Έρχεται πείνα στην Ελλάδα; Ο πόλεμος, η ακρίβεια και η φτώχεια σφίγγουν τον κλοιό

επιμέλεια medlabnews.gr iatrikanea 

Η λέξη «πείνα» ακούγεται ακραία. Σχεδόν απαγορευμένη για μια ευρωπαϊκή χώρα που θέλει να πιστεύει ότι οι μεγάλες στερήσεις ανήκουν στο παρελθόν. Κι όμως, όσο ο πόλεμος στο Ιράν κρατά ανοιχτό το μέτωπο της ενέργειας, των μεταφορών και των πρώτων υλών, τόσο το ερώτημα παύει να είναι υπερβολικό και γίνεται ανησυχητικά πραγματικό. Όχι με την έννοια ενός λιμού, αλλά με την έννοια μιας κοινωνίας που βλέπει το τραπέζι της να μικραίνει, το καλάθι του σούπερ μάρκετ να αδειάζει πιο γρήγορα και τα βασικά αγαθά να γίνονται ξανά δύσκολη υπόθεση.

Τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν καθαρά ότι η Ελλάδα μπαίνει σε αυτή τη νέα διεθνή κρίση ήδη τραυματισμένη. Ο πληθυσμός που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού ανέρχεται πλέον στο 27,5%, από 26,9% το 2024, ενώ η υλική και κοινωνική στέρηση ανέβηκε στο 14,9% από 14,0%. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι στα παιδιά έως 17 ετών το ποσοστό φτάνει το 29,6%, στοιχείο που δείχνει ότι η πίεση δεν χτυπά απλώς το εισόδημα, αλλά τον ίδιο τον κοινωνικό πυρήνα της χώρας

Και αν οι αριθμοί μοιάζουν ψυχροί, η πραγματικότητα που περιγράφουν είναι σκληρή. Η ίδια η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει ως βασικό δείκτη στέρησης την οικονομική αδυναμία για διατροφή που να περιλαμβάνει κάθε δεύτερη ημέρα κοτόπουλο, κρέας, ψάρι ή ισοδύναμο γεύμα, δηλαδή αδυναμία πρόσβασης ακόμη και σε στοιχειωδώς επαρκή διατροφή. Αυτό από μόνο του δείχνει ότι σε χιλιάδες ελληνικά σπίτια το πρόβλημα δεν είναι αφηρημένα «η ακρίβεια», αλλά το τι θα μπει τελικά στο πιάτο.

Την ίδια ώρα, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα όχι μόνο δεν έχει σβήσει, αλλά ξαναδείχνει δόντια εκεί ακριβώς που πονά περισσότερο το νοικοκυριό. Η ΕΛΣΤΑΤ ανακοίνωσε για τον Μάρτιο 2026 ετήσιο πληθωρισμό 3,9%, ενώ στην ομάδα «Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά» η ετήσια αύξηση ήταν 4,5%. Στα τρόφιμα δηλαδή, εκεί όπου το χτύπημα γίνεται άμεσο, καθημερινό και ανελέητο. Και η άνοδος αυτή αφορά βασικά είδη όπως ψωμί, κρέατα, πουλερικά, ψάρια, γαλακτοκομικά, φρούτα, λαχανικά και καφέ.

Μέσα σε αυτό το ήδη βαρύ εσωτερικό σκηνικό, ήρθε να προστεθεί η απειλή της Μέσης Ανατολής. Το ΔΝΤ προειδοποίησε στις 15 Απριλίου 2026 ότι πάνω από 12 χώρες αναμένεται να ζητήσουν νέα χρηματοδότηση εξαιτίας του ενεργειακού σοκ και των διαταραχών στην εφοδιαστική αλυσίδα που προκαλεί ο πόλεμος. Η Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα μίλησε ανοιχτά για συνέχιση των σοκ προσφοράς ακόμη και αν τελείωναν άμεσα οι εχθροπραξίες, ενώ το ΔΝΤ εκτιμά ότι οι ανάγκες χρηματοδοτικής στήριξης μπορεί να φτάσουν τα 20 έως 50 δισ. δολάρια. Το ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι το Ταμείο δεν στάθηκε μόνο στο πετρέλαιο: τόνισε ότι οι καθυστερήσεις ή οι ακυρώσεις αποστολών λιπασμάτων χτυπούν ιδιαίτερα τις φτωχότερες χώρες και μπορεί να οδηγήσουν άλλους 45 εκατομμύρια ανθρώπους σε επισιτιστική ανασφάλεια.

Η ανησυχία αυτή δεν περιορίζεται στο ΔΝΤ. Κοινή δήλωση σχεδόν δώδεκα υπουργών Οικονομικών προειδοποίησε ότι ακόμη και αν η σύγκρουση τελειώσει σύντομα, οι επιπτώσεις σε ανάπτυξη, πληθωρισμό και αγορές θα επιμείνουν, ενώ μια νέα αναζωπύρωση ή μια παρατεταμένη διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ θα αποτελούσε σοβαρό κίνδυνο για την ενεργειακή ασφάλεια, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Με άλλα λόγια, η διεθνής ανησυχία δεν είναι θεωρητική. Είναι ήδη διατυπωμένη από τους ίδιους τους οικονομικούς διαχειριστές του πλανήτη.

Και η Ελλάδα δεν στέκεται έξω από αυτή την απειλή. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, μιλώντας στην Ουάσινγκτον, προειδοποίησε ότι εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, οι επιπτώσεις θα είναι μεγάλες. Δεν στάθηκε μόνο στην ενέργεια, αλλά υπενθύμισε και κάτι που περνά πιο αθόρυβα: το ένα τρίτο των παγκόσμιων λιπασμάτων και σχεδόν το 50% της παραγωγής θείου διέρχονται από τα Στενά. Αυτό σημαίνει ότι το σοκ δεν θα σταματήσει στην αντλία ή στον λογαριασμό ρεύματος. Θα περάσει στη γεωργία, στην παραγωγή τροφίμων, στο κόστος καλλιέργειας και τελικά στο ράφι.

Εδώ ακριβώς κρύβεται η μεγάλη απειλή για την Ελλάδα. Όταν μια χώρα έχει ήδη σχεδόν 3 στους 10 πολίτες σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, όταν οι τιμές τροφίμων ήδη ανεβαίνουν ταχύτερα από τον γενικό πληθωρισμό και όταν μια νέα ενεργειακή κρίση απειλεί να τινάξει στον αέρα μεταφορές, λιπάσματα και κόστος παραγωγής, τότε η λέξη «πείνα» παύει να είναι ένα φτηνό δημοσιογραφικό πυροτέχνημα. Γίνεται προειδοποίηση. Όχι για άμεσο λιμό, αλλά για βαθύτερη επισιτιστική ανασφάλεια, περισσότερα άδεια ψυγεία, πιο φτωχά τραπέζια και περισσότερα νοικοκυριά που θα κόβουν πρώτα το κρέας, μετά τα φρούτα, μετά τη θέρμανση και στο τέλος ό,τι έχει απομείνει.

Η Ελλάδα δεν μπαίνει σε μια νέα κρίση από θέση ισχύος. Μπαίνει κουβαλώντας ήδη φτώχεια, αδυναμία, ανασφάλεια και σωρευμένη κόπωση. Και αυτό είναι που κάνει τον κίνδυνο μεγαλύτερο. Γιατί η πείνα δεν έρχεται πάντα με εικόνες καταστροφής. Μερικές φορές έρχεται πιο αθόρυβα: με μια μητέρα που κόβει από τον εαυτό της για να φάει το παιδί, με έναν συνταξιούχο που διαλέγει αν θα πάρει φάρμακα ή αν θα γεμίσει το ψυγείο, με έναν εργαζόμενο που δουλεύει αλλά δεν βγάζει πια το τραπέζι του μήνα.

Αν ο πόλεμος συνεχιστεί και το σοκ στην ενέργεια περάσει με όλη του τη δύναμη στην καθημερινότητα, το ερώτημα δεν θα είναι μόνο αν ανεβαίνει ο πληθωρισμός. Το ερώτημα θα είναι πόσοι ακόμη άνθρωποι στην Ελλάδα θα αρχίσουν να ζουν με πραγματικούς όρους στέρησης. Και τότε η ακρίβεια δεν θα είναι απλώς ένας οικονομικός δείκτης. Θα είναι το όνομα μιας νέας κοινωνικής απειλής.

Πηγές Η ΕΛΣΤΑΤ δίνει για το 2025 κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού 27,5% και αυξημένη υλική και κοινωνική στέρηση. Η ΕΛΣΤΑΤ δίνει για τον Μάρτιο 2026 ετήσια αύξηση 4,5% στην ομάδα «Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά». Το ΔΝΤ, μέσω Reuters, προειδοποιεί ότι πάνω από 12 χώρες στρέφονται σε δανεισμό λόγω του ενεργειακού σοκ από τον πόλεμο. Το ελληνικό Υπουργείο Οικονομικών δημοσίευσε τη δήλωση Πιερρακάκη για τον κίνδυνο μεγάλης ενεργειακής κρίσης αν διαταραχθούν παρατεταμένα τα Στενά του Ορμούζ.

Πηγές: 

ΕΛΣΤΑΤ για κίνδυνο φτώχειας/κοινωνικού αποκλεισμού 2025 και υλική στέρηση. 

ΕΛΣΤΑΤ για πληθωρισμό Μαρτίου 2026 και αυξήσεις στην ομάδα «Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά». 

Reuters/ΔΝΤ για ενεργειακό σοκ, δανεισμό χωρών και επισιτιστική ανασφάλεια. 

Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τη δήλωση Πιερρακάκη σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ, τα λιπάσματα και τις επιπτώσεις.