Η Επικοινωνία της Υγείας δεν είναι «Προσωπική Υπόθεση»: Κίνδυνοι από τον ερασιτεχνισμό στη διαχείριση των εξαρτήσεων

 του  Ινστιτούτου Ενημέρωσης και Επικοινωνίας της Υγείας (ΙΕΚΕΤΥ)

Με αφορμή τις πρόσφατες δημόσιες τοποθετήσεις και τη συζήτηση που έχει ανοίξει γύρω από τη χρήση απαγορευμένων ουσιών ως μέσο «προσέγγισης» της νεολαίας, το ΙΕΚΕΤΥ οφείλει να παρέμβει θεσμικά. Η πρόληψη και η επικοινωνία θεμάτων δημόσιας υγείας αποτελούν εξειδικευμένα επιστημονικά πεδία και δεν μπορούν να αφήνονται στην αυθαίρετη πρωτοβουλία οποιουδήποτε δημόσιου προσώπου, όσο καλές κι αν είναι οι προθέσεις του.

Η ιστορία της Επικοινωνίας της Υγείας είναι γεμάτη από παραδείγματα όπου η λανθασμένη προσέγγιση επέφερε τα αντίθετα από τα προσδοκώμενα αποτελέσματα (Φαινόμενο Μπούμερανγκ): Το Δίδαγμα των Εμβολίων: Στο πρόσφατο παρελθόν, είδαμε πώς η αποσπασματική και συχνά αντιεπιστημονική τοποθέτηση ανθρώπων με δημόσιο βήμα –ακόμη και επιστημόνων που μιλούσαν εκτός του πεδίου τους– ανδρώσε το αντιεμβολιαστικό κίνημα στην Ελλάδα. Ο «ερασιτεχνισμός» στην ενημέρωση κλόνισε την εμπιστοσύνη των πολιτών στην επιστήμη.

Η Παγίδα του Τσιγάρου: Ιστορικά, καμπάνιες που παρουσίαζαν το κάπνισμα ως «επιλογή μόνο για ενήλικες» απέτυχαν παταγωδώς. Αντί να αποτρέψουν τους νέους, κατέστησαν το τσιγάρο το απόλυτο σύμβολο «ενηλικίωσης» και ανεξαρτησίας, αυξάνοντας τη χρήση στις μικρές ηλικίες.

Ο Κίνδυνος της Μίμησης (Ανορεξία): Έχει αποδειχθεί επιστημονικά ότι η λεπτομερής προβολή και περιγραφή διαταραχών, όπως η νευρική ανορεξία, συχνά λειτουργεί ως «οδηγός» για ευάλωτα άτομα αντί για προειδοποίηση. Η οικειότητα με το πρόβλημα αφαιρεί τον φόβο και το καθιστά επιλογή.

Η Θέση του ΙΕΚΕΤΥ Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών (όπως το ecstasy) δεν μπορεί να αποτελεί «γέφυρα επικοινωνίας» με τους νέους. Η δημόσια εξομολόγηση τέτοιων εμπειριών από πρόσωπα-πρότυπα:

Κανονικοποιεί τη χρήση στη συνείδηση των εφήβων.

Μειώνει την αντίληψη του κινδύνου.

Προσδίδει μια αύρα «πνευματικής αναζήτησης» σε μια επικίνδυνη και παράνομη πράξη.

Καλούμε τα δημόσια πρόσωπα και τα ΜΜΕ να αντιμετωπίζουν τα θέματα υγείας με τη δέουσα σοβαρότητα. Η διαπαιδαγώγηση σε τόσο ευαίσθητα ζητήματα πρέπει να γίνεται βάσει επιστημονικών πρωτοκόλλων και από ανθρώπους που γνωρίζουν πώς να επικοινωνήσουν το μήνυμα χωρίς να προκαλέσουν παρενέργειες.

Σε θέματα Δημόσιας Υγείας, η αυθόρμητη «ειλικρίνεια» χωρίς επιστημονικό φίλτρο δεν είναι αρετή· είναι επικίνδυνη ανευθυνότητα.