Σκάνδαλο στο ΕΚΠΑ: Φοιτήτρια καταγγέλλει σεξουαλικό εξαναγκασμό από καθηγητή για την πτυχιακή της

 medlabnews.gr

Μια σοβαρή υπόθεση με χαρακτηριστικά #MeToo συγκλονίζει το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, μετά από καταγγελία φοιτήτριας για σεξουαλική εκμετάλλευση από επιβλέποντα καθηγητή της, στο πλαίσιο της εκπόνησης της πτυχιακής της εργασίας.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Εφημερίδας των Συντακτών, η υπόθεση αφορά καταγγελία φοιτήτριας, η οποία φέρεται να υποστηρίζει ότι υπέστη σεξουαλική κακοποίηση από καθηγητή που είχε ρόλο επιβλέποντα στην πτυχιακή της. Το δημοσίευμα αναφέρει επίσης ότι πάνω από 200 φοιτήτριες, φοιτητές, μεταπτυχιακοί και διδακτορικοί έχουν υπογράψει επώνυμο ψήφισμα υπέρ της φοιτήτριας, ζητώντας μέτρα προστασίας και την απομάκρυνση του καθηγητή από τη Σχολή.

Η υπόθεση αναδεικνύει ξανά ένα κρίσιμο ζήτημα για τα πανεπιστήμια: τη σχέση εξουσίας ανάμεσα σε διδάσκοντες και φοιτητές, ειδικά όταν από τον διδάσκοντα εξαρτάται η πρόοδος, η αξιολόγηση ή η ολοκλήρωση μιας πτυχιακής ή μεταπτυχιακής εργασίας.

Η καταγγελία και το ψήφισμα στήριξης

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, η φοιτήτρια καταγγέλλει σεξουαλική εκμετάλλευση από τον επιβλέποντα καθηγητή της. Το ζήτημα έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην πανεπιστημιακή κοινότητα, με περισσότερα από 200 μέλη της να υπογράφουν επώνυμα ψήφισμα υπέρ της.

Το ψήφισμα, σύμφωνα με την ίδια πηγή, έχει φτάσει και στο γραφείο της υπουργού Παιδείας, με αίτημα την απομάκρυνση του καθηγητή από τη Σχολή για λόγους προστασίας των φοιτητριών και των φοιτητών.

Μέχρι να υπάρξουν επίσημες αποφάσεις από τις αρμόδιες πανεπιστημιακές ή δικαστικές αρχές, ισχύει το τεκμήριο αθωότητας για τον καταγγελλόμενο καθηγητή. Ωστόσο, η καταγγελία πρέπει να διερευνηθεί θεσμικά, άμεσα και με τρόπο που να προστατεύει πλήρως τη φοιτήτρια από δευτερογενή θυματοποίηση.

Γιατί η υπόθεση θεωρείται ιδιαίτερα σοβαρή

Η βαρύτητα της υπόθεσης δεν αφορά μόνο την καταγγελλόμενη πράξη. Αφορά και το πλαίσιο μέσα στο οποίο φέρεται να συνέβη: την ακαδημαϊκή εξάρτηση μιας φοιτήτριας από τον καθηγητή που επιβλέπει την πτυχιακή της.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, η σχέση δεν είναι ισότιμη. Ο καθηγητής έχει θεσμική ισχύ, αξιολογική εξουσία και δυνατότητα να επηρεάσει την ακαδημαϊκή πορεία του φοιτητή ή της φοιτήτριας. Αυτό καθιστά κάθε καταγγελία για σεξουαλική πίεση, εκμετάλλευση ή εξαναγκασμό εξαιρετικά σοβαρή.

Ο κώδικας ακαδημαϊκής δεοντολογίας που δημοσιεύεται σε τμήμα του ΕΚΠΑ αναφέρει ρητά ότι απαγορεύεται οποιαδήποτε μορφή παραβιαστικής συμπεριφοράς στη σωματική επικοινωνία διδάσκοντος προς φοιτητές, καθώς και οποιαδήποτε μορφή σεξουαλικής παρενόχλησης ή μη συναινετικής προσέγγισης από διδάσκοντα προς φοιτητές.

Το ευρύτερο ζήτημα στα ΑΕΙ

Η σεξουαλική παρενόχληση στην ανώτατη εκπαίδευση δεν είναι μόνο ποινικό ή πειθαρχικό ζήτημα. Είναι και θέμα ασφάλειας, αξιοπρέπειας, ισότητας και εμπιστοσύνης στους θεσμούς.

Έρευνες για την παρενόχληση στην ακαδημαϊκή κοινότητα έχουν δείξει ότι συχνά τα θύματα διστάζουν να καταγγείλουν περιστατικά, επειδή φοβούνται ότι δεν θα γίνουν πιστευτά, ότι θα στιγματιστούν ή ότι θα υπάρξουν συνέπειες στην ακαδημαϊκή τους πορεία. Μελέτη για εμπειρίες σεξουαλικής παρενόχλησης στην ανώτατη εκπαίδευση κατέγραψε ως κρίσιμο στοιχείο τη διαφορά ισχύος ανάμεσα σε καθηγητές και φοιτητές και τις επιπτώσεις που έχει η κατάχρηση αυτής της ισχύος στους φοιτητές.

Η Επιτροπή Ισότητας των Φύλων του ΕΚΠΑ αποτελεί θεσμικό όργανο του Πανεπιστημίου και, σύμφωνα με την επίσημη περιγραφή της, είναι εννεαμελής και περιλαμβάνει μέλη ΔΕΠ, διοικητικό υπάλληλο και φοιτητή. Η ύπαρξη τέτοιων θεσμών έχει νόημα μόνο όταν οι καταγγελίες εξετάζονται με διαφάνεια, ταχύτητα και προστασία των καταγγελλόντων.

Τι πρέπει να διασφαλιστεί

Σε τέτοιες υποθέσεις, οι βασικές θεσμικές εγγυήσεις είναι:

• προστασία της ταυτότητας και της αξιοπρέπειας της φοιτήτριας,
• πλήρης και ανεξάρτητη διερεύνηση της καταγγελίας,
• αποφυγή επαφής ή εξάρτησης της καταγγέλλουσας από τον καταγγελλόμενο,
• σεβασμός στο τεκμήριο αθωότητας,
• άμεση ενεργοποίηση των πειθαρχικών και θεσμικών διαδικασιών,
• ενημέρωση της πανεπιστημιακής κοινότητας χωρίς διαρροή προσωπικών δεδομένων.

Η υπόθεση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως «εσωτερικό πρόβλημα» μιας σχολής. Όταν μια φοιτήτρια καταγγέλλει ότι η ακαδημαϊκή της πρόοδος συνδέθηκε με σεξουαλική εκμετάλλευση, το ζήτημα αφορά ολόκληρη την πανεπιστημιακή κοινότητα.

Το κρίσιμο ερώτημα

Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο τι ακριβώς συνέβη, κάτι που οφείλουν να διερευνήσουν οι αρμόδιες αρχές. Το ερώτημα είναι αν τα πανεπιστήμια διαθέτουν πραγματικούς μηχανισμούς προστασίας των φοιτητών όταν η απειλή δεν βρίσκεται έξω από το ίδρυμα, αλλά μέσα στη σχέση διδάσκοντα και φοιτητή.

Η υπόθεση του ΕΚΠΑ δείχνει ότι το #MeToo στα πανεπιστήμια δεν έχει τελειώσει. Αντίθετα, απαιτεί θεσμική συνέχεια, σαφείς διαδικασίες, προστασία των θυμάτων και μηδενική ανοχή στην κατάχρηση εξουσίας.