Συναγερμός για τις κολονοσκοπήσεις: Μολυσμένα ενδοσκόπια στο μικροσκόπιο διεθνώς – τι ισχύει στην Ελλάδα

 επιμέλεια medlabnews.gr iatrikanea

Η κολονοσκόπηση θεωρείται μία από τις πιο σημαντικές εξετάσεις για την πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση σοβαρών παθήσεων του εντέρου, όμως τα τελευταία χρόνια ένα διαφορετικό ζήτημα έχει μπει στο επίκεντρο της διεθνούς προσοχής: ο κίνδυνος λοιμώξεων που σχετίζονται όχι με την ίδια την εξέταση ως ιατρική πράξη, αλλά με τη χρήση επαναχρησιμοποιούμενων ενδοσκοπίων και εξαρτημάτων που μπορεί να παραμένουν επιμολυσμένα μετά τον καθαρισμό τους. Η αμερικανική FDA έχει επισημάνει ότι έχουν καταγραφεί περιστατικά μετάδοσης μικροβίων από επανεπεξεργασμένα ενδοσκόπια, ακόμη και όταν είχαν ακολουθηθεί οι οδηγίες καθαρισμού του κατασκευαστή, κάτι που ανέδειξε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις το πρόβλημα δεν ήταν μόνο διαδικαστικό αλλά και σχεδιαστικό.

Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι το θέμα δεν περιορίζεται σε μεμονωμένα περιστατικά. Η FDA κατέγραψε το 2025 ανάκληση Class II για το δωδεκαδακτυλοσκόπιο Olympus TJF-Q190V, αναφέροντας συνεχιζόμενες αναφορές θετικών μικροβιακών καλλιεργειών και λοιμώξεων, με αιτία που συνδεόταν με τον σχεδιασμό της συσκευής. Παράλληλα, στον Καναδά, η Health Canada προειδοποίησε το 2026 ότι συγκεκριμένες βαλβίδες Olympus δεν είναι πλέον συμβατές με ορισμένα αυτόματα συστήματα υψηλού βαθμού απολύμανσης, γεγονός που μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο μετάδοσης λοίμωξης αν δεν εφαρμοστούν εναλλακτικά πρωτόκολλα επανεπεξεργασίας.

Ανάλογες διορθωτικές ενέργειες έχουν ανακοινωθεί και για άλλα γαστρεντερολογικά ενδοσκόπια. Σε ενημέρωση ασφαλείας της Olympus για το γαστρεντερικό βιντεοσκόπιο GIF-1TH190 αναφέρεται ότι συγκεκριμένος συνδυασμός συσκευής, απολυμαντικού και μεθόδου επανεπεξεργασίας δεν πέτυχε το απαιτούμενο επίπεδο υψηλού βαθμού απολύμανσης, ενώ είχε προηγηθεί αναδρομική ανασκόπηση περιστατικών με θετικές καλλιέργειες και λοιμώξεις. Με απλά λόγια, το διεθνές πρόβλημα αφορά το αν το ενδοσκόπιο και τα εξαρτήματά του μπορούν πράγματι να καθαριστούν αποτελεσματικά στην καθημερινή νοσοκομειακή πράξη.

Η επιστημονική βιβλιογραφία ενισχύει αυτή την ανησυχία. Μελέτες και συστηματικές ανασκοπήσεις έχουν δείξει ότι ποσοστό επανεπεξεργασμένων γαστρεντερικών ενδοσκοπίων μπορεί να εμφανίζει υπολειπόμενη μικροβιακή επιμόλυνση, σε ορισμένες αναλύσεις ακόμη και κοντά στο 20%. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε επιμολυσμένο ενδοσκόπιο θα προκαλέσει λοίμωξη στον επόμενο ασθενή, αλλά σημαίνει ότι ο κίνδυνος δεν είναι θεωρητικός και ότι η αλυσίδα ασφάλειας μπορεί να σπάσει σε κρίσιμα σημεία, όπως ο χειροκίνητος καθαρισμός, η επιλογή απολυμαντικού, η συμβατότητα με τον αυτόματο επανεπεξεργαστή ή η εσωτερική σχεδίαση των καναλιών και βαλβίδων.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αναπτύχθηκαν και αγωγές κατά κατασκευαστών, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ήδη από προηγούμενα χρόνια, γνωστές νοσοκομειακές υποθέσεις και προσφυγές είχαν στραφεί κατά της Olympus μετά από εξάρσεις λοιμώξεων από ανθεκτικά βακτήρια. Το σημερινό κύμα δημοσιότητας βασίζεται σε αυτό το ιστορικό, σε νεότερες ανακλήσεις και διορθωτικές ενέργειες, αλλά και σε νέα αναζήτηση υποθέσεων από δικηγορικά γραφεία που εκπροσωπούν ασθενείς με σοβαρές επιπλοκές μετά από ενδοσκοπικές πράξεις.

Στην Ελλάδα, μέχρι αυτή τη στιγμή, δεν προκύπτει από τις επίσημα προσβάσιμες δημόσιες πηγές κάποια μεγάλη καταγεγραμμένη εστία λοιμώξεων ή ομαδικές αγωγές αντίστοιχες με εκείνες της Βόρειας Αμερικής. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το θέμα αγνοείται. Ο ΕΟΔΥ χαρακτηρίζει τις λοιμώξεις που συνδέονται με τη φροντίδα υγείας ως μείζον πρόβλημα δημόσιας υγείας, ενώ στις τεχνικές προδιαγραφές της ΕΚΑΠΥ και του Υπουργείου Υγείας προβλέπεται ρητά ότι τα απολυμαντικά που χρησιμοποιούνται για ενδοσκόπια πρέπει να είναι πιστοποιημένα και συμβατά με τα ενδοσκόπια και τα πλυντήρια ενδοσκοπίων κάθε μονάδας.

Παράλληλα, η Ελληνική Γαστρεντερολογική Εταιρεία και σχετικές επιστημονικές δομές έχουν δώσει ιδιαίτερη έμφαση τα τελευταία χρόνια στην εκπαίδευση για την απολύμανση και την ασφαλή επανεπεξεργασία των ενδοσκοπίων. Σεμινάρια, εκπαιδευτικό υλικό και αναφορές σε βιομεμβράνες, δυσπρόσιτα σημεία και πρόληψη πολυανθεκτικών λοιμώξεων δείχνουν ότι οι ειδικοί γνωρίζουν καλά πως η ενδοσκόπηση δεν είναι μόνο ιατρική τεχνική αλλά και διαδικασία που απαιτεί αυστηρή πειθαρχία στην αντισηψία.

Το κρίσιμο σημείο για το κοινό είναι να μην δημιουργείται πανικός ούτε παραπλανητική εντύπωση. Η κολονοσκόπηση παραμένει πολύτιμη εξέταση, ιδιαίτερα για την πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου. Το διεθνές alarm δεν λέει ότι η εξέταση είναι επικίνδυνη από μόνη της, αλλά ότι η ασφάλειά της εξαρτάται απολύτως από την ποιότητα επανεπεξεργασίας του εξοπλισμού, την τήρηση πρωτοκόλλων, την εκπαίδευση του προσωπικού και τη σωστή επιλογή συσκευών και απολυμαντικών. Εκεί ακριβώς κρίνονται όλα: στην αόρατη διαδικασία που γίνεται μετά τον έναν ασθενή και πριν από τον επόμενο.

Πηγές

FDA – infections associated with reprocessed duodenoscopes.

FDA recall database – Olympus TJF-Q190V.

Health Canada – Olympus MAJ-1443 / MAJ-1444 valves recall notice.

Olympus field action letter for GIF-1TH190.

PubMed / systematic review on contamination of reprocessed GI endoscopes.

Reuters – prior lawsuit context and outbreak-linked litigation.

ΕΟΔΥ – νοσοκομειακές λοιμώξεις.

Υπουργείο Υγείας / ΕΚΑΠΥ – τεχνικές προδιαγραφές απολυμαντικών και συμβατότητας για ενδοσκόπια.

Ελληνική Γαστρεντερολογική Εταιρεία – εκπαιδευτικό σεμινάριο για απολύμανση ενδοσκοπίων.

Διαβάστε επίσης

• Πολύποδας παχέος εντέρου. Τι είναι, ποια τα συμπτώματα, ποιοι κινδυνεύουν και ποια η κατάλληλη διατροφή για πρόληψη;
• Συμπτώματα που προειδοποιεί ο καρκίνος του παχέος εντέρου. Ποιοι κινδυνεύουν και ποια η πρόληψή του;
  
• Βρέθηκε χαμηλός αιματοκρίτης; Σε τι μπορεί να οφείλεται η αναιμία χρόνιας νόσου ή φλεγμονής και ποια συμπτώματα προκαλεί;
• Ποιοι κινδυνεύουν από τον καρκίνο του παχέος εντέρου, ποιες είναι οι προειδοποιητικές ενδείξεις και τι πρέπει να κάνετε για την πρόληψή του;
• Φουσκώματα, πόνος και κράμπες στην κοιλιά, διάρροια ή δυσκοιλιότητα μπορεί να οφείλονται σε ευερέθιστο έντερο ήσπαστική κολίτιδα. Πως η δίαιτα, το στρες και η άσκηση επηρεάζουν τηνλειτουργία του εντέρου;