Θαλασσοθεραπεία: οφέλη της θάλασσας, συστατικά του θαλασσινού νερού και προσοχή

της Μαρίας Χιόνη, MSc φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής Αθηνών, ΕΚΠΑ, medlabnews.gr iatrikanea

Η θαλασσοθεραπεία αξιοποιεί το θαλασσινό νερό, τον αέρα, την άμμο, τον ήλιο και το θαλάσσιο περιβάλλον ως παράγοντες ευεξίας και υποστήριξης της υγείας. Το άρθρο εξηγεί ποια συστατικά περιέχει το θαλασσινό νερό, ποιες θεραπευτικές ιδιότητες αποδίδονται στη θάλασσα και σε ποιες περιπτώσεις χρειάζεται προσοχή. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο δέρμα, την κυκλοφορία, το αναπνευστικό, τη χαλάρωση, την άσκηση και τις αντενδείξεις. 

Η θάλασσα έχει θαυματουργές επιδράσεις στην υγεία μας. Η απεραντοσύνη της θάλασσας έκρυβε πάντοτε θεραπευτικές ιδιότητες, καθώς το θαλασσινό νερό είναι δύναμη ζωής. Μας διεγείρει, μας ανανεώνει, μας αναζωογονεί και μας προστατεύει.

Το αλμυρό νερό, η άμμος, ο ήλιος, το θαλασσινό αεράκι και η λάσπη δεν είναι όμως μόνο συνώνυμα της ξεκούρασης, αλλά πανάκεια για πολλές, μικρές και συχνά επίπονες ενοχλήσεις, προσφέρουν αναρίθμητες ευεργετικές ιδιότητες στο δέρμα, στην κυκλοφορία, αλλά και στον οργανισμό συνολικά.

Στην αρχαία Ελλάδα, ο Ιπποκράτης ήταν ο πρώτος που ασχολήθηκε με τις θεραπευτικές ιδιότητες του θαλασσινού νερού. Ήδη όμως από την εποχή του Ηρόδοτου αναφέρεται η χρήση της θαλασσοθεραπείας στην αντιμετώπιση ορισμένων παθήσεων. Στην Κω,  τον 4ο αιώνα π. X., ο Ιπποκράτης ιδρύει στην ιδιαίτερή του πατρίδα το σημαντικότερο από τα 300 συνολικά Ασκληπιεία της αρχαίας Ελλάδας, σε ένα εντυπωσιακό τοπίο γεμάτο κυπαρίσσια και πεύκα, αλλά με θέα στη θάλασσα. Οι θεραπευτικές ιδιότητες του θαλασσινού νερού ήταν γνωστές ήδη από την εποχή του θεμελιωτή της ιατρικής επιστήμης και πατέρα της υδροθεραπείας. Το μαρτυρά η δομή του Ασκληπιείου, όπου κρήνες, δεξαμενές θαλασσινού νερού και λουτρά είχαν την τιμητική τους. Τα ιστορικά συγγράμματα αναφέρουν τη θαλασσοθεραπεία ως μέθοδο αντιμετώπισης ασθενειών, από την εποχή του Ηροδότου και του Ευριπίδη. Το θαλασσινό νερό, πολύ περισσότερο από το κοινό πόσιμο νερό, θεωρείται από αρχαιοτάτων χρόνων άριστο μέσο κάθαρσης. «Θάλασσα κλύζει πάντα των ανθρώπων κακά» αναφέρει χαρακτηριστικά ο Ευριπίδης στην τραγωδία του Ιφιγένεια η εν Ταύροις, δηλαδή «η θάλασσα καθαρίζει όλα τα κακά των ανθρώπων».  Το αρχαίο απόφθεγμα έγινε σύγχρονη μέθοδος εναλλακτικής θεραπείας όταν στα 1899 ένας Γάλλος επιστήμονας ο Ρενέ Quinton, ανακάλυψε επιστημονικές βάσεις στην αρχαία θεραπεία της θαλασσοθεραπείας. Ο Γάλλος επιστήμονας, απέδειξε επιστημονικά ότι το θαλασσινό νερό έχει την ίδια σύσταση µε το πλάσμα του αίματος. Λίγο αργότερα δημιουργήθηκαν τα πρώτα κέντρα θεραπευτικής αγωγής με βάση το θαλασσινό νερό.


Τα πολύτιμα συστατικά που περιέχει η θάλασσα

Χαρακτηρίζεται από πολύ περιορισμένες αλλαγές στις φυσικές και χημικές ιδιότητες και στις εποχικές διακυμάνσεις στη θερμοκρασία (από 0-30°C) και στην περιεκτικότητα σε αλάτι. Επιπλέον, μέσω του φυτοπλαγκτόν, η θάλασσα μας προμηθεύει με οξυγόνο, αφού δεσμεύει το διοξείδιο του άνθρακα. Η απόδειξη ότι η θάλασσα αποτελεί πηγή ζωής βασίζεται στη γενική συγκρότηση της σύγχρονης πανίδας, αλλά κυρίως στην ομοιότητα της χημικής σύστασης των σωματικών υγρών του ανθρώπινου οργανισμού και του θαλασσινού νερού.

Το θαλασσινό νερό περιέχει και τα 92 μεταλλικά στοιχεία που βρίσκονται στη φύση και στον οργανισμό μας. Και ειδικότερα:

Μαγνήσιο: Είναι απαραίτητο τόσο για τη μυϊκή όσο και για τη νευρική δραστηριότητα του οργανισμού, για τη σταθεροποίηση της θερμοκρασίας σώματος, καθώς και για τη δομή των οστών.

Ασβέστιο: Απόλυτα αναγκαίο για την πήξη του αίματος και για τη μετάδοση των νευρικών ερεθισμάτων.

Νάτριο: Βοηθά στην ενυδάτωση των  κυττάρων, αφού παρακρατεί νερό στο εσωτερικό των μυών.

Ιώδιο: Σταθεροποιεί το μεταβολισμό και επεμβαίνει επιβοηθητικά στην ανάπτυξη.

Τα μπάνια στη θάλασσα δεν αποτελούν μόνο μια μορφή διασκέδασης. Η σύσταση του θαλασσινού νερού συμβάλλει στην αντιμετώπιση χρόνιων προβλημάτων υγείας ενώ προσφέρει και ένα αίσθημα αναζωογόνησης και ευεξίας. 

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ

1) ΚΥΚΛΟΦΟΡIΑ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ : Το κολύμπι σε θαλασσινό νερό μπορεί να διευκολύνει την κυκλοφορία του αίματος στο σώμα μας, μια και η είσοδος και η έξοδος από το νερό ισοδυναμεί με ένα είδος καρδιαγγειακής γυμναστικής.

2) ΤΟΞΙΝΕΣ :Ευνοείται η αποβολή των συσσωρευμένων τοξινών από τον οργανισμό.



3) ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ : Το θαλασσινό νερό περιέχει ζωτικά στοιχεία, βιταμίνες, ανόργανα άλατα, ιχνοστοιχεία, αμινοξέα και ζωντανούς μικροοργανισμούς ,που μπορούν να παράγουν αντιβιοτική και αντιβακτηριακή δράση συμβάλλοντας στην ορθή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Τα συστατικά του θαλασσινού νερού απορροφώνται εύκολα και χρησιμοποιούνται από το σώμα μας, ενώ κολυμπάμε.

4) ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ : Οι εισπνοές στη θάλασσα γίνονται πιο βαθιές, οι σφυγμοί μας επιταχύνονται καταπολεμώντας το άσθμα, τη βρογχίτιδα και άλλες παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος. Βελτιώνει σημαντικά την αναπνευστική λειτουργία, ενώ είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική στις κρίσεις του άσθματος και της αλλεργικής ρινίτιδας. Ωφελημένα από τη θαλασσινή αύρα βγαίνουν και τα άτομα με χρόνια ιγμορίτιδα, καθώς τους βοηθά στην αποσυμφόρηση του ρινικού συστήματος.

5) ΔΕΡΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ: Η έκθεση στον ήλιο(με προσοχή)  σε συνδυασμό με το θαλασσινό νερό  καθίσταται ευεργετική για ορισμένες δερματικές παθήσεις όπως η κνίδωση, το ατοπικό έκζεμα και η ψωρίαση, ενώ η υπεριώδης ακτινοβολία αποκαθιστά την ξηροδερμία.

6) ΧΑΛΑΡΩΣΗ: Ο ήχος των κυμάτων επηρεάζει τον εγκέφαλο μεταφέροντάς μας σε μια κατάσταση βαθιάς χαλάρωσης του μυαλού και του σώματος. Το μαγνήσιο, το λίθιο και το βρώμιο βοηθούν στη διατήρηση των επιπέδων ορισμένων ουσιών στον εγκέφαλο, σεροτονίνη, μελατονίνη, τρυπταμίνη, οι οποίες εμπλέκονται στην παθογένεση πολλών συναισθηματικών διαταραχών. Δεν είναι τυχαίο, το ότι το να ζει κάποιος κοντά στη θάλασσα, από μόνο του φαίνεται να επηρεάζει, τα επίπεδα του στρες. Ο ήχος της θάλασσας φαίνεται να μπορεί να αλλάζει το ρυθμό των εγκεφαλικών κυμάτων οδηγώντας μας σε ένα βαθύ διαλογιστικό επίπεδο. Μέσα από αυτό αναζωογονείται το μυαλό και το σώμα μας.

Ακόμα και ο φρέσκος αέρας της θάλασσας μας κάνει καλό αφού είναι φορτισμένος με πληθώρα αρνητικών ιόντων.  Τα αρνητικά ιόντα πέρα του ότι καταπολεμούν τις ελεύθερες ρίζες και βοηθούν στην οξυγόνωση του εγκεφάλου μας, εξισορροπούν και τα επίπεδα της σεροτονίνης του οργανισμού μας.

Η σεροτονίνη είναι ο νευροδιαβιβαστής εκείνος που έχει άμεση σχέση με τη διάθεση μας. Χαμηλά επίπεδα σεροτονίνης εμπλέκονται σε συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους. Ο θαλασσινός αέρας φαίνεται, λοιπόν, να μας βοηθά –και όχι τυχαία- να νιώθουμε μεγαλύτερη χαρά και ευδαιμονία.

7) ΑΣΚΗΣΗ: Στο νερό οι μύες καταφέρνουν να εργάζονται δίχως το βάρος του σώματος, οπότε είναι η ιδανική περίπτωση για να ασκηθούμε, χωρίς να καταβάλλουμε ιδιαίτερο κόπο. Ο άνθρωπος μέσα στο νερό αισθάνεται µόνο το 10% του βάρους του! Έτσι μειώνεται και η καταπόνηση των αρθρώσεων που στηρίζουν το σώμα, ισχία, γόνατα, λεκάνη, σπονδυλική στήλη και ταυτόχρονα μειώνεται και η πίεση στους μυς, τένοντες και συνδέσμους.

8) ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΡΕΥΜΑΤΙΣΜΩΝ : Το νερό της θάλασσας είναι ιδιαίτερα ευεργετικό σε παθήσεις του μυοσκελετικού συστήματος και όπως έχει αποδειχτεί, τα άτομα που κολυμπούν συστηματικά απαλλάσσονται από τέτοιου είδους ενοχλήσεις. Aν το θαλασσινό νερό θερμανθεί στους 38ο βαθμούς Κελσίου, είναι ιδιαίτερα χρήσιμο στη θεραπεία διαφόρων μορφών ρευματισμών, αφού βοηθά τις αρθρώσεις να ξαναβρούν την ελαστικότητά τους.

9) ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΑΫΠΝΙΑΣ :Το θαλασσινό νερό περιέχει πολλά ανόργανα άλατα που δρουν ως φυσικά υπναγωγά, που βελτιώνουν την ποιότητα του ύπνου και αντιμετωπίζουν την αϋπνία.

10) ΑΝΤΙΓΗΡΑΝΣΗ : Το δέρμα μας ανακτά τη λάμψη και τη φρεσκάδα του. Tα θαλάσσια άλατα απομακρύνουν τα νεκρά κύτταρα της επιδερμίδας, ενώ ταυτόχρονα το μαγνήσιο ενυδατώνει το δέρμα και βελτιώνει την τραχιά εμφάνιση της επιδερμίδας. Αποκαθιστά το κολλαγόνο. Τα φύκια είναι πλούσια σε ιχνοστοιχεία, μέταλλα, πρωτεΐνες και βιταμίνες και χρησιμοποιούνται για την ενυδάτωση της επιδερμίδας, της προστασίας από φλεγμονές, της προφύλαξης από τις ελεύθερες ρίζες και από τη διατήρηση της ελαστικότητάς της καθυστερώντας τη γήρανση.

Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα βρεθείτε στην παραλία νοιαστείτε όχι μόνο για το πώς θα μαυρίσετε αλλά και πως θα εκμεταλλευθείτε τις θαυματουργικές ιδιότητες της θάλασσας.

ΠΡΟΣΟΧΗ

Αντενδείξεις

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η θαλασσοθεραπεία όχι μόνο δεν είναι αποτελεσματική, αλλά μπορεί να δημιουργήσει βλάβες. Πρόκειται για περιπτώσεις όπου το άτομο πάσχει από:

-νεφρική ανεπάρκεια, διότι η ζέστη και η αύξηση της εξάτμισης υγρών θα υπέβαλλε σε στρες τα νεφρά.

-προβλήματα στην καρδιά, τα οποία δεν έχουν σταθεροποιηθεί ή ρυθμιστεί, διότι το θαλάσσιο κλίμα διεγείρει τη λειτουργία της καρδιάς και μπορεί -κατά συνέπεια- να επιδεινώσει τα συμπτώματα.

-ιδιαίτερες δερματικές παθήσεις, διότι το αλμυρό νερό η άμμος και ο ήλιος μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμούς

-δυσλειτουργίες του θυρεοειδή, ο οποίος αν υποβληθεί στην υψηλή συγκέντρωση ιωδίου που χαρακτηρίζει το θαλάσσιο περιβάλλον, θα απορυθμιστεί ακόμη περισσότερο.

-σοβαρή αναιμία ή όταν το άτομο αναρρώνει από σοβαρή πάθηση και είναι πολύ εξασθενημένο.

Διαβάστε επίσης

• Χειμερινή κολύμβηση. Το καλό που προσφέρει στην υγεία αλλά και τι κινδύνους κρύβει;
• Η ευεργετική άσκηση της κολύμβησης
• Η χειμερινή κολύμβηση είναι από τις υγιεινότερες μορφές άθλησης, ιδανική για το κλίμα της χώρας μας
• Η ευεργετική επίδραση αλλά και οι κίνδυνοι της άσκησης στους καρδιοπαθείς. Οδηγίες για ασφαλή άσκηση
• Πρόληψη του πνιγμού στο νερό. Οι πνιγμοί είναι η δεύτερη συχνότερη αιτία θανάτων λόγω ατυχημάτων, στα παιδιά κάτω των 14 ετών
• Τι να κάνετε αν μπει νερό στο αυτί σας

Πρώτη δημοσίευση: 1 Ιουνίου 2016 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Μαρία Χιόνη, MSc Φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής Αθηνών, ΕΚΠΑ

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 12 Ιουνίου 2026

Άγχος εξετάσεων στους μαθητές: 10 συμβουλές για διατροφή, ύπνο και ψυχραιμία

επιμέλεια Μαρίας Χιόνη εκπαιδευτικός, μεταπτυχιακή Ιατρικής Σχολής Αθηνών, medlabnews.gr  iatrikanea

Την περίοδο των εξετάσεων, οι μαθητές επιβαρύνονται πνευματικά, ψυχικά και σωματικά. Το άγχος μπορεί να επηρεάσει τη συγκέντρωση, τον ύπνο, τη διάθεση, το στομάχι και την καθημερινή λειτουργικότητα. Το άρθρο δίνει έναν πρακτικό δεκάλογο για μαθητές και γονείς: σταθερά γεύματα, σωστό πρωινό, επαρκές νερό, περιορισμό καφεΐνης, ύπνο, περπάτημα και συχνά διαλείμματα στο διάβασμα. Παράλληλα εξηγεί ποια συμπτώματα δείχνουν ότι το άγχος μπορεί να είναι παθολογικό και χρειάζεται παιδίατρο. 

 Όταν φτάνει η περίοδος των εξετάσεων αρχίζουν να αγχώνονται όλα τα παιδιά, είτε είναι καλοί μαθητές είτε όχι. Έχουν πολύ διάβασμα, σκέφτονται αν θα καταφέρουν να πετύχουν και όλο αυτό τα πανικοβάλει. Ο παιδίατρος Σπύρος Μαζάνης μας δίνει τον δεκάλογο αντιμετώπισης του άγχους των εξετάσεων!

Την περίοδο των εξετάσεων οι μαθητές κάθε ηλικίας επιβαρύνονται πνευματικά, ψυχικά και σωματικά. Η αυξημένη προσπάθεια που καταβάλουν απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στη διατροφή τους, κατάλληλο χειρισμό του άγχους και ποιοτικές συνθήκες διαβίωσης.

Έστω και για την τελευταία στιγμή ακόμα και για τους μαθητές που δεν προσέχουν την διατροφή τους κατά την διάρκεια του χρόνου, θα δώσουμε κάποιες συμβουλές για να βοηθηθούν οι δύσκολοι περίοδοι των εξετάσεων.

10λογος αντιμετώπισης του άγχους των εξετάσεων...

1. Ο εγκέφαλός τους θα λειτουργήσει σωστά και αποδοτικά, αν η γλυκόζη δηλαδή το ζάχαρο στο αίμα διατηρείται σε σταθερά επίπεδα.

2. Για να επιτευχθεί αυτό θα πρέπει να τρώει 5 γεύματα ημερησίως. Δηλαδή 3 βασικά (πρωινό, μεσημεριανό, βραδινό) και 2 σνακ (δεκατιανό, απογευματινό). Το κάθε γεύμα θα πρέπει να απέχει από το άλλο τουλάχιστον 3 ώρες.

3. Να τρώει το πρωί σαν βασιλιάς, το μεσημέρι σαν πρίγκιπας και το βράδυ σαν ζητιάνος. Δηλαδή το βράδυ ελαφρύ φαγητό και τουλάχιστον 2 ώρες πριν τον βραδινό ύπνο για να μην έχει διαταραχές κατά την διάρκεια του ύπνου.

4. Λίγη μαύρη σοκολάτα. Μία ή δύο φορές την ημέρα ενισχύει την μνήμη και επειδή περιέχει ουσίες που διεγείρουν την ευφορία συμβάλλει στην μείωση του άγχους.

5. Τα φρούτα να συνοδεύονται πάντοτε με λίγους ξηρούς καρπούς.

6. Να πίνει 2 λίτρα νερό την ημέρα. Βοηθάει στην παραγωγή ενέργειας.

7. Όχι στους καφέδες και το τσάι. Η καφεΐνη που περιέχουν προκαλεί πολύ διούρηση και έτσι το παιδί αφυδατώνεται. Επιπλέον η καφεΐνη δημιουργεί αϋπνίες, διέγερση και εκνευρισμό.

8. Να κοιμάται 6 έως 7 ώρες το 24ωρο.

9. Να περπατάει μία ώρα την ημέρα.

10. Κάθε 1 ώρα διαβάσματος να ξεκουράζεται 10 λεπτά.

Αν ο μαθητής έχει παθολογικό άγχος το καταλαβαίνουμε διότι μπορεί να έχει: ταχυκαρδίες, ταχυπαλμίες, εφιδρώσεις, κοκκίνισμα προσώπου, συχνοουρία, διάρροια ή δυσκοιλιότητα, καούρες, φουσκώματα, πόνο στο στομάχι, λιποθυμικές τάσεις, αϋπνία, σπασμωδικό βήχα, τικ όπως ανοιγόκλεισμα των ματιών. Αν συμβαίνει κάποιο από αυτά δεν δίνουμε φάρμακα, αλλά απευθυνόμαστε στον παιδίατρό του.

Διαβάστε επίσης

• Διάβασμα, εξετάσεις και διατροφή. Τα κεράσια απαραίτητα στους μαθητές για τις εξετάσεις.
• Τι πρέπει να τρώτε σε περίοδο εξετάσεων; Η σωστή διατροφή στο διάβασμα είναι σημαντική

Πρώτη δημοσίευση: Μάιος 2012 — MEDLABNEWS.GR | Επιμέλεια: Μαρία Χιόνη, εκπαιδευτικός, μεταπτυχιακή Ιατρικής Σχολής Αθηνών

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 22 Μαΐου 2026

Διατροφή στις εξετάσεις: τι να τρώνε μαθητές και φοιτητές για μνήμη και συγκέντρωση

της Μαρίας Χιόνη, εκπαιδευτικού, μεταπτυχιακό φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής Αθηνών, medlabnews.gr iatrikanea

Η διατροφή στις εξετάσεις μπορεί να επηρεάσει την ενέργεια, τη μνήμη, τη συγκέντρωση και την αντοχή μαθητών και φοιτητών. Το άρθρο εξηγεί τι πρέπει να τρώνε πριν και κατά τη διάρκεια της εξεταστικής περιόδου, γιατί το πρωινό είναι κρίσιμο και ποια λάθη πρέπει να αποφεύγονται, όπως η υπερβολική κατανάλωση καφέ ή τα βαριά γεύματα. Περιλαμβάνει πρακτικές οδηγίες για συχνά γεύματα, νερό, φρούτα, λαχανικά, πρωτεΐνες, υδατάνθρακες και συμπληρώματα. 

Η περίοδος των εξετάσεων είναι προ των πυλών, το πολύωρο διάβασμα και το άγχος για τους περισσότερους μαθητές κορυφώνεται. Εκτός όμως από το διάβασμα  που αποτελεί αδιαμφισβήτητα  και το βασικότερο όπλο των μαθητών απέναντι στις εξετάσεις, η διατροφή παίζει και αυτή εξέχοντα ρόλο στη μέγιστη απόδοση του μαθητή.

Η διατροφή του παιδιού που διαβάζει είναι σημαντική. Το διάβασμα και η μάθηση είναι σοβαρές και πολύπλοκες λειτουργίες. Για να πετυχαίνουν χρειάζεται να γίνονται με το σωστό τρόπο.

Ο καλός ύπνος και η υγιεινή διατροφή θα σας δώσουν τα εφόδια για να αντέξετε και να καταβάλετε την ενέργεια και τους κόπους που απαιτούνται. Μην ξεχνάτε ότι το διάβασμα και η μάθηση θέλουν ενέργεια και κόπο. Η προσοχή και η συγκέντρωση υποφέρουν όταν είστε κουρασμένοι, έχετε έλλειψη ύπνου ή υποβάλλεστε σε παράγοντες που οδηγούν αλλού τις σκέψεις σας. Θέλουν επίσης προσοχή και συγκέντρωση. Για αυτό απομακρύνετε κάθε παράγοντα που μπορεί να αποσπά την προσοχή σας όπως ραδιόφωνο, μουσική, τηλεόραση ή θορυβώδες περιβάλλον.

Θρεπτικά συστατικά που κατά καιρούς έχουν συνδεθεί με τη διατήρηση της μνήμης και γενικότερα την καλύτερη εγκεφαλική λειτουργία είναι οι βιταμίνες C, συμπλέγματος Β, όπως η Β12 και Β6, Ε, η θειαμίνη καθώς και ορισμένα από τα απαραίτητα αμινοξέα. Οι υδατάνθρακες, οι οποίοι περιέχονται κυρίως σε τρόφιμα όπως το ψωμί, τα δημητριακά, η πατάτα ,τα ζυμαρικά, τα φρούτα και τα γλυκά αποτελούν την πιο εύκολη πηγή ενέργειας για τον οργανισμό μας ενώ η γλυκόζη ο απλούστερος από τους υδατάνθρακες είναι το μοναδικό ενεργειακό υπόστρωμα που χρησιμοποιεί ο εγκέφαλός μας. Οι πρωτεΐνες είναι το κύριο συστατικό τροφίμων όπως το κρέας, το κοτόπουλο, το ψάρι, το αυγό, το γάλα  και τα όσπρια εκτός από το να παρέχουν ενέργεια παίζουν πρωτεύοντα ρόλο στην πλειονότητα των ανθρώπινων λειτουργιών οπότε η απουσία τους θα ήταν αναπόφευκτα καταστροφική για τον οργανισμό. Τα λιπίδια τα οποία περιέχονται στα διάφορα έλαια, το βούτυρο, στο λίπος του κρέατος και τα περισσότερα γλυκά αποτελούν την καλύτερη μορφή αποθηκευμένης ενέργειας αφού μπορούν και περικλείουν στη μικρότερη δυνατή μάζα την μεγαλύτερη δυνατή ποσότητα ενέργειας

• Η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών είναι πάντα μια έξυπνη κίνηση που προστατεύει την υγεία μας. Μελέτες όμως των τελευταίων χρόνων έχουν δείξει ότι οι αντιοξειδωτικές ουσίες που βρίσκονται στα τρόφιμα αυτά, μπορούν να βελτιώσουν τη διαδικασία της μάθησης αλλά και τη μνήμη αφού οι ουσίες αυτές μειώνουν την επίδραση της γήρανσης στον εγκέφαλο. 
• Το πράσινο τσάι είναι μια υγιεινή επιλογή πλούσια σε αντιοξειδωτικές ουσίες. Οι ουσίες αυτές προστατεύουν τους ιστούς του οργανισμού από τις ελεύθερες ρίζες και συμβάλουν σύμφωνα με την παραπάνω θεωρία στην προστασία του εγκεφάλου και τη διαδικασία της μάθησης. 
• Η λήψη ικανοποιητικών ποσοτήτων βιταμινών του συμπλέγματος Β από τη δίαιτα συμβάλει στην προστασία από συγκεκριμένα νευρολογικά προβλήματα όπως είναι και η μειωμένη μνήμη. To παντοθενικό οξύ (Βιταμίνη του συμπλέγματος) επειδή συμμετέχει στην παραγωγή της ακετυλοχολίνης (βασικού νευροδιαβιβαστή), που είναι υπεύθυνη για τη μεταφορά ερεθισμάτων στα νευρικά κύτταρα του εγκεφάλου, είναι επίσης μια βιταμίνη του συμπλέγματος με θετικές επιδράσεις στη μνήμη μας. 
• Η γλυκόζη (το βασικό συστατικό τόσο της σουκρόζης -ζάχαρης- όσο και των άλλων υδατανθράκων, είναι το κύριο καύσιμο του εγκεφάλου μας, πράγμα που σημαίνει ότι όταν στερήσουμε τα εγκεφαλικά κύτταρα από την ουσία αυτή διαταράσσεται η ομαλή λειτουργία τους. Κατά το βραδινό ύπνο οι τιμές της γλυκόζης στον οργανισμό μας μειώνονται και όταν ξυπνήσουμε αργούν να αυξηθούν. Η χαμηλή γλυκόζη αίματος έχει συσχετισθεί με φτωχή μνήμη, δυσκολίες της συγκέντρωσης και της μάθησης. Τρώγοντας λοιπόν πρωινό, αυξάνουμε τα επίπεδα γλυκόζης αίματος και επιτρέπουμε στον οργανισμό μας να λειτουργεί κανονικά.

Γενικά τόσο πριν όσο και κατά τη διάρκεια των εξετάσεων ο μαθητής πρέπει να κάνει γεύματα που να τον ευχαριστούν και να περιλαμβάνουν όλες τις ομάδες τροφίμων (κρέας, γαλακτοκομικά φρούτα και λαχανικά). Καλό είναι να αποφύγει να καταναλώσει τροφές που πιθανά να του προκαλέσουν κάποιο γαστρεντερικό πρόβλημα ειδικά κατά την περίοδο των εξετάσεων. Επιπλέον σημαντική είναι και η άφθονη κατανάλωση νερού ενώ τόσο τα αναψυκτικά όσο και οι καφέδες να μειώνονται στο ελάχιστο.

Καλό είναι να αποφεύγονται τρόφιμα τύπου fast food, όχι όμως και να απαγορεύονται, καθώς είναι ιδιαίτερα πλούσια σε θερμίδες και λιπαρά ενώ υστερούν στα υπόλοιπα θρεπτικά συστατικά.

Το καλό πρωινό

Ένα καλό πρωινό μπορεί να περιλαμβάνει κάποιο γαλακτοκομικό προϊόν (γάλα ή γιαούρτι ή κρέμα), ένα αμυλούχο τρόφιμο (δημητριακά πρωινού, ψωμί ή φρυγανιές, σπιτικό κέικ), φρούτο ή χυμό, μέλι ή μαρμελάδα. Την ημέρα των εξετάσεων, σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει ο μαθητής να ξεκινήσει με άδειο στομάχι, γιατί υπάρχει η πιθανότητα να ζαλιστεί και δεν θα μπορέσει να αποδώσει τα μέγιστα. Ένα ελαφρύ, τονωτικό πρωινό είναι απαραίτητο γιατί παρέχει στον οργανισμό την ενέργεια που χρειάζεται και επιπλέον εξασφαλίζει αυξημένη μνήμη και καλύτερη συγκέντρωση.

Τα συχνά γεύματα

Η κατανάλωση μικρών και συχνών γευμάτων συμβάλλει στο να βρίσκεται ο μαθητής σε εγρήγορση και να αυξάνεται η αποδοτικότητά του. Αντίθετα, τα μεγάλα γεύματα προκαλούν υπνηλία και μειώνουν τη συγκέντρωση και την ικανότητα σκέψης του παιδιού.

Τα συχνά γεύματα, χαμηλά σε λιπαρά, αποτελούν μια σωστή επιλογή επειδή είναι πιο εύπεπτα, χωρίς να απασχολείται μεγάλη ποσότητα αίματος στο πεπτικό σύστημα για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, δίνοντας την δυνατότητα στον μαθητή να επιτελέσει τις πνευματικές του διεργασίες πιο αποτελεσματικά.

Έτσι, είναι προτιμότερο να καταναλώνονται μικρότερες ποσότητες τροφίμων (με μορφή σνακ ή κυρίως γευμάτων) ανά 2-3 ώρες, ώστε ο μαθητής να μην αισθάνεται ούτε το αίσθημα της πείνας, ούτε το αίσθημα του υπερκορεσμού. Η ισορροπία και το μέτρο στην επιλογή των φαγητών συμβάλλουν σημαντικά στην απόδοση του μαθητή στο διάβασμα, ενώ η σωστή κατανομή των γευμάτων συμβάλλει στην καλύτερη διάθεση, απομνημόνευση και αυτοσυγκέντρωση.

Ο καφές

Η καφεΐνη του καφέ λειτουργεί ως διεγερτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος. Σε μικρές ποσότητες βελτιώνει τις πνευματικές ικανότητες γιατί προκαλεί εγρήγορση και ελαττώνει το αίσθημα της κόπωσης του ατόμου. Η υπερβολική κατανάλωσή της όμως ενοχοποιείται για εκδηλώσεις νευρικότητας, άγχους και αϋπνίας. Σε άτομα που δεν πίνουν συχνά ή καθόλου καφέ αρκούν και μικρές ποσότητες καφέ, για να προκαλέσουν τα παραπάνω αρνητικά συμπτώματα. Οπότε η ποσότητα λήψης καφέ θέλει προσοχή ώστε οι υποψήφιοι να πετύχουν τον στόχο τους. Είναι σύνηθες λάθος η αυξημένη κατανάλωση καφέδων κατά τη διάρκεια των εξετάσεων για να μένουν ξύπνιοι οι μαθητές αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι και ο ύπνος είναι απαραίτητος για να ξεκουράζεται ο οργανισμός και να αποδίδει καλύτερα.

ΠΡΟΣΟΧΗ την ημέρα πριν τις εξετάσεις, η κατανάλωση καφέ ή άλλου καφεϊνούχου ροφήματος (αναψυκτικά τύπου cola, κλπ) και ιδιαίτερα τις βραδινές ώρες, θα πρέπει να αποφευχθεί.

Συμπληρώματα

Η λήψη συμπληρωμάτων από υγιείς μαθητές που ακολουθούν μια ισορροπημένη διατροφή δε φαίνεται να βελτιώνει την απόδοση τους αντίθετα μάλιστα πιθανά να επιφυλάσσει και κινδύνους. Από την άλλη πλευρά όμως η κατανάλωση μιας μπάρας σοκολάτας υγείας παρέχει όχι μόνο ευχαρίστηση αλλά επιπλέον ενέργεια και καλύτερη συγκέντρωση λόγω της ουσίας φαινυλεθυαμίνης που περιέχει και που φαίνεται ότι βοηθάει στην καλύτερη αιμάτωση του εγκεφάλου.

Είναι λοιπόν φανερό ότι το είδος της διατροφής μας μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της μνήμης μας, η οποία με το πέρασμα του χρόνου μειώνεται ως φυσικό αποτέλεσμα της γήρανσης των εγκεφαλικών κυττάρων. Για αυτό η προσεγμένη επιλογή τροφίμων αλλά και η καθιέρωση πρωινού μπορεί εμπράκτως να μας βοηθήσει να θυμόμαστε καλύτερα. 

Ευχόμαστε καλή δύναμη και καλή επιτυχία σε όλους σας!!!

Διαβάστε επίσης

Διάβασμα, εξετάσεις και διατροφή. Τα κεράσια απαραίτητα στους μαθητές για τις εξετάσεις.

Μαρία Χιόνη
MSc

Τελευταία ενημέρωση: 28 Μαΐου 2025

Το άρθρο ελέγχθηκε και εγκρίθηκε από την επιστημονική ομάδα του Medlabnews.

PhD

Πρώτη δημοσίευση: 15 Μαΐου 2013 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Μαρία Χιόνη

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 4 Ιουνίου 2026

Γιατί θέλουμε να κοιμηθούμε μετά από το φαγητό; Γιατί μετά από γεύμα, μας πιάνει υπνηλία;

της Μαρίας Χιόνη, MSc φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής Αθηνών, καθηγήτρια ιατρικής ορολογίας, medlabnews.gr iatrikanea

Σε όλους μας συμβαίνει να θέλουμε έναν υπνάκο, αμέσως μόλις τελειώσουμε το φαγητό. Αυτό συμβαίνει γιατί γίνονται διάφορες διεργασίες στον οργανισμό μας, με αποτέλεσμα να νιώθουμε την γνωστή υπνηλία.

Το πρώτο πράγμα, καθώς τρώμε, που συμβαίνει στον οργανισμό μας όταν τρώμε και κατά την διαδικασία της χώνευσης είναι  το αίμα  να πηγαίνει στο στομάχι και καταναλώνεται ενέργεια για τη διάσπαση του φαγητού με αποτέλεσμα να μειώνεται λίγο η πίεση μας και η ενέργεια που χρησιμοποιεί ο εγκέφαλος.  Μια διαδικασία που χρησιμοποιείται για να ρίξουμε την πίεση, σε περίπτωση απότομης αύξησης της πίεσης.

Μια άλλη φυσιολογική διαδικασία είναι ότι μετά την κατανάλωση τροφών με ζάχαρη, λιπαρά και υδατάνθρακες, το πάγκρεας παράγει ινσουλίνη, ουσία που αυξάνει την παραγωγή τρυπτοφάνης στον εγκέφαλο. Η τρυπτοφάνη με τη σειρά της  μετατρέπεται στο νευροδιαβιβαστή σεροτονίνη και σε μελατονίνη, επηρεάζοντας τον κύκλο του ύπνου σας, αφού οδηγούν το μυαλό κατευθείαν προς… το λήθαργο!.

‘Αλλη μια σημαντική διαδικασία που συμβαίνει στον οργανισμό μας όταν τρώμε είναι λόγω της αύξησης της γλυκόζης του αίματος μπλοκάρεται η παραγωγή ορεξίνης από τα εγκεφαλικά κύτταρα.

Η ορεξίνη είναι μία ουσία που είναι υπεύθυνη για τη διέγερση και την εγρήγορση και όταν τα επίπεδά της πέφτουν γινόμαστε ληθαργικοί. Πρόκειται για μία πρωτεΐνη που λειτουργεί στον εγκέφαλο σαν ορμόνη. Εκκρίνεται από ένα είδος εγκεφαλικών κυττάρων που ονομάζονται νευρώνες ορεξίνης και βρίσκονται στην υπόφυση.

Τι κάνει η ορεξίνη: Όταν οι νευρώνες είναι ενεργοί και παράγουν ορεξίνη, είμαστε ενεργητικοί γεμάτοι ζωντάνια. Όταν καταστέλλεται η λειτουργία των νευρώνων αυτών τότε είμαστε ληθαργικοί και νιώθουμε υπνηλία.

Μετά το φαγητό: Έχει διαπιστωθεί ότι μετά το φαγητό, δηλαδή όταν υπάρχει γλυκόζη στο αίμα, αναχαιτίζεται η παραγωγή ορεξίνης γι αυτό και νιώθουμε νυσταγμένοι και βαρείς. Θυμηθείτε: Ορεξίνη = Ενεργητικότητα και επαγρύπνηση! Σε όλη τη διάρκεια της νύχτας οι νευρώνες ορεξίνης έχουν μειωμένη δραστηριότητα. Επίσης πρέπει να προσθέσουμε ότι η Ορεξίνη δημιουργεί όρεξη για φαγητό και βρίσκεται σε ανταγωνισμό με την ορμόνη Λεπτίνη.

Αν και δεν υπάρχει κάποιος τρόπος για να αποφευχθεί η υπνηλία ύστερα από ένα μεγάλο γεύμα (εκτός από τη μείωση της ποσότητας, των λιπαρών, των υδατανθράκων και της ζάχαρης), δεν αποτελεί κίνδυνο για την υγεία. Μπορεί όμως να προκαλέσει προβλήματα στον βραδινό ύπνο. Αν φάτε ένα μεγάλο γεύμα με επιδόρπιο αργά το βράδυ, ενεργοποιείται η ινσουλίνη κατά τη διάρκεια της νύχτας με αποτέλεσμα να προκαλεί άνοδο ή πτώση του σακχάρου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη διακοπή του ύπνου ή τη μη ομαλή λειτουργία του

Τέλος πρέπει να ξέρουμε ότι  όταν ξαπλώνουμε μετά από ένα γεύμα, κάποια ποσότητα πεπτικών υγρών από το στομάχι γυρνάει πίσω στον οισοφάγο και λόγω της όξινης φύσης τους, «καίνε» το εσωτερικό τοίχωμα του οισοφάγου, γι’ αυτό και νιώθουμε ένα κάψιμο στο στόμα και το λαιμό.  Επίσης, όταν κοιμόμαστε αμέσως μετά το φαγητό, ασκείται υπερβολική πίεση στο διάφραγμα, κάτι που προκαλεί ροχαλητό ή και άπνοια κατά τον ύπνο. Επιπλέον, ο ύπνος αμέσως μετά το φαγητό σχετίζεται και με την παχυσαρκία.

Γι’ αυτό κάνουμε πρώτα τον περίπατό μας ή απασχολούμαστε με ξεκούραστα κι ευχάριστα πράγματα και μετά από 2 ώρες μπορούμε κυριολεκτικά να ξεραθούμε στον ύπνο!

ΠΡΟΣΟΧΗ

Αν χρειαστεί να ταξιδέψετε μετά το φαγητό προτιμήστε να ξεκουραστείτε πρώτα και αντικαταστήστε το αλκοόλ με αναψυκτικά.

Διαβάστε επίσης

10 απλές συμβουλές για να ρυθμίσετε ξανά τον κύκλο του ύπνου σας (το βιολογικό σας ρολόι)Τι πρέπει να κάνετε αν πάσχετε από αϋπνία και έλλειψη ύπνου;

Από τι εξαρτάται η διατροφική συμπεριφορά και πως το στρες επιδρά στην ανθρώπινη φυσιολογία; Ποια πρέπει να είναι η διατροφική απάντηση στο άγχος;

Τα έξυπνα κινητά στο σχολείο βλάπτουν την απόδοση, την μάθηση, την συμπεριφορά και την υγεία των μαθητών

Μαρία Χιόνη

της Μαρίας Χιόνη, εκπαιδευτικού, MSc φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής Αθηνών, καθηγήτρια ιατρικής ορολογίας, medlabnews.gr iatrikanea

Τα έξυπνα κινητά smartphones, πρέπει να απαγορευτούν από όλα τα σχολεία. Υπάρχει μεγάλο πρόβλημα με τα κινητά στα σχολεία. Αν δεις το πρωί όλους τους μαθητές και τις μαθήτριες που πάνε σχολείο, πάνε με τα ακουστικά στα αυτιά και τα κινητά στο χέρι.
Τώρα πια εμφανίζονται συσκευές ακόμη και στα χέρια μαθητών του Δημοτικού. Αφήστε που τελικά χρησιμοποιείται για καταγραφή, βιντεοσκόπιση, που χρησιμοποιούνται για εκδικητικούς σκοπούς ή για εκβιασμό, παρόλο που η φωτογράφιση, η βιντεοσκόπηση και η ηχογράφηση μαθητών ή καθηγητών χωρίς τη σχετική συγκατάθεσή τους αποτελούν ποινικό αδίκημα. 

Στο σχολείο η χρήση του κινητού τηλεφώνου δεν ωφελεί σε τίποτα. Αν ένα παιδί θέλει για σοβαρούς λόγους να επικοινωνήσει με την οικογένειά του, υπάρχουν τα τηλέφωνα του σχολείου. Τα smartphones αποσπούν την προσοχή των μαθητών ακόμα και όταν χτυπά ένας σύντομος ήχος μηνύματος. Οι μαθητές αντί να το αξιοποιούν το έξυπνο κινητό ως μέσο για να διευρύνουν τους εκπαιδευτικούς τους ορίζοντες, προτιμούν να το χρησιμοποιούν ως εργαλείο για την πρόσβασή τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και για να ακούν μουσική. Ο χρόνος που δαπανούν οι μαθητές στο smartphone τους κατά τη διάρκεια του σχολείου, ισοδυναμεί με μια επιπλέον ώρα μαθήματος τη μέρα, ή αλλιώς πέντε ημέρες επιπλέον γνώσης τον χρόνο.

Οι περισσότεροι θα περίμεναν πως η απρόσκοπτη πρόσβαση στην πληροφορία ανά πάσα στιγμή θα βοηθούσε έναν μαθητή να αποδώσει καλύτερα στις εξετάσεις, στο διάβασμα και στις εργασίες του. Ωστόσο φαίνεται ότι οι συσκευές αυτές βλάπτουν την ικανότητα μάθησής τους.  Οι δυνατότητες των σύγχρονων κινητών τηλεφώνων για άμεση διασύνδεση στα κοινωνικά δίκτυα μπορούν να αποβούν εις βάρος της συγκέντρωσης των μαθητών, να απορροφούν τον χρόνο τους και να τους στερούν από άλλες δραστηριότητες ή από τη μελέτη τους.

Τα κινητά νέας γενιάς, αποσπούν την προσοχή των παιδιών, δεν τα αφήνουν να συγκεντρωθούν, ενώ τα ερεθίσματα που δέχονται είναι άπειρα και ο εγκέφαλος τους, αδυνατεί να τα επεξεργαστεί όλα, συγχρόνως με τα μαθήματα τους. Επίσης έχει βρεθεί ότι πιο εύκολα αποσπάται η προσοχή των μαθητών με χαμηλές επιδόσεις, από τη χρήση κινητών τηλεφώνων, ενώ οι μαθητές που καταγράφουν υψηλές επιδόσεις μπορούν να συγκεντρωθούν στο μάθημα, ανεξάρτητα από την πολιτική που ακολουθείται για τα κινητά τηλέφωνα.

Σε μελέτες που έχουν γίνει βρέθηκε ότι όσοι πέταξαν το κινητό τους ανέβασαν τις επιδόσεις τους, ενώ οι μαθητές που έδιναν εισαγωγικές αύξησαν τις επιδόσεις. 

Τα παιδιά που έχουν διαρκώς μαζί τους κινητό τηλέφωνο δεν αναπτύσσουν την ικανότητα προγραμματισμού του χρόνου τους, αφού στηρίζονται στη δυνατότητα εντοπισμού τους οποιαδήποτε στιγμή. Το παιδί βιώνει έτσι έναν συνεχή έλεγχο και αισθάνεται ότι το παρακολουθούν παντού, αλλά ταυτόχρονα αναπτύσσει και εξάρτηση γιατί αντιλαμβάνεται ότι μπορεί ανά πάσα στιγμή να τηλεφωνήσει στους γονείς του για να του λύσουν οποιοδήποτε πρόβλημα. Έτσι δεν μαθαίνει να παίρνει πρωτοβουλίες, να είναι αυτόνομο και να έχει εμπιστοσύνη στον εαυτό του.

Νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι τα tablet και τα smartphones βλάπτουν τις τεχνολογικές δεξιότητες των παιδιών. Όπως αναφέρεται σε σχετικό δημοσίευμα του BBC, σε αναφορά του National Assessment Programme (Αυστραλία) σημειώνεται ότι έχει παρατηρηθεί σημαντική μείωση στον «υπολογιστικό/ ψηφιακό αλφαβητισμό/ εγγραμματοσύνη» μεταξύ κάποιων μαθητών από το 2011. Στο πλαίσιο της έρευνας εξετάστηκαν δύο γκρουπ παιδιών, μικρότερης και μεγαλύτερης ηλικίας – συνολικά πάνω από 10.500 μαθητές. Διαπιστώθηκε πτώση του επιπέδου ψηφιακού αλφαβητισμού σε σχέση με το 2011, με χαμηλότερα επίπεδα αυτά των 16χρονων. Οι δεξιότητες στις οποίες εξετάστηκαν ήταν η χρήση blogs και μηχανών αναζήτησης, η δημιουργία προσκλήσεων μέσω λογισμικού γραφικών, η δημιουργία online registration forms, η χρήση κοινωνικών δικτύων για προώθηση events, η ρύθμιση ενός tablet και η εγκατάσταση εφαρμογών, η δημιουργία ενός animated video για την ασφάλεια του νερού και το ανέβασμα αρχείων. Όπως φάνηκε, οι μαθητές πλέον προβαίνουν σε εκτεταμένη χρήση της τεχνολογίας φορητών συσκευών και φαίνεται πως επιδίδονται σε λιγότερη άσκηση των δεξιοτήτων που σχετίζονται με τον «κλασικό» ψηφιακό αλφαβητισμό (ICT literacy).

Θα μπορούσε να ισχυριστεί κάποιος ότι το κινητό χρειάζεται ιδίως στους μεγαλύτερους μαθητές για την επικοινωνία με τους γονείς (π.χ. για συνεννόηση για την ώρα που τελειώνουν το μάθημά τους, την ώρα συνάντησης με τους γονείς, τη διευθέτηση επειγόντων θεμάτων κλπ). Αυτές όμως οι περιπτώσεις δεν δικαιολογούν με τίποτα τη χρήση του κινητού κατά τη διάρκεια του μαθήματος. Αν χρειάζεται ένας μαθητής να τηλεφωνήσει στο σπίτι του, μπορεί (ή, μάλλον, επιβάλλεται) να χρησιμοποιήσει το τηλέφωνο του σχολείου. Αν συμβεί κάτι επείγον και κάποιος οικείος χρειαστεί τον μαθητή, το καλύτερο και αποτελεσματικότερο είναι να τηλεφωνήσει στο σχολείο και όχι στο τηλέφωνο του μαθητή, το οποίο, αν υπάρχει, θα βρίσκεται στην τσάντα και θα είναι ή απενεργοποιημένο ή στο αθόρυβο. Το να υποθέσουμε ότι οι μαθητές έχουν ενδιαφέροντα σχετικά με τις τρέχουσες εξελίξεις π.χ. στο χρηματιστήριο και χρειάζονται άμεση ενημέρωση, είναι μάλλον αστείο για τις περισσότερες περιπτώσεις.

Για τους γονείς το κινητό τηλέφωνο λειτουργεί τελικά ως υποκατάστατο της πραγματικής παρουσίας και του ενδιαφέροντός τους καθώς συνηθίζουν να θέτουν μέσω αυτής της μεθόδου τα συνήθη ερωτήματα:“Διάβασες;”, “Έφαγες;”, “Πώς πέρασες στο σχολείο;”

Με βάση τα παραπάνω καταλήγουμε ότι οι πραγματικοί λόγοι, για τους οποίους οι μαθητές έχουν μαζί τους κινητά, είναι άλλοι. Ένας κύριος και πραγματικός λόγος είναι ότι τα κινητά είναι μόδα και γι’ αυτό, μια και έχουν οι φίλοι τους, πρέπει να έχουν κι αυτοί. Σ’ αυτό το σημείο θα πρέπει να αναλογιστούμε τις δικές μας ευθύνες, τις υποχωρήσεις που κάνουμε στο συγκεκριμένο θέμα και τις αρνητικές συνέπειες που έχουν αυτές οι υποχωρήσεις. Άσε που η κατοχή ενός ακριβού ή «μοδάτου» κινητού προκαλεί την επιθυμία άλλων παιδιών για να το αποκτήσουν κι έτσι εμφανίζονται φαινόμενα κλοπής μεταξύ μαθητών (ακόμα και μικρών τάξεων), κάτι που δε συνάδει με τις αρχές και τα πρότυπα που προσπαθεί να μεταδώσει το σχολείο.

Τέλος η χρήση κινητού μπορεί να επιβαρύνει την υγεία των μαθητών. Ο κίνδυνος, μπορεί να είναι πιο μεγάλος στις μικρότερες ηλικίες, αλλά και οι μεγαλύτεροι μαθητές μπορούν να κινδυνεύουν, αν σκεφτούμε ότι βάζουν τα κινητά στις τσέπες του παντελονιού για πολλές ώρες, δηλαδή κοντά στα γεννητικά ή σε άλλα ζωτικά όργανα, όπως είναι η καρδιά. 

Η τεχνολογία είναι καλή για την εξέλιξη των μαθητών, όμως είναι απαραίτητη η καθοδήγησή τους ώστε να μην τη χρησιμοποιούν λάθος. Επειδή πάρα πολλοί γονείς ανησυχούν για αυτό το θέμα, λογικά πρέπει να μιλούν από μικρά στα παιδιά τους, για τους κινδύνους που κρύβουν τα κινητά, τονίζοντας παράλληλα ότι η λελογισμένη χρήση του είναι προς το δικό τους καλό.  Τα παιδιά σήμερα είναι περισσότερο ευαισθητοποιημένα σε σχέση με παλιότερες γενιές σε πολλά θέματα. Το κινητό πρέπει  να χρησιμοποιείται με ορθό τρόπο  από όλους όχι μόνο από τους μαθητές. Δεν μπορεί να απαγορευτεί τελείως η χρήση κινητών από τους μαθητές. Θα πρέπει όμως υποχρεωμένοι να τα έχουν κλειστά στη διάρκεια του μαθήματος. 

Θα πρέπει να μάθουμε το παιδί ότι δεν πρέπει να κάνει κάτι επειδή το κάνουν άλλοι. Αν ενισχύσουμε την τάση του παιδιού να έχει ό,τι έχουν οι άλλοι, γρήγορα θα το εισαγάγουμε σε έναν ατέρμονο αγώνα να αποκτήσει ό,τι και οι άλλοι. Η σημασία θα έπρεπε να είναι στο «τι είμαστε» και όχι στο «τι έχουμε». 

Το καλύτερο είναι οι μαθητές και γενικά τα παιδιά θα ήταν να έχουν (αν πρέπει να έχουν) ένα απλό παλαιάς τεχνολογίας κινητό και όχι της νέας γενεάς smartphone. Με αυτόν τον τρόπο δεν υπάρχει δυνατότητα αξιοποίησης του κινητού για διασύνδεση με τα κοινωνικά δίκτυα, περιήγησης στο διαδίκτυο και χρήσης κάμερας και βιντεοσκόπησης. Από την άλλη υπάρχει στα χέρια του παιδιού ένα μέσω επικοινωνίας με τον γονιό όποτε αυτό απαιτείται. Άσε που με ένα τέτοιο κινητό δεν μπορεί να μπει σε πειρασμό κανείς για κλοπή. 

Διαβάστε επίσης

• Bullying Πώς μπορεί να καταλάβετε ότι ένα παιδί είναι θύμα σχολικής βίας ή εκφοβίζεται;
• Το άγχος του αποχωρισμού, οι Μαθησιακές δυσκολίες, η σωστή Διατροφή, ο Αυτισμός, η Δυσλεξία, το Bullying, Ψείρες - κόνιδα. Άρθρα μας αφιερωμένα στην έναρξη της σχολικής χρονιάς
• Τελικά αποτελεί μειονέκτημα η δυσλεξία; Μύθοι και Αλήθειες

Τι πρέπει να κάνεις αν τρυπηθείς από βελόνα, αν τραυματιστείς από αιχμηρό αντικείμενο; Τι μπορεί να κολλήσεις;

της Μαρίας Χιόνη, MSc φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής Αθηνών, ΕΚΠΑ, medlabnews.gr iatrikanea

Το να τρυπηθεί κάνεις από σύριγγα και πιο συγκεκριμένα από βελόνα μπορεί να μην είναι συχνό αρά μπορεί να συμβεί.

Περπατώντας σε μια παραλία, ξυπόλυτοι, παίζοντας ένα παιδί σε μια παιδική χαρά είναι χώροι που έχει τύχει να συμβεί, πατώντας μια βελόνα ή να τρυπηθεί από χρησιμοποιημένη βελόνα. Βέβαια το πιο σύνηθες είναι να συμβεί κάτι τέτοιο σε ανθρώπους που εργάζονται στην υγεία, ιδίως σε τομείς της υγειονομικής περίθαλψης και της πρόνοιας, όπως και γενικά διατρέχουν κίνδυνο έκθεσης τους κατά την εργασία σε παθογόνους παράγοντες που μεταδίδονται μέσω του αίματος. Οι τραυματισμοί αυτοί χρήζουν προσοχής, καθώς μπορούν να προκαλέσουν μόλυνση του εργαζομένου από παθογόνους παράγοντες που μεταδίδονται με το αίμα (ιούς, βακτήρια, μύκητες και άλλους μικροοργανισμούς). Ο ιός της ανθρώπινης ανοσολογικής ανεπάρκειας (HIV) και η ηπατίτιδα B (HBV) ή C (HCV) είναι οι συνηθέστεροι κίνδυνοι , αλλά υπάρχουν περισσότερες από 20 μεταδιδόμενες με το αίμα ασθένειες , οι οποίες είναι δυνατόν να προσβάλλουν τους εργαζομένους. 

Οι εργαζόμενοι εκτίθενται στον κίνδυνο μόλυνσης λόγω επαφής με μολυσμένο αίμα ή άλλα υγρά του ανθρώπινου οργανισμού, όταν αυτά έρχονται σε επαφή με πληγές ή βλεννογόνους. Η επαφή αυτή μπορεί να είναι αποτέλεσμα: 
• ενοφθαλμισμού του αίματος από βελόνα ή άλλο αιχμηρό αντικείμενο 
• μόλυνσης αμυχών του δέρματος με αίμα 
• κατάποσης του αίματος τρίτου προσώπου, π.χ. στο πλαίσιο τεχνητής αναπνοής 
• μόλυνσης όταν το άτομο έχει ανοικτή πληγή και τα ρούχα του έχουν εμποτισθεί με αίμα 
• δήγματος (όταν λύεται η συνέχεια του δέρματος). 

Δεδομένου ότι η γνωστότερη μορφή τέτοιας επαφής είναι η παρακέντηση με σύριγγα, τα περιστατικά αυτά αναφέρονται συνήθως ως τραυματισμοί από βελόνες ή άλλα αιχμηρά αντικείμενα. 

Πέραν των τραυματισμών αυτών, μόλυνση μπορεί να προκληθεί μέσω της εκτίναξης αίματος στους βλεννογόνους (π.χ. μάτια ή στόμα). Αυτό μπορεί να συμβεί στο πλαίσιο εργασιών καθαρισμού, όπως ο καθαρισμός μιας μολυσμένης περιοχής υπό υψηλή πίεση. 

Κίνδυνο δεν διατρέχουν μόνον οι επαγγελματίες στον τομέα της υγείας. Παρότι έχει διαπιστωθεί ότι τον υψηλότερο κίνδυνο διατρέχει το νοσηλευτικό προσωπικό που ασχολείται με σοβαρά ιατρικά περιστατικά, πολλοί άλλοι εργαζόμενοι κινδυνεύουν από παρόμοιους τραυματισμούς. Για παράδειγμα, οι εργαζόμενοι που καθαρίζουν δημόσιους χώρους (π.χ. τρένα ή δημόσια πάρκα) μπορεί να έρθουν σε επαφή με υλικό μολυσμένο με σωματικά υγρά, όπως βελόνες που χρησιμοποιήθηκαν από άτομα που κάνουν ενδοφλέβια χρήση ναρκωτικών. 

Άλλοι κλάδοι στους οποίους οι εργαζόμενοι ενδέχεται να διατρέχουν κίνδυνο είναι οι εξής: 
• Φυλακές και υπηρεσίες αναστολής εκτέλεσης ποινών 
• Αστυνομικές υπηρεσίες και υπηρεσίες ασφάλειας 
• Τελωνεία 
• Κοινωνικές υπηρεσίες και υπηρεσίες για τους νέους
• Υπηρεσίες που ασχολούνται με τους πρόσφυγες
• Γραφεία κηδειών 
• Κλάδος διάτρησης του σώματος (piercing)/body art 
• Διάθεση αποβλήτων και 
• Κλάδος κατασκευών/εργασιών κατεδάφισης.

Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας εκτιμά ότι περίπου 3 από τα 35 εκατομμύρια εργαζομένων στον τομέα της υγείας παγκοσμίως εκτίθενται κάθε χρόνο σε παθογόνους παράγοντες που μεταδίδονται με το αίμα. 

Ο κίνδυνος λόγω έκθεσης σε μολυσμένο αίμα εκτιμάται ως εξής: 

• ηπατίτιδα B (κίνδυνος ~30%) 
• ηπατίτιδα C (κίνδυνος ~10%) 
• HIV (κίνδυνος ~0,3%)

Σε περίπτωση τραυματισμού με αιχμηρό αντικείμενο/μόλυνσης: 

• προκαλέστε αιμορραγία από την πληγή 
• πλύνετε την πληγή με σαπούνι και χλιαρό τρεχούμενο νερό (χωρίς τρίψιμο)
• γίνεται στην περιοχή τραυματισμού με τη βελόνη ευρεία αντισηψία. 
• Σε επαφή με δέρμα ή βλεννογόνους (μάτι, στόμα), γίνεται προσεκτική πλύση με άφθονο νερό.
• καλύψτε την πληγή με επίδεσμο.
• Η βελόνη πρέπει να φυλαχτεί για μικροβιολογική εξέταση. Βεβαιωθείτε ότι το αιχμηρό αντικείμενο απορρίφθηκε με ασφάλεια, δηλαδή τοποθετήθηκε χωρίς επαφή σε δοχείο για αιχμηρά αντικείμενα
• Προσπάθεια καθορισμού της ποσότητας του υλικού που μεταδόθηκε (η βελόνα που είναι γεμάτη με αίμα είναι χειρότερη από το μαχαιρίδιο και αυτό είναι χειρότερο από το απλό πιτσίλισμα.
• Προσδιορισμός του σταδίου ασθενούς. Υψηλότερος κίνδυνος μετάδοσης υπάρχει  σε ενεργό ηπατίτιδα B/C  ή προχωρημένο στάδιο AIDS
• αναφορά του συμβάντος στον άμεσο προϊστάμενο και επίσκεψη με συνοδό σε ιατρό
• Στο άτομο που τρυπήθηκε από την βελόνα γίνεται εξέταση για HBsAg, anti-HCV, ALT και anti-HIV τη στιγμή του ατυχήματος και πριν από τη χορήγηση προφύλαξης για HBV, HCV και HIV.

Είναι δυνατόν να ληφθούν και άλλα άμεσα μέτρα, ανάλογα με την προέλευση της βελόνας/του αιχμηρού αντικειμένου, τον βαθμό της έκθεσης και των γνώσεων επί του ασθενούς/πελάτη που αποτελεί πηγή της ενδεχόμενης μόλυνσης. Εάν υπάρχει πιθανότητα μετάδοσης, ο εργαζόμενος μπορεί να υποβληθεί σε θεραπεία ή παρακολούθηση, ανάλογα με την κατάσταση της υγείας του και την πηγή της ενδεχόμενης μόλυνσης

Μετά από έκθεση ύποπτη για μετάδοση HBV

• Χορήγηση προφύλαξης όσο το δυνατόν γρηγορότερα (εντός 24 ωρών), με βάση τον πίνακα 1
• Χορήγηση υπεράνοσης γ-σφαιρίνης (HBIG), όπου ενδείκνυται, αμέσως ή το αργότερο μέσα σε μια εβδομάδα
• Χορήγηση εμβολίου και HBIG, μπορεί να γίνει ταυτόχρονα, αλλά σε διαφορετικά σημεία
• Προφύλαξη μπορεί να δοθεί σε εγκύους ή θηλάζουσες μητέρες

Βιβλιογραφία
1 Tarantola et al, ‘Infection risks following accidental exposure to blood or body fluids in health care workers: A review of pathogens transmitted in published cases’., American journal of infection control 2006; 34:367-375. 
2 Canadian Centre for Occupational Health and Safety, OSH answers, Needlestick injuries, http://www.ccohs.ca/oshanswers/diseases/needlestick_injuries.html 
3 Expert Advisory Group on AIDS and the Advisory Group on Hepatitis: Guidance for clinical health care workers: protection against infection with blood-borne viruses: Recommendations of the Expert Advisory Group on AIDS and the Advisory Group on Hepatitis 1998, http://www.dh.gov.uk/assetRoot/04/01/44/74/04014474.pdf 4 Essex Health Protection Unit Community Infection Control Guidelines Section EManagement of sharps injuries http://www.hpa.org.uk/web/HPAwebFile/HPAweb_C/1194947344785
4 Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία - http://osha.europa.eu 

Διαβάστε επίσης

Με ποιους τρόπους μεταδίδεται η HIV λοίμωξη και πώς μεταδίδεται κάνοντας σεξ χωρίς προφυλάξεις;

Εκτός από το Aids, κίνδυνος υπάρχει και από την ηπατίτιδα. (video)