο εξωτερικό περίβλημα του σπιτιού.

Προληπτικά και θεραπευτικά μέτρα κατά της μούχλας

– Οι μεγαλύτεροι εχθροί της μούχλας είναι η καθαριότητα (συμπεριλαμβάνει και τον καλό αερισμό) και η έλλειψη υγρασίας.

Σαφώς και δεν μπορούμε να βγάλουμε την οργανική ύλη – που αποτελεί τροφή για τη μούχλα – έξω από τα σπίτια.

Τα προληπτικά και τα θεραπευτικά μέτρα πολλές φορές αλληλοεπικαλύπτονται γι’ αυτό θα παρατεθούν χωρίς διαχωρισμό:

1) Αποτροπή συμπυκνώσεων

– Όλοι οι σωλήνες κρύου νερού πρέπει να θερμομονώνονται με τα κατάλληλα υλικά.

– Οι θερμογέφυρες πρέπει να αποφεύγονται κατά το δυνατόν.

Εάν υπάρχουν, πρέπει:

– Να θερμομονώνονται εκ των υστέρων

– Να βάφονται με ειδικές αντισυμπυκνωτικές βαφές (τύπου Dip Αnticondensation).

* ή τουλάχιστον να βάφονται με αντιμηκυτικά χρώματα (θα υπάρχει συμπύκνωση αλλά όχι μούχλα).

2) Άμεσος εντοπισμός και επιδιόρθωση βλαβών στα υδραυλικά δίκτυα.

Οι βλάβες αυτές είναι υπεύθυνες για πολλές και κυρίως μεγάλου βεληνεκούς ζημίες από τη μούχλα.

3) Τακτικός αερισμός

Ο αερισμός διαλύει και απομακρύνει τα μεγάλα φορτία υδρατμών.

Πρέπει να υπάρχει κυκλοφορία του αέρα σε όλα τα ύποπτα για ανάπτυξη μούχλας σημεία όπως π.χ. πίσω από τα έπιπλα.

Το μόνιμο άνοιγμα ενός κουφώματος έστω και κατά 0,5cm βοηθάει προς αυτή την κατεύθυνση.

Μπορεί ο εξωτερικός χειμωνιάτικος αέρας να έχει υψηλή σχετική υγρασία, αλλά οι απόλυτές του τιμές είναι χαμηλές.

Όταν μπαίνει μέσα στο σπίτι, η σχετική του υγρασία πέφτει πολύ συμπαρασύροντας προς τα κάτω τη συνολική εσωτερική σχετική υγρασία.

4) Μείωση και εξορθολογισμός της παραγωγής υδρατμών

Οι υδρατμοί παράγονται κυρίως από τις εξής ανθρώπινες δραστηριότητες:

α) Μπάνια και κυρίως ντουζ.

β) Μαγείρεμα.

γ) Πότισμα εσωτερικών φυτών (περιορίστε τα).

δ) Στέγνωμα ρούχων κλπ. (κόψτε αυτή τη συνήθεια).

Τα μπάνια και οι κουζίνες πρέπει να έχουν μηχανικό εξαερισμό.

Δεν πρέπει να γίνεται άσκοπη χρήση υγραντήρων.

5) Εντοπισμός εισροής νερού σε δώματα, τοίχους και υπόγεια και άμεση αντιμετώπισή της

Το νερό μπορεί να μπαίνει σε υγρή αλλά και σε αέρια μορφή (υδρατμοί) π.χ. μέσω διάχυσης, μεταφοράς αέριων μαζών από τρύπες και ανοίγματα κλπ. 

6) Καθαρισμός επιφανειών – Απόρριψη προσβεβλημένων αντικειμένων

Κάθε επιφάνεια χρειάζεται κατάλληλα καθαριστικά μέτρα και υλικά.

Τα συνηθέστερα καθαριστικά μέσα είναι:

α) Εξειδικευμένα μυκητοκτόνα όπως π.χ. το Antimousse.

Είναι προτιμότερα γιατί είναι εύκολα στη χρήση και δεν αφήνουν υπολείμματα.

Για δουλειές μικρού βεληνεκούς είναι η δέουσα λύση.

β) Χλωρίνη (υποχλωριώδες νάτριο 5%). Αραιώστε τη με νερό: ένα ποτήρι σε 3-4 κιλά νερό.

Τα υπολείμματά της πρέπει να απομακρύνονται.

Κοινά απορρυπαντικά (χωρίς όμως αμμωνία) ή φωσφορικό νάτριο (Νa3PO4) μπορούν να προστεθούν στο μίγμα ανάλογα με την τελική του χρήση.

Αντικείμενα που δεν επιδέχονται στεγνώματος και καθαρισμού πρέπει να απορρίπτονται, γιατί αποτελούν εστία περαιτέρω μόλυνσης.

Στο ψυγείο μούχλα

Πολλά προϊόντα μουχλιάζουν ή χαλάνε μετά από αρκετό καιρό στο ψυγείο. Ποια είναι όμως εκείνα που μπορούμε να κρατήσουμε και ποια πρέπει να πετάξουμε επειγόντως, αφού μπορεί να βλάψουν την υγεία μας;

Τα σκληρά τυριά όπως το τσένταρ είναι κλασικές περιπτώσεις όπου μπορείτε να αγνοήσετε τη μούχλα – απλά κόψτε την, το εσωτερικό παραμένει φαγώσιμο· όπως και με το ψωμί.

Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει με τα μαλακά τυριά όπως το μπρι ή το καμαμπέρ, τα οποία μπορεί να γίνουν κατοικία επικίνδυνων βακτηρίων άπαξ και χάσουν τη φρεσκάδα τους.

Το ίδιο ισχύει και για τα λαχανικά και το σκληρό σαλάμι.

Αν η μούχλα έχει εξαπλωθεί σε τροφές όπως τα κονσερβοποιημένα κρέατα, το μαγειρεμένο κρέας και τα πουλερικά, τα μαγειρεμένα φαγητά κατσαρόλας, το γιαούρτι, τις μαρμελάδες, το ψωμί ή τα παξιμάδια, τότε πετάξτε τα.

Στο στρώμα μούχλα

Στις οδηγίες των στρωμάτων θα διαβάσετε ότι το στρώμα απαγορεύεται να βραχεί ή να πλυθεί, αλλά και να αποφεύγετε τον καθαρισμό με τη χρήση ατμού, διότι θα δημιουργηθεί στο εσωτερικό του στρώματος υγρασία και μούχλα!

Αν βάλετε χλωρίνη, μαγειρική σόδα, η σόδα με οδοντόπαστα, ακόμα και ζάχαρη, που αναφέρονται σε διάφορα άρθρα, η κατάσταση θα επιδεινωθεί.

Εάν υπάρχει μούχλα που υπάρχει στο στρώμα , υπάρχει μια πιθανότητα ότι η μούχλα να είναι σε ολόκληρο το δωμάτιο και θα πρέπει να αφαιρεθεί.

Στα ρούχα μούχλα

Μην στεγνώνετε ρούχα μέσα στο σπίτι. Η μέθοδος αυτή κρύβει σοβαρότατους κινδύνους για την υγεία μας.

Τα ρούχα όταν στεγνώνουν πάνω σε θερμαντικά σώματα αυξάνουν τα επίπεδα υγρασίας στον χώρο κατά 30%, δημιουργώντας το ιδανικό περιβάλλον για την ανάπτυξη μούχλας.

 Στεγνώνουμε τα ρούχα σε ανοιχτό χώρο η σε ειδικό στεγνωτήριο

– Αν δεν έχουμε εναλλακτική, φροντίζουμε, όταν το στέγνωμα γίνεται μέσα στο σπίτι, να μην πρόκειται για την κρεβατοκάμαρα ή το σαλόνι

– Σε κάθε περίπτωση έχουμε ανοιχτά παράθυρα

Μούχλα στο μπάνιο

– Ενώ κάνετε μπάνιο, ανοίξτε το παράθυρο. Αυτό που πρέπει να προσέξετε πολύ είναι η φορά του αέρα να είναι από μέσα προς τα έξω κι όχι το αντίθετο.– Μετά το μπάνιο σκουπίστε τις επιφάνειες.– Ψεκάστε το μπάνιο και το ντους αρκετά συχνά με ξύδι! Σταματά τον σχηματισμό της μούχλας.

– Όταν κάνετε μπάνιο, το πατάκι στο οποίο θα πατήσετε όταν βγείτε απορροφά νερό. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να κρατά υγρασία, γι” αυτό μόλις τελειώσετε βγάλτε το έξω να στεγνώσει.– Αν μπορείτε κι έχετε τη δυνατότητα  εγκαταστήστε στο μπάνιο, αφυγραντήρα.

Διαβάστε επίσης

• Τι είναι η αλλεργία; Με ποιόν τρόπο εκδηλώνεται μια αλλεργική αντίδραση και πώς αντιμετωπίζεται;
• Τι είναι η οξεία και η χρόνια βρογχίτιδα; Σε τι οφείλεται και πώς αντιμετωπίζεται; Ροφήματα που κάνουν καλό
• O βήχας μπορεί να οφείλεται σε καρκίνο του πνεύμονα;
• Πότε ο βήχας πρέπει να σας ανησυχήσει, τι μπορεί να προκαλέσει και πώς αντιμετωπίζεται;
• Βήχας μετά από το κρυολόγημα και πώς αντιμετωπίζεται
• Πώς η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (Χ.Α.Π.) επηρεάζει το αναπνευστικό σύστημα; ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΧΑΠ
• Ξυπνάτε από τον βήχα; Ποια είναι η αιτία και πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί; Πότε πρέπει να ανησυχήσετε
• Τι είναι η φυματίωση; Χρήσιμες πληροφορίες, ερωτήσεις και απαντήσεις.
• 14 βότανα για τις παθήσεις του αναπνευστικού

Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή
MSc