Αυξημένος κίνδυνος θανάτου για επιζώντες καρκίνου από τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα

medlabnews.gr iatrikanea

Η διατροφή μετά τη διάγνωση καρκίνου δεν επηρεάζει μόνο την ποιότητα ζωής, αλλά φαίνεται πως μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο και στη μακροχρόνια επιβίωση. Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η συχνή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο θανάτου, τόσο συνολικά όσο και ειδικά από καρκίνο, ακόμη και όταν η συνολική ποιότητα της διατροφής θεωρείται καλή.

Τα ευρήματα προέρχονται από μελέτη που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention και βασίστηκε σε δεδομένα 802 ανδρών και γυναικών με ιστορικό καρκίνου, οι οποίοι συμμετείχαν στη μεγάλη ιταλική μελέτη Moli-sani. Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) και ο Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ), συνοψίζουν τα κυριότερα ευρήματα της μελέτης.

Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για μεγάλο χρονικό διάστημα και κατέγραψαν τις διατροφικές τους συνήθειες μετά τη διάγνωση. Ως υπερεπεξεργασμένα ορίστηκαν τα τρόφιμα που έχουν υποστεί εκτεταμένη βιομηχανική επεξεργασία και περιέχουν πρόσθετα όπως συντηρητικά, γαλακτωματοποιητές, ενισχυτικά γεύσης και τεχνητά χρώματα. Παραδείγματα περιλαμβάνουν έτοιμα γεύματα, αλλαντικά, συσκευασμένα σνακ, αναψυκτικά και γλυκά βιομηχανικής παραγωγής.

Κατά τη διάρκεια της μελέτης, καταγράφηκαν 281 θάνατοι. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα που κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες υπερεπεξεργασμένων τροφίμων είχαν περίπου 50% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία, καθώς και σημαντικά αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο, σε σύγκριση με εκείνους που κατανάλωναν τις μικρότερες ποσότητες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η σχέση αυτή παρέμενε ισχυρή ακόμη και μετά την προσαρμογή για τη συνολική ποιότητα της διατροφής, όπως αυτή αξιολογήθηκε με βάση τη Μεσογειακή Διατροφή. Αυτό σημαίνει ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στη χαμηλή θρεπτική αξία των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, αλλά σχετίζεται και με την ίδια τη διαδικασία της βιομηχανικής επεξεργασίας.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η αυξημένη φλεγμονή στον οργανισμό και η υψηλότερη καρδιακή συχνότητα ηρεμίας φαίνεται να εξηγούν ένα σημαντικό μέρος αυτής της συσχέτισης. Οι ουσίες που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανική επεξεργασία των τροφίμων μπορεί να διαταράσσουν τον μεταβολισμό, να επηρεάζουν αρνητικά το μικροβίωμα του εντέρου και να ενισχύουν χρόνιες φλεγμονώδεις διεργασίες, επιβαρύνοντας την υγεία μακροπρόθεσμα.

Το βασικό μήνυμα προς το κοινό είναι ότι δεν έχει τόσο σημασία ένα μεμονωμένο τρόφιμο, όσο το συνολικό διατροφικό πρότυπο. Η συστηματική μείωση των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και η στροφή προς φρέσκα, ελάχιστα επεξεργασμένα και σπιτικά γεύματα αποτελεί μια απλή αλλά ουσιαστική στρατηγική για τη βελτίωση της υγείας, ιδιαίτερα για άτομα που έχουν επιβιώσει από καρκίνο.

Ένας πρακτικός κανόνας για την αναγνώριση των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων είναι ο έλεγχος της ετικέτας: προϊόντα με περισσότερα από πέντε συστατικά ή με την παρουσία έστω και ενός πρόσθετου τροφίμων είναι πολύ πιθανό να ανήκουν σε αυτή την κατηγορία.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η μελέτη είναι παρατηρητική και δεν μπορεί να αποδείξει άμεση αιτιώδη σχέση. Ωστόσο, τα ευρήματα ενισχύουν την αυξανόμενη ανησυχία γύρω από τον ρόλο των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων στη χρόνια νόσο και υπογραμμίζουν τη σημασία της ποιότητας — και όχι μόνο της ποσότητας — των τροφίμων που καταναλώνουμε.

Πως η βρώμη μειώνει τη χοληστερόλη και ποιος ο ρόλος του εντερικού μικροβιώματος

medlabnews.gr iatrikanea

Η βρώμη θεωρείται εδώ και δεκαετίες μια από τις πιο «υγιεινές» τροφές, ιδιαίτερα για την καρδιά. Είναι γνωστή για την περιεκτικότητά της σε φυτικές ίνες και κυρίως σε β-γλυκάνες, οι οποίες συμβάλλουν στη μείωση της χοληστερόλης. Ωστόσο, μέχρι πρόσφατα δεν ήταν ξεκάθαρο ποιος ακριβώς είναι ο μηχανισμός πίσω από αυτή την ευεργετική δράση. Μια νέα τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό Nature Communications (Klümpen L, Mantri A, Philipps M, Seel W, Schlautmann L, Yaghmour MH, Wiemann V, Stoffel-Wagner B, Coenen M, Weinhold L, Hasenauer J, Fließwasser T, Burgdorf S, Thiele C, Stehle P, Simon MC. Cholesterol-lowering effects of oats induced by microbially produced phenolic metabolites in metabolic syndrome: a randomized controlled trial. Nat Commun. 2026 Jan 14;17(1):598. doi: 10.1038/s41467-026-68303-9), έρχεται να δώσει μια πιο ολοκληρωμένη απάντηση, δείχνοντας ότι ο πραγματικός «πρωταγωνιστής» δεν είναι μόνο η ίδια η βρώμη, αλλά και τα προϊόντα που παράγονται όταν αυτή αλληλεπιδρά με το εντερικό μας μικροβίωμα.

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε άτομα με μεταβολικό σύνδρομο – μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από κοιλιακή παχυσαρκία, αυξημένη χοληστερόλη, υψηλή αρτηριακή πίεση και διαταραγμένο μεταβολισμό της γλυκόζης. Το μεταβολικό σύνδρομο αφορά πλέον σχεδόν το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού και αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα και σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Οι ερευνητές εξέτασαν αν και πώς η κατανάλωση βρώμης μπορεί να βελτιώσει το λιπιδαιμικό προφίλ αυτών των ατόμων.

Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος), συνοψίζουν τα σημαντικότερα στοιχεία και αναφέρουν ότι στο πλαίσιο της έρευνας πραγματοποιήθηκαν δύο διαφορετικές διατροφικές παρεμβάσεις. Η πρώτη ήταν βραχυπρόθεσμη αλλά υψηλής δόσης: οι συμμετέχοντες κατανάλωναν αποκλειστικά γεύματα με βρώμη για δύο ημέρες. Η δεύτερη ήταν πιο ήπια και μακροχρόνια: για έξι εβδομάδες οι συμμετέχοντες αντικαθιστούσαν ένα καθημερινό γεύμα με ένα γεύμα βρώμης, διατηρώντας κατά τα άλλα τη συνηθισμένη δυτικού τύπου διατροφή τους. Και στις δύο περιπτώσεις υπήρχαν ομάδες ελέγχου που δεν κατανάλωναν βρώμη.

Στην ομάδα της βραχυπρόθεσμης, υψηλής κατανάλωσης βρώμης παρατηρήθηκε σημαντική μείωση της ολικής χοληστερόλης και της «κακής» LDL χοληστερόλης, ακόμη και μέσα σε μόλις δύο ημέρες. Το πιο ενδιαφέρον όμως εύρημα δεν ήταν μόνο η μείωση της χοληστερόλης, αλλά ο τρόπος με τον οποίο αυτή επιτεύχθηκε.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η κατανάλωση βρώμης οδηγεί σε αύξηση συγκεκριμένων φαινολικών ενώσεων στο αίμα, όπως το φερουλικό οξύ και κυρίως τα παράγωγά του, που παράγονται από τη δράση των εντερικών μικροβίων. Οι φαινολικές αυτές ουσίες δεν απορροφώνται απευθείας από τη βρώμη, αλλά προκύπτουν όταν τα «καλά» βακτήρια του εντέρου μεταβολίζουν τα φυτικά συστατικά της. Με απλά λόγια, η βρώμη «ταΐζει» το μικροβίωμα και εκείνο με τη σειρά του παράγει βιοδραστικές ουσίες που ωφελούν τον οργανισμό.

Ακόμη πιο σημαντικό είναι το γεγονός ότι η αύξηση αυτών των μικροβιακά παραγόμενων φαινολικών μεταβολιτών συνδέθηκε άμεσα με τη μείωση της χοληστερόλης. Όσο μεγαλύτερη ήταν η αύξηση των συγκεκριμένων ενώσεων στο αίμα, τόσο μεγαλύτερη ήταν και η πτώση της LDL χοληστερόλης. Οι ερευνητές έδειξαν μάλιστα ότι τα φαινολικά αυτά μόρια μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τον τρόπο με τον οποίο τα κύτταρα διαχειρίζονται τη χοληστερόλη, μειώνοντας τη σύνθεσή της και την αποθήκευσή της στον οργανισμό.

Η μελέτη ανέδειξε επίσης ότι η βρώμη προκαλεί αλλαγές στη σύσταση του εντερικού μικροβιώματος. Συγκεκριμένα, αυξήθηκε η παρουσία ορισμένων βακτηρίων που φαίνεται να σχετίζονται με καλύτερη μεταβολική υγεία και χαμηλότερα επίπεδα χοληστερόλης. Οι αλλαγές αυτές ήταν πιο έντονες στην περίπτωση της υψηλής, βραχυπρόθεσμης κατανάλωσης βρώμης, γεγονός που υποδηλώνει ότι η ποσότητα και ο τρόπος κατανάλωσης παίζουν σημαντικό ρόλο.

Στη δεύτερη πιο ήπια παρέμβαση, διάρκειας έξι εβδομάδων, τα αποτελέσματα ήταν πιο συγκρατημένα. Η καθημερινή κατανάλωση ενός μόνο γεύματος βρώμης βοήθησε στη σταθεροποίηση των μεταβολικών δεικτών, χωρίς όμως να επιφέρει την έντονη μείωση της χοληστερόλης που παρατηρήθηκε στη βραχυπρόθεσμη παρέμβαση. Αυτό δείχνει ότι η βρώμη λειτουργεί μεν προστατευτικά, αλλά τα πιο άμεσα και ισχυρά αποτελέσματα φαίνεται να σχετίζονται με υψηλότερη πρόσληψη και πιο δραστική αλληλεπίδραση με το μικροβίωμα.

Το βασικό μήνυμα της μελέτης είναι ξεκάθαρο: τα οφέλη της βρώμης δεν οφείλονται μόνο στις φυτικές της ίνες, αλλά και στη «συνεργασία» της με τα μικρόβια του εντέρου μας. Οι φαινολικοί μεταβολίτες που παράγονται από αυτή τη συνεργασία φαίνεται να αποτελούν έναν κρίσιμο μηχανισμό για τη μείωση της χοληστερόλης, ιδιαίτερα σε άτομα με μεταβολικό σύνδρομο.

Σε μια εποχή όπου η εξατομικευμένη διατροφή κερδίζει έδαφος, τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν ότι η ίδια τροφή μπορεί να έχει διαφορετική επίδραση από άνθρωπο σε άνθρωπο, ανάλογα με το μικροβίωμά του. Παράλληλα, ενισχύουν την ιδέα ότι απλές, προσιτές τροφές όπως η βρώμη μπορούν να αποτελέσουν ισχυρό σύμμαχο στη βελτίωση της καρδιομεταβολικής υγείας, όταν ενταχθούν σωστά στη διατροφή μας. Με λίγα λόγια, η βρώμη δεν «ρίχνει» τη χοληστερόλη μόνη της. Το επιτυγχάνει σε συνεργασία με το έντερό μας – και αυτό ίσως αποτελεί ένα από τα πιο συναρπαστικά ευρήματα της σύγχρονης διατροφικής επιστήμης.

Καρκίνος του παχέος εντέρου: Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ σε άτομα ηλικίας κάτω των 50 ετών

medlabnews.gr iatrikanea

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί μία από τις συχνότερες κακοήθειες του πεπτικού συστήματος και αναπτύσσεται συνήθως αργά, ξεκινώντας από προκαρκινικές βλάβες, όπως οι αδενωματώδεις πολύποδες. Παραδοσιακά θεωρείτο νόσος μεγαλύτερων ηλικιών· ωστόσο, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ανησυχητική αύξηση των κρουσμάτων και της θνησιμότητας σε νεότερους ενήλικες. Παράγοντες όπως η δυτικού τύπου διατροφή, η παχυσαρκία, η καθιστική ζωή, και οι πιθανές περιβαλλοντικές εκθέσεις ερευνώνται εντατικά ως πιθανά αίτια αυτής της τάσης. Είναι σημαντική η έγκαιρη διάγνωση μέσω προληπτικού ελέγχου (screening) και η αναγνώριση των πρώιμων συμπτωμάτων για τη μείωση της θνησιμότητας.

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της American Cancer Society (ACS), παρά τη συνολική μείωση της θνησιμότητας από καρκίνο στις νεότερες ηλικίες, ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού, αποτελεί πλέον την πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο σε άτομα ηλικίας κάτω των 50 ετών στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος), η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό JAMA (JAMA. 2026 Jan 22:e2525467. doi: 10.1001/jama.2025.25467. από τους Siegel και συνεργάτες), ανέλυσε δεδομένα θανάτων από καρκίνο σε άτομα ηλικίας 0–49 ετών για την περίοδο 1990–2023. Η ανάλυση επικεντρώθηκε στις πέντε συχνότερες αιτίες θανάτου από καρκίνο, με χρήση ηλικιακά προσαρμοσμένων δεικτών θνησιμότητας ανά 100.000 πληθυσμού.

Τα συνολικά ευρήματα είναι ενθαρρυντικά: η συνολική θνησιμότητα από καρκίνο σε άτομα κάτω των 50 ετών μειώθηκε κατά 44% μέσα σε τρεις δεκαετίες, από 25,5 θανάτους ανά 100.000 το 1990 σε 14,2 το 2023. Η μείωση αυτή αποδίδεται κυρίως στη σημαντική πτώση της θνησιμότητας από καρκίνο του πνεύμονα, του μαστού, του εγκεφάλου και από λευχαιμία. Ειδικά ο καρκίνος του πνεύμονα παρουσίασε τη μεγαλύτερη μέση ετήσια μείωση την τελευταία δεκαετία, γεγονός που συνδέεται άμεσα με τη μείωση του καπνίσματος και τη βελτίωση των θεραπευτικών επιλογών.

Ωστόσο, ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού αποτελεί τη μεγάλη εξαίρεση σε αυτή την πρόοδο. Από το 2005 και μετά, η θνησιμότητα από καρκίνο του παχέος εντέρου και ορθού σε άτομα κάτω των 50 ετών αυξάνεται κατά μέσο όρο κατά 1,1% ετησίως. Αυτή η σταθερή άνοδος είχε ως αποτέλεσμα ο συγκεκριμένος καρκίνος να μετακινηθεί από την πέμπτη θέση ως αιτία θανάτου στις αρχές της δεκαετίας του 1990, στην πρώτη θέση το 2023. Το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό, ειδικά όταν συγκρίνεται με τις εντυπωσιακές μειώσεις που καταγράφονται σε άλλους συχνούς καρκίνους.

Ένα ακόμη κρίσιμο εύρημα είναι ότι περίπου τρία στα τέσσερα άτομα κάτω των 50 ετών διαγιγνώσκονται με καρκίνο του παχέος εντέρου και ορθού σε προχωρημένο στάδιο. Αυτό υποδηλώνει καθυστέρηση στη διάγνωση, πιθανώς λόγω ανεπαρκούς συμμετοχής σε προγράμματα προληπτικού ελέγχου. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα άτομα ηλικίας 45–49 ετών αντιπροσωπεύουν περίπου το 50% των διαγνώσεων καρκίνου του παχέος εντέρου και ορθού σε πληθυσμό κάτω των 50, γεγονός που ενισχύει τη σημασία της έναρξης του screening από τα 45 έτη, όπως πλέον συστήνεται.

Οι συγγραφείς της μελέτης τονίζουν ότι ο καρκίνος του παχέος εντέρου και ορθού δεν μπορεί πλέον να θεωρείται «νόσος των ηλικιωμένων». Η ανάγκη για εντατικοποίηση της έρευνας σχετικά με τα αίτια της αύξησης στις νεότερες γενιές, ιδιαίτερα σε άτομα γεννημένα μετά το 1950, είναι επιτακτική. Παράλληλα, η ενημέρωση του κοινού και η διασφάλιση πρόσβασης σε υπηρεσίες πρόληψης και έγκαιρης διάγνωσης αποτελούν άμεσα εφαρμόσιμα μέτρα που μπορούν να σώσουν ζωές.

Διαβάστε επίσης

• Ο καρκίνος του παχέος εντέρου, ποιους προσβάλλει, πώς γίνεται η διάγνωση και πώς μπορεί να προληφθεί; Πόσο σημαντική είναι η σωστή διατροφή;
• Πολύποδας παχέος εντέρου. Τι είναι, ποια τα συμπτώματα, ποιοι κινδυνεύουν και ποια η κατάλληλη διατροφή για πρόληψη;
• Φουσκώματα, πόνος και κράμπες στην κοιλιά, διάρροια ή δυσκοιλιότητα μπορεί να οφείλονται σε ευερέθιστο έντερο ή σπαστική κολίτιδα. Πως η δίαιτα, το στρες και η άσκηση επηρεάζουν τη λειτουργία του εντέρου;

Περισσότεροι από 200 συμμετέχοντες στην ημερίδα για τον Καρκίνο του Ενδομητρίου στο ΕΚΠΑ

medlabnews.gr iatrikanea

Με ιδιαίτερη επιτυχία και με περισσότερους από 200 συμμετέχοντες, πραγματοποιήθηκε η ημερίδα με τίτλο «Καρκίνος του Ενδομητρίου – 2026 Update», η οποία διεξήχθη στις 23 Ιανουαρίου 2026 στην Αθήνα.

Υπεύθυνοι διοργάνωσης ήταν οι: Μελέτιος Αθανάσιος Δημόπουλος, Καθηγητής Θεραπευτικής ΕΚΠΑ, Δημήτριος Χαϊδόπουλος, Καθηγητής Γυναικολογικής Ογκολογίας ΕΚΠΑ, Αθανάσιος Δημόπουλος, Υφηγητής Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας Πανεπιστημίου Βιέννης και Μιχάλης Λιόντος, Επίκουρος Καθηγητής Ογκολογίας ΕΚΠΑ.

Η ημερίδα ήταν αφιερωμένη στις σύγχρονες εξελίξεις στη διάγνωση, στη θεραπευτική αντιμετώπιση και στη συνολική φροντίδα των ασθενών με καρκίνο του ενδομητρίου. Ο καρκίνος του ενδομητρίου παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, δεδομένου ότι η επίπτωσή του αυξάνεται συνεχώς. Η αύξηση αυτή σχετίζεται και με την παχυσαρκία. Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι από τους πρώτους καρκίνους όπου η ταξινόμηση και σταδιοποίηση του όγκου βασίζεται σε συνδυασμό κλινικών, απεικονιστικών και μοριακών δεδομένων. Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι ιάσιμος όταν διαγνωστεί σε αρχικά στάδια και αντιμετωπιστεί από εξειδικευμένους γυναικολόγους – ογκολόγους συχνά σε συνεργασία με ακτινοθεραπευτές - ογκολόγους και παθολόγους – ογκολόγους. Για την αντιμετώπιση ασθενών που διαγιγνώσκονται σε προχωρημένα στάδια, η βάση της θεραπευτικής αντιμετώπισης είναι η συστηματική χορήγηση χημειοθεραπείας και ανοσοθεραπείας συχνά και με τη συμβολή της χειρουργικής αντιμετώπισης και της ακτινοθεραπείας.

Κατά τη διάρκεια της ημερίδας παρουσιάστηκαν οι πλέον πρόσφατες επιστημονικές εξελίξεις και κατευθυντήριες οδηγίες για τη νόσο, με έμφαση στις νεότερες χειρουργικές τεχνικές, στις σύγχρονες συστηματικές θεραπείες, στη μοριακή και γενετική ταξινόμηση των όγκων, καθώς και στο ρόλο της ακτινοθεραπείας.

Μέσα από εισηγήσεις και επιστημονικές παρουσιάσεις έγινε ιδιαίτερη αναφορά στη σημασία της διεπιστημονικής προσέγγισης, καθώς στο σύγχρονο σχεδιασμό της αντιμετώπισης του καρκίνου του ενδομητρίου συμμετέχουν, εκτός από τη γυναικολογική ογκολογία, ειδικότητες όπως η παθολογική ογκολογία, η ακτινοθεραπευτική ογκολογία, η ακτινολογία, η πυρηνική ιατρική, καθώς και η γενετική.

Η ημερίδα αποτέλεσε μια ουσιαστική ευκαιρία ανταλλαγής γνώσεων και εμπειριών, επιβεβαιώνοντας τη δέσμευση της επιστημονικής κοινότητας για συνεχή πρόοδο στην αντιμετώπιση του καρκίνου του ενδομητρίου, με τελικό στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της επιβίωσης των ασθενών.

Ανακοίνωση και οδηγίες για έντονα καιρικά φαινόμενα από το Πανεπιστήμιο Αθηνών

medlabnews.gr

Σήμερα 21.1.2026 αναμένονται έντονες βροχοπτώσεις και καταιγίδες στην Αττική, κυρίως το μεσημέρι, με ταυτόχρονη επικράτηση ισχυρών νοτιοανατολικών ανέμων που θα φτάσουν τοπικά μέχρι και 8-9 μποφώρ. Τα καιρικά φαινόμενα αναμένεται να παρουσιάσουν ύφεση το απόγευμα.

Περισσότερες λεπτομέρειες για την πρόγνωση των καιρικών φαινομένων μπορείτε να δείτε στο link  https://forecast.uoa.gr/el/, όπου παρουσιάζεται το προγνωστικό σύστημα καιρού που αναπτύχθηκε στο Τμήμα Φυσικής του ΕΚΠΑ.

Το σύστημα προσφέρει στην κεντρική σελίδα διαδραστικό χάρτη με βασικά μετεωρολογικά πεδία, συνοπτική πολυήμερη πρόγνωση, ωριαία εξέλιξη και σύντομη περιγραφική σύνοψη, παρέχοντας αξιόπιστη και χρήσιμη πληροφορία με σαφή και κατανοητό τρόπο.

Από το αριστερό μενού της πλατφόρμας, ο χρήστης αποκτά πρόσβαση σε ένα ευρύ φάσμα προηγμένων προϊόντων πρόγνωσης και παρατήρησης, οργανωμένων με πιο σύνθετη και δομημένη λογική παρουσίασης. Προσφέρονται τρεις επιχειρησιακές προσεγγίσεις πρόγνωσης με διαφορετικά χαρακτηριστικά, χωρική ανάλυση και χρονικό ορίζοντα.

α) Η περιφερειακή πρόγνωση (regional) (μοντέλο SKIRON) προσφέρει χαμηλότερη χωρική ανάλυση αλλά μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα (5 ημερών) και είναι κατάλληλη για μια γενική, συνθετική εικόνα των επικρατουσών συνθηκών,

β) Η υπερυψηλή ανάλυση (fine resolution) εστιάζει στη λεπτομερή αποτύπωση τοπικών και έντονων φαινομένων με αυξημένη ακρίβεια για όλη την Ελλάδα, αλλά με περιορισμένο χρονικό ορίζοντα πρόγνωσης, της τάξης των δύο ημερών,

γ) Η υψηλή ανάλυση (High resolution) (μοντέλο RAMS-ICLAMS) εστιάζει στη λεπτομερή αποτύπωση τοπικών και έντονων φαινομένων με αυξημένη ακρίβεια με έμφαση στην Αττική με χρονικό ορίζοντα δυο ημερών.

Το επιστημονικό δυναμικό του ΕΚΠΑ παρακολουθεί την εξέλιξη του φαινομένου και βρίσκεται σε συνεργασία με τους κρατικούς φορείς για τη διαχείρισή του.

Επισυνάπτονται οδηγίες προστασίας.

ΕΝΤΟΝΑ ΚΑΙΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

ΓΕΝΙΚΑ

Τα καιρικά φαινόμενα χωρίζονται στις παρακάτω κατηγορίες:

• Θυελλώδεις Άνεμοι
• Καταιγίδες και Κεραυνοί
• Χιονόπτωση / Δριμύ Ψύχος
• Παγετός
• Καύσωνες

Στο κεφάλαιο αυτό θα δοθούν ορισμένες γενικές οδηγίες για το σύνολο των έντονων καιρικών φαινομένων και στα επόμενα κεφάλαια θα δοθούν αναλυτικές οδηγίες για τα έντονα καιρικά φαινόμενα που αφορούν τα Δωδεκάνησα, δηλαδή καύσωνες, καταιγίδες και θυελλώδεις ανέμους.

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΕΝΤΟΝΑ ΚΑΙΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

Γενικές οδηγίες

-Να ενημερώνεστε διαρκώς από τα ΜΜΕ (ραδιόφωνο, τηλεόραση, κλπ.), για την εξέλιξη των καιρικών φαινομένων. Επίσημες πηγές ενημέρωσης είναι η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας (Γ.Γ.Π.Π.) και η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (Ε.Μ.Υ.).

-Σε περίπτωση ανάγκης καλέστε την Αστυνοµία (100), την Πυροσβεστική (199) ή το ΕΚΑΒ (166).

-Αναγράψτε τα παραπάνω τηλέφωνα σε εµφανές σηµείο µέσα στο σπίτι και βεβαιωθείτε ότι τα παιδιά σας τα γνωρίζουν.

-Βοηθήστε τα παιδιά σας να απομνημονεύσουν σημαντικά οικογενειακά στοιχεία, όπως το επίθετό τους, τη διεύθυνση, το τηλέφωνο του σπιτιού, το κινητό σας τηλέφωνο, κλπ.

-Εξηγήστε σε όλα τα µέλη της οικογένειας πώς να αναγνωρίζουν ήχους που προμηνύουν τον κίνδυνο, πώς και πότε να κλείνουν τις παροχές ηλεκτρικού, νερού και αερίου (αν υπάρχει), πώς να χρησιμοποιούν τον πυροσβεστήρα, πώς να καλούν σε βοήθεια, κλπ.

-Προμηθευτείτε εφόδια πρώτης ανάγκης, όπως φακό, φορητό ραδιόφωνο µε μπαταρίες και πυροσβεστήρα.

-Εξοπλιστείτε µε κουτί πρώτων βοηθειών.

-Σε όλες τις περιπτώσεις λάβετε ειδική μέριμνα για τα παιδιά και τους ηλικιωμένους.

Αν πρόκειται να μετακινηθείτε

-Ενηµερωθείτε για τον καιρό και την κατάσταση του οδικού δικτύου και λάβετε υπ’ όψιν, ανάλογα µε τον προορισµό σας, το είδος των καιρικών φαινοµένων που ενδέχεται να συναντήσετε (βροχόπτωση, θυελλώδεις ανέμους, κλπ.).

-Προγραµµατίστε τη µετακίνησή σας έτσι, ώστε να µη συµπέσει µε την αιχµή των καιρικών φαινοµένων.

-Ταξιδέψτε κατά τη διάρκεια της ηµέρας προτιμώντας τις κεντρικές αρτηρίες και αποφεύγοντας τους δυσπρόσιτους και ερηµικούς δρόµους. Επιπλέον, ενηµερώστε τους οικείους σας για τη διαδροµή που προτίθεστε να ακολουθήσετε.

-Μην αγνοείτε τις οδηγίες της Γενικής Γραµµατείας Πολιτικής Προστασίας, τα δελτία καιρού της ΕΜΥ και τις υποδείξεις των κατά τόπους αρµόδιων φορέων, όπως της Τροχαίας, του Λιµενικού, της Πυροσβεστικής, της Νομαρχίας, των Δήμων, κλπ.

-Ελέγξτε την κατάσταση του αυτοκινήτου σας, προτού επιχειρήσετε οποιαδήποτε µετακίνηση.

-Εξοπλίστε το αυτοκίνητό σας µε όλα τα απαραίτητα µέσα αντιµετώπισης έντονων καιρικών φαινοµένων (κουτί πρώτων βοηθειών, αδιάβροχα, οµπρέλες, γαλότσες, φακό, κλπ.).

-Εάν είναι απαραίτητο να µετακινηθείτε πεζοί, φορέστε τα κατάλληλα ρούχα και παπούτσια. Να είστε ιδιαιτέρως προσεκτικοί, προκειµένου να αποφύγετε τραυµατισµούς λόγω της ολισθηρότητας του οδοστρώµατος και των πεζοδροµίων, της πτώσης αντικειµένων από υπερβολικό άνεµο ή χαλαζόπτωση.

-Προτιµήστε τα µέσα µαζικής µεταφοράς για τις µετακινήσεις σας.

-Παραµείνετε ήρεµοι και υποµονετικοί. O πανικός δεν εξυπηρετεί σε τίποτα. Αντίθετα, επιβαρύνει την κατάσταση.

Μετά την κακοκαιρία

-Να ενηµερώνεστε συνεχώς από τα ΜΜΕ (ραδιόφωνο, τηλεόραση, κλπ.) για τυχόν επίσηµες προειδοποιήσεις ή συµβουλές.

-Ελέγξτε το σπίτι και τα λοιπά περιουσιακά σας στοιχεία, για να καταγράψετε πιθανές ζηµιές.

-Αν µετά την καταγραφή των ζηµιών χρειάζεστε επείγουσα βοήθεια, ειδοποιήστε τις αρµόδιες αρχές.

Γενικά

Προσπαθήστε µε τις ενέργειες και την όλη παρουσία σας να διευκολύνετε το έργο των αρµόδιων αρχών.

 

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΘΥΕΛΛΩΔΕΙΣ ΑΝΕΜΟΥΣ

Η ένταση του ανέμου μπορεί να μετρηθεί με διάφορες εμπειρικές και αριθμητικές κλίμακες. Μια ευρέως διαδεδομένη εμπειρική κλίμακα είναι η κλίμακα Beaufort, ενώ αριθμητικές κλίμακες είναι τα m/s, km/h και οι κόμβοι. Θυελλώδεις θεωρούνται οι άνεμοι με ένταση από 8 Beaufort και πάνω, σύμφωνα με την ταξινόμηση του παρακάτω πίνακα.

Κλίμακα Beaufort	Χαρακτηρισμός ανέμου	Ταχύτητα ανέμου
		m/s	km/h	κόμβοι
8	Θυελλώδης	17,2-20,7	62-74	34-40
9	Πολύ θυελλώδης	20,8-24,4	75-88	41-47
10	Θύελλα	24,5-28,4	89-102	48-55
11	Ισχυρή θύελλα	28,5-32,6	103-117	56-63
12	Τυφώνας	≥ 32,7	≥ 118	≥ 64

Ισχυροί άνεμοι δημιουργούνται σε περιοχές όπου συνδυάζονται ένα σύστημα χαμηλών βαρομετρικών πιέσεων και ένα σύστημα υψηλών βαρομετρικών πιέσεων. Χαρακτηριστικά παραδείγματα στον Ελληνικό χώρο είναι ο συνδυασμός των χαμηλών πιέσεων κατά της διέλευση μιας ύφεσης με τις σχετικά υψηλές πιέσεις στις γύρω περιοχές, ή η εμφάνιση των ετησιών (μελτέμια), τα οποία δημιουργούνται από το συνδυασμό των χαμηλών πιέσεων της Ανατολικής Μεσογείου με τις υψηλές πιέσεις στην περιοχή των Βαλκανίων. Τοπικά ισχυροί άνεμοι (μπουρίνια) δημιουργούνται σε περιοχές που επηρεάζονται από καταιγίδες λόγω της ισχυρής βαθμίδας πίεσης που δημιουργείται.

Ο ανεμοστρόβιλος ή αλλιώς σίφωνας αποτελεί το πιο βίαιο και καταστρεπτικό ατμοσφαιρικό φαινόμενο. Ο ανεμοστρόβιλος είναι μια ισχυρή στροβιλιζόμενη στήλη αέρα, που προβάλει συνήθως από ένα καταιγιδοφόρο νέφος. Οι σίφωνες διακρίνονται σε σίφωνες ξηράς και θάλασσας. Οι σίφωνες της θάλασσας είναι μικρότεροι από τους σίφωνες της ξηράς. Στην περιοχή των Δωδεκανήσων έχουν παρατηρηθεί μόνο θαλάσσιοι σίφωνες, στην περιοχή βόρεια της Ρόδου.

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΘΥΕΛΛΩΔΕΙΣ ΑΝΕΜΟΥΣ

Ενέργειες πριν και κατά τη διάρκεια θυελλωδών ανέμων

-Ασφαλίστε αντικείμενα που μπορεί να παρασυρθούν από τον άνεμο και ενδέχεται να προκαλέσουν καταστροφές ή τραυματισμούς.

-Ελέγξτε αναρτημένες πινακίδες.

-Ασφαλίστε τις πόρτες και τα παράθυρα.

-Απομακρυνθείτε από μεγάλες επιφάνειες με τζάμια.

-Αποφύγετε δραστηριότητες σε θαλάσσιες και παράκτιες περιοχές.

-Αποφύγετε τη διέλευση κάτω από μεγάλα δέντρα, κάτω από αναρτημένες πινακίδες και γενικά από περιοχές, όπου μπορεί ελαφρά αντικείμενα να αποκολληθούν και να πέσουν στο έδαφος (π.χ. κάτω από μπαλκόνια, όπου μπορεί να πέσουν διάφορα αντικείμενα, όπως γλάστρες, καθίσματα, σπασμένα τζάμια, κλπ.).

 

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΤΑΙΓΙΔΕΣ

Οι καταιγίδες είναι από τα πιο βίαια ατμοσφαιρικά φαινόμενα και συνοδεύονται από ραγδαίες βροχές, ισχυρούς ανέμους με μεταβλητή ένταση και διεύθυνση οι οποίοι μπορεί να φτάσουν τα 50 με 80 km/h ή ακόμα και τα 100 km/h, από ισχυρές ηλεκτρικές εκκενώσεις, δηλαδή κεραυνούς και πολλές φορές από χαλάζι.

Η καταιγίδα αναπτύσσεται όταν η ατμόσφαιρα είναι έντονα ασταθής (δηλαδή, ευνοούνται οι ανοδικές κινήσεις των αερίων μαζών) και υπάρχει μεγάλη ποσότητα υδρατμών στα κατώτερα τμήματα της ατμόσφαιρας. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, ο θερμός και υγρός αέρας κοντά στην επιφάνεια του εδάφους ανέρχεται γρήγορα και ψύχεται. Η υγρασία που υπάρχει στην ατμοσφαιρική μάζα συμπυκνώνεται σε παγοκρυστάλλους και υδροσταγονίδια με αποτέλεσμα το σχηματισμό ογκωδών νεφών.

Η διάρκεια μιας καταιγίδας είναι το πολύ δύο ώρες. Οι ραγδαίες βροχές των καταιγίδων είναι ικανές να προκαλέσουν πλημμύρες.

Οι καταιγίδες υπάγονται σε τρεις κατηγορίες, ανάλογα με τον τρόπο σχηματισμού τους και αυτές είναι οι καταιγίδες αέριας μάζας (τοπικές ή θερμικές), καταιγίδες ορογραφικές και καταιγίδες μετωπικές.

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΤΑΙΓΙΔΕΣ

Οι κίνδυνοι από τις καταιγίδες συνίστανται από τους τοπικά πολύ ισχυρούς ανέμους, τις τοπικά ισχυρές βροχοπτώσεις, τους κεραυνούς και τις πιθανές χαλαζοπτώσεις.

Ενέργειες κατά τη διάρκεια της καταιγίδας

 

εάν βρίσκεστε σε εσωτερικό χώρο

-Ασφαλίστε αντικείμενα, που μπορεί να παρασυρθούν από τον άνεμο ή την ραγδαία βροχόπτωση και ενδέχεται να προκαλέσουν καταστροφές ή τραυματισμούς.

-Ελέγξτε αναρτημένες πινακίδες.

-Ασφαλίστε τις πόρτες και τα παράθυρα.

-Μην κρατάτε ηλεκτρικές συσκευές ή το τηλέφωνο, γιατί ο κεραυνός μπορεί να περάσει μέσα από τα καλώδια. Οι συσκευές τηλεόρασης είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες σε αυτές τις περιπτώσεις και προτείνεται να αποσυνδέονται από την κεραία και την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος.

-Αποφύγετε τις σωληνώσεις των υδραυλικών (κουζίνα, μπάνιο), γιατί οι μεταλλικοί σωλήνες είναι καλοί αγωγοί του ηλεκτρισμού.

 

εάν βρίσκεστε σε εξωτερικό χώρο

-Προσπαθήστε να βρείτε καταφύγιο σε κτίριο ή σε αμάξι.

-Αν αυτό δεν είναι εφικτό καθίστε αμέσως στο έδαφος. Αν βρίσκεστε σε δάσος προστατευθείτε κάτω από συμπαγή κλαδιά χαμηλών δέντρων. Ποτέ μη στέκεστε κάτω από ένα ψηλό δέντρο σε έναν ανοιχτό χώρο. Αν βρίσκεστε σε πεδινές περιοχές εξετάστε την περίπτωση να εκδηλωθεί πλημμυρικό φαινόμενο.

-Αποφύγετε κατασκευές, όπως πυλώνες, υψηλά δέντρα, φράκτες, τηλεφωνικές γραμμές και γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος.

-Αποφύγετε να βρίσκεστε κοντά σε μεταλλικά αντικείμενα, όπως αμάξια, ποδήλατα, κλπ.

-Απομακρυνθείτε από ποτάμια και λίμνες.

-Αν βρίσκεστε μέσα στη θάλασσα, βγείτε αμέσως έξω.

-Αν βρίσκεστε απομονωμένος σε μια επίπεδη έκταση και νιώθετε να σηκώνονται τα μαλλιά σας (γεγονός που δηλώνει ότι σύντομα θα εκδηλωθεί κεραυνός), κάντε βαθύ κάθισμα, με το κεφάλι ανάμεσα στα πόδια και πετάξτε ό,τι μεταλλικό αντικείμενο έχετε πάνω σας.

-Μη ξαπλώνετε στο έδαφος.

 

εάν βρίσκεστε σε αυτοκίνητο

-Σταματήστε το αυτοκίνητο στην άκρη του δρόμου και μακριά από δέντρα τα οποία μπορεί να πέσουν στο αυτοκίνητο.

-Μείνετε μέσα στο αυτοκίνητο και ανάψτε τα προειδοποιητικά φώτα στάσης (φώτα έκτακτης ανάγκης) μέχρι να κοπάσει η καταιγίδα.

-Κλείστε τα τζάμια και μην ακουμπάτε σε μεταλλικά αντικείμενα μέσα στο αυτοκίνητο.

-Αποφύγετε τους πλημμυρισμένους δρόμους.

Εκτίμηση της απόστασης από την καταιγίδα

-Μετρήστε το χρόνο που μεσολαβεί μεταξύ της αστραπής και της βροντής σε δευτερόλεπτα.

-Διαιρέστε αυτόν το χρόνο που μετρήσατε με το 3 για να υπολογίσετε την απόσταση της καταιγίδας σε χιλιόμετρα.

-Λάβετε γρήγορα τα απαραίτητα μέτρα, πριν η καταιγίδα σας πλησιάσει. Η απόσταση αυτή είναι ενδεικτική, καθώς η καταιγίδα μπορεί να εμφανιστεί πολύ γρήγορα πάνω από την περιοχή στην οποία βρίσκεστε.

Ενέργειες κατά τη διάρκεια χαλαζόπτωσης

-Προφυλαχτείτε αμέσως! Μην εγκαταλείψετε τον ασφαλή χώρο, παρά μόνο όταν βεβαιωθείτε ότι η καταιγίδα πέρασε. Η χαλαζόπτωση μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνη, τόσο για τους ανθρώπους όσο και τα ζώα.

 

ΠΛΗΜΜΥΡΕΣ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΛΗΜΜΥΡΕΣ

Οι πλημμύρες αποτελούν τη δεύτερη πιο συχνή φυσική καταστροφή, μετά τις δασικές πυρκαγιές. Πλημμύρα εκδηλώνεται λόγω ραγδαίων βροχοπτώσεων και ισχυρών καταιγίδων, από το ανέβασμα της στάθμης των ποταμών ή από το λιώσιμο χιονιού. Εκδηλώνεται επίσης από υποχώρηση φραγμάτων και στην περίπτωση αυτή οι επιπτώσεις είναι πολύ μεγάλες.

Ένα σπανιότερα εμφανιζόμενο είδος πλημμύρας στην Ελλάδα είναι η παράκτια πλημμύρα, η οποία εμφανίζεται στις παράκτιες περιοχές λόγω του κυματισμού της θάλασσας ή μιας μεγάλης λίμνης. Ο κυματισμός προκαλείται συνήθως από τους ισχυρούς ανέμους που πνέουν στην περιοχή.

Η πλημμύρα από φυσικά αίτια, είτε παρουσιάζει βραδεία εξέλιξη, είτε ανήκει στην κατηγορία της ξαφνικής πλημμύρας, που είναι και το πιο συνηθισμένο φαινόμενο στην Ελλάδα. Στον Ελληνικό χώρο οι πλημμύρες οφείλονται σε καταρρακτώδεις βροχές. Πολλοί παράγοντες συνηγορούν σε μία ξαφνική πλημμύρα, όπως η ένταση της βροχής και η διάρκειά της, η τοπογραφία, οι συνθήκες του εδάφους, η φυτοκάλυψη, η καταστροφή των δασών καθώς και η αστικοποίηση.

Οι ξαφνικές πλημμύρες εμφανίζονται σε μικρό χρονικό διάστημα λίγων ωρών ή λιγότερο και έχουν σαν αποτέλεσμα ταχεία ύψωση νερού, το οποίο στο πέρασμα του μπορεί να προκαλέσει μεγάλες καταστροφές σε κατασκευές, όπως κτίρια, γέφυρες, κλπ, να παρασύρει αυτοκίνητα, να ξεριζώσει δέντρα κ.α. Οι πλημμύρες, που έχουν σαν αίτιο τις βροχοπτώσεις, μπορεί να προκαλέσουν καταστροφικές κατολισθήσεις εδαφών. Τα περισσότερα θύματα εξαιτίας πλημμυρών προέρχονται από τις ξαφνικές πλημμύρες.

 

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΛΗΜΜΥΡΕΣ

Ενέργειες πριν από την Πλημμύρα

Εάν κατοικείτε σε περιοχή που κατά το παρελθόν είχε προβλήματα από πλημμύρες:

-Βεβαιωθείτε ότι τα φρεάτια έξω από το σπίτι σας δεν είναι φραγμένα.

-Βεβαιωθείτε ότι οι υδρορροές των σπιτιών λειτουργούν κανονικά.

-Περιοριστείτε στις αναγκαίες μετακινήσεις.

-Αποφύγετε την εργασία και την παραμονή σε υπόγειους χώρους, εάν αυτό δεν είναι απαραίτητο.

Ενέργειες κατά τη διάρκεια εμφάνισης της πλημμύρας

-Εγκαταλείψτε υπόγειους χώρους και μετακινηθείτε σε ασφαλές υψηλό σημείο.

-Μη διασχίζετε χειμάρρους πεζός ή με το αυτοκίνητο σας.

-Εγκαταλείψτε το αυτοκίνητό σας αν ακινητοποιήθηκε και ενδέχεται να παρασυρθεί ή να πλημμυρίσει.

-Μείνετε μακριά από ηλεκτροφόρα καλώδια.

-Μην πλησιάζετε σε περιοχές, όπου έχουν σημειωθεί κατολισθήσεις.

Ενέργειες σε περιοχές που έχουν πλημμυρίσει

-Μείνετε μακριά από περιοχές που έχουν πλημμυρίσει ή είναι επικίνδυνες να πλημμυρίσουν ξανά στις επόμενες ώρες.

-Η πλημμύρα ενδέχεται να έχει μεταβάλει τα χαρακτηριστικά γνώριμων περιοχών και τα νερά να έχουν παρασύρει μέρη του δρόμου, των πεζοδρομίων, κλπ.

-Εγκυμονούν κίνδυνοι από σπασμένα οδοστρώματα, περιοχές με επικίνδυνη κλίση, λασπορροές, κλπ.

-Τα νερά ενδέχεται να είναι μολυσμένα αν έχουν παρασύρει μαζί τους απορρίμματα, νεκρά ζώα και διάφορα αντικείμενα.

-Προσέχετε ώστε η παρουσία σας να μην εμποδίζει τα συνεργεία διάσωσης.

-Μην πλησιάζετε σε περιοχές όπου έχουν σημειωθεί κατολισθήσεις και πτώσεις βράχων.

-Ελέγξτε αν το σπίτι ή ο χώρος εργασίας σας κινδυνεύει από πιθανή πτώση βράχων.

Αν πρέπει οπωσδήποτε να βαδίσετε ή να οδηγήσετε σε περιοχές που έχουν πλημμυρίσει:

-Προσπαθήστε να βρείτε σταθερό έδαφος.

-Αποφύγετε νερά που ρέουν.

-Αν βρεθείτε μπροστά σε δρόμο που έχει πλημμυρίσει σταματήστε και αλλάξτε κατεύθυνση.

-Αποφύγετε τα λιμνάζοντα νερά που μπορεί να γίνουν αγωγοί ηλεκτρικού ρεύματος, στην περίπτωση που υπάρχουν υπόγεια καλώδια ηλεκτρικού ρεύματος ή διαρροές από εγκαταστάσεις.

-Ακολουθείστε τις οδηγίες των αρμόδιων αρχών.

Αποκατάσταση των ζημιών στο σπίτι ή το χώρο εργασίας

-Αν η περιοχή που διαμένετε είχε εκκενωθεί, μην επιστρέψετε, προτού οι αρχές ενημερώσουν ότι είναι ασφαλές.

-Πριν αρχίσετε τις διαδικασίες αποκατάστασης του χώρου σας:

-κλείστε την τροφοδοσία ηλεκτρικού ρεύματος, ακόμα και αν στην περιοχή σας έχει διακοπεί το ρεύμα.

-κλείστε την παροχή νερού, καθώς το δίκτυο μπορεί να έχει υποστεί βλάβες.

-Για να εξετάσετε ένα κτίριο που έχει πλημμυρίσει, δείξτε ιδιαίτερη προσοχή:

-φορέστε κλειστά παπούτσια, ώστε να αποφύγετε τραυματισμούς στα πόδια από αντικείμενα ή ανωμαλίες στο έδαφος, που κρύβονται από τα νερά.

-εξετάστε τοίχους, πόρτες, σκάλες και παράθυρα.

-εξετάστε τα δίκτυα ηλεκτρικού ρεύματος, νερού, αποχέτευσης.

-Θυμηθείτε: Οι κίνδυνοι από την πλημμύρα δεν υποχωρούν αμέσως μετά την έναρξη της απόσυρσης των υδάτων.

Ανησυχία προκαλεί η αύξηση καρκίνων του γαστρεντερικού σε νεαρότερες ηλικίες

medlabnews.gr iatrikanea

Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική κοινότητα παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία μια σημαντική και σταθερή άνοδο των καρκίνων του γαστρεντερικού συστήματος που εμφανίζονται σε νεαρότερες ηλικίες, ακόμη και πριν από τα 50 έτη. Αν και ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτέλεσε το πρώτο «καμπανάκι κινδύνου», νέα δεδομένα δείχνουν ότι το φαινόμενο δεν περιορίζεται μόνο σε αυτόν, αλλά επεκτείνεται σε ένα ευρύ φάσμα γαστρεντερικών κακοηθειών, όπως ο καρκίνος του παγκρέατος, του στομάχου, του οισοφάγου, της σκωληκοειδούς απόφυσης, των χοληφόρων και οι νευροενδοκρινείς όγκοι.

Με βάση δημοσίευση του ASCO post τον Ιανουάριο 2026, η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) αναφέρουν ότι σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, η συχνότητα των γαστρεντερικών καρκίνων πρώιμης έναρξης αυξήθηκε κατά σχεδόν 15% την περίοδο 2010–2019. Η αύξηση αυτή είναι ταχύτερη σε σύγκριση με άλλους καρκίνους που εμφανίζονται σε νεαρότερες ηλικίες, όπως ο καρκίνος του μαστού, και αφορά δυσανάλογα γυναίκες, καθώς και άτομα μαύρης, ισπανικής και αυτόχθονης καταγωγής.

Ένα φαινόμενο που ξεκίνησε δεκαετίες πριν

Η αύξηση του καρκίνου του παχέος εντέρου σε άτομα κάτω των 50 ετών καταγράφεται ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, με ετήσιο ρυθμό αύξησης 1–2%. Σήμερα, αποτελεί μία από τις κυριότερες αιτίες θανάτου από καρκίνο σε άνδρες και γυναίκες κάτω των 50 ετών. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι τα άτομα που γεννήθηκαν μετά το 1990 έχουν διπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου και τετραπλάσιο κίνδυνο καρκίνου του ορθού σε σύγκριση με όσους γεννήθηκαν τη δεκαετία του 1950.

Παρότι τα υψηλότερα ποσοστά διάγνωσης παρατηρούνται σε ηλικίες 40–49 ετών, η ταχύτερη αύξηση καταγράφεται σε άτομα 20 και 30 ετών. Όσο νεότερη είναι η ηλικία, τόσο πιο απότομη φαίνεται να είναι η άνοδος της συχνότητας.

Ο ρόλος της κληρονομικότητας και οι περιορισμοί της

Ένα μέρος αυτών των καρκίνων σχετίζεται με γενετική προδιάθεση. Υπολογίζεται ότι το 15–30% των περιπτώσεων φέρει παθογόνες κληρονομικές μεταλλάξεις, όπως το σύνδρομο Lynch. Ωστόσο, η κληρονομικότητα από μόνη της δεν μπορεί να εξηγήσει τη ραγδαία αύξηση που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια, γεγονός που στρέφει το ενδιαφέρον των ερευνητών σε περιβαλλοντικούς και βιολογικούς παράγοντες.

Τρόπος ζωής: Μια ελλιπής εξήγηση

Παράγοντες όπως η παχυσαρκία, η κακή διατροφή, η σωματική αδράνεια, το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ έχουν συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου. Ωστόσο, ένα μεγάλο ποσοστό νεαρών ασθενών δεν πληροί αυτούς τους παράγοντες κινδύνου. Πολλοί είναι φυσιολογικού βάρους, σωματικά δραστήριοι και ακολουθούν υγιεινό τρόπο ζωής, γεγονός που υποδηλώνει ότι «κάτι άλλο» στο σύγχρονο περιβάλλον συμβάλλει στην ανάπτυξη της νόσου.

Το μικροβίωμα στο επίκεντρο της έρευνας

Μία από τις πιο σημαντικές και πρόσφατες ανακαλύψεις αφορά τον ρόλο του εντερικού μικροβιώματος. Μελέτες έχουν δείξει ότι η παρουσία ενός συγκεκριμένου βακτηρίου, του E. coli που παράγει την τοξίνη colibactin, είναι τρεις φορές συχνότερη σε ασθενείς κάτω των 40 ετών με καρκίνο του παχέος εντέρου σε σύγκριση με μεγαλύτερους ασθενείς.

Η colibactin είναι μια γονιδιοτοξική ουσία που μπορεί να προκαλέσει μεταλλάξεις στο DNA των κυττάρων του εντέρου, αφήνοντας χαρακτηριστικά «μοριακά αποτυπώματα» που εντοπίζονται συχνότερα σε καρκίνους πρώιμης έναρξης. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι το βακτήριο αυτό φαίνεται να εγκαθίσταται στο μικροβίωμα ήδη από την παιδική ηλικία, πιθανώς επηρεαζόμενο από διατροφή δυτικού τύπου και χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών.

Η αύξηση του καρκίνου του παγκρέατος σε νεαρές γυναίκες

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η αύξηση του καρκίνου του παγκρέατος σε νεότερες ηλικίες, κυρίως σε γυναίκες. Παγκοσμίως, αποτελεί πλέον τον τέταρτο συχνότερο καρκίνο πρώιμης έναρξης, με δεκάδες χιλιάδες νέες διαγνώσεις ετησίως. Η πρόγνωση παραμένει εξαιρετικά φτωχή, και η διάγνωση μεταστατικής νόσου σε άτομα 30 ή 40 ετών έχει τεράστιο ψυχολογικό και κοινωνικό αντίκτυπο.

Παρότι δεν έχουν εντοπιστεί σαφείς βιολογικοί δείκτες ή ανατομικές διαφορές που να εξηγούν την αύξηση αυτή, τα δεδομένα υποδηλώνουν ότι πρόκειται για ένα πραγματικό και επιταχυνόμενο φαινόμενο.

Γιατί η έγκαιρη διάγνωση είναι κρίσιμη

Παρά τις επιθετικότερες θεραπείες που συχνά λαμβάνουν οι νεότεροι ασθενείς, τα ποσοστά επιβίωσης δεν είναι πάντα καλύτερα από εκείνα των μεγαλύτερων ηλικιών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα σε ασθενείς κάτω των 35 ετών, η πρόγνωση είναι χειρότερη, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για έγκαιρη διάγνωση.

Σήμερα, ο προσυμπτωματικός έλεγχος για καρκίνο του παχέος εντέρου συνιστάται από την ηλικία των 45 ετών για άτομα μέσου κινδύνου, ενώ για τους υπόλοιπους γαστρεντερικούς καρκίνους δεν υπάρχουν ακόμη επίσημες κατευθυντήριες οδηγίες. Νέες εξετάσεις αίματος πολλαπλής ανίχνευσης καρκίνου βρίσκονται υπό ανάπτυξη, αλλά δεν είναι ακόμη έτοιμες για ευρεία χρήση.

Η ανάγκη για ενημέρωση και έρευνα

Η κατανόηση των αιτιών που οδηγούν στην αύξηση των γαστρεντερικών καρκίνων πρώιμης έναρξης αποτελεί επιτακτική ανάγκη. Η ανακάλυψη αξιόπιστων, οικονομικά προσιτών βιοδεικτών και η ενίσχυση της δημόσιας ενημέρωσης μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στην πρόληψη και στη βελτίωση της επιβίωσης.

Η ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τα πρώιμα συμπτώματα και η απομάκρυνση της αντίληψης ότι «ο καρκίνος αφορά μόνο μεγαλύτερες ηλικίες» είναι κρίσιμα βήματα για την αντιμετώπιση ενός προβλήματος που, δυστυχώς, φαίνεται να αφορά ολοένα και περισσότερους νέους ανθρώπους.

Καρκίνος του προστάτη: Πως καθορίζεται η βέλτιστη διάρκεια της ορμονοθεραπείας

medlabnews.gr iatrikanea

Ο τοπικά προχωρημένος καρκίνος του προστάτη αποτελεί μια συχνή και κλινικά απαιτητική μορφή της νόσου, καθώς ο όγκος έχει επεκταθεί πέρα από τον προστάτη αδένα χωρίς, ωστόσο, να υπάρχουν απομακρυσμένες μεταστάσεις. Η θεραπευτική στρατηγική στοχεύει τόσο στον τοπικό έλεγχο της νόσου όσο και στη μείωση του κινδύνου μικρομεταστατικής διασποράς, με τελικό σκοπό τη βελτίωση της συνολικής επιβίωσης και της ποιότητας ζωής των ασθενών.

Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ, Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής) αναφέρουν ότι η βασική θεραπευτική προσέγγιση περιλαμβάνει την οριστική ακτινοθεραπεία (definitive radiotherapy), συχνά σε συνδυασμό με ανδρογονικό αποκλεισμό (androgen-deprivation therapy, ADT). Τα ανδρογόνα, κυρίως η τεστοστερόνη, παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη και επιβίωση των καρκινικών κυττάρων του προστάτη. Ο ανδρογονικός αποκλεισμός μειώνει τα επίπεδα αυτών των ορμονών ή μπλοκάρει τη δράση τους στους υποδοχείς, καθιστώντας τα καρκινικά κύτταρα πιο ευάλωτα στην ακτινοβολία.

Παραδοσιακά, η διάρκεια της ορμονοθεραπείας ποικίλλει από λίγους μήνες έως και τρία έτη, ανάλογα με τον κίνδυνο της νόσου (ενδιάμεσος, υψηλός ή πολύ υψηλός κίνδυνος). Ωστόσο, το ερώτημα της «ιδανικής» διάρκειας παραμένει κρίσιμο, καθώς ο παρατεταμένος ανδρογονικός αποκλεισμός σχετίζεται με ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως οστεοπόρωση, μεταβολικές διαταραχές, καρδιαγγειακό κίνδυνο και επιδείνωση της ποιότητας ζωής.

Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει πρόσφατη μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο έγκυρο διεθνές περιοδικό JAMA Oncology, η οποία αξιολόγησε δεδομένα από 13 τυχαιοποιημένες μελέτες φάσης ΙΙΙ. Στη μελέτη συμμετείχαν 10.266 ασθενείς με εντοπισμένο ή τοπικά προχωρημένο καρκίνο του προστάτη, με διάμεση ηλικία τα 70 έτη, ενώ το 72% έφερε νόσο υψηλού ή πολύ υψηλού κινδύνου σύμφωνα με τα κριτήρια του National Comprehensive Cancer Network (NCCN).

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η διάρκεια της ADT επηρεάζει σημαντικά τη συνολική επιβίωση. Συγκριτικά με 36 μήνες ορμονοθεραπείας, η χορήγηση μόλις 3 ή 9 μηνών συσχετίστηκε με χειρότερη επιβίωση. Αντίθετα, δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ 18 και 36 μηνών, υποδηλώνοντας ότι η παράταση πέραν των 18 μηνών ενδέχεται να μην προσφέρει επιπλέον όφελος σε όλους τους ασθενείς.

Επιπλέον, μεγαλύτερη διάρκεια ADT συνδέθηκε με μείωση του κινδύνου απομακρυσμένων μεταστάσεων και θνησιμότητας, αν και το όφελος αυτό φάνηκε να μειώνεται μετά τους 9–12 μήνες θεραπείας. Αντίθετα, καταγράφηκε σχεδόν γραμμική αύξηση της θνησιμότητας από άλλα αίτια όσο παρατεινόταν η ορμονοθεραπεία, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της ισορροπίας μεταξύ οφέλους και τοξικότητας.

Συμπερασματικά, η σύγχρονη αντιμετώπιση του τοπικά προχωρημένου καρκίνου του προστάτη βασίζεται σε εξατομικευμένες αποφάσεις. Ο συνδυασμός ακτινοθεραπείας με ADT παραμένει ακρογωνιαίος λίθος της θεραπείας, όμως η διάρκεια της ορμονοθεραπείας θα πρέπει να προσαρμόζεται στο ατομικό προφίλ κινδύνου και στα συνοδά νοσήματα του ασθενούς. Η διάρκεια της ορμονοθεραπείας δεν πρέπει να είναι περισσότερη από 24 μήνες. Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, τα δεδομένα αυτά οδηγούν σε καλύτερα θεραπευτικά αποτελέσματα με λιγότερες ανεπιθύμητες επιπτώσεις.

Συμμαχία ΥΠΑΙΘΑ και ΕΚΠΑ για τη Διά Βίου Μάθηση και την Εκπαίδευση Ενηλίκων

medlabnews.gr iatrikanea

Το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών υπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας, εγκαινιάζοντας μια στρατηγική σύμπραξη που ενισχύει την εκπαίδευση καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής και δημιουργεί νέες ευκαιρίες μάθησης για τους ενήλικες. Η πρωτοβουλία προωθεί την αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσης σε κοινωνικό και επαγγελματικό επίπεδο, ενσωματώνοντας καινοτόμες παιδαγωγικές μεθόδους, ψηφιακά εργαλεία και τεχνολογίες αιχμής, με στόχο την ενδυνάμωση δεξιοτήτων, τη συμμετοχή και την κοινωνική συνοχή.

Το Υπουργείο εκπροσωπήθηκε από τον Υφυπουργό κ. Κωνσταντίνο Βλάση, αρμόδιο για θέματα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Κατάρτισης και Διά Βίου Μάθησης, ο οποίος υπογραμμίζει τη σημασία της σύνδεσης της εκπαιδευτικής πολιτικής με την επιστημονική τεκμηρίωση και τις ανάγκες της κοινωνίας.

Το ΕΚΠΑ εκπροσωπήθηκε από τον Πρύτανη, Καθηγητή κ. Γεράσιμο Σιάσο, επιβεβαιώνοντας τον θεσμικό ρόλο του Πανεπιστημίου ως πυλώνα παραγωγής γνώσης και ενεργού εταίρου στη διαμόρφωση δημόσιων εκπαιδευτικών πολιτικών.

Η συνεργασία υλοποιείται μέσω του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του ΕΚΠΑ, από το οποίο παρευρέθηκε ο Πρόεδρος, Καθηγητής κ. Θωμάς Μπαμπάλης.

Στόχοι της συνεργασίας:

• Αναβάθμιση της ποιότητας της Εκπαίδευσης Ενηλίκων και ενίσχυση των δεξιοτήτων των εκπαιδευομένων.
• Προώθηση ισότιμης πρόσβασης στη μάθηση για ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και ενήλικες που αναζητούν δεύτερη ευκαιρία.
• Διάχυση της πανεπιστημιακής έρευνας στην εκπαιδευτική πράξη και ανάπτυξη σύγχρονων παιδαγωγικών μεθόδων, ψηφιακών εργαλείων και αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης.
• Δημιουργία συνεργατικών κοινοτήτων μάθησης που γεφυρώνουν το Πανεπιστήμιο με δημόσιες δομές εκπαίδευσης
• Προώθηση της κοινωνικής συνοχής, της πολιτισμικής παιδείας και της διαρκούς μάθησης.

Ο Υφυπουργός κ. Κωνσταντίνος Βλάσης δήλωσε: «Η Διά Βίου Μάθηση δεν είναι μόνο εκπαιδευτική πολιτική αλλά κοινωνική επένδυση. Η συνεργασία με τα Πανεπιστήμια και ιδιαίτερα με το πρώτο και μεγαλύτερο Πανεπιστήμιο της Ελλάδας, ενισχύει τη δυνατότητα να φέρουμε την επιστημονική γνώση στο πλευρό κάθε εκπαιδευόμενου, με έμφαση στην ισότητα, τη συμμετοχή και τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας.»

Ο Πρύτανης του ΕΚΠΑ, Καθηγητής κ. Γεράσιμος Σιάσος, τόνισε: «Η παραγωγική συνεργασία με το Υπουργείο δημιουργεί ένα ουσιαστικό πλαίσιο ώστε η πανεπιστημιακή έρευνα να μετασχηματίζεται σε εκπαιδευτικό έργο με κοινωνικό αποτύπωμα και προοπτική.»

Ο Πρόεδρος του ΠΤΔΕ του ΕΚΠΑ, Καθηγητής κ. Θωμάς Μπαμπάλης επισήμανε τη σημαντικότητα της καλλιέργειας γνωστικών και μεταγνωστικών δεξιοτήτων των εκπαιδευομένων, της συμμετοχής όλων χωρίς αποκλεισμούς στην εκπαιδευτική διαδικασία, με ιδιαίτερη έμφαση στις ευάλωτες και ειδικές ομάδες του πληθυσμού και λαμβάνοντας υπόψη τις ευρωπαϊκές και εθνικές πολιτικές για την Ε.Ε.Κ. & Δ.Β.Μ..

Η σύμπραξη Υπουργείου και ΕΚΠΑ δημιουργεί ένα σταθερό πεδίο συνεργασίας, όπου η εκπαιδευτική πολιτική, η επιστημονική έρευνα και η παιδαγωγική πράξη συνδέονται για τη διαρκή μάθηση και την ενδυνάμωση του ανθρώπινου δυναμικού της χώρας. Μέσα από τις δράσεις Διά Βίου Μάθησης και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης, όπως αυτές που προβλέπονται στο μνημόνιο συνεργασίας με το ΕΚΠΑ αλλά και στο μνημόνιο που πρόσφατα συνυπεγράφη με το ΕΑΠ, αναδεικνύονται στρατηγικές προτεραιότητες που προάγουν επαγγελματική εξέλιξη, κοινωνική ένταξη, καινοτομία και ανταγωνιστικότητα, καθιστώντας αυτές τις μορφές εκπαίδευσης πολύτιμη επιλογή για την πρόοδο της κοινωνίας και της οικονομίας.