Το βρόμικο κόλπο. Σου παίρνουν το σπίτι και συνεχίζεις να χρωστάς. Αυτό της συνέβη και έπαθε εγκεφαλικό

 επιμέλεια από τρεις ειδικούς στους πλειστηριασμούς δικηγόρους για το medlabnews.gr

Πίστεψε ότι τελείωσε όταν το σπίτι της κατακυρώθηκε σε πλειστηριασμό. Νομίζοντας ότι «ξεμπέρδεψε», περίμενε να κλείσει ο φάκελος και να ξαναφτιάξει τη ζωή της. Αντί γι’ αυτό, πήγε στο σπίτι το χαρτί που έλεγε πως το δάνειο δεν εξοφλήθηκε και πως μια νέα εταιρεία — άλλο fund — απαιτεί ακόμα χρήματα. Το σοκ ήταν τόσο μεγάλο που κατέρρευσε με εγκεφαλικό.

Αυτό που περιγράφουμε δεν είναι απλώς άδικο — μπορεί να είναι παράνομο. Και όμως, συχνά δεν υπάρχει πρακτικός έλεγχος: (1) ο δανειολήπτης δεν ξέρει τι του γίνεται, και (2) το κράτος δεν επεμβαίνει όπως θα έπρεπε. Εξηγώ με απλά λόγια τι κάνουν, γιατί είναι παράνομο και γιατί το σύστημα επιτρέπει να συνεχίζεται.

Τι ακριβώς κάνουν — απλά και σκληρά

1. Ο πλειστηριασμός γίνεται και το ακίνητο μεταβιβάζεται ή κατακυρώνεται σε εταιρεία.
2. Το προϊόν της πώλησης δεν χρησιμοποιείται για να «σβηστεί» το κύριο στεγαστικό δάνειο όπως θα περίμενε ο πολίτης, αλλά καταλογίζεται σε μικροχρεώσεις, έξοδα διαχείρισης, τόκους, ή «άλλες οφειλές».
3. Το υπόλοιπο του κύριου δανείου εμφανίζεται ως «μη καλυφθέν». Αυτό το υπόλοιπο πωλείται/μεταβιβάζεται σε νέο fund.
4. Το νέο fund συνεχίζει τις απαιτήσεις — τηλεφωνικές πιέσεις, επιστολές, επιβαρύνσεις. Παράλληλα, με τη δήλωση ότι «παραμένει ανεξόφλητο», ενεργοποιούνται και κρατικές εγγυήσεις (π.χ. προγράμματα εγγύησης), με αποτέλεσμα το δημόσιο να πληρώνει ένα μέρος της ζημιάς.

Με απλά λόγια: το σπίτι χάνεται — αλλά το χρέος «ζωντανεύει» και ξαναπωλείται, δημιουργώντας πολλαπλά κέρδη για τους διαχειριστές και πιθανή επιβάρυνση για το Δημόσιο.

Γιατί αυτό μπορεί να είναι παράνομο

• Κατάχρηση του προϊόντος του πλειστηριασμού: αν το τίμημα του πλειστηριασμού δεν έχει χρησιμοποιηθεί για να εξοφληθεί το επιβαλλόμενο δάνειο, τότε αμφισβητείται η νομιμότητα της εκκαθάρισης των απαιτήσεων.
• Λογιστικές / ληξιπρόθεσμες μεταχειρίσεις: μετατροπή του τιμήματος σε «άλλες οφειλές» ώστε να εμφανίζεται ανεξόφλητο το βασικό κεφάλαιο μπορεί να συνιστά ψευδή υπολογισμό απαιτήσεων.
• Απάτη ή πλασματικές απαιτήσεις: αν καταχωρούνται χρεώσεις που δεν υφίστανται ή καταλογίζονται υπέρμετρα έξοδα, ενδέχεται να υπάρχει ποινική διάσταση (απάτη, πλαστογραφία).
• Παραβιάσεις δικαιωμάτων των δανειοληπτών: έλλειψη διαφάνειας, μη έγκαιρη/σωστή κοινοποίηση, παραβίαση διαδικασιών συμβιβασμού και δικαιώματος προσφυγής.
• Μη νόμιμη διεκδίκηση κρατικών εγγυήσεων: όταν χρησιμοποιούνται δημόσιες εγγυήσεις για απαιτήσεις που έχουν χειριστεί με αδιαφανή ή παράνομο τρόπο, μπορεί να υπάρχει οικονομική ζημία στο Δημόσιο.

Σημείωση: κάθε περίπτωση θέλει νομικό έλεγχο — δεν είναι όλες οι πρακτικές αυτομάτως ποινικά κολάσιμες, αλλά αρκετές δημιουργούν σοβαρές ενδείξεις για νομικές παραβιάσεις.

Γιατί όμως δεν τους ελέγχει κανείς;

Ο δανειολήπτης δεν ξέρει

• Οι διαδικασίες είναι πολύπλοκες, οι όροι συμβολαίων δυσνόητοι και οι έγγραφες κινήσεις συχνά φτάνουν αργά ή με «ελλιπή» πληροφόρηση.
• Πολλοί δεν έχουν δικηγόρο ή χρήματα για επίσπευση νομικής αντίδρασης.

Το κράτος / εποπτεία συχνά αδυνατεί ή δεν θελει

• Ρυθμιστικές αρχές και δικαστήρια αντιμετωπίζουν τεράστιο όγκο υποθέσεων — η έγκαιρη, ουσιαστική έρευνα κοστίζει χρόνο και πόρους.
• Διοικητικές ρυθμίσεις και νομοθετικά κενά αφήνουν ανοχές: περίπλοκες μεταβιβάσεις απαιτήσεων, θυγατρικές εταιρίες και cross-selling δυσκολεύουν τον έλεγχο.
• Υπάρχει και το πολιτικό/οικονομικό βάρος των funds και servicers — μεγάλοι παίκτες με δίκτυα που περιπλέκουν τη διαφάνεια.

Το αποτέλεσμα: ένα σύστημα που επιτρέπει σε μεσάζοντες και funds να επαναλαμβάνουν πρακτικές που σπάνε το ηθικό και, σε πολλές περιπτώσεις, το νομικό πλαίσιο.

Τι μπορεί να κάνει ο κόσμος — πρακτικό πλάνο δράσης

• Κράτα όλα τα έγγραφα: πράξη πλειστηριασμού, αποδεικτικά είσπραξης τίμηματος, τις επιστολές του servicer/fund.
• Αίτηση σε αρμόδιο δικηγόρο (εκτελεστικών μέτρων) για έλεγχο τιμής πλειστηριασμού και κατανομής εσόδων.
• Καταγγελία στην Τράπεζα της Ελλάδος, στον Συνήγορο του Καταναλωτή, και — αν υπάρχουν στοιχεία για απάτη — στην Οικονομική Αστυνομία/Εισαγγελία.
• Δημόσια έκθεση (media, ΜΚΟ) — η δημοσιότητα πιέζει για έλεγχο και συχνά αποδίδει άμεσα αποτελέσματα.

Τελική σκέψη

Δεν είναι απλώς «κακή τύχη». Είναι ένας σχεδιασμός που αξιοποιεί τη μη ενημέρωση, τις νομικές ασάφειες και την ανεπαρκή εποπτεία. Όσο οι πολίτες δεν γνωρίζουν τα δικαιώματά τους και όσο το κράτος δεν απαιτεί πλήρη διάφανη λογοδοσία από όσους διαχειρίζονται τα κόκκινα δάνεια, τέτοιες ιστορίες — με θύματα ανθρώπους που χάνουν σπίτι, υγεία και αξιοπρέπεια — θα συνεχίσουν να επαναλαμβάνονται.