Αίγινα: Θα μπορούσε να σωθεί το μωρό που πνίγηκε από τσουρέκι; Τα κρίσιμα λεπτά που κάθε γονιός πρέπει να γνωρίζει

 επιμελεια medlabnews.gr iatrikanea

Μια ανείπωτη τραγωδία σημειώθηκε στην Αίγινα, όπου κοριτσάκι 21 μηνών έχασε τη ζωή του μετά από επεισόδιο πνιγμού από τροφή, σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά από τα δημοσιεύματα και την ανακοίνωση της 2ης Υγειονομικής Περιφέρειας. Το παιδί φέρεται να πνίγηκε ενώ έτρωγε τσουρέκι και μεταφέρθηκε αρχικά στο Κέντρο Υγείας Αίγινας. Στη συνέχεια διακομίστηκε στο Τζάνειο Νοσοκομείο, όπου οι γιατροί έδωσαν μάχη επί περίπου 70 λεπτά με καρδιοαναπνευστική αναζωογόνηση και διασωλήνωση, χωρίς όμως να καταφέρουν να το επαναφέρουν. Για τα ακριβή αίτια θανάτου αναμένεται το πόρισμα της ιατροδικαστικής εξέτασης.

Το ερώτημα

που γεννιέται αυθόρμητα σε κάθε γονιό είναι σκληρό αλλά αναγκαίο: θα μπορούσε κάποιος να το σώσει αν ήξερε πρώτες βοήθειες;

Η επιστημονικά σωστή απάντηση είναι: ενδεχομένως ναι, αλλά δεν μπορούμε να το ξέρουμε με βεβαιότητα για το συγκεκριμένο περιστατικό. Σε κάθε πνιγμονή από τροφή, η έκβαση εξαρτάται από κρίσιμες λεπτομέρειες: αν η απόφραξη του αεραγωγού ήταν πλήρης ή μερική, πόση ώρα πέρασε χωρίς αποτελεσματική αναπνοή, αν το παιδί μπορούσε να βήξει, αν έγινε άμεσα σωστός χειρισμός από παρευρισκόμενο, πότε κλήθηκε βοήθεια και σε ποια κατάσταση έφτασε στο Κέντρο Υγείας.

Στην πλήρη απόφραξη του αεραγωγού, το παιδί δεν μπορεί να αναπνεύσει επαρκώς. Δεν μπορεί να κλάψει δυνατά, δεν μπορεί να βήξει αποτελεσματικά, μπορεί να γίνει κυανωτικό, να χάσει τις αισθήσεις του και να οδηγηθεί σε καρδιοαναπνευστική ανακοπή. Εκεί τα λεπτά μετρούν αντίστροφα. Η νοσοκομειακή προσπάθεια είναι απαραίτητη, αλλά πολλές φορές το καθοριστικό σημείο είναι τι έγινε πριν φτάσει το παιδί στα χέρια των γιατρών.

Οι οδηγίες του European Resuscitation Council για την παιδιατρική βασική υποστήριξη ζωής αναφέρουν ότι όταν υπάρχει υποψία πνιγμονής σε παιδί, πρώτα αξιολογείται αν ο βήχας είναι αποτελεσματικός. Αν το παιδί βήχει καλά, το ενθαρρύνουμε να συνεχίσει να βήχει. Αν όμως ο βήχας είναι αναποτελεσματικός και το παιδί δεν μπορεί να αναπνεύσει καλά, χρειάζεται άμεση παρέμβαση: για παιδί άνω του ενός έτους συνιστώνται εναλλαγές έως 5 χτυπημάτων στην πλάτη και έως 5 κοιλιακών ωθήσεων, ενώ αν το παιδί χάσει τις αισθήσεις του αρχίζει παιδιατρική ΚΑΡΠΑ και καλείται άμεσα ασθενοφόρο.

Το κοριτσάκι της Αίγινας ήταν 21 μηνών, δηλαδή ηλικιακά ανήκε στην κατηγορία παιδιού άνω του ενός έτους. Αυτό έχει σημασία, γιατί οι χειρισμοί διαφέρουν από τα βρέφη κάτω του ενός έτους. Στα βρέφη δεν εφαρμόζονται κοιλιακές ωθήσεις, διότι μπορεί να προκαλέσουν βλάβη στα εσωτερικά όργανα· εκεί χρησιμοποιούνται χτυπήματα στην πλάτη και θωρακικές ωθήσεις.

Οι πρώτες βοήθειες στην πνιγμονή δεν είναι μια απλή «συμβουλή». Είναι γνώση που μπορεί να κρίνει τη ζωή ενός παιδιού. Ένα κομμάτι ψωμί, τσουρέκι, σταφύλι, λουκάνικο, ξηρός καρπός ή άλλο τρόφιμο μπορεί να γίνει επικίνδυνο, ειδικά σε μικρές ηλικίες όπου το παιδί μασά ατελώς, κινείται ενώ τρώει, γελά, κλαίει ή μιλά με μπουκωμένο στόμα.

Το πιο επικίνδυνο λάθος είναι ο πανικός. Το δεύτερο λάθος είναι να προσπαθήσει κάποιος να βάλει τυφλά τα δάχτυλα στο στόμα του παιδιού για να βγάλει την τροφή. Αυτό μπορεί να σπρώξει το ξένο σώμα βαθύτερα και να επιδεινώσει την απόφραξη. Οι οδηγίες πρώτων βοηθειών τονίζουν ότι δεν πρέπει να γίνεται τυφλή προσπάθεια αφαίρεσης αντικειμένου από το στόμα αν δεν φαίνεται καθαρά. 

 Στην πράξη, ένα παιδί που πνίγεται μπορεί να δείχνει αρχικά σαν να «στραβοκατάπιε». Αν βήχει δυνατά, αναπνέει και κλαίει, συνήθως ο βήχας είναι ο καλύτερος μηχανισμός απομάκρυνσης της τροφής. Αν όμως ο βήχας σταματήσει, αν το παιδί δεν βγάζει ήχο, αν δεν παίρνει αέρα, αν μελανιάζει ή καταρρέει, τότε μιλάμε για επείγον περιστατικό. 

 Το τραγικό περιστατικό στην Αίγινα δείχνει κάτι που οι γιατροί επαναλαμβάνουν χρόνια: οι πρώτες βοήθειες δεν πρέπει να είναι γνώση μόνο των επαγγελματιών υγείας. Πρέπει να διδάσκονται σε γονείς, παππούδες, γιαγιάδες, βρεφονηπιοκόμους, εκπαιδευτικούς, προσωπικό παιδικών σταθμών και σε όλους όσοι φροντίζουν παιδιά. 

 Κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα ότι το συγκεκριμένο παιδί θα είχε σωθεί. Αυτό θα ήταν αυθαίρετο και άδικο χωρίς πλήρη ιατρικά και ιατροδικαστικά δεδομένα. Μπορούμε όμως να πούμε με βεβαιότητα ότι σε περιστατικά πνιγμονής η άμεση και σωστή παρέμβαση στα πρώτα λεπτά αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα επιβίωσης. 

 Η τραγωδία της Αίγινας δεν πρέπει να μείνει μόνο ως μια είδηση που συγκλόνισε. Πρέπει να γίνει αφορμή να μάθουμε όλοι τι κάνουμε όταν ένα παιδί πνίγεται από φαγητό. Γιατί σε τέτοιες στιγμές δεν υπάρχει χρόνος για αναζήτηση οδηγιών στο κινητό. Υπάρχουν μόνο λίγα λεπτά, δύο χέρια και η γνώση που μπορεί να σώσει μια ζωή.