Θερμότερο καλοκαίρι προ των πυλών στην Ελλάδα; Τι δείχνουν τα διεθνή στοιχεία και πώς θα χτυπήσει υγεία, καλλιέργειες και τιμές

 επιμέλεια - μελέτη Ινστιτούτο Ενημέρωσης και Επικοινωνίας της Υγείας - ΙΕΚΕΤΥ. για το medlabnews.gr iatrikanea

Ο φετινός Μάρτιος δεν ήταν απλώς ένας ακόμη ζεστός μήνας. Ήταν ένα ακόμη καμπανάκι ότι το κλίμα στη Μεσόγειο και ειδικά στην Ελλάδα αλλάζει με ρυθμό που αρχίζει πλέον να γίνεται ορατός στην καθημερινότητα, στην υγεία, στα χωράφια και τελικά στο πορτοφόλι των πολιτών. Τα νεότερα διεθνή στοιχεία δείχνουν ότι ο Μάρτιος του 2026 ήταν ο δεύτερος θερμότερος που έχει καταγραφεί στην ευρωπαϊκή ξηρά, ενώ στην Ελλάδα ο χειμώνας 2025-2026 ήταν ο δεύτερος θερμότερος τουλάχιστον από το 1960. Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν το νιώσαμε. Το ερώτημα είναι τι σημαίνει αυτό για το καλοκαίρι που έρχεται.

Οι μέχρι στιγμής διεθνείς ενδείξεις συγκλίνουν σε ένα βασικό συμπέρασμα: η Ελλάδα έχει αυξημένη πιθανότητα να περάσει ένα καλοκαίρι θερμότερο από τα κανονικά. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε εβδομάδα θα είναι καύσωνας ή ότι μπορούμε από τώρα να προβλέψουμε με ακρίβεια τη μέγιστη θερμοκρασία σε κάθε περιοχή. Οι εποχικές προγνώσεις δεν λειτουργούν σαν δελτίο καιρού ημέρας. Δείχνουν όμως την τάση. Και η τάση για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο είναι σαφώς προς τη ζέστη.

Γιατί συμβαίνει αυτό; Ο βασικός λόγος είναι η κλιματική αλλαγή. Η συσσώρευση αερίων του θερμοκηπίου κρατά όλο και περισσότερη θερμότητα στο κλιματικό σύστημα, αυξάνει τη θερμοκρασία αέρα και θάλασσας και μεταβάλλει τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνονται οι εποχές. Η Μεσόγειος θεωρείται από τις πιο ευάλωτες περιοχές του πλανήτη, ένα πραγματικό hotspot της κλιματικής αλλαγής. Όταν μάλιστα προηγείται ένας πολύ θερμός χειμώνας και μια θερμή άνοιξη, το έδαφος και τα οικοσυστήματα ξεκινούν τη θερινή περίοδο ήδη «φορτωμένα» με θερμικό στρες.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η θάλασσα. Οι υψηλές θερμοκρασίες επιφάνειας της θάλασσας τροφοδοτούν ένα θερμότερο περιβάλλον γύρω από την ξηρά, επηρεάζουν τις νυχτερινές θερμοκρασίες και συχνά δυσκολεύουν την αποφόρτιση του οργανισμού από τη ζέστη. Αυτό είναι κρίσιμο για την Ελλάδα, όπου οι παρατεταμένες ζεστές νύχτες στις πόλεις είναι συχνά πιο επικίνδυνες από μια μόνο θερμή ημέρα. Όταν το σώμα δεν προλαβαίνει να «κρυώσει» τη νύχτα, αυξάνεται η καταπόνηση για την καρδιά, τα αγγεία, τους νεφρούς και το αναπνευστικό σύστημα.

Από υγειονομικής πλευράς, ένα πολύ θερμό καλοκαίρι μεταφράζεται σε περισσότερα περιστατικά θερμικής εξάντλησης και θερμοπληξίας, αλλά και σε επιδείνωση χρόνιων νοσημάτων. Οι ηλικιωμένοι, τα μικρά παιδιά, οι έγκυες, οι ασθενείς με καρδιοπάθειες, ΧΑΠ, άσθμα, διαβήτη ή νεφρική νόσο, καθώς και όσοι εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους, είναι οι πρώτοι που απειλούνται. Η μεγάλη ζέστη συνδέεται επίσης με αφυδάτωση, πτώση της αρτηριακής πίεσης σε ορισμένους ασθενείς, διαταραχή ύπνου, μείωση αντοχής, αλλά και με περισσότερες επισκέψεις στα Τμήματα Επειγόντων. Στις πυκνοδομημένες πόλεις, όπως η Αθήνα, η αστική θερμική νησίδα επιδεινώνει το πρόβλημα ακόμη περισσότερο.

Οι συνέπειες όμως δεν σταματούν στην υγεία. Η γεωργία είναι από τους πρώτους τομείς που νιώθουν την πίεση. Η άνοδος της θερμοκρασίας και η πιθανή μείωση διαθέσιμης εδαφικής υγρασίας μπορούν να μειώσουν την παραγωγή, να επηρεάσουν την ποιότητα των καρπών και να αυξήσουν τις ανάγκες άρδευσης. Αυτό αφορά ιδιαίτερα καλλιέργειες όπως τα κηπευτικά, τα οπωροφόρα, η ελιά και το αμπέλι. Σε πολλές περιπτώσεις, η ζημιά δεν προκαλείται μόνο από την ξηρασία αλλά και από την αστάθεια: θερμά επεισόδια εκτός εποχής, απότομες εναλλαγές καιρικών συνθηκών, τοπικά ακραία φαινόμενα και μεγαλύτερη πίεση από εχθρούς και ασθένειες. Για τον αγρότη, αυτό σημαίνει μεγαλύτερο κόστος. Χρειάζεται περισσότερο νερό, περισσότερη ενέργεια για άντληση και ψύξη, συχνότερη παρακολούθηση της καλλιέργειας και αυξημένη αβεβαιότητα για την τελική παραγωγή. Για την αγορά, αυτό συχνά μεταφράζεται σε μικρότερη προσφορά και ακριβότερα προϊόντα. Η σχέση δεν είναι αυτόματη ούτε ίδια για όλα τα τρόφιμα, αλλά ο μηχανισμός είναι γνωστός: όταν η ζέστη και η ξηρασία πιέζουν την παραγωγή, οι τιμές σε φρούτα, λαχανικά, ελαιόλαδο, ζωοτροφές και συναφή προϊόντα μπορούν να πάρουν την ανιούσα.

Αυτός είναι και ο λόγος που η κλιματική κρίση δεν είναι πια μόνο περιβαλλοντικό θέμα. Είναι θέμα δημόσιας υγείας, διατροφικής ασφάλειας και πληθωρισμού. Ήδη ευρωπαϊκές αναλύσεις έχουν δείξει ότι τα ακραία θερμά καλοκαίρια μπορούν να προσθέσουν πίεση στις τιμές των τροφίμων. Σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου το διαθέσιμο εισόδημα έχει πιεστεί επί σειρά ετών, ακόμη και μικρές ανατιμήσεις σε βασικά προϊόντα έχουν ισχυρό κοινωνικό αποτύπωμα.

Το πιο ανησυχητικό είναι ότι αυτά τα φαινόμενα παύουν να είναι μεμονωμένες εξαιρέσεις. Οι θερμότεροι χειμώνες, οι θερμότερες άνοιξες, οι συχνότεροι και εντονότεροι καύσωνες, οι θερμές θάλασσες και οι πιέσεις στη γεωργική παραγωγή συγκροτούν μια νέα κανονικότητα. Η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της αλλαγής. Και όσο πιο νωρίς το κατανοήσουμε, τόσο πιο γρήγορα θα χρειαστεί να οργανωθούν πολιτικές προσαρμογής: σχέδια προστασίας για τις ευάλωτες ομάδες, καλύτερη ενημέρωση των πολιτών, μέτρα για τους εργαζόμενους σε εξωτερικούς χώρους, διαχείριση νερού, στήριξη της γεωργίας και ενίσχυση της πολιτικής προστασίας.

Με τα σημερινά δεδομένα, το πιθανότερο σενάριο είναι ότι το καλοκαίρι του 2026 στην Ελλάδα θα είναι θερμότερο από τα κλιματικά φυσιολογικά επίπεδα. Το αν θα εξελιχθεί και σε καλοκαίρι ακραίων καυσώνων σε πανελλαδική κλίμακα θα φανεί τις επόμενες εβδομάδες, καθώς θα ανανεώνονται τα εποχικά μοντέλα και θα αποτυπώνεται καλύτερα η πορεία της θερμοκρασίας σε Μεσόγειο, έδαφος και ατμόσφαιρα. Όμως το μήνυμα των επιστημόνων είναι ήδη καθαρό: η ζέστη δεν είναι απλώς ένα καλοκαιρινό παράπονο. Είναι ένας αυξανόμενος κίνδυνος για την υγεία, την παραγωγή τροφίμων και την οικονομία.

Πικροδάφνη: το φυτό που βαφτίστηκε ξαφνικά «κίνδυνος» και ίσως έκανε τα παιδιά να το προσέξουν περισσότερο

 του Ινστιτούτου Ενημέρωσης και Επικοινωνίας της Υγείας - ΙΕΚΕΤΥ, για το medlabnews.gr iatrikanea

Η ιστορία με την πικροδάφνη δείχνει για ακόμη μία φορά πώς ένας υπαρκτός κίνδυνος μπορεί, όταν περάσει χωρίς μέτρο στη δημόσια σφαίρα, να μετατραπεί σε διοικητικό πανικό. Η αφορμή στην Ελλάδα ήταν η μεγάλη αναστάτωση που προκλήθηκε μετά τις προειδοποιήσεις για την τοξικότητα του φυτού και την αποστολή σχετικής εγκυκλίου στα σχολεία. Πράγματι, ο ΕΟΔΥ δημοσίευσε στις 15 Απριλίου 2026 επίσημη ενημέρωση, επισημαίνοντας ότι η πικροδάφνη είναι τοξική, ότι όλα τα μέρη του φυτού περιέχουν καρδιακές γλυκοσίδες όπως η ολεανδρίνη και ότι η έκθεση μπορεί να γίνει με κατάποση, επαφή με τον χυμό ή ακόμη και με εισπνοή καπνού από καύση κλαδιών.

Το πρόβλημα είναι ότι στη δημόσια συζήτηση συχνά χάθηκε η αναλογία. Γιατί άλλο πράγμα είναι να λες «το φυτό είναι δυνητικά επικίνδυνο και χρειάζεται προσοχή», και άλλο να δημιουργείται η εντύπωση ότι κάθε πικροδάφνη σε πεζοδρόμιο, πλατεία ή σχολική αυλή αποτελεί σχεδόν άμεση απειλή. Ο ίδιος ο δημόσιος διάλογος που ακολούθησε στην Ελλάδα κατέγραψε κάτι κρίσιμο: με βάση στοιχεία του Κέντρου Δηλητηριάσεων που αναπαρήχθησαν ευρέως μετά τις διευκρινίσεις του ΕΟΔΥ, από το 2020 καταγράφονται περίπου 15-20 παιδιατρικά περιστατικά ετησίως, χωρίς σοβαρά συμπτώματα, χωρίς ανάγκη αντιδότου και χωρίς νοσηλεία. Αυτό δεν σημαίνει ότι η πικροδάφνη είναι αθώα. Σημαίνει όμως ότι η πραγματική επιδημιολογική εικόνα δεν φαίνεται να δικαιολογεί από μόνη της μια κοινωνική υστερία ή μια αδιακρίτως μαζική εκρίζωση.

Η διεθνής βιβλιογραφία είναι πιο ψύχραιμη και γι’ αυτό πιο χρήσιμη. Η πικροδάφνη είναι πράγματι από τα πιο γνωστά τοξικά καλλωπιστικά φυτά. Οι ουσίες της δρουν όπως οι καρδιακές γλυκοσίδες, αναστέλλοντας την αντλία Na+/K+-ATPase, και γι’ αυτό μπορούν να προκαλέσουν γαστρεντερικά συμπτώματα, βραδυκαρδία, διαταραχές αγωγιμότητας, αρρυθμίες, υπερκαλιαιμία και σε βαριές περιπτώσεις θάνατο. Τα διεθνή τοξικολογικά δεδομένα και τα ιατρικά εγχειρίδια συμφωνούν ότι ο κίνδυνος είναι πραγματικός, αλλά επίσης ότι η βαρύτητα εξαρτάται από τη δόση, τον τρόπο έκθεσης και το αν πρόκειται για απλή επαφή ή για κατάποση σημαντικής ποσότητας.

Αυτό είναι το σημείο όπου συχνά γίνονται τα μεγαλύτερα λάθη από φορείς που κανονικά θα έπρεπε να τα προλαμβάνουν: αντί για εκτίμηση κινδύνου, έχουμε γενικές απαγορευτικές αντιδράσεις. Η λογική της Δημόσιας Υγείας δεν είναι «βλέπουμε έναν κίνδυνο, άρα ξεριζώνουμε το αντικείμενο». Είναι να αξιολογούμε πιθανότητα, συχνότητα, σοβαρότητα και περιβάλλον έκθεσης. Σε έναν χώρο με πολύ μικρά παιδιά ή με άτομα που δεν μπορούν να κατανοήσουν τον κίνδυνο, η απομάκρυνση ενός τοξικού φυτού μπορεί να είναι εύλογη. Σε επίπεδο όμως γενικευμένου τρόμου για κάθε πικροδάφνη της χώρας, η ισορροπία χάνεται. Και τότε συμβαίνει κάτι παράδοξο: η ενημέρωση παύει να προστατεύει και αρχίζει να διεγείρει την περιέργεια. Στα παιδιά, ειδικά, η δημόσια δραματοποίηση ενός αντικειμένου συχνά δεν μειώνει μόνο την έλξη του, αλλά μερικές φορές την αυξάνει.

Υπάρχει και μία ακόμη ειρωνεία. Η πικροδάφνη δεν είναι απλώς «ένα δηλητήριο». Στη βοτανική και στη φαρμακογνωσία είναι φυτό με πολύπλοκο βιοχημικό προφίλ. Περιέχει βιοδραστικές ενώσεις που εδώ και χρόνια μελετώνται για πιθανές αντικαρκινικές, αντιφλεγμονώδεις, αντιμικροβιακές, αντιοξειδωτικές και νευροπροστατευτικές ιδιότητες. Η ολεανδρίνη, ειδικότερα, έχει αποτελέσει αντικείμενο εκτεταμένης εργαστηριακής έρευνας. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η πικροδάφνη είναι ασφαλές «βότανο» για χρήση στο σπίτι. Το ακριβώς αντίθετο: το φαρμακολογικό ενδιαφέρον της συνυπάρχει με πολύ στενό τοξικολογικό περιθώριο, γι’ αυτό και οι διεθνείς αρχές έχουν προειδοποιήσει κατά της αυθαίρετης χρήσης σκευασμάτων με ολεανδρίνη ή oleander ως “θεραπεία” ή συμπλήρωμα.

Με άλλα λόγια, η πικροδάφνη ανήκει σε εκείνη την κατηγορία φυτών που θυμίζουν ότι η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στο φάρμακο και στο δηλητήριο είναι συχνά η δόση, το εκχύλισμα, η καθαρότητα και το πλαίσιο χρήσης. Αυτό δεν είναι κάτι παράξενο στην ιστορία της ιατρικής. Αρκετές ουσίες που σήμερα θεωρούνται φάρμακα προήλθαν από φυτά με σοβαρή τοξικότητα. Η επιστήμη, όμως, δεν παίρνει ένα κλαδί από τον κήπο και το βαφτίζει θεραπεία. Απομονώνει μόρια, μετρά συγκεντρώσεις, δοκιμάζει ασφάλεια, ελέγχει αλληλεπιδράσεις και σταθμίζει κίνδυνο έναντι οφέλους. Εκεί ακριβώς είναι η διαφορά ανάμεσα στη φαρμακολογία και στον πανικό.

Ακόμη και στο θέμα των ζώων, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη από τα συνθήματα. Η διεθνής κτηνιατρική βιβλιογραφία αναφέρει ότι η πικροδάφνη είναι γενικά μη εύγευστη ή πικρή για πολλά ζώα, αλλά δηλητηριάσεις συμβαίνουν όταν τα κλαδέματα αναμειχθούν με ζωοτροφή ή όταν υπάρχει εύκολη πρόσβαση σε κομμένα φύλλα και κλαδιά. Άρα δεν ισχύει απόλυτα ότι «τα ζώα πάντα ξέρουν και δεν πλησιάζουν», αλλά ισχύει ότι στη φυσική της μορφή συχνά δεν είναι ελκυστική και ότι τα περισσότερα σοβαρά περιστατικά στα ζώα συνδέονται με ανθρώπινο χειρισμό, κυρίως με κλαδέματα και απορρίψεις φυτικού υλικού.

Το ουσιαστικό συμπέρασμα είναι ότι η πικροδάφνη ούτε αθωώνεται ούτε δαιμονοποιείται. Είναι ένα τοξικό φυτό, ναι. Είναι όμως και ένα φυτό με φαρμακολογικό ενδιαφέρον, ιστορία στη βοτανική και σαφώς πιο σύνθετη εικόνα αωπό αυτή που χωρά σε μια πανικόβλητη εγκύκλιο ή σε έναν τίτλο τρόμου. Η σωστή προσέγγιση δεν είναι να ξεριζώνουμε ό,τι φοβόμαστε, αλλά να στοχεύουμε εκεί όπου υπάρχει πραγματικός κίνδυνος: χώρους υψηλής ευαλωτότητας, σωστή σήμανση, εκπαίδευση προσωπικού, ενημέρωση γονέων, ασφαλή διαχείριση κλαδεμάτων και ψύχραιμη πληροφόρηση. Γιατί όταν η πολιτεία μιλά με υπερβολή, δεν εκπαιδεύει. Απλώς μετατρέπει ένα φυτό σε μύθο — και κάθε μύθος γίνεται πιο ελκυστικός από την αλήθεια.

Πηγές: 

ΕΟΔΥ ανακοίνωση 15/04/2026 για την πικροδάφνη. 

Διεθνείς τοξικολογικές ανασκοπήσεις και ιατρικές πηγές για το Nerium oleander και τις καρδιακές γλυκοσίδες. 

Στοιχεία δημόσιου διαλόγου στην Ελλάδα για τις διευκρινίσεις περί συχνότητας περιστατικών.

Παγκόσμια Ημέρα Υγείας 2026: «Μαζί για την Υγεία – Με την επιστήμη» το μήνυμα του ΠΟΥ

ω

 επιμέλεια ΙΕΚΕΤΥ για το medlabnews.gr iatrikanea

Η Παγκόσμια Ημέρα Υγείας δεν είναι απλώς μια συμβολική επέτειος. Είναι η ημέρα που υπενθυμίζει ότι στις 7 Απριλίου 1948 ιδρύθηκε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, ο εξειδικευμένος οργανισμός του ΟΗΕ για τη δημόσια υγεία. Από τότε, κάθε χρόνο, η ημέρα αυτή χρησιμοποιείται για να αναδειχθεί ένα θέμα που αφορά ολόκληρο τον πλανήτη και να σταλεί ένα σαφές μήνυμα προς κυβερνήσεις, επαγγελματίες υγείας και πολίτες.

Για το 2026, το επίσημο θέμα που ανακοίνωσε ο ΠΟΥ είναι: “Together for health. Stand with science.” Το μήνυμα αυτό δεν επιλέχθηκε τυχαία. Ο οργανισμός επισημαίνει ότι η υγεία των ανθρώπων, των ζώων, των φυτών και του περιβάλλοντος είναι αλληλένδετη και ότι οι σημερινές απειλές, από τις λοιμώξεις και τη μικροβιακή αντοχή έως την κλιματική πίεση και τις περιβαλλοντικές κρίσεις, απαιτούν λύσεις βασισμένες στην επιστήμη και στη διεθνή συνεργασία.

Ο ΠΟΥ ξεκαθαρίζει ότι η καμπάνια του 2026 δεν περιορίζεται σε μία μόνο ημέρα, αλλά αποτελεί εκστρατεία ετήσιας διάρκειας. Στόχος είναι να αναδειχθεί η δύναμη της επιστημονικής γνώσης, αλλά και η ανάγκη αυτή η γνώση να μετατρέπεται σε πραγματικές πολιτικές δημόσιας υγείας, σε πρόληψη, σε ετοιμότητα και σε πρακτικά μέτρα προστασίας των κοινωνιών. Με απλά λόγια, δεν αρκεί να υπάρχει γνώση· πρέπει να φτάνει στους ανθρώπους και να εφαρμόζεται.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται το 2026 στην προσέγγιση One Health, δηλαδή στην αντίληψη ότι η ανθρώπινη υγεία δεν μπορεί να αποσπαστεί από την υγεία των ζώων, των οικοσυστημάτων και του περιβάλλοντος. Ο ΠΟΥ συνδέει την Παγκόσμια Ημέρα Υγείας με μεγάλα διεθνή γεγονότα, όπως το International One Health Summit στη Λυών και το πρώτο Global Forum of WHO Collaborating Centres, όπου συμμετέχουν εκατοντάδες επιστημονικοί φορείς από δεκάδες χώρες. Αυτό δείχνει ότι η επιστήμη, όταν συνδυάζεται με πολιτική βούληση και πολυμερή συνεργασία, μπορεί να γίνει πρακτικό εργαλείο προστασίας της ζωής.

Το μήνυμα της φετινής ημέρας είναι επίκαιρο όσο ποτέ. Σε μια εποχή όπου η παραπληροφόρηση, η δυσπιστία απέναντι στην επιστήμη και οι παγκόσμιες υγειονομικές απειλές συνυπάρχουν, ο ΠΟΥ καλεί τη διεθνή κοινότητα να επαναβεβαιώσει κάτι θεμελιώδες: ότι η καλύτερη άμυνα για τη δημόσια υγεία είναι η τεκμηριωμένη γνώση, η εμπιστοσύνη στην επιστημονική διαδικασία και η συνεργασία χωρίς σύνορα. Η υγεία δεν είναι ατομική υπόθεση, αλλά συλλογική ευθύνη.

Η Παγκόσμια Ημέρα Υγείας 2026 είναι, τελικά, μια υπενθύμιση ότι η επιστήμη δεν είναι κάτι αφηρημένο ή μακρινό. Είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο στηρίζονται τα εμβόλια, η πρόληψη, η επιδημιολογική επιτήρηση, η ασφάλεια των τροφίμων, η προστασία από νέες πανδημίες και η δημόσια πολιτική που σώζει ζωές. Και αυτό ακριβώς συμπυκνώνει το φετινό μήνυμα: μαζί για την υγεία, με την επιστήμη μπροστά.

Με 3 εκατ. κόκκινα δάνεια και πλειστηριασμούς χωρίς αγοραστές, ποια ανάπτυξη μπορεί να υπάρξει στην Ελλάδα;

Έρευνα ανάλυση του Αλέξανδρου Γιατζίδη, γενικού διευθυντή του ΙΕΚΕΤΥ για το medlabnews.gr

Η ελληνική οικονομία μπορεί να εμφανίζει θετικούς μακροοικονομικούς δείκτες, όμως πίσω από τους αριθμούς παραμένει ένα τεράστιο βάρος: σχεδόν 3 εκατομμύρια μη εξυπηρετούμενα δάνεια, χαμηλή πρόσβαση νοικοκυριών και μικρών επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση, μαζικοί πλειστηριασμοί με ελάχιστη απορρόφηση και ληξιπρόθεσμα χρέη προς την εφορία που συνεχίζουν να διογκώνονται.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι όλο και πιο καθαρή: η ανάπτυξη που ανακοινώνεται σε επίπεδο δεικτών δεν σημαίνει ότι αναπτύσσεται και η πραγματική αγορά. Το ΔΝΤ προειδοποίησε μόλις στις 31 Μαρτίου 2026 ότι σχεδόν 3 εκατομμύρια «κόκκινα» δάνεια, τα οποία αφορούν περίπου 2,4 εκατομμύρια ανθρώπους στην Ελλάδα, εξακολουθούν να επιβαρύνουν το χρηματοπιστωτικό σύστημα και να κρατούν μεγάλο μέρος νοικοκυριών και μικρών επιχειρήσεων εκτός δανεισμού. Το ίδιο μήνυμα επαναλαμβάνει και η επίσημη αποστολή του ΔΝΤ για την Ελλάδα, σημειώνοντας ότι η πιστωτική επέκταση συνεχίζεται κυρίως προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις, ενώ απαιτούνται περαιτέρω μεταρρυθμίσεις ώστε να επιστρέψουν περισσότεροι πολίτες και μικρότερες επιχειρήσεις στην αγορά πίστωσης.

Αυτό είναι το κεντρικό πρόβλημα που συχνά κρύβεται πίσω από τον πανηγυρικό λόγο περί ανάπτυξης. Ναι, ορισμένες μεγάλες επιχειρήσεις καταγράφουν ισχυρές επιδόσεις και οι τράπεζες έχουν βελτιώσει αισθητά τους ισολογισμούς τους. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι ζει και αναπνέει η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα, η οποία αποτελεί τον βασικό κορμό της ελληνικής οικονομίας. Η Τράπεζα της Ελλάδος δείχνει ότι η τραπεζική πίστωση προς τις μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις παραμένει θετική, αλλά για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τις ατομικές ή μη εταιρικές μικρές δραστηριότητες η εικόνα είναι πολύ πιο αδύναμη: τον Φεβρουάριο 2026 η ετήσια μεταβολή της τραπεζικής πίστης προς ατομικές επιχειρήσεις και προσωπικές εταιρείες ήταν -1,8%.

Με απλά λόγια, το χρήμα δεν φτάνει εκεί όπου υπάρχει η μεγαλύτερη κοινωνική και παραγωγική ανάγκη. Το ΔΝΤ μιλά ευθέως για ανάγκη μεγαλύτερης στήριξης της χρηματοδότησης νοικοκυριών και μικρών επιχειρήσεων και για περιορισμό της υπερσυγκέντρωσης πιστώσεων σε μεγαλύτερες εταιρείες. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, από την άλλη, παρουσιάζει μια πιο αισιόδοξη αποτύπωση, σημειώνοντας ότι τα πιστωτικά κριτήρια για τις ΜμΕ έχουν χαλαρώσει περισσότερο από ό,τι για τις μεγάλες επιχειρήσεις. Αυτό σημαίνει ότι η εικόνα είναι μικτή: η θεσμική κατεύθυνση δείχνει βελτίωση, αλλά το βάρος των παλιών οφειλών και η χαμηλή πραγματική πιστωτική διείσδυση συνεχίζουν να μπλοκάρουν την αγορά. Βεβαιότητα για αυτή τη σύνθετη εκτίμηση: περίπου 80%.

Την ίδια ώρα, στο μέτωπο των πλειστηριασμών, η εικόνα μόνο υγιής δεν μπορεί να θεωρηθεί. Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσιογραφική αποτύπωση ευρημάτων έκθεσης του ΙΟΒΕ, μόλις ένα στα επτά ακίνητα που βγαίνουν σε πλειστηριασμό βρίσκει τελικά αγοραστή, με ποσοστά απορρόφησης μόλις 14% έως 19%. Στην ίδια αποτύπωση αναφέρεται ότι περίπου το 90% των ακινήτων αφορά κατοικίες αξίας κάτω των 200.000 ευρώ. 

Αν ισχύει αυτή η εικόνα — και όλα δείχνουν ότι ισχύει — τότε μιλάμε για μια αγορά όπου οι πλειστηριασμοί δεν λειτουργούν ως μηχανισμός εξυγίανσης, αλλά ως μηχανισμός πίεσης και αποδιάρθρωσης. Όταν βγαίνουν μαζικά ακίνητα στην αγορά και η συντριπτική πλειονότητα δεν απορροφάται, δεν έχουμε κανονική αγορά. Έχουμε υπερπροσφορά υπό καθεστώς πίεσης, με περιουσίες κυρίως χαμηλότερης αξίας να περνούν από έναν μηχανισμό που δεν λύνει ούτε το στεγαστικό ούτε το πιστωτικό πρόβλημα της οικονομίας.

Παράλληλα, τα ληξιπρόθεσμα προς την εφορία συνεχίζουν να διογκώνονται.  Tα στοιχεία του τέλους του 2025 ανεβάζουν τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς τη φορολογική διοίκηση στα 113,86 δισ. ευρώ. Αυτό δείχνει ότι η πίεση όχι μόνο δεν υποχώρησε, αλλά συνέχισε να αυξάνεται.

Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη αντίφαση της εποχής. Από τη μία, η χώρα παρουσιάζει ανάκαμψη, επενδυτική εικόνα, βελτιωμένους τραπεζικούς δείκτες και καλύτερη μακροοικονομική αξιολόγηση. Από την άλλη, ένα τεράστιο κομμάτι της κοινωνίας και της αγοράς κουβαλά ακόμη τα χρέη της προηγούμενης κρίσης, πληρώνει ακριβά την πρόσβαση στο χρήμα ή δεν έχει καθόλου πρόσβαση, ενώ βρίσκεται ανάμεσα σε εφορία, servicers, funds και διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης. Το αποτέλεσμα είναι ότι πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν αναπτύσσονται πραγματικά· απλώς επιβιώνουν. Και αυτή η επιβίωση έχει κοινωνικό κόστος, γιατί πρόκειται για επιχειρήσεις που, παρά την ασφυξία, εξακολουθούν να κρατούν θέσεις εργασίας και να στηρίζουν τοπικές οικονομίες.

Το επιχείρημα ότι «η αγορά καθαρίζει» δεν αρκεί πλέον. Όταν εκατομμύρια μη εξυπηρετούμενα δάνεια παραμένουν ενεργό βαρίδι, όταν οι μικρές επιχειρήσεις μένουν στην πράξη εκτός χρηματοδότησης, όταν τα ληξιπρόθεσμα στην εφορία σπάνε το ένα ρεκόρ μετά το άλλο και όταν οι πλειστηριασμοί ακινήτων δεν οδηγούν ούτε καν σε λειτουργική απορρόφηση, τότε το πρόβλημα δεν είναι ατομικό. Είναι δομικό. Και χωρίς ουσιαστική επανεκκίνηση της μικρομεσαίας οικονομίας, πραγματική και διαχεόμενη ανάπτυξη δεν μπορεί να υπάρξει

Πηγές

• IMF Article IV Greece, 24/3/2026.
• Reuters, 31/3/2026, για τα σχεδόν 3 εκατ. μη εξυπηρετούμενα δάνεια στην Ελλάδα.
• Τράπεζα της Ελλάδος, στοιχεία πιστωτικής επέκτασης Φεβρουαρίου 2026 και Note on the Greek Economy, Μάρτιος 2026.
• Πρόσφατη έκθεση ΙΟΒΕ για πλειστηριασμούς.
• Στοιχεία για ληξιπρόθεσμα χρέη στην εφορία.

Original analysis by MEDLABNEWS.GR: Πρωτότυπη δημοσιογραφική ανάλυση του Αλέξανδρου Γιατζίδη.

Έρχεται πείνα στην Ελλάδα; Ο πόλεμος, η ακρίβεια και η φτώχεια σφίγγουν τον κλοιό

Έρευνα ανάλυση του Αλέξανδρου Γιατζίδη, γενικού διευθυντή του ΙΕΚΕΤΥ για το medlabnews.gr

Η λέξη «πείνα» ακούγεται βαριά. Και σωστά. Δεν περιγράφει απλώς μια δύσκολη οικονομική φάση, αλλά την αγωνία του νοικοκυριού που αρχίζει να κόβει από το φαγητό, να μετρά το ψωμί, να αφήνει στο ράφι το κρέας, το ψάρι, τα φρούτα. Όμως στην Ελλάδα του 2026 αυτή η λέξη παύει να είναι υπερβολή για χιλιάδες οικογένειες που ήδη ζουν στο όριο. Τα πιο πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι το 27,5% του πληθυσμού βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, αυξημένο από 26,9% το 2024, ενώ η σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση ανέβηκε στο 14,9% από 14,0%. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι τα παιδιά πλήττονται περισσότερο, καθώς για τις ηλικίες έως 17 ετών ο αντίστοιχος κίνδυνος έφτασε το 29,6%.

Οι αριθμοί γίνονται πιο σκληροί όταν μεταφράζονται σε καθημερινότητα. Η ίδια η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει ότι μέσα στον φτωχό πληθυσμό το 41,6% δηλώνει οικονομική αδυναμία να έχει διατροφή που να περιλαμβάνει κάθε δεύτερη ημέρα κοτόπουλο, κρέας, ψάρι ή ισοδύναμο χορτοφαγικό γεύμα. Αυτό σημαίνει ότι η επισιτιστική πίεση δεν είναι ένα θεωρητικό σενάριο του μέλλοντος, αλλά μια πραγματικότητα που υπάρχει ήδη μέσα σε ελληνικά σπίτια. Όταν σχεδόν οι μισοί από τους φτωχότερους πολίτες δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν στοιχειωδώς επαρκή διατροφή, τότε η κοινωνία δεν κοιτά απλώς την ακρίβεια· κοιτά την απειλή του άδειου πιάτου.

Και ενώ η ελληνική κοινωνία παραμένει εξαντλημένη από χρόνια ακρίβειας, ήρθε να προστεθεί ένας νέος αστάθμητος παράγοντας: ο πόλεμος με το Ιράν. Το ΔΝΤ προειδοποίησε στις 19 Μαρτίου 2026 ότι μια παρατεταμένη αύξηση των τιμών ενέργειας, εξαιτίας της σύγκρουσης και της διαταραχής στις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου, μπορεί να ανεβάσει κι άλλο τον πληθωρισμό και να μειώσει την παγκόσμια ανάπτυξη. Το Reuters μετέδωσε επίσης ότι η σύγκρουση απειλεί να προκαλέσει νέο σοκ στις τιμές των τροφίμων, επειδή δεν χτυπά μόνο την ενέργεια αλλά και τις μεταφορές και τα λιπάσματα, τα οποία είναι κρίσιμα για την αγροτική παραγωγή.

Η εικόνα επιβαρύνεται ακόμη περισσότερο επειδή το Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται τεράστιο μέρος του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, βρίσκεται στο επίκεντρο της κρίσης. Σύμφωνα με το Reuters, η ενεργειακή αναταραχή έχει ήδη εκτινάξει τις διεθνείς τιμές και έχει οδηγήσει κυβερνήσεις και αγορές σε κατάσταση συναγερμού. Όταν ακριβαίνει η ενέργεια, δεν ακριβαίνει μόνο η βενζίνη. Ακριβαίνουν οι μεταφορές, η ψύξη, η παραγωγή, η εφοδιαστική αλυσίδα, τα λιπάσματα, οι ζωοτροφές και τελικά το ίδιο το φαγητό. Αυτό είναι το μονοπάτι με το οποίο ένας πόλεμος χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά μπορεί να φτάσει στο ελληνικό τραπέζι.

Στην Ελλάδα, μάλιστα, η πίεση στα τρόφιμα δεν περιμένει το αύριο. Η ΕΛΣΤΑΤ έχει ήδη καταγράψει για τον Ιανουάριο του 2026 ετήσια αύξηση 4,5% στην ομάδα «Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά». Αυτό σημαίνει ότι τα βασικά είδη διατροφής συνεχίζουν να κινούνται ανοδικά ακόμη και πριν φανεί σε όλο του το βάθος το διεθνές αποτύπωμα του πολέμου. Με απλά λόγια, η ελληνική οικογένεια μπαίνει σε νέα περίοδο αβεβαιότητας ενώ ήδη πληρώνει ακριβότερα το σουπερμάρκετ.

Γι’ αυτό και το ερώτημα «έρχεται πείνα;» δεν είναι κραυγή πανικού, αλλά προειδοποίηση. Όχι, η Ελλάδα δεν βρίσκεται σήμερα μπροστά σε λιμό. Βρίσκεται όμως μπροστά σε έναν ορατό κίνδυνο βαθύτερης επισιτιστικής ανασφάλειας, ιδίως για όσους ζουν ήδη κάτω από το βάρος της φτώχειας, των χαμηλών εισοδημάτων και της συνεχούς ανατίμησης. Αν ο πόλεμος παραταθεί, αν οι τιμές ενέργειας μείνουν ψηλά, αν τα τρόφιμα ακριβύνουν κι άλλο, τότε η φράση «δεν βγαίνει ο μήνας» θα μετατραπεί για ακόμη περισσότερους σε κάτι πολύ πιο σκληρό: «δεν βγαίνει το τραπέζι».

Και αυτό ίσως είναι το πιο επικίνδυνο σημείο για μια κοινωνία που έχει ήδη αντέξει μνημόνια, πανδημία, ενεργειακή κρίση και διαρκή συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης. Γιατί η φτώχεια δεν έρχεται πάντα με θόρυβο. Μερικές φορές έρχεται αθόρυβα, με ένα καλάθι που μικραίνει, με ένα παιδί που στερείται βασικές τροφές, με έναν ηλικιωμένο που διαλέγει ανάμεσα σε φάρμακα, ρεύμα και φαγητό. Και τότε η «ακρίβεια» παύει να είναι οικονομικός όρος. Γίνεται κοινωνικός εφιάλτης.

Πηγές: ΕΛΣΤΑΤ, στοιχεία συνθηκών διαβίωσης και κινδύνου φτώχειας 2025· ΕΛΣΤΑΤ, Δείκτης Τιμών Καταναλωτή Ιανουαρίου 2026· Reuters και ΔΝΤ για τις επιπτώσεις του πολέμου με το Ιράν σε ενέργεια, λιπάσματα και τιμές τροφίμων.

Διαβάστε επίσης

Ένα παιδί πεινάει. Συμπτώματα υποσιτισμού. Τι πρέπει να κάνει ο εκπαιδευτικός;

Πρώτη δημοσίευση: Medlab News — 22 Μαρτίου 2026. Επιτρέπεται αναδημοσίευση μόνο με ενεργό σύνδεσμο προς το πρωτότυπο άρθρο: https://medlabgr.blogspot.com/2026/03/erchetai-peina-stin-ellada.html

Όταν η απελπισία γίνεται σύγκρουση: ο 80χρονος της Θέρμης και η σιωπηλή κοινωνική τραγωδία των πλειστηριασμών

Έρευνα ανάλυση του Αλέξανδρου Γιατζίδη, γενικού διευθυντή του ΙΕΚΕΤΥ για το medlabnews.gr

Τα ξημερώματα της Δευτέρας, στην πλατεία Παραμάνας στη Θέρμη Θεσσαλονίκης, ένας 80χρονος άνδρας έκανε όπισθεν με το αυτοκίνητό του και έπεσε πάνω στην τζαμαρία υποκαταστήματος τράπεζας. Οι υλικές ζημιές αποκαταστάσιμες· το σοκ, όχι. Όταν συνελήφθη, φέρεται να είπε στους αστυνομικούς ότι το έκανε επίτηδες, επειδή του είχαν κατασχέσει το σπίτι.

Η αόρατη πίεση πίσω από τα «μεμονωμένα περιστατικά»

Η υπόθεση του 80χρονου δεν είναι απλώς ένα αστυνομικό δελτίο. Είναι το στιγμιότυπο μιας μεγαλύτερης πραγματικότητας. Χιλιάδες άνθρωποι στη χώρα έχουν ήδη χάσει κατοικίες τους τα τελευταία χρόνια, ενώ πολλοί περισσότεροι ζουν σε κατάσταση παρατεταμένης αναμονής και αβεβαιότητας.

Πρόκειται σε μεγάλο βαθμό για ανθρώπους που κάποτε εργάστηκαν, επένδυσαν, δημιούργησαν επιχειρήσεις, στήριξαν οικογένειες και πλήρωσαν φόρους. Η μακρά κρίση που ξεκίνησε το 2010, η ύφεση που ακολούθησε και οι καθυστερήσεις πληρωμών —συχνά και από το ίδιο το Δημόσιο— οδήγησαν πολλούς σε αλυσιδωτή οικονομική κατάρρευση. Για ορισμένους, το τέλος δεν ήταν απλώς οικονομικό αλλά υπαρξιακό.

Ένα σύστημα που λειτουργεί — για ποιους;

Στο επίκεντρο βρίσκεται ένας μηχανισμός που εκτείνεται πολύ πέρα από τις τράπεζες: εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, δικηγόροι, δικαστικοί επιμελητές, συμβολαιογράφοι, τεχνικοί εκτιμητές, γραφεία είσπραξης. Όλοι κινούνται εντός ενός νόμιμου πλαισίου. Όμως για τον πολίτη που βιώνει τη διαδικασία, το αποτέλεσμα μοιάζει με συντονισμένη πίεση χωρίς διέξοδο.

Η γλώσσα της διαδικασίας είναι ψυχρή: «εκτέλεση», «κατακύρωση», «πρόγραμμα πλειστηριασμού». Η εμπειρία όμως είναι ανθρώπινη: απώλεια, φόβος, θυμός, ντροπή.

Η κοινωνική αντίφαση

Η μεγαλύτερη πρόκληση για πολλούς δεν είναι μόνο η απώλεια της περιουσίας αλλά η αίσθηση αδικίας. Οι τράπεζες που διασώθηκαν με δημόσιους πόρους κατά την κρίση, έχουν πλέον επανέλθει σε κερδοφορία και διανέμουν σημαντικά μερίσματα στους μετόχους τους. Το γεγονός αυτό, αν και οικονομικά εξηγήσιμο, βιώνεται από αρκετούς ως ηθική αντίφαση.

Στον αντίποδα βρίσκονται πολίτες που εξακολουθούν να παλεύουν με δάνεια που μεγάλωσαν με τόκους και προσαυξήσεις σε μια περίοδο που τα εισοδήματα συρρικνώθηκαν δραματικά.

Όταν η απελπισία ξεπερνά τα όρια

Το περιστατικό της Θέρμης δεν είναι μεμονωμένο ως προς τη συναισθηματική του φόρτιση. Η διεθνής βιβλιογραφία καταγράφει ότι η απώλεια κατοικίας συγκαταλέγεται στους ισχυρότερους ψυχοκοινωνικούς στρεσογόνους παράγοντες, με συσχέτιση με κατάθλιψη, αγχώδεις διαταραχές και αυξημένο κίνδυνο αυτοκαταστροφικών συμπεριφορών.

Όταν η απελπισία μετατρέπεται σε πράξη, η κοινωνία βλέπει μόνο το αποτέλεσμα — όχι τη διαδρομή.

Το ερώτημα που μένει

Η υπόθεση του 80χρονου δεν είναι απλώς μια σύγκρουση με μια τζαμαρία. Είναι μια σύγκρουση με μια πραγματικότητα που πολλοί βιώνουν σιωπηλά.

Το ερώτημα που τίθεται δεν είναι μόνο νομικό ή οικονομικό. Είναι βαθιά κοινωνικό: πόσο αντέχει μια κοινωνία όταν μεγάλα τμήματά της αισθάνονται ότι δεν έχουν πια τίποτα να χάσουν;

Πηγές – τεκμηρίωση

Τράπεζα της Ελλάδος, Εκθέσεις Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (τελευταίες εκδόσεις).

ΕΛΣΤΑΤ, στοιχεία για εισόδημα και φτώχεια (EU-SILC).

WHO Europe, τεκμηρίωση για κοινωνικούς προσδιοριστές ψυχικής υγείας και επιπτώσεις οικονομικών κρίσεων.

Eurostat, δεδομένα για στεγαστική επιβάρυνση και υπερχρέωση νοικοκυριών.

Λεφτά υπάρχουν. Απλώς δεν είναι για όλους. Αυξημένες καταθέσεις, αυξημένα δάνεια και γεμάτες ταβέρνες: αντίφαση ή κοινωνικός διαχωρισμός;

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, Γενικού Διευθυντή ΙΕΚΕΤΥ για το medlabnews.gr iatrikanea

Η Ελλάδα της ακρίβειας, των γεμάτων ταβερνών και της οικονομίας δύο ταχυτήτων

Κάτι δεν κολλάει.

Από τη μία, έρευνες και στοιχεία της Τράπεζα της Ελλάδος μιλούν για αύξηση καταθέσεων και επιστροφή του δανεισμού. Από την άλλη, οι πολίτες δηλώνουν μαζικά ότι τα χρήματα τελειώνουν πριν τα μισά του μήνα, ενώ η ακρίβεια σε τρόφιμα, ενέργεια και στέγη έχει γίνει κανονικότητα. Και όμως, Κυριακή μεσημέρι, οι ταβέρνες είναι γεμάτες.

Άρα τι συμβαίνει; Ζούμε σε μια χώρα που ευημερεί ή σε μια χώρα που απλώς φαίνεται να ευημερεί;

Η απάντηση δεν είναι «μαύρο ή άσπρο». Είναι κοινωνικός διαχωρισμός.

Οι «λίγοι που τα βρίσκουν» υπάρχουν. Δεν είναι μύθος. Αλλά δεν είναι και ο μέσος πολίτης. Πρόκειται για συγκεκριμένα στρώματα: όσους δραστηριοποιούνται σε κλάδους που άντεξαν ή κέρδισαν από τις κρίσεις (τουρισμός, real estate, ενέργεια), όσους είχαν περιουσία ή αποταμιεύσεις από πριν, όσους μπορούν να μετακυλίουν το κόστος στους άλλους. Αυτοί δεν νικήθηκαν από την ακρίβεια – την πέρασαν παρακάτω.

Οι υπόλοιποι; Μισθωτοί, χαμηλοσυνταξιούχοι, νέοι χωρίς περιουσία, οικογένειες με ενοίκιο. Εκείνοι δεν έχουν «μαξιλάρι». Έχουν λογαριασμούς.

Και το μαύρο χρήμα; Ναι, υπάρχει. Αλλά δεν εξηγεί τα πάντα.

Παρά τα POS, το myDATA και τη διασύνδεση ταμειακών με την ΑΑΔΕ, η σκιώδης οικονομία δεν εξαφανίστηκε. Μειώθηκε, έγινε πιο «έξυπνη», πιο επιλεκτική. Δεν κινεί όμως την οικονομία συνολικά. Δεν γεμίζει όλες τις ταβέρνες. Δεν εξηγεί γιατί αυξάνονται οι καταθέσεις.

Το πραγματικό καύσιμο είναι άλλο: η ανισοκατανομή.

Η ακρίβεια δεν χτυπά όλους το ίδιο

Για τα χαμηλά εισοδήματα, τρόφιμα, ρεύμα και καύσιμα είναι το μισό του μηνιαίου προϋπολογισμού. Για τα υψηλότερα, είναι μικρό κλάσμα. Ο ίδιος πληθωρισμός, δύο εντελώς διαφορετικές ζωές. Έτσι δημιουργείται η ψευδαίσθηση ότι «ο κόσμος έχει λεφτά», επειδή αυτοί που δεν έχουν απλώς δεν φαίνονται. Δεν είναι στην ταβέρνα. Είναι στο σπίτι.

Η Ελλάδα των στατιστικών και η Ελλάδα της καθημερινότητας

Οι αριθμοί δεν λένε ψέματα. Αλλά λένε μισές αλήθειες όταν διαβάζονται χωρίς κοινωνικό φακό. Οι καταθέσεις αυξάνονται, αλλά συγκεντρώνονται. Η κατανάλωση φαίνεται ανθεκτική, αλλά γίνεται πιο σπάνια και πιο ακριβή. Ο δανεισμός ανεβαίνει, όχι γιατί ευημερούμε, αλλά γιατί προσπαθούμε να κρατηθούμε.

Η «διπλή» οικονομική πραγματικότητα στην Ελλάδα Η χώρα, ως οικονομικό σύστημα, σταθεροποιείται και αναπτύσσεται επιλεκτικά. Οι πολίτες, ως κοινωνικό σύνολο, δεν ευημερούν. Δεν πρόκειται για ψέμα, αλλά για σύγκρουση πραγματικοτήτων: άλλη μετρά η μακροοικονομία, άλλη ζει η καθημερινότητα.

Το γράφημα των «δύο Ελλάδων» το αποτυπώνει καθαρά: ανοδικές καταθέσεις στην κορυφή, πτωτική κατανάλωση στη βάση και μια ακρίβεια που ανοίγει συνεχώς την απόσταση ανάμεσά τους. Και όσο αυτή η απόσταση μεγαλώνει, τόσο πιο επικίνδυνη γίνεται — όχι μόνο οικονομικά, αλλά και κοινωνικά.

Το συμπέρασμα είναι ενοχλητικό αλλά καθαρό

Η χώρα δεν είναι σε καθολική ευημερία. Είναι σε οικονομία δύο ταχυτήτων.

Μια μειοψηφία κινείται μπροστά και φαίνεται παντού.

Η πλειοψηφία πιέζεται, χάνεται από το κάδρο και ακούγεται μόνο στις δημοσκοπήσεις – όταν ρωτάς αν «βγαίνει ο μήνας».

Και κάπου εκεί γεννιέται το μεγαλύτερο ψέμα: όχι ότι «λεφτά υπάρχουν», αλλά ότι αν δεν τα βλέπεις, φταις εσύ.

Αυτό δεν είναι ανάπτυξη. Είναι ανάπτυξη χωρίς διάχυση. Και αυτή, αργά ή γρήγορα, δεν γεμίζει ούτε τα ταμεία ούτε τις ταβέρνες.

Γιατί ζει ένας όταν όλοι οι άλλοι πεθαίνουν; Η “ζώνη επιβίωσης”, το θαύμα και το Σύνδρομο του Επιζώντα. Η συγκλονιστική περίπτωση του Νίκου Σκουριά

 του Αλέξανδρου Γιατζίδη, Γενικού Διευθυντή ΙΕΚΕΤΥ για το medlabnews.gr iatrikanea

Υπάρχουν συγκλονιστικές ιστορίες ανθρώπων που έμειναν οι μοναδικοί επιζώντες από πολύνεκρες τραγωδίες, φαινόμενο που συχνά χαρακτηρίζεται ως «θαύμα» αλλά συνοδεύεται από το βαρύ «σύνδρομο του επιζώντα»

Μερικές από τις πιο γνωστές περιπτώσεις:

Juliane Koepcke (1971): Η 17χρονη τότε Juliane ήταν η μόνη επιζήσασα από τις 92 άτομα της πτήσης LANSA Flight 508. Έπεσε από ύψος 3 χιλιομέτρων δεμένη στο κάθισμά της μέσα στη ζούγκλα του Αμαζονίου και περπάτησε για 10 ημέρες μέχρι να βρει βοήθεια.

Vesna Vulović (1972): Η αεροσυνοδός που κατέχει το Ρεκόρ Γκίνες για την επιβίωση από πτώση χωρίς αλεξίπτωτο (από τα 33.000 πόδια), μετά από έκρηξη βόμβας σε αεροπλάνο της JAT. Bahia Bakari (2009): Σε ηλικία 12 ετών, ήταν η μόνη που σώθηκε από τη συντριβή αεροσκάφους της Yemenia Airlines στον Ινδικό Ωκεανό, όπου έχασαν τη ζωή τους 152 άτομα. Κρατήθηκε από ένα κομμάτι των συντριμμιών για 13 ώρες στη θάλασσα.

Cecelia Cichan (1987): Ήταν μόλις 4 ετών όταν το αεροπλάνο της Northwest Airlines συνετρίβη στο Ντιτρόιτ. Ήταν η μόνη επιζήσασα ανάμεσα σε 154 επιβαίνοντες, χάνοντας όλη της την οικογένεια στο δυστύχημα. Viswash Kumar Ramesh (2025): Μια πρόσφατη περίπτωση όπου ο 40χρονος Βρετανός ήταν ο μοναδικός επιζών από τη συντριβή αεροσκάφους της Air India με 241 νεκρούς.

Η συγκλονιστική περίπτωση του Νίκου Σκουριά

Η συγκλονιστική περίπτωση του Νίκου Σκουριά, ο οποίος ήταν ο μοναδικός επιζών (μαζί με άλλα 8 άτομα) από τη συντριβή της πτήσης Air Inter Flight 148 στη Γαλλία το 1992. «Ξαφνικά αισθάνθηκα ένα πρώτο ισχυρό τράνταγμα, ακολούθησαν μια σειρά τρανταγμάτων, εκκωφαντικών ήχων, σπινθήρων. Αυτό για κάποια δευτερόλεπτα. Μετά, νεκρική σιγή. Καθόμουν στην τελευταία σειρά, στη θέση 32Β. Το αεροπλάνο είχε προσκρούσει σε βουνό»

Τα βασικά στοιχεία της ιστορίας είναι:

Το δυστύχημα: Στις 20 Ιανουαρίου 1992, ένα Airbus A320 της γαλλικής εταιρείας Air Inter προσέκρουσε στο όρος Mont Sainte-Odile στις Αλσατικές Άλπεις, κοντά στο Στρασβούργο.

Οι απώλειες: Από τους 96 επιβαίνοντες, οι 87 έχασαν τη ζωή τους.

Ο επιζών: Ο Νίκος Σκουριάς, στέλεχος τότε της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, βρέθηκε ζωντανός μέσα στα συντρίμμια και στα χιόνια, αρκετές ώρες μετά την πτώση. Όπως έχει περιγράψει ο ίδιος σε συνεντεύξεις του, η σωτηρία του θεωρήθηκε θαύμα, καθώς το αεροπλάνο κόπηκε σε κομμάτια και επικρατούσαν πολικές θερμοκρασίες.

Η καθυστέρηση της διάσωσης: Ένα από τα πιο τραγικά στοιχεία της υπόθεσης ήταν ότι τα σωστικά συνεργεία έκαναν πάνω από 4 ώρες να εντοπίσουν το σημείο της συντριβής, με αποτέλεσμα κάποιοι τραυματίες να υποκύψουν στο ψύχος πριν φτάσει βοήθεια.

Ο κ. Σκουριάς συνέχισε τη ζωή του και την καριέρα του, αποτελώντας μια από τις πιο σπάνιες περιπτώσεις ανθρώπων που «επέστρεψαν» από μια τέτοια ολοκληρωτική καταστροφή.

Η δημόσια συζήτηση σχεδόν πάντα καταλήγει στη λέξη «θαύμα». Όμως η επιστήμη – χωρίς να ακυρώνει το ανθρώπινο βίωμα – δίνει πιο ψύχραιμες, αλλά όχι λιγότερο εντυπωσιακές απαντήσεις.

Στις περιπτώσεις των μοναδικών επιζώντων, η εξήγηση κινείται ανάμεσα στην ψυχρή φυσική και την ανθρώπινη ανάγκη για απόδοση νοήματος στο τυχαίο.

1. Η Επιστημονική/Φυσική Εξήγηση

Δεν υπάρχει μία ενιαία φόρμουλα, αλλά συνδυασμός παραγόντων:

Η Θέση στο Αεροσκάφος: Στατιστικά, οι θέσεις στο πίσω μέρος (πίσω από το φτερό) έχουν ελαφρώς μεγαλύτερα ποσοστά επιβίωσης. Στην περίπτωση του Νίκου Σκουριά, το τμήμα της ατράκτου όπου καθόταν δεν συνετρίβη ολοσχερώς.

Απορρόφηση Ενέργειας: Αντικείμενα όπως καθίσματα, αποσκευές ή ακόμα και η πυκνή βλάστηση (όπως στην Juliane Koepcke) λειτουργούν ως «ζώνες παραμόρφωσης», απορροφώντας την ορμή της πρόσκρουσης.

Η Κατάσταση του Σώματος: Σε ακραίες πτώσεις, το σώμα μπορεί να πέσει σε μια κατάσταση «σοκ» που χαλαρώνει τους μυς, μειώνοντας τα κατάγματα, ή η χαμηλή θερμοκρασία μπορεί να επιβραδύνει τον μεταβολισμό (υποθερμία), διατηρώντας τα ζωτικά όργανα.

2. Η Ψυχολογική Διάσταση

Ο επιζών έρχεται αντιμέτωπος με το Survivor Guilt (Ενοχή του Επιζώντα). Το ερώτημα «Γιατί εγώ;» είναι βασανιστικό. Ψυχολογικά, η επιβίωση συχνά αποδίδεται σε μια «αποστολή» που πρέπει να ολοκληρώσει το άτομο, λειτουργώντας ως μηχανισμός επούλωσης του τραύματος.

3. Η Μεταφυσική Ερμηνεία

Εδώ οι εξηγήσεις ξεφεύγουν από τους νόμους της ύλης:

Πεπρωμένο/Θείο Σχέδιο: Πολλές θρησκείες ερμηνεύουν την επιβίωση ως Θεία Παρέμβαση. Ο ίδιος ο Σκουριάς έχει περιγράψει την εμπειρία του ως κάτι που ξεπερνά τη λογική, αλλάζοντας ολοκληρωτικά την κοσμοθεωρία του.

Συγχρονικότητα: Η θεωρία ότι τίποτα δεν είναι τυχαίο και ότι οι συμπτώσεις (π.χ. μια αλλαγή θέσης την τελευταία στιγμή) είναι σημάδια μιας βαθύτερης τάξης πραγμάτων.

Η Θεωρία των Πιθανοτήτων: Για τους σκεπτικιστές, η μεταφυσική είναι απλώς η δική μας ερμηνεία στο νόμο των μεγάλων αριθμών. Σε εκατομμύρια πτήσεις, στατιστικά κάποια στιγμή κάποιος θα επιζήσει από μια αδύνατη κατάσταση.

«Ένιωθα ότι με τράβηξε η μάνα μου…»

Μαρτυρίες σαν αυτή – συχνές σε επιζώντες, ιδίως όταν έχει προηγηθεί απώλεια αγαπημένου προσώπου – δεν αποτελούν απόδειξη υπερφυσικής παρέμβασης. Στο πλαίσιο οξέος τραύματος και πένθους, ο εγκέφαλος μπορεί να παράγει εξαιρετικά ζωντανές εμπειρίες παρουσίας ή «σωτήριας βοήθειας».

Το βίωμα είναι αληθινό για αυτόν που το ζει. Η αιτιότητα, όμως, εξηγείται από τη βιολογία και την ψυχολογία του τραύματος.

Το Σύνδρομο του Επιζώντα (Survivor Guilt) είναι ένα βαρύ ψυχικό φορτίο όπου το άτομο νιώθει βαθιά ενοχή επειδή εκείνο ζει, ενώ άλλοι –συχνά πιο «άξιοι» στα μάτια του– χάθηκαν.

Πώς το διαχειρίστηκαν οι πρωταγωνιστές:

Η «Αποστολή» Ζωής: Πολλοί, όπως ο Νίκος Σκουριάς, μετατρέπουν το τραύμα σε προσφορά. Ο ίδιος δήλωσε πως μετά το ατύχημα άλλαξε η ιεράρχηση των αξιών του, δίνοντας έμφαση στην ουσία της ζωής και όχι στην καριέρα.

Η Σιωπή και η Απόσυρση: Η Cecelia Cichan (η 4χρονη επιζήσασα του 1987) απέφευγε τη δημοσιότητα για δεκαετίες. Μίλησε πρώτη φορά στο ντοκιμαντέρ "Sole Survivor", εξηγώντας ότι ένιωθε πως ο κόσμος την κοιτούσε σαν «θαύμα», κάτι που την πίεζε να είναι τέλεια.

Η Επιστημονική Εκτόνωση: Η Juliane Koepcke έγινε βιολόγος και επέστρεψε στον Αμαζόνιο για να μελετήσει το περιβάλλον που παραλίγο να την σκοτώσει. Η αυτοβιογραφία της ήταν ο δικός της τρόπος να «κλείσει» τον κύκλο του τρόμου.

Γιατί συμβαίνει αυτό το παράδοξο;

Σύμφωνα με το Psychology Today, ο εγκέφαλος προσπαθεί να επιβάλει λογική στο χάος. Αν νιώθεις ένοχος, σημαίνει ότι πιστεύεις πως είχες κάποιον έλεγχο – κάτι που είναι πιο καθησυχαστικό από το να αποδεχτείς ότι η ζωή και ο θάνατος είναι συχνά θέμα τυχαίας δευτερολέπτων. Τα στάδια της «επόμενης μέρας»:

• Άρνηση: «Δεν μπορεί να συνέβη μόνο σε μένα».
• Κατάθλιψη: Το βάρος των οικογενειών που θρηνούν.
• Ενσωμάτωση: Η αποδοχή ότι η επιβίωση δεν είναι «κλοπή» από τους άλλους, αλλά μια δεύτερη ευκαιρία.

Αν μετά από τέτοιο γεγονός υπάρξουν επίμονη αϋπνία, flashbacks, έντονη αποφυγή, κρίσεις πανικού, ιδέες αυτοκαταστροφής ή λειτουργική έκπτωση, αυτό είναι ένδειξη για κλινική αξιολόγηση (όχι “αδυναμία χαρακτήρα”).

Τελικά, ιστορίες σαν αυτές μας θυμίζουν ότι η διαφορά ανάμεσα στην απόλυτη τραγωδία και το «θαύμα» είναι συχνά θέμα δευτερολέπτων ή λίγων εκατοστών στην άτρακτο. Είτε το πούμε τύχη, είτε πεπρωμένο, το μόνο σίγουρο είναι πως όσοι επέστρεψαν από εκεί που δεν γύρισε κανείς άλλος, δεν είδαν ποτέ ξανά τον κόσμο με τα ίδια μάτια. Ίσως το πραγματικό θαύμα να μην είναι ότι επέζησαν από τη συντριβή, αλλά ότι κατάφεραν να ξαναγεννηθούν μέσα από τις στάχτες της.

Ακρίβεια, ανασφάλεια και… γεμάτα μαγαζιά: το ελληνικό παράδοξο. Οι μισθοί εξαφανίζονται

Ερευνα ανάλυση του Αλέξανδρου Γιατζίδη, γενικού διευθυντή του ΙΕΚΕΤΥ για το medlabnews.gr

Την ώρα που η ακρίβεια καταγράφεται ως το κυρίαρχο πρόβλημα των νοικοκυριών, τα εστιατόρια και τα κέντρα διασκέδασης γεμίζουν κάθε Σαββατοκύριακο, ενώ τα Χριστούγεννα και τις γιορτές τα τουριστικά καταλύματα εμφανίστηκαν σχεδόν πλήρη. Πώς εξηγείται αυτό το φαινομενικά αντιφατικό κοινωνικό φαινόμενο;

Απάντηση επιχειρεί να δώσει η πρόσφατη έρευνα της RASS που παρουσιάστηκε σε εκδήλωση του Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών, αποτυπώνοντας με σαφήνεια τις αντιλήψεις των πολιτών για την ακρίβεια, την αγορά, την υγεία, την ασφάλιση, τις τράπεζες και την καθημερινή οικονομική πίεση.

Τι λένε οι πολίτες: τα βασικά ευρήματα της έρευνας

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας:

Η ακρίβεια αναδεικνύεται ως το νούμερο ένα πρόβλημα για την πλειονότητα των πολιτών.

Η αγοραστική δύναμη δηλώνεται μειωμένη, με τα εισοδήματα να μην επαρκούν για την κάλυψη βασικών αναγκών.

Η υγεία και το κόστος πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας προκαλούν αυξανόμενη ανασφάλεια.

Οι τράπεζες και το χρηματοπιστωτικό σύστημα αντιμετωπίζονται με δυσπιστία.

Κυριαρχεί το αίσθημα ότι «τα χρήματα τελειώνουν πριν τελειώσει ο μήνας».

Στην ερώτηση «Για πόσο χρονικό διάστημα το μηνιαίο εισόδημά σας σάς επιτρέπει να καλύπτετε με άνεση (χωρίς μεγάλες οικονομικές θυσίες) όλες τις ανάγκες του νοικοκυριού σας;», οι απαντήσεις διαμορφώθηκαν ως εξής:

33,8%: για 3 εβδομάδες

26,5%: για 2 εβδομάδες

5,7%: για λιγότερο από 1 εβδομάδα

23,9%: για όλον τον μήνα

7,7%: για πάνω από 1 μήνα

2,5%: δεν ξέρω/δεν απαντώ

Με βάση τα στοιχεία, το 66% των νοικοκυριών δηλώνει ότι ο μισθός επαρκεί έως 3 εβδομάδες.

Όπως εξηγεί ο διευθύνων σύμβουλος της MRB, Δημήτρης Μαύρος στο OPEN και την εκπομπή «Τώρα Μαζί»: «Από όλα αυτά τα νούμερα, το πιο σοβαρό είναι ότι ένας στους τρεις Έλληνες -ή τρεις στους δέκα περίπου- δεν μπορούν να αντέξουν πάνω από δύο εβδομάδες. Αυτό σημαίνει πως εδώ υπάρχει πρόβλημα».

Οι πολίτες «κόβουν» τη διασκέδαση

Σε άλλη ερώτηση, για τις κατηγορίες στις οποίες κάνουν περικοπές, το 79% απάντησε «στη διασκέδαση».

Αναλυτικότερα:

Το 79,1% «κόβει» τη διασκέδαση

Το 45,2 στα τρόφιμα

Το 45% σε καύσιμα/ενέργεια

Το 19,6% σε λογαριασμούς τηλεπικοινωνιών

Το 18,8% σε υγεία

Το 11,9% σε εκπαίδευση

Το 5,9% σε τραπεζικές/δανειακές υποχρεώσεις

Το 4,8% σε στέγαση (ενοίκιο/στεγαστικό)

Το 16,1 «άλλες δαπάνες»

Κι όμως, παρά αυτή τη γενικευμένη εικόνα οικονομικής στενότητας, η κατανάλωση στην εστίαση και η τουριστική κίνηση σε περιόδους αιχμής παραμένουν υψηλές.

Το «παράδοξο» εξηγείται: τι πραγματικά συμβαίνει

Η απάντηση δεν βρίσκεται στην ευημερία, αλλά σε μια αλλαγή συμπεριφοράς και προτεραιοτήτων.

1. Κατανάλωση ως ψυχολογική άμυνα

Σε συνθήκες διαρκούς πίεσης, η έξοδος, το φαγητό έξω ή μια σύντομη απόδραση λειτουργούν ως μηχανισμός εκτόνωσης. Δεν πρόκειται για πολυτέλεια, αλλά για «ανάγκη ανάσας».

2. Συμπίεση άλλων δαπανών

Οι πολίτες:

περιορίζουν αγορές ένδυσης και διαρκών αγαθών

αναβάλλουν επισκευές ή επενδύσεις

«κόβουν» από το μέλλον για να ζήσουν το παρόν

Η κατανάλωση μετατοπίζεται από το «έχω» στο «ζω».

3. Ανισοκατανομή εισοδήματος

Δεν καταναλώνουν όλοι. Ένα μικρότερο αλλά οικονομικά ισχυρότερο τμήμα του πληθυσμού στηρίζει την εικόνα της πληρότητας, δημιουργώντας μια οπτική ψευδαίσθηση γενικευμένης ευημερίας.

4. Βραχυχρόνιες αποφάσεις – μακροχρόνια αβεβαιότητα

Όταν το μέλλον μοιάζει αβέβαιο, η λογική αποταμίευσης υποχωρεί. Κυριαρχεί το σκεπτικό:

«Αφού δεν ξέρω τι έρχεται, ας ζήσω τώρα».

Γιατί αυτό πρέπει να προβληματίσει την Πολιτεία

Η εικόνα γεμάτων καταστημάτων δεν αναιρεί τα ευρήματα της έρευνας. Αντίθετα:

• υποδηλώνει κοινωνική κόπωση
• προειδοποιεί για εύθραυστη κατανάλωση
• δείχνει ότι η ανθεκτικότητα βασίζεται σε εξάντληση αποθεμάτων, όχι σε πραγματική ανάπτυξη

Πρόκειται για κατανάλωση χωρίς βάθος, που δεν μπορεί να στηρίξει μακροπρόθεσμα ούτε τα νοικοκυριά ούτε την αγορά.

Συμπέρασμα

Η έρευνα της RASS για το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών δεν περιγράφει μια κοινωνία που «έχει και ξοδεύει», αλλά μια κοινωνία που αντέχει οριακά και προσπαθεί να διατηρήσει στοιχειώδη ποιότητα ζωής μέσα σε συνθήκες ακρίβειας και αβεβαιότητας.

Τα γεμάτα εστιατόρια και καταλύματα δεν είναι ένδειξη ευημερίας. Είναι σύμπτωμα προσαρμογής σε μια δύσκολη πραγματικότητα.

Το ότι «γεμίζουν τα εστιατόρια»:

• δεν αναιρεί την ακρίβεια
• επιβεβαιώνει αλλαγή συμπεριφοράς υπό πίεση
• είναι φαινόμενο διεθνώς καταγεγραμμένο, με σαφή στατιστική και θεωρητική βάση

Η Επικοινωνία της Υγείας δεν είναι «Προσωπική Υπόθεση»: Κίνδυνοι από τον ερασιτεχνισμό στη διαχείριση των εξαρτήσεων

 του  Ινστιτούτου Ενημέρωσης και Επικοινωνίας της Υγείας (ΙΕΚΕΤΥ)

Με αφορμή τις πρόσφατες δημόσιες τοποθετήσεις και τη συζήτηση που έχει ανοίξει γύρω από τη χρήση απαγορευμένων ουσιών ως μέσο «προσέγγισης» της νεολαίας, το ΙΕΚΕΤΥ οφείλει να παρέμβει θεσμικά. Η πρόληψη και η επικοινωνία θεμάτων δημόσιας υγείας αποτελούν εξειδικευμένα επιστημονικά πεδία και δεν μπορούν να αφήνονται στην αυθαίρετη πρωτοβουλία οποιουδήποτε δημόσιου προσώπου, όσο καλές κι αν είναι οι προθέσεις του.

Η ιστορία της Επικοινωνίας της Υγείας είναι γεμάτη από παραδείγματα όπου η λανθασμένη προσέγγιση επέφερε τα αντίθετα από τα προσδοκώμενα αποτελέσματα (Φαινόμενο Μπούμερανγκ): Το Δίδαγμα των Εμβολίων: Στο πρόσφατο παρελθόν, είδαμε πώς η αποσπασματική και συχνά αντιεπιστημονική τοποθέτηση ανθρώπων με δημόσιο βήμα –ακόμη και επιστημόνων που μιλούσαν εκτός του πεδίου τους– ανδρώσε το αντιεμβολιαστικό κίνημα στην Ελλάδα. Ο «ερασιτεχνισμός» στην ενημέρωση κλόνισε την εμπιστοσύνη των πολιτών στην επιστήμη.

Η Παγίδα του Τσιγάρου: Ιστορικά, καμπάνιες που παρουσίαζαν το κάπνισμα ως «επιλογή μόνο για ενήλικες» απέτυχαν παταγωδώς. Αντί να αποτρέψουν τους νέους, κατέστησαν το τσιγάρο το απόλυτο σύμβολο «ενηλικίωσης» και ανεξαρτησίας, αυξάνοντας τη χρήση στις μικρές ηλικίες.

Ο Κίνδυνος της Μίμησης (Ανορεξία): Έχει αποδειχθεί επιστημονικά ότι η λεπτομερής προβολή και περιγραφή διαταραχών, όπως η νευρική ανορεξία, συχνά λειτουργεί ως «οδηγός» για ευάλωτα άτομα αντί για προειδοποίηση. Η οικειότητα με το πρόβλημα αφαιρεί τον φόβο και το καθιστά επιλογή.

Η Θέση του ΙΕΚΕΤΥ Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών (όπως το ecstasy) δεν μπορεί να αποτελεί «γέφυρα επικοινωνίας» με τους νέους. Η δημόσια εξομολόγηση τέτοιων εμπειριών από πρόσωπα-πρότυπα:

Κανονικοποιεί τη χρήση στη συνείδηση των εφήβων.

Μειώνει την αντίληψη του κινδύνου.

Προσδίδει μια αύρα «πνευματικής αναζήτησης» σε μια επικίνδυνη και παράνομη πράξη.

Καλούμε τα δημόσια πρόσωπα και τα ΜΜΕ να αντιμετωπίζουν τα θέματα υγείας με τη δέουσα σοβαρότητα. Η διαπαιδαγώγηση σε τόσο ευαίσθητα ζητήματα πρέπει να γίνεται βάσει επιστημονικών πρωτοκόλλων και από ανθρώπους που γνωρίζουν πώς να επικοινωνήσουν το μήνυμα χωρίς να προκαλέσουν παρενέργειες.

Σε θέματα Δημόσιας Υγείας, η αυθόρμητη «ειλικρίνεια» χωρίς επιστημονικό φίλτρο δεν είναι αρετή· είναι επικίνδυνη ανευθυνότητα.

Ακυρώθηκε Πλειστηριασμός στο «Παρά Πέντε». Γιατί ακυρώθηκε η κατάσχεση;

 επιμέλεια medlabnews.gr - IEKETY.

Μία ιδιαίτερα σημαντική δικαστική απόφαση εκδόθηκε από το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών, ακυρώνοντας στο παρά πέντε την κατάσχεση και τον προγραμματισμένο πλειστηριασμό κατοικίας πολίτη από την εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων INTRUM. Ο πλειστηριασμός είχε οριστεί για τις 17 Δεκεμβρίου, ωστόσο η ανακοπή που άσκησε ο δανειολήπτης—μέσω του δικηγόρου του, Γιάννη Γιαντζουράκη—οδηγήθηκε σε πλήρη δικαστική δικαίωση.

Πολίτης με στεγαστικό δάνειο που εξυπηρετούνταν κανονικά μέχρι την πανδημία

Η υπόθεση αφορά στεγαστικό δάνειο, το οποίο ο δανειολήπτης κατέβαλλε απρόσκοπτα επί σειρά ετών, μέχρι την περίοδο της πανδημίας, οπότε η οικονομική πίεση δημιούργησε καθυστερήσεις. Η αδυναμία αυτή οδήγησε τη διαχείριση του δανείου σε servicer, όπου οι διαδικασίες εκτέλεσης κινήθηκαν με ιδιαίτερη ταχύτητα και χωρίς επαρκή διαφάνεια.

Παρά το γεγονός ότι υπήρξε πρόθεση συνεννόησης, η εταιρεία προχώρησε στην κατάσχεση δύο ακινήτων για απαίτηση που τελικά κρίθηκε μη νομίμως εκτελεστή.

Γιατί ακυρώθηκε η κατάσχεση – Το δικαστήριο μιλάει ξεκάθαρα

Το Δικαστήριο διαπίστωσε:

• σοβαρές πλημμέλειες στις επιδόσεις,
• ανεπαρκή τεκμηρίωση της απαίτησης,
• δυσανάλογη εκτέλεση σε σχέση με το ύψος της οφειλής,
• παραβίαση των αρχών της καλής πίστης και της αναλογικότητας.

Η απόφαση οδηγεί σε πλήρη ακύρωση της κατάσχεσης και ματαιώνει τον επικείμενο πλειστηριασμό.

Ο δικηγόρος της υπόθεσης, Γιάννης Γιαντζουράκης, δήλωσε:

«Η δικαστική κρίση αποτελεί ένα ξεκάθαρο μήνυμα ότι οι πράξεις αναγκαστικής εκτέλεσης δεν μπορούν να λειτουργούν ως “γραμμή παραγωγής”. Οι εταιρείες διαχείρισης οφείλουν να σέβονται τη νομιμότητα και τα δικαιώματα των πολιτών.»

Οι Servicers στην Ελλάδα – Ένας μηχανισμός που έχει ξεφύγει από τον σκοπό του

Η υπόθεση αυτή δεν είναι μεμονωμένη. Αφορά ένα σύστημα που σήμερα καλείται να διαχειριστεί περισσότερα από 100 δισ. ευρώ “κόκκινα” δάνεια, ενώ σχεδόν 2 εκατομμύρια συμβάσεις έχουν μεταφερθεί από τις τράπεζες σε εταιρείες διαχείρισης (servicers).

 Τι συμβαίνει στην πράξη

• Οι servicers έχουν αποκτήσει τεράστια επιχειρησιακή ισχύ, συχνά χωρίς αντίστοιχαν ελέγχους.
• Κινούν διαδικασίες εκτέλεσης με αυτοματοποιημένη ταχύτητα, χωρίς ουσιαστική επικοινωνία με τον οφειλέτη.
• Οι δανειολήπτες παραπονιούνται ότι δεν λαμβάνουν αντικειμενικές προτάσεις ρύθμισης, αλλά πιέζονται απευθείας σε πλειστηριασμό.
• Σημαντικός αριθμός υποθέσεων καταλήγει σε δικαστικές ακυρώσεις λόγω πλημμελειών, λανθασμένων επιδόσεων, ελλείψεων νομιμοποίησης και μη τεκμηριωμένων απαιτήσεων.

Το φαινόμενο έχει φτάσει σε τέτοιο βαθμό ώστε η Ελλάδα να έχει:

• πρώτη θέση στην ΕΕ σε αριθμό ηλεκτρονικών πλειστηριασμών,
• χιλιάδες περιπτώσεις όπου ο καταναλωτής πρέπει να αποδείξει το αυτονόητο: ότι οι εταιρείες οφείλουν να τηρούν τη νομιμότητα.

Τι σημαίνει η απόφαση για την κοινωνία και την αγορά

Η ακύρωση της κατάσχεσης από το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών:

• αποτελεί πλήγμα στις επιθετικές πρακτικές,
• ενισχύει το αίσθημα ότι ο πολίτης δεν είναι ανυπεράσπιστος,
• δημιουργεί δεδικασμένο που μπορούν να επικαλεστούν χιλιάδες άλλοι δανειολήπτες,
• και δείχνει ότι η αναγκαστική εκτέλεση δεν μπορεί να λειτουργεί εκτός θεσμικού πλαισίου.

Ιδίως όταν αφορά στεγαστικά δάνεια που μέχρι πρόσφατα εξυπηρετούνταν κανονικά.

Το αποτέλεσμα

• Ο πλειστηριασμός της 17ης Δεκεμβρίου ματαιώθηκε οριστικά.
• Η κατάσχεση ακυρώθηκε εξολοκλήρου.
• Ο πολίτης διατηρεί την περιουσία του.
• Και η απόφαση αυτή προστίθεται σε μια αυξανόμενη σειρά δικαστικών κρίσεων που απαιτούν νομιμότητα, διαφάνεια και αναλογικότητα από τις εταιρείες διαχείρισης.

Έφυγε από τη ζωή ο Ευάγγελος Μπούμπουκας. Οραματιστής της γνώσης και θεμελιωτής της επιστημονικής τεκμηρίωσης στην Ελλάδα

 του Αλέξανδρου Γιατζίδη, Διευθυντή Ινστιτούτου Ενημέρωσης και Επικοινωνίας της Υγείας (ΙΕΚΕΤΥ)

Με βαθιά θλίψη, η ερευνητική και ακαδημαϊκή κοινότητα αποχαιρετά τον Ευάγγελο Μπούμπουκα, εμπνευστή, ιδρυτή και επί σειρά ετών Διευθυντή του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ), καθώς και επίτιμο Αντιπρόεδρο του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΕΙΕ).

Ο Ευάγγελος Μπούμπουκας έφυγε ξαφνικά από τη ζωή, ύστερα από σύντομη νοσηλεία του στο Νοσοκομείο Ευαγγελισμός λόγω πνευμονίας.

Η πορεία και το έργο του

Από το 1980 ανέλαβε τον σχεδιασμό, την οργάνωση και τη διεύθυνση του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης, καθιστώντας το σε λίγα χρόνια εθνικό φορέα αναφοράς για τη συλλογή, τεκμηρίωση και διάδοση της επιστημονικής γνώσης στην Ελλάδα.

Ο Ευάγγελος Μπούμπουκας συνέδεσε το όνομά του με τη δημιουργία και την καθιέρωση του Εθνικού Αρχείου Διδακτορικών Διατριβών, το οποίο συγκεντρώνει και διαθέτει σε ψηφιακή μορφή τις διατριβές όλων των Ελλήνων διδακτόρων. Το έργο αυτό, μοναδικό στο είδος του διεθνώς, ανέδειξε την Ελλάδα σε παράδειγμα καλής πρακτικής στον τομέα της ακαδημαϊκής τεκμηρίωσης και αποτέλεσε θεμέλιο λίθο για τη μεταγενέστερη ανάπτυξη των ψηφιακών βιβλιοθηκών, αποθετηρίων και υποδομών ανοικτής πρόσβασης.

Παράλληλα, υπό την ηγεσία του, το ΕΚΤ εξελίχθηκε σε εθνικό κόμβο γνώσης και καινοτομίας, θέτοντας τις βάσεις για τη σημερινή ψηφιακή του μορφή και για τη σύνδεση της έρευνας με την κοινωνία και την παραγωγή.

Διαδρομή και προσφορά

Μηχανικός και διοικητικό στέλεχος με βαθιά κατανόηση των τεχνολογικών και οργανωτικών αναγκών του ερευνητικού τοπίου, ο Ευάγγελος Μπούμπουκας υπηρέτησε για δεκαετίες το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (ΕΙΕ), όπου ανέλαβε κρίσιμες θέσεις ευθύνης, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση πολιτικών έρευνας, τεκμηρίωσης και καινοτομίας.

Το 2020 αναγορεύθηκε Επίτιμος Αντιπρόεδρος του ΕΙΕ, τιμητική διάκριση που επισφράγισε τη μακρά και δημιουργική πορεία του στο Ίδρυμα και την καθοριστική συμβολή του στην ανάπτυξη των δομών του ΕΚΤ.

Το όραμά του: “Η γνώση ως δημόσιο αγαθό”

Πίστευε βαθιά ότι η επιστημονική πληροφορία πρέπει να είναι προσβάσιμη σε όλους, χωρίς εμπόδια. Είδε έγκαιρα τον ρόλο των ψηφιακών τεχνολογιών ως εργαλείου κοινωνικής προόδου και διαφάνειας, και εργάστηκε ακούραστα για να καταστεί η γνώση δημόσιο και κοινό αγαθό. Στα χρόνια της διοίκησής του, το ΕΚΤ καθιερώθηκε ως εθνικός οργανισμός τεκμηρίωσης, πληροφόρησης και μέτρησης της έρευνας, ενώ οι δράσεις του διασύνδεσαν πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, δημόσιους φορείς και πολίτες.

Παρακαταθήκη

Η συμβολή του Ευάγγελου Μπούμπουκα υπήρξε καθοριστική στη διαμόρφωση του σημερινού περιβάλλοντος ανοικτής επιστήμης και τεκμηριωμένης πολιτικής γνώσης στην Ελλάδα. Οι άνθρωποι που συνεργάστηκαν μαζί του τον περιγράφουν ως οραματιστή, μεθοδικό, σεμνό και αφοσιωμένο στη δημόσια αποστολή του — έναν άνθρωπο που πίστευε ότι η επιστήμη μπορεί να ενώσει τη χώρα με τον κόσμο.

Η κοινότητα της έρευνας, οι χιλιάδες Έλληνες διδάκτορες που κατέγραψαν την πορεία τους χάρη στο έργο του και όλοι όσοι επωφελήθηκαν από το άνοιγμα της γνώσης στην κοινωνία, τον αποχαιρετούν με ευγνωμοσύνη. 

 Αιωνία του η μνήμη. 

 Η γνώση στην Ελλάδα του χρωστά πολλά.