ΧΑΠ: Σύγχρονες παρεμβάσεις για την ισότιμη πρόσβαση των ασθενών στην Υγεία

medlabnews.gr iatrikanea

Η ανάγκη για έγκαιρη διάγνωση της Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ) και για ισότιμη πρόσβαση των ασθενών σε αποτελεσματικές παρεμβάσεις πρόληψης και φροντίδας βρέθηκε στο επίκεντρο ενημερωτικής πρωτοβουλίας με τίτλο «Σύγχρονες Παρεμβάσεις για την Ισότιμη Πρόσβαση των Ασθενών με ΧΑΠ στην Υγεία».

Την εκδήλωση διοργάνωσε η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία (ΕΠΕ), με την ευγενική χορηγία της Chiesi Hellas, συγκεντρώνοντας εκπροσώπους της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας, των συλλόγων ασθενών και της φαρμακευτικής βιομηχανίας.

Κατά την έναρξη, ο Πέτρος Μπακάκος, Καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ και Γενικός Γραμματέας της ΕΠΕ, υπογράμμισε ότι η ΧΑΠ αποτελεί την 3η αιτία θανάτου παγκοσμίως, ενώ στην Ελλάδα εκτιμάται ότι αφορά το 8,5% του πληθυσμού. Όπως τόνισε, βασικός προδιαθεσικός παράγοντας είναι το κάπνισμα, ενώ η έγκαιρη διάγνωση αποτελεί το σημαντικότερο βήμα για τη θεραπευτική διαχείριση της νόσου. Επισήμανε ακόμη ότι η διακοπή του καπνίσματος είναι η πρωταρχική παρέμβαση που μπορεί να αποτρέψει την εξέλιξη της ΧΑΠ, ενώ από τις μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις ξεχωρίζει η πνευμονική αποκατάσταση, η οποία βελτιώνει την ικανότητα για άσκηση και την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Έμφαση στην έγκαιρη διάγνωση

Η πρώτη θεματική ενότητα της εκδήλωσης, με τίτλο «Έγκαιρη Διάγνωση της ΧΑΠ», ανέδειξε τη σημασία της πρόληψης, της πρώιμης αναγνώρισης της νόσου και της εφαρμογής στοχευμένων πολιτικών υγείας. Στο τραπέζι τέθηκαν οι σημερινές προκλήσεις, τα κενά στη διάγνωση, αλλά και οι δυνατότητες που δημιουργούν τα οργανωμένα προγράμματα προληπτικού ελέγχου και ο καλύτερος συντονισμός των εμπλεκόμενων φορέων.

Η Χριστίνα – Μαρία Κράββαρη, Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας του Υπουργείου Υγείας, χαρακτήρισε τη ΧΑΠ σύνθετη πρόκληση δημόσιας υγείας με σημαντικές κοινωνικές προεκτάσεις. Όπως ανέφερε, η Πολιτεία προχωρά σε στοχευμένες παρεμβάσεις, με έμφαση στην έγκαιρη ανίχνευση και την ουσιαστική πρόσβαση στη φροντίδα, έχοντας την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας στον πυρήνα αυτής της προσπάθειας.

Από την πλευρά της, η Νικολέττα Ροβίνα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πνευμονολογίας και Ειδική Γραμματέας της ΕΠΕ, στάθηκε στους μύθους και στις λανθασμένες αντιλήψεις γύρω από τη ΧΑΠ, που συχνά λειτουργούν ως εμπόδιο στην έγκαιρη διάγνωσή της. Τόνισε ότι η συστηματική αναζήτηση παραγόντων κινδύνου πέραν του καπνίσματος, καθώς και η ευρύτερη αξιοποίηση εργαλείων όπως η σπιρομέτρηση και τα ειδικά ερωτηματολόγια, μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην πρώιμη ανίχνευση της νόσου.

Ο Χαράλαμπος Μόσχος, Πνευμονολόγος–Φυματιολόγος, Διευθυντής ΕΣΥ στο ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία» και μέλος του Δ.Σ. της ΕΠΕ, παρουσίασε το πρόγραμμα προληπτικού ελέγχου της Μονάδας Πρόληψης Αναπνευστικών Νοσημάτων της ΕΠΕ. Όπως ανέφερε, το 2025 η Μονάδα δραστηριοποιήθηκε σε 15 Νομούς και 39 Δήμους, προσφέροντας δωρεάν εξετάσεις σε 1.943 πολίτες, με το 10% να εμφανίζει ευρήματα αποφρακτικών νοσημάτων χωρίς προηγούμενη διάγνωση. Τα δεδομένα αυτά, όπως σημείωσε, αναδεικνύουν την αξία της στοχευμένης πρόληψης και την ανάγκη συνέχισης των σχετικών δράσεων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε και η παρέμβαση της Παρασκευής Κατσαούνου, Καθηγήτριας Πνευμονολογίας και μέλους του Δ.Σ. της ΕΠΕ, η οποία ανέδειξε τη δυνατότητα σύζευξης των προγραμμάτων πρόληψης με τη λειτουργία των Ιατρείων Διακοπής Καπνίσματος. Όπως εξήγησε, το πλαίσιο των επαναλαμβανόμενων συνεδριών δημιουργεί θεραπευτική σχέση μεταξύ καπνιστή και πνευμονολόγου, επιτρέποντας παράλληλα λήψη ιστορικού, πλήρη λειτουργικό έλεγχο, καθώς και ενημέρωση για τον έλεγχο με αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης (LDCT). Τα πρώιμα αποτελέσματα από το Ιατρείο Διακοπής Καπνίσματος της Μονάδας Πνευμονολογίας και Αναπνευστικής Ανεπάρκειας της Α΄ ΚΕΘ του ΓΝΑ «Ευαγγελισμός» έδειξαν ότι σχεδόν όλοι οι καπνιστές αποδέχθηκαν τον προληπτικό έλεγχο, οδηγώντας σε πρώιμη διάγνωση καρκίνου στο 1,6%, καθώς και σε πρωτοδιάγνωση ΧΑΠ στο 5%, άσθματος στο 3,3% και στεφανιαίας νόσου στο 4,2%.

Τη σημασία της οπτικής των ασθενών ανέδειξε ο Δημήτρης Κοντοπίδης, Πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Ασθενών με Πνευμονολογικά Νοσήματα «ΑΝΑΣΑ» και Chair του European Lung Foundation. Όπως επεσήμανε, η νόσος συχνά παραμένει αδιάγνωστη, επειδή τα συμπτώματά της υποτιμώνται ή θεωρούνται αναμενόμενα. Υπογράμμισε, έτσι, την ανάγκη για πιο ενεργητική προσέγγιση, με στοχευμένο έλεγχο σε ομάδες υψηλού κινδύνου, ευρύτερη αξιοποίηση της σπιρομέτρησης στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα και ουσιαστική ενδυνάμωση των ασθενών.

Κοινό συμπέρασμα της πρώτης ενότητας ήταν ότι η έγκαιρη διάγνωση της ΧΑΠ αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της νόσου και απαιτεί συντονισμένες παρεμβάσεις σε επίπεδο πολιτικής υγείας και καθημερινής κλινικής πρακτικής.

Πνευμονική αποκατάσταση: από την τεκμηρίωση στην αποζημίωση

Η δεύτερη θεματική ενότητα, με τίτλο «Πνευμονική Αποκατάσταση – Απόδειξη Αναγκαιότητας και Δρόμος προς την Αποζημίωση», εστίασε στον ρόλο της πνευμονικής αποκατάστασης ως αναπόσπαστου μέρους της ολοκληρωμένης φροντίδας των ασθενών με ΧΑΠ. Στο επίκεντρο βρέθηκαν τόσο τα αποδεδειγμένα οφέλη της όσο και η ανάγκη διεπιστημονικής προσέγγισης, θεσμικής κατοχύρωσης και σταδιακής αποζημίωσης αντίστοιχων υπηρεσιών. Παράλληλα, προβλήθηκε βίντεο αφιερωμένο στα προγράμματα πνευμονικής αποκατάστασης που υλοποιεί η ΕΠΕ στους Δήμους Θεσσαλονίκης και Περιστερίου.

Ο Μπάμπης Καραθάνος, Ειδικός Σύμβουλος Υπουργού Υγείας για θέματα Φαρμακευτικής Πολιτικής, χαρακτήρισε την πνευμονική αποκατάσταση μία από τις πιο τεκμηριωμένες παρεμβάσεις για τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα, με σημαντικά οφέλη τόσο για τους ασθενείς όσο και για το σύστημα υγείας. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι στη χώρα μας η πρόσβαση παραμένει περιορισμένη και πως απαιτείται ένα πιο συστηματικό πλαίσιο, με θεσμοθέτηση υπηρεσιών, ανάπτυξη δομών, εκπαίδευση επαγγελματιών και διερεύνηση βιώσιμων μοντέλων αποζημίωσης.

Η Αφροδίτη Μπούτου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πνευμονολογίας του ΑΠΘ και Υπεύθυνη της σχετικής Ομάδας Εργασίας της ΕΠΕ, ανέδειξε τον ρόλο της πνευμονικής αποκατάστασης στη συνολική αντιμετώπιση της ΧΑΠ, τονίζοντας ότι πρόκειται για ολοκληρωμένη και εξατομικευμένη παρέμβαση, με κεντρικά στοιχεία το δομημένο πρόγραμμα άσκησης και την αναπνευστική φυσικοθεραπεία. Όπως είπε, η παρέμβαση αυτή βελτιώνει την ποιότητα ζωής, μειώνει τις παροξύνσεις και περιορίζει τη χρήση υπηρεσιών υγείας, ενώ παρά τη διεθνή τεκμηρίωση και την ευνοϊκή σχέση κόστους–αποτελεσματικότητας, στην Ελλάδα παραμένει ζητούμενο η θεσμοθέτηση και αποζημίωσή της.

Η Ανδριάνα Παπαϊωάννου, Επίκουρη Καθηγήτρια Πνευμονολογίας του ΕΚΠΑ και Υπεύθυνη της Ομάδας Εργασίας «Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια» της ΕΠΕ, στάθηκε στον κεντρικό και συντονιστικό ρόλο του πνευμονολόγου στα προγράμματα πνευμονικής αποκατάστασης, από τη διάγνωση και την αξιολόγηση της αναπνευστικής λειτουργίας έως την επιλογή των κατάλληλων ασθενών και την παρακολούθηση της πορείας τους.

Η Κωνσταντίνα Δίπλα, Εργοφυσιολόγος και Καθηγήτρια στο ΤΕΦΑΑ Σερρών του ΑΠΘ, αναφέρθηκε στη συμβολή του εργοφυσιολόγου στον σχεδιασμό και την παρακολούθηση εξατομικευμένων προγραμμάτων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, τα πιλοτικά προγράμματα της ΕΠΕ στους Δήμους Θεσσαλονίκης και Περιστερίου οδήγησαν σε σημαντική αύξηση της αερόβιας ικανότητας, με βελτίωση του χρόνου μέγιστης και υπομέγιστης άσκησης έως και 20%–23%, αλλά και σε μείωση της δύσπνοιας, της καρδιακής συχνότητας ηρεμίας και των επιπέδων άγχους και κατάθλιψης.

Τη σημασία του φυσικοθεραπευτή ανέδειξε η Άννα Χρηστάκου, Επίκουρη Καθηγήτρια του Τμήματος Φυσικοθεραπείας του ΠΑΠΕΛ και Συντονίστρια του Επιστημονικού Τμήματος Καρδιοαγγειακής & Αναπνευστικής Φυσικοθεραπείας – Αποκατάστασης του Πανελληνίου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών. Όπως υπογράμμισε, η φυσικοθεραπεία αποτελεί βασικό πυλώνα της πνευμονικής αποκατάστασης μέσω της θεραπευτικής άσκησης και των τεχνικών αναπνευστικής φυσικοθεραπείας, στο πλαίσιο στενής συνεργασίας με τον θεράποντα πνευμονολόγο.

Κλείνοντας, ο Ηλίας Πυρνοκόκης, Head of Value, Access & External Affairs της Chiesi Hellas, σημείωσε ότι τα πιλοτικά προγράμματα πνευμονικής αποκατάστασης παράγουν πολύτιμα δεδομένα πραγματικού κόσμου, τα οποία μπορούν να στηρίξουν τη μετάβαση σε πιο αποτελεσματικές πολιτικές υγείας και σε ένα βιώσιμο, δομημένο πλαίσιο φροντίδας για τους ασθενείς με ΧΑΠ.

Το βασικό μήνυμα

Το κεντρικό συμπέρασμα της εκδήλωσης ήταν σαφές: η πνευμονική αποκατάσταση αποτελεί βασικό πυλώνα της σύγχρονης αντιμετώπισης της ΧΑΠ, ενώ η έγκαιρη διάγνωση και η ισότιμη πρόσβαση σε οργανωμένες υπηρεσίες πρόληψης, παρακολούθησης και αποκατάστασης συνιστούν κρίσιμο επόμενο βήμα για ένα πιο αποτελεσματικό και δίκαιο σύστημα υγείας.