Νέα Μελέτη: Η πανδημία γέρασε τον εγκέφαλο, ακόμα και χωρίς λοίμωξη. Γιατί συνέβη αυτό; Πως μπορεί να αναστραφεί;

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Μπορεί ένας παγκόσμιος ιός να “αγγίξει” τον εγκέφαλό μας ακόμα κι αν δεν μας μολύνει ποτέ; Η απάντηση είναι σοκαριστική: Ναι.

Μια εντυπωσιακή μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nature Communications αποκαλύπτει ότι η πανδημία COVID-19 επιτάχυνε την εγκεφαλική γήρανση κατά περίπου 5,5 μήνες – ακόμη και σε όσους δεν νόσησαν ποτέ. Δεν πρόκειται για εικασίες, αλλά για αναλύσεις σε σχεδόν 1.000 συμμετέχοντες με μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου (MRI) πριν και μετά την πανδημία.

Τι έδειξε η μελέτη

Οι επιστήμονες συνέκριναν δύο ομάδες:

• Μία που έκανε MRI πριν και μετά την πανδημία.
• Μία που έκανε δύο MRI πριν την πανδημία (ομάδα ελέγχου).

Η ομάδα της πανδημίας εμφάνισε ταχύτερη δομική φθορά στον εγκέφαλο, ανεξάρτητα από το αν είχαν περάσει COVID-19. Οι αλλαγές αυτές ισοδυναμούν με επιτάχυνση της εγκεφαλικής ηλικίας κατά 5,5 μήνες.

Γιατί συνέβη αυτό;

Οι επιστήμονες εστιάζουν σε τέσσερις βασικούς μηχανισμούς:

1️⃣ Χρόνιο στρες και άγχος

Η συνεχής ανασφάλεια, η αβεβαιότητα και ο φόβος ενεργοποιούν διαρκώς τον άξονα στρες στον εγκέφαλο. Αυτό οδηγεί σε συρρίκνωση περιοχών όπως ο ιππόκαμπος και ο προμετωπιαίος φλοιός — κρίσιμες για μνήμη και λήψη αποφάσεων.

2️⃣ Κοινωνική απομόνωση

Το lockdown και η απομάκρυνση από αγαπημένα πρόσωπα επέδρασαν καταλυτικά στη νοητική ευεξία. Η μοναξιά έχει αποδειχθεί ότι “γεράζει” τον εγκέφαλο, ακόμα και χωρίς άλλους επιβαρυντικούς παράγοντες.

3️⃣ Χρόνια φλεγμονή

Η παρατεταμένη ψυχολογική πίεση οδηγεί σε φλεγμονώδη απόκριση, με αύξηση κυτταροκινών που επηρεάζουν τη λειτουργία του εγκεφάλου – φαινόμενο γνωστό ως inflammaging.

4️⃣ Καθηλωτικός τρόπος ζωής

Η έλλειψη άσκησης, νέων ερεθισμάτων και δημιουργικής απασχόλησης αδρανοποιεί τον εγκέφαλο. Το «μυαλό σε παύση» γερνάει πιο γρήγορα.

Μόνο ο εγκέφαλος γέρασε;

Η συγκεκριμένη μελέτη εξέτασε αποκλειστικά τον εγκέφαλο μέσω MRI. Δεν γνωρίζουμε αν παρόμοιες αλλαγές συνέβησαν σε άλλα όργανα. Ωστόσο, η επιτάχυνση της εγκεφαλικής γήρανσης αποτελεί επαρκή δείκτη ότι η ψυχοκοινωνική επίδραση της πανδημίας δεν ήταν μόνο ψυχολογική, αλλά και βιολογική.

Και τώρα τι;

Τα καλά νέα; Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η εγκεφαλική γήρανση μπορεί να αντιστραφεί σε κάποιο βαθμό — εφόσον επανέλθει ο άνθρωπος σε έναν δραστήριο, κοινωνικό και ισορροπημένο τρόπο ζωής.

Πώς να φροντίσεις τον εγκέφαλό σου μετά την πανδημία:

• Βγες από την απομόνωση. Επικοινώνησε, συζήτησε, γέλα.
• Βάλε την κίνηση στην καθημερινότητά σου.
• Μάθε κάτι καινούριο. Η μάθηση είναι αντιγηραντικό φάρμακο.
• Μείωσε το στρες με τεχνικές χαλάρωσης (αναπνοές, διαλογισμός, μουσική).
• Ζήσε με νόημα. Ο σκοπός είναι το καλύτερο ελιξίριο εγκεφάλου.

Τελικά...

Η πανδημία δεν άφησε μόνο αναμνήσεις, αλλά ίχνη στον εγκέφαλό μας. Ακόμη κι αν ο ιός δεν μας προσέβαλε, η “σκιά” του πέρασε μέσα μας. Ήρθε η ώρα να ξαναχτίσουμε όχι μόνο την κοινωνία — αλλά και τη νοητική μας νεότητα.

Πηγή. Το άρθρο βασίζεται σε δημοσιεύσεις των: Nature Communications, Scientific American, Time, Contagion Live, SF Chronicle, People.

👉 Αν σας άγγιξε, κοινοποιήστε το. Ο εγκέφαλος δεν έχει φωνή — εμείς είμαστε η φωνή του.