Responsive Ad Slot

Θερίζουν επιθετικοί καρκίνοι προχωρημένου σταδίου μετά την πανδημία. Τι φταίει;

 medlabnews.gr iatrikanea

Ανησυχία προκαλεί σε επιστήμονες η αύξηση στα περιστατικά επιθετικών μορφών καρκίνου σε τελικό στάδιο, από την αρχή της πανδημίας της Covid-19. Αυτή η άνοδος φαίνεται να επιβεβαιώνεται και από ορισμένα στοιχεία στις ΗΠΑ, καθώς και από έναν αριθμό μεγάλων ιατρικών κέντρων αντιμετώπισης του καρκίνου.

Πολλοί είναι οι ειδικοί οι οποίοι θεωρούν πως η συγκεκριμένη τάση ήταν αναμενόμενη λόγω των συνεπειών της πανδημίας στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης από το 2020. Κάποιοι γιατροί όμως, όπως ο Κασιάπ Πάτελ, πρώην πρόεδρος μιας αμερικανικής ομάδας ανεξάρτητων ειδικών για τον καρκίνο, εξακολουθούν να φοβούνται ότι πίσω από αυτή την άνοδο θα μπορούσε να κρύβεται ο κοροναϊός.

Σπάνια περιστατικά

Το 2021, ο Κασιάπ Πατέλ είδε έναν 40χρονο ασθενή με χολαγγειοκαρκίνωμα, έναν σπάνιο και θανατηφόρο καρκίνο των χοληφόρων πόρων που συνήθως προσβάλλει άτομα στα 70 ή τα 80 τους χρόνια. Όταν μίλησε για αυτό το περιστατικό στους συναδέλφους τους, συνειδητοποίησε ότι και εκείνοι είχαν δει ασθενείς οι οποίοι είχαν λάβει παρόμοια διάγνωση. Ένα χρόνο μετά, το ιατρείο τους είχε καταγράψει επτά τέτοια περιστατικά.

Οι γιατροί είχαν παρατηρήσει και κάτι άλλο που τους έκανε εντύπωση: πολλοί ασθενείς αντιμετώπιζαν πολλαπλούς τύπους καρκίνου που εμφανίστηκαν σχεδόν ταυτόχρονα, και περισσότερες από δώδεκα νέες περιπτώσεις άλλων σπάνιων μορφών καρκίνου. Ο Πατέλ άρχισε να αναρωτιέται μήπως ευθύνεται ο κοροναϊός για την αύξηση των περιστατικών καρκίνου. Η αύξηση των επιθετικών καρκίνων προχωρημένου σταδίου από την έναρξη της πανδημίας έχει επιβεβαιωθεί από ορισμένα πρώιμα εθνικά δεδομένα και από έναν αριθμό μεγάλων ιδρυμάτων για τον καρκίνο. Πολλοί ειδικοί έχουν ως επί το πλείστον απορρίψει την τάση ως αναμενόμενη συνέπεια των προβλημάτων στην υγειονομική περίθαλψη που ξεκίνησαν το 2020.

Όχι όμως όλοι. Η θεωρία ότι ορισμένοι ιοί μπορούν να προκαλέσουν ή να επιταχύνουν τον καρκίνο δεν είναι καινούργια. Οι επιστήμονες αναγνώρισαν αυτή την πιθανότητα τη δεκαετία του 1960 και σήμερα εκτιμούν ότι το 15 έως 20% όλων των καρκίνων παγκοσμίως προέρχονται από μολυσματικούς παράγοντες όπως ο HPV, ο Epstein-Barr και η ηπατίτιδα Β.

Θα περάσουν πιθανώς πολλά χρόνια πριν ο κόσμος λάβει οριστικές απαντήσεις σχετικά με το εάν ο κοροναϊός είναι συνένοχος στην αύξηση των περιπτώσεων καρκίνου, αλλά ο Πατέλ και άλλοι επιστήμονες καλούν την αμερικανική κυβέρνηση να θέσει αυτό το ερώτημα ως προτεραιότητα γνωρίζοντας ότι θα μπορούσε να επηρεάσει τη θεραπεία και τη διαχείριση εκατομμυρίων καρκινοπαθών τις επόμενες δεκαετίες.

Τι υποστηρίζουν άλλοι επιστήμονες

Ωστόσο δεν υπάρχουν δεδομένα από τον πραγματικό κόσμο που να συνδέουν τον ιό SARS-CoV-2 με τον καρκίνο και για αυτό ορισμένοι επιστήμονες είναι δύσπιστοι. Ο Τζον Σίλερ, ερευνητής στο Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και πρωτοπόρος στη μελέτη των ιών που προκαλούν καρκίνο, είπε ότι τα παθογόνα που είναι γνωστό ότι προκαλούν καρκίνο παραμένουν στο σώμα μακροπρόθεσμα. Αλλά η κατηγορία των αναπνευστικών ιών που περιλαμβάνει τη γρίπη και τον RSV – μια οικογένεια στην οποία ανήκει και ο κοροναϊός – μολύνει έναν ασθενή και στη συνέχεια συνήθως υποχωρεί αντί να παραμείνει και δεν πιστεύεται ότι προκαλεί καρκίνο.

«Ποτέ μη λες ποτέ, αλλά αυτού του είδους ο ιός δεν υποδηλώνει ότι εμπλέκεται σε καρκίνους», είπε.

Ο Ντέιβιντ Τούβεσον, διευθυντής του Κέντρου Καρκίνου στο Cold Spring Harbor Laboratory και πρώην πρόεδρος της Αμερικανικής Ένωσης για την Έρευνα για τον Καρκίνο, είπε ότι δεν υπάρχουν στοιχεία ότι ο κοροναϊός μετατρέπει άμεσα τα κύτταρα σε καρκινικά. Ωστόσο, επισήμανε ότι ορισμένες μικρές και πρώιμες μελέτες – πολλές από τις οποίες δημοσιεύθηκαν τους τελευταίους εννέα μήνες – υποδηλώνουν ότι η μόλυνση με κοροναϊό μπορεί να προκαλέσει φλεγμονώδη καταρράκτη και άλλες αποκρίσεις που, θεωρητικά, θα μπορούσαν να επιδεινώσουν την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων. Αναρωτήθηκε επίσης αν θα μπορούσε να μοιάζει περισσότερο με έναν περιβαλλοντικό στρεσογόνο παράγοντα – όπως ο καπνός, το αλκοόλ, ο αμίαντος ή τα μικροπλαστικά.

«Ο Covid καταστρέφει το σώμα και από εκεί μπορούν να ξεκινήσουν οι καρκίνοι», είπε, εξηγώντας πώς οι μελέτες ανθρώπων που πέθαναν από Covid-19 έδειξαν πρόωρα γηρασμένο ιστό.

Όταν το πρώτο κύμα του κοροναϊού έπληξε τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι αξιωματούχοι δημόσιας υγείας προέβλεψαν αύξηση των περιπτώσεων καρκίνου. Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο «Lancet Oncology» ανέλυσε ένα εθνικό μητρώο που δείχνει αυξήσεις της νόσου Σταδίου 4 σε πολλούς τύπους καρκίνου στα τέλη του 2020. Ο Xuesong Han, επιστημονικός διευθυντής έρευνας υπηρεσιών υγείας στην Αμερικανική Εταιρεία Καρκίνου και επικεφαλής συγγραφέας της εν λόγω μελέτης απέδωσε την αύξηση στο γεγονός ότι πολλοί ασθενείς καθυστέρησαν να λάβουν διάγνωση ή φροντίδα λόγω φόβων που σχετίζονταν με τον ιό, ή εξαιτίας οικονομικών δυσκολιών, γλωσσικών εμποδίων ή διακρίσεων. Ωστόσο, αναγνώρισε ότι οι βιολογικοί μηχανισμοί του SARS-CoV-2, μπορεί να παίζουν ρόλο.

«Δεν έχω τα δεδομένα για να υποστηρίξω αυτήν την άποψη. Αλλά είναι ένα σημαντικό ερώτημα που θα πρέπει να διερευνηθεί» είπε.

Το ανθρώπινο σώμα αποτελείται από τρισεκατομμύρια κύτταρα σε συνεχή κατάσταση ανάπτυξης, επισκευής και θανάτου. Τις περισσότερες φορές, κύτταρα με κατεστραμμένο DNA διορθώνονται ή απλώς εξαφανίζονται. Μερικές φορές, αρχίζουν να συλλέγουν λάθη στον γενετικό τους κώδικα και ξεσπούν ανεξέλεγκτα σε όγκους, καταστρέφοντας μέρη του σώματος.

Ο Αφσίν Μπεστί είναι πρόεδρος της Διεθνούς Ερευνητικής Ομάδας COVID-19, μιας ομάδας επιστημόνων από εκλεκτικό υπόβαθρο που συγκεντρώθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας για να εξετάσουν εκ των υστέρων τρόπους αντιμετώπισης του ιού. Πριν από περίπου ένα χρόνο ο Μπεστί, επισκέπτης ερευνητής στο MIT και στο Broad Institute του Χάρβαρντ, επικοινώνησε με τον Πατέλ, ο οποίος είναι πρώην πρόεδρος της Community Oncology Alliance, μιας εθνικής ομάδας ανεξάρτητων ειδικών στον καρκίνο, και του ζήτησε να διοργανώσουν ένα επιστημονικό συμπόσιο. Οι επιστήμονες που συμμετείχαν κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν αδιάσειστα στοιχεία που υποδηλώνουν συνδέσεις μεταξύ του κορονοϊού και του καρκίνου.

«Ας ελπίσουμε ότι κάνουμε λάθος», είπε ο Μπεστί. «Αλλά δυστυχώς όλα δείχνουν ότι αυτό συμβαίνει» πρόσθεσε.

Τα μέλη της ομάδας διεξάγουν μελέτες προκειμένου να διερευνήσουν τη σχέση μεταξύ του κορονοϊού και του καρκίνου. Ο Γουάλας ερευνά πώς ο κορονοϊός επηρεάζει την παραγωγή ενέργειας στα κύτταρα και πώς μπορεί να επηρεάσει την ευπάθεια του καρκίνου.

Μια ομάδα του Πανεπιστημίου του Κολοράντο μελετά εάν ο Covid ενεργοποιεί τα αδρανοποιημένα καρκινικά κύτταρα σε ποντίκια. Τα πειράματα, σύμφωνα με μια έκθεση που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο, έδειξαν ότι όταν τα ποντίκια που είχαν επιζήσει από καρκίνο μολύνθηκαν με τον ιό SARS-CoV-2, τα αδρανή καρκινικά κύτταρα πολλαπλασιάστηκαν στους πνεύμονες. Παρόμοια αποτελέσματα παρατηρήθηκαν και με τον ιό της γρίπης.

Η Ασάνι Γουιραράτνα, καθηγήτρια στο Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health, είπε ότι η μελέτη του Κολοράντο, στην οποία δεν συμμετείχε, είναι μέρος ενός νέου ερευνητικού πεδίου που προέκυψε την τελευταία δεκαετία το οποίο διερευνά ποια ερεθίσματα μπορούν να επανεργοποιήσουν τα καρκινικά κύτταρα.

Η ερευνήτρια είπε ότι «είναι σπάνιο τα δεδομένα να είναι τόσο εντυπωσιακά», ωστόσο σημείωσε πως θα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή, καθώς τα αποτελέσματα των μελετών σε ποντίκια δεν μεταφράζονται απαραίτητα σε ανθρώπους.

«Ο μετριασμός του κινδύνου μόλυνσης μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία για τους ασθενείς με καρκίνο», πρόσθεσε.

Παθολόγοι από το Πανεπιστήμιο του Αρκάνσας για τις Ιατρικές Επιστήμες ανέφεραν το 2021 σε άρθρο τους στο περιοδικό «Communications Biology» ότι οι πρωτεΐνες του SARS-CoV-2 τροφοδότησαν την αναπαραγωγή ενός ιού έρπητα που θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους ιούς που οδηγεί σε καρκίνο.

Ο Γουάλας πιστεύει ότι η έλλειψη δεδομένων για τον κοροναϊό και τον καρκίνο αντικατοπτρίζει τις πολιτικές επιλογές περισσότερο από τις επιστημονικές προκλήσεις.

«Θα έλεγα ότι οι περισσότερες κυβερνήσεις δεν θέλουν να σκέφτονται τη μακρά Covid και πολύ λιγότερο τον κοροναϊό και τον καρκίνο. Τους κόστισε τόσο πολύ η αντιμετώπιση του Covid. Άρα υπάρχει πολύ λίγη χρηματοδότηση για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του ιού. Δεν νομίζω ότι είναι σοφή επιλογή» είπε.

Ο Πατέλ διεξάγει τη δική του έρευνα σε αυτό το «ασυνήθιστο μοτίβο» καρκίνων. Εξετάζει πιθανούς συσχετισμούς μεταξύ δεικτών μακράς covid και ασυνήθιστων καρκίνων. Έχει συλλέξει δεδομένα από σχεδόν 300 ασθενείς και θέλει να δημιουργήσει ένα εθνικό μητρώο για να αναλύει τις τάσεις. Από την έναρξη της πανδημίας, το ιατρείο του έχει καταγράψει περισσότερους από 15 ασθενείς με πολλαπλούς καρκίνους, περισσότερους από 35 ασθενείς με σπάνιους καρκίνους και περισσότερα από 15 ζευγάρια με νέους καρκίνους. Θεωρεί ότι οι επιπτώσεις των λοιμώξεων από κοροναϊό θα μπορούσαν να είναι σωρευτικές σε άτομα που έχουν μολυνθεί πολλές φορές. Το άγχος που σχετίζεται με την πανδημία μπορεί επίσης να επιδεινώσει τη φλεγμονή.

Εάν διαπιστωθεί σύνδεση μεταξύ του ιού και του καρκίνου, είπε, οι γιατροί μπορεί να εντοπίσουν τους ασθενείς που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο και να πραγματοποιήσουν προληπτικούς ελέγχους νωρίτερα και ενδεχομένως να τους χορηγήσουν αντιφλεγμονώδη φάρμακα.

«Ελπίζουμε να κάνουμε λάθος»

Το ανθρώπινο σώμα αποτελείται από τρισεκατομμύρια κύτταρα σε συνεχή κατάσταση ανάπτυξης, επισκευής και θανάτου. Τις περισσότερες φορές, κύτταρα με κατεστραμμένο DNA «επιδιορθώνονται» μόνα τους ή απλώς εξαφανίζονται. Μερικές φορές, αρχίζουν να συσσωρεύουν λάθη στον γενετικό τους κώδικα και ξεσπούν ανεξέλεγκτα σε όγκους, καταστρέφοντας μέρη του σώματος.

Ο Αφσιν Μπεχέστι, πρόεδρος της Διεθνούς Ερευνητικής Ομάδας για την Covid-19, επικοινώνησε με τον Κασιάπ Πάτελ και διοργάνωσαν ένα συμπόσιο μαζί με άλλους επιστήμονες, καταλήγοντας στο ότι υπάρχουν βάσιμα στοιχεία που να υποδηλώνουν σύνδεση μεταξύ του κοροναϊού και του καρκίνου.

«Ας ελπίσουμε ότι κάνουμε λάθος», είπε ο Μπεχέστι. «Αλλά, δυστυχώς, όλα δείχνουν πως αυτό συμβαίνει».


ΠΗΓΗ: Washington Post

Διαβάστε επίσης

ΑΠΘ: Ανοιχτή Δράση αφιερωμένη στην ενεργό και υγιή γήρανση

ΑΠΘ: Ανοιχτή Δράση αφιερωμένη στην ενεργό και υγιή γήρανση
medlabnews.gr iatrikanea

Το Εργαστήριο Ιατρικής Φυσικής και Ψηφιακής Καινοτομίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου διοργανώνει μια ανοιχτή δράση αφιερωμένη στην ενεργό και υγιή γήρανση, το Σάββατο 11 Οκτωβρίου 2025 και ώρες 10.00 έως 15.00, στην Αίθουσα Νερού στο Δημαρχείο Θεσσαλονίκης.

Η δράση πραγματοποιείται σε συνεργασία με τον Δήμο Θεσσαλονίκης, το Κέντρο Υγείας Ευόσμου/3ΥΠΕ και τον Σύλλογο Συγκατοίκησης Φίλων 60+ και 60-.

Κεντρικός άξονας της εκδήλωσης είναι η παρουσίαση του Ολοκληρωμένου Συστήματος Φροντίδας Υγείας LLM Care, μιας ψηφιακής καινοτομίας η οποία αναπτύχθηκε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο με στόχο την πρόληψη και την υποστήριξη της ενεργού και υγιούς γήρανσης. Σύμφωνα με τους διοργανωτές, το LLM Care συνιστά ένα σύγχρονο σύστημα νοητικής και σωματικής ενδυνάμωσης, σχεδιασμένο πρωτίστως για άτομα τα οποία ανήκουν στις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.

Οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να περιηγηθούν εικονικά στον κόσμο της άσκησης και της ενδυνάμωσης μέσα από το Ολοκληρωμένο Σύστημα Φροντίδας Υγείας LLM Care, να συμμετάσχουν σε διαδραστικά παιχνίδια και δραστηριότητες, να συνομιλήσουν με την Επιστημονική Ομάδα του Αριστοτελείου, να λάβουν μέρος σε σύντομες αξιολογήσεις νοητικής κατάστασης και να ενημερωθούν για την πρωτοβουλία Συγκατοίκησης Φίλων 60+ και 60-.

Η πρωτοβουλία δεν περιορίζεται σε μια ακόμη ενημερωτική δράση. Αντίθετα, επιδιώκει να καλλιεργήσει μια νέα κουλτούρα πρόληψης και φροντίδας, να υπενθυμίσει ότι η υγιής γήρανση είναι δικαίωμα όλων και να αναδείξει τον ρόλο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου ως φορέα που συνδυάζει την επιστημονική έρευνα με την κοινωνική προσφορά.

Η είσοδος για το κοινό είναι ανοικτή.

ΕΛΛΟΚ & Win Cancer: Ο ρόλος της γλώσσας στην καταπολέμηση του στίγματος γύρω από τον καρκίνο

ΕΛΛΟΚ & Win Cancer: Ο ρόλος της γλώσσας στην καταπολέμηση του στίγματος γύρω από τον καρκίνο
medlabnews.gr iatrikanea

Με επιτυχία και ουσιαστικό διάλογο πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 30 Σεπτεμβρίου, η εκδήλωση «Η δύναμη των λέξεων – Μιλώντας με σεβασμό για τον καρκίνο», που συνδιοργάνωσαν η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου – ΕΛΛΟΚ και η ΑΜΚΕ Win Cancer, στο Πολιτιστικό Κέντρο «Καμίνι», στο Γαλάτσι. Στόχος της εκδήλωσης ήταν η ανάδειξη της επίδρασης της γλώσσας στη διαμόρφωση στάσεων, αντιλήψεων και συμπεριφορών, καθώς και η δρομολόγηση πρωτοβουλιών που, μέσω της υπεύθυνης χρήσης της, θα συμβάλουν στην εξάλειψη του στιγματισμού των ανθρώπων με εμπειρία καρκίνου.

Την εκδήλωση τίμησε με την παρουσία του ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργώ και Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, ο οποίος υπογράμμισε χαρακτηριστικά: «Κάποιες φορές, μέσω των λέξεων, δεν δείχνουμε τον απαραίτητο σεβασμό στους ανθρώπους που νοσούν με καρκίνο και στους φροντιστές τους. Σήμερα, έχουμε μαζί μας ανθρώπους που εκπροσωπούν τα πολύ αναβαθμισμένα δημόσια Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και, με αφετηρία τη σημερινή συζήτηση, στόχος είναι με διαρκή προσπάθεια να δημιουργήσουμε ένα κοινό πλαίσιο λόγου με ενσυναίσθηση και ακρίβεια που αποτρέπει τον στιγματισμό».

Στην εκδήλωση παρευρέθηκε, επίσης, ο Δήμαρχος Γαλατσίου, Γιώργος Μαρκόπουλος.

Ο Καθηγητής Γιώργος Πλειός παρουσίασε την εισήγηση «Επτά σημεία για την επιστημονική και ηθική ορθότητα όταν μιλάμε για τον καρκίνο», αναδεικνύοντας τον αντίκτυπο από όρους όπως «επάρατη νόσος» και φοβικούς χαρακτηρισμούς που συντηρούν αρνητικά στερεότυπα και κοινωνικό αποκλεισμό.

Ο δημοσιογράφος, Μάκης Προβατάς, συντονιστής της συζήτησης, σημείωσε ότι «οι δημοσιογράφοι είμαστε υποχρεωμένοι να ‘βασανίζουμε’ περισσότερο τις λέξεις μας», υπενθυμίζοντας την τεράστια ευθύνη που φέρουν οι δημοσιογράφοι απέναντι στο κοινό και επισημαίνοντας ότι ο δημόσιος λόγος για τον καρκίνο επηρεάζει την ψυχολογία και το κοινωνικό περιβάλλον του ασθενούς.

Ο Γιώργος Καπετανάκης, Πρόεδρος της ΕΛΛΟΚ επεσήμανε πως ένας ασθενής δεν μπορεί να θεωρείται «πολεμιστής» που νικά ή χάνει. Ανέφερε ότι τα ΜΜΕ έχουν τη δύναμη να αναδιαμορφώσουν αντιλήψεις και πως η λανθασμένη επιλογή γλώσσας γύρω από τον καρκίνο οδηγεί σε στίγμα που με τη σειρά του οδηγεί σε μη συμμετοχή σε προσυμπτωματικούς ελέγχους. «Όλοι μαζί οφείλουμε να χτίσουμε μια νέα οπτική, χωρίς φόβο και να σταθούμε δίπλα στους ασθενείς και τους φροντιστές τους με ωριμότητα και ενσυναίσθηση», πρόσθεσε.

Η Πίστη Κρυσταλλίδου, Πρόεδρος της ΑΜΚΕ Win Cancer, τόνισε πως «οι λέξεις έχουν δύναμη. Είναι ενέργεια. Είναι πράξεις. Κι εμείς, σήμερα, αναλαμβάνουμε ο καθένας τη δική του ευθύνη: να χρησιμοποιούμε λέξεις που σέβονται, που στηρίζουν, που ανοίγουν δρόμο στην ελπίδα. Δεν υπάρχουν οι “σωστές” λέξεις· υπάρχουν όμως οι λάθος λέξεις, που μπορούν να πληγώσουν βαθιά τόσο τον ασθενή όσο και τον φροντιστή. Το στοίχημα είναι να χτίσουμε όλοι μαζί έναν δημόσιο λόγο που ενδυναμώνει και δεν στιγματίζει».

Με τις καίριες τοποθετήσεις τους, η Α’ Αντιπρόεδρος της ΕΣΗΕΑ, Αριάδνη – Άρια Αγάτσα, ο Πρόεδρος ΠΟΕΣΥ, Σωτήρης Τριανταφύλλου, ο Πρόεδρος ΑΠΕ-ΜΠΕ, Αιμίλιος Περδικάρης και ο Διευθυντής Εταιρικής Επικοινωνίας της ΕΡΤ, Κωνσταντίνος Τσολάκης, υπογράμμισαν τη δύναμη των λέξεων να διαμορφώνουν σχέσεις και στερεότυπα και δεσμεύτηκαν για τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων στην υλοποίηση στοχευμένων σεμιναρίων για επαγγελματίες των ΜΜΕ σχετικά με την ορολογία, το πλαίσιο και τη δεοντολογία στην κάλυψη θεμάτων καρκίνου.

Οι κοινωνικές αντιλήψεις διαμορφώνονται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο κάλυψης της υγείας στα ΜΜΕ, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια συνεκτική πολιτική επιστημονικής και ηθικής ορθότητας στα κρατικά μέσα και τη συστηματική καταπολέμηση του κιτρινισμού. Καίριας σημασίας είναι η ενίσχυση της εκπαίδευσης των συντακτών υγείας και οι παρεμβάσεις στην εκπαίδευση από τη δευτεροβάθμια έως την τριτοβάθμια, ώστε να καλλιεργηθεί ακριβής και υπεύθυνος λόγος.

Με αφορμή την εκδήλωση, η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου – ΕΛΛΟΚ και το WinCancer καλούν τα μέσα ενημέρωσης, τους θεσμικούς φορείς και την κοινωνία των πολιτών να συνεργαστούν, με στόχο την υιοθέτηση καλών πρακτικών και την αποφυγή της γλώσσας που στιγματίζει στην κάλυψη θεμάτων καρκίνου. Με σεβασμό, ωριμότητα και ενσυναίσθηση, οι λέξεις μπορούν να γίνουν σπουδαίο μέσο ενδυνάμωσης των ανθρώπων με εμπειρία καρκίνου και όχι πηγή φόβου ή αποκλεισμού.

Πρωτοπορία του ΜΗΤΕΡΑ για τη βέλτιστη φροντίδα στην εγκυμοσύνη με τη σύσταση της Επιστημονικής Επιτροπής Κύησης Υψηλού Κινδύνου

Πρωτοπορία του ΜΗΤΕΡΑ για τη βέλτιστη φροντίδα στην εγκυμοσύνη με τη σύσταση της Επιστημονικής Επιτροπής Κύησης Υψηλού Κινδύνου
medlabnews.gr iatrikanea

Την έναρξη της λειτουργίας της καινοτόμου και πρωτοποριακής Επιστημονικής Επιτροπής Κύησης Υψηλού Κινδύνου, ανακοίνωσε το ΜΗΤΕΡΑ την Τρίτη 30 Σεπτεμβρίου 2025 στο Συνεδριακό Κέντρο «Ν. Λούρος» στο πλαίσιο σχετικής συνέντευξης Τύπου.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, παρουσιάστηκε αναλυτικά το έργο και η στρατηγική της Επιτροπής, η οποία συγκεντρώνει κορυφαίους ιατρούς και εξειδικευμένους επιστήμονες, με στόχο τη βέλτιστη ολιστική φροντίδα και την ασφάλεια της μητέρας και του παιδιού σε εγκυμοσύνες που χαρακτηρίζονται υψηλού κινδύνου.

Η λειτουργία της Επιτροπής θα επικεντρωθεί στη λήψη αποφάσεων για κρίσιμα περιστατικά, διασφαλίζοντας άμεση και αποτελεσματική φροντίδα για τις εγκύους, ενώ θα διαδραματίσει ενεργό ρόλο στην ενημέρωση του ιατρικού κόσμου και τη συνεχή εκπαίδευση των ιατρών, αναφορικά με τις τελευταίες εξελίξεις και τις βέλτιστες πρακτικές στον τομέα της κύησης, σε διεθνές επίπεδο.

Η Επιτροπή σηματοδοτεί ένα ακόμη σημαντικό βήμα για το ΜΗΤΕΡΑ, το οποίο εδώ και δεκαετίες αποτελεί σημείο αναφοράς στη μαιευτική και γυναικολογία, προσφέροντας προηγμένες ιατρικές υπηρεσίες με σεβασμό και αφοσίωση στη γυναίκα.

Ο Πρόεδρος του ΔΣ του ΜΗΤΕΡΑ, Μαιευτήρας-Γυναικολόγος κ. Στέφανος Χανδακάς, δήλωσε τα εξής: «Πιστεύουμε σε ένα σύστημα Υγείας, η λειτουργία του οποίου έχει ως πυλώνες τη διαφάνεια, την ποιότητα και την ανθρωποκεντρική διάσταση. Αυτή είναι η θεμελιώδης φιλοσοφία της οικογένειας του ΜΗΤΕΡΑ. Να διαμορφώνουμε το κατάλληλο περιβάλλον ασφάλειας και εμπιστοσύνης, για κάθε μητέρα, το παιδί και την οικογένειά τους. Είμαστε πολύ υπερήφανοι που το ΜΗΤΕΡΑ πρωτοπορεί και πάλι, με την σύσταση της Επιστημονικής Επιτροπής Κύησης Υψηλού Κινδύνου, την πρώτη που θα λειτουργήσει στη χώρα μας. Κάνουμε ακόμη ένα βήμα προόδου, όπως επιτάσσουν οι νεότερες εξελίξεις και τα επιτεύγματα της Ιατρικής σε διεθνές επίπεδο. Η παρουσία του καθηγητή κ. Δασκαλάκη ως προέδρου της Επιτροπής, και η συμμετοχή εξειδικευμένων μελών, αποτελούν εχέγγυα για την επιτυχία της προσπάθειάς μας. Στο ΜΗΤΕΡΑ υποδεχόμαστε κάθε νέα ζωή, ανοίγοντας μια αγκαλιά φροντίδας».

Από την πλευρά του, ο Επιχειρησιακός Διευθυντής του ΜΗΤΕΡΑ, κ. Σταύρος Σουγιουλτζής επεσήμανε ότι: «Με την έναρξη λειτουργίας της Επιστημονικής Επιτροπής Κύησης Υψηλού Κινδύνου, το ΜΗΤΕΡΑ φιλοδοξεί επιπροσθέτως να προσφέρει στον ιατρικό κόσμο της χώρας μας, τη δυνατότητα της διαρκούς ενημέρωσης για τις καινούριες εξελίξεις σε διεθνές επίπεδο, ώστε να εφαρμόζονται οι βέλτιστες πρακτικές σε κάθε εγκυμοσύνη που αντιμετωπίζει προβλήματα. Στο ΜΗΤΕΡΑ επιλέγουμε να επενδύουμε στη διαρκή εκπαίδευση των ιατρών μας, με αποτέλεσμα την παροχή υψηλής ποιότητας υπηρεσιών υγείας με επίκεντρο τον άνθρωπο».

Πολύ σημαντική αγωγή πατέρα θύματος των Τεμπών κατά Bayer και Siemens για τα έλαια σιλικόνης

 medlabnews.gr iatrikanea

Aγωγή ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λάρισας κατά τεσσάρων εταιριών από τις οποίες ζητά ως αποζημίωση συνολικά το ποσό των 80 εκατομμυρίων ευρώ κατέθεσε ο κ. Χρήστος Τηλκερίδης, πατέρας του 23χρονου Άγγελου, που σκοτώθηκε στα Τέμπη.

Στην αγωγή επικαλείται έγγραφα της δικογραφίας, τα οποία υπογράφονται από τον Εφέτη Ανακριτή, που διενήργησε την κύρια έρευνα της υπόθεσης. Βάσει των εγγράφων προκύπτει, σύμφωνα με την αγωγή, ότι ο κ. Σωτήρης Μπακαΐμης θεωρεί πως τα έλαια σιλικόνης προκάλεσαν την έκρηξη, τη φωτιά και την πυροσφαιρα. Συνεπώς ζητά από την Siemens, κατασκευάστρια εταιρία των ηλεκτρομηχανων των τρένων, την Bayer, κατασκευάστρια εταιρία των ελαίων σιλικόνης , την Hellenic Train ως τον βασικό πάροχο σιδηροδρομικής μεταφοράς επιβατών και εμπορευμάτων και τον ΟΣΕ, ως τον πάροχο του δικτύου και της εν γένει σιδηροδρομικής υποδομης στην Ελλαδα, αποζημίωση 80 εκατομμυρίων ευρώ.

Ζητά από το Πολυμελές Πρωτοδικείο Λάρισας να κάνει δεκτή την αγωγή. Επίσης να χορηγηθούν στην οικογένεια του θύματος τα τιμολόγια αγοράς του συγκεκριμένου τύπου ελαίου σιλικόνης και έγγραφα που αποδεικνύουν ποιός είναι ο χρήστης και ποιός ο προμηθευτής των ελαίων στη χώρα μας. Τέλος, μεταξύ άλλων ζητά φορτωτικές με βάση τις οποίες η Siemens μετέφερε από την Bayer, τα έλαια σιλικόνης καθώς και τα δελτία συντήρησης.

Οι δυο πανίσχυρες γερμανικές εταιρείες εμπλέκονται πλέον στο μεγαλύτερο σιδηροδρομικό δυστύχημα που έγινε ποτέ στην Ελλάδα, όπως αναφέρει το ρεπορτάζ της DW. Πρόκειται για την Bayer AG με έδρα στο Λεβερκούζεν και τη Siemens Mobility GmbH με έδρα στο Μόναχο. Ο λόγος που εμπλέκονται πλέον οι δυο εταιρείες είναι γιατί συγγενείς του 23χρονου Άγγελου Τηλκερίδη από την Ειρηνούπολη της Νάουσας κατέθεσαν αγωγή αποζημίωσης στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Λάρισας. Στρέφονται εναντίον των δυο γερμανικών εταιρειών αλλά και κατά του ΟΣΕ και της Hellenic Train AE.

Ένα κομβικό πρόσωπο στην κατάθεση της αγωγής είναι ο Θωμάς Καλβουρτζής, δικαστικός επιμελητής στο Εφετείο Θεσσαλονίκης. Ο κ. Καλβουρτζής είναι θείος του Άγγελου. Μιλάει για πρώτη φορά δημόσια και, όπως ανέφερε στην Deutsche Welle και τη Μαρία Ρηγούτσου, το πρώτο πράγμα που θέλουν και επιδιώκουν με αυτή την αγωγή είναι η "δικαίωση για τη συμφορά που τους βρήκε".

Γιατί όμως στρέφονται κατά των δυο γερμανικών εταιρειών; Σύμφωνα με τις ανακριτικές αρχές, τα έλαια σιλικόνης ήταν αυτά που ευθύνονταν για την πυρκαγιά και την πυρόσφαιρα που δημιουργήθηκε μετά τη σύγκρουση των δυο αμαξοστοιχιών στα Τέμπη.

"Μέσα στη δικογραφία από στοιχεία που προσκόμισε η Hellenic Train, αναφέρεται μία συγκεκριμένη παρτίδα ελαίων σιλικόνης της Bayer, τα οποία είχε αγοράσει η Siemens και τα χρησιμοποίησε στους μετασχηματιστές". Εφόσον λοιπόν οι αρχές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα έλαια σιλικόνης ευθύνονται για την πυρκαγιά, θα πρέπει αντίστοιχα να ελεγχθούν και οι εταιρείες που τα κατασκεύασαν και τα προμήθευσαν.

Η ευθύνη της κατασκευάστριας και της προμηθεύτριας εταιρείας Όπως αναφέρει ο κ. Καλβουρτζής, σύμφωνα με τη δικογραφία, τα ελαία σιλικόνης που κατασκεύασε η Bayer και προμήθευσε τότε στον ΟΣΕ η Siemens, ευθύνονται για την ανάφλεξη, την πυρόσφαιρα και την πρόκληση πυρκαγιάς. Στην αγωγή επικαλούνται μάλιστα και σχετική ευρωπαϊκή οδηγία, την 85/374, που έχει γίνει νόμος του κράτους στη Γερμανία το 1989 και στην Ελλάδα το 2002 και η οποία προβλέπει πως "εάν το προϊόν είναι ελαττωματικό, οφείλει να αποζημιώσει τόσο η κατασκευάστρια εταιρεία όσο και η προμηθεύτρια εταιρεία". Μάλιστα, όπως ισχυρίζονται, οφείλουν να αποζημιώσουν χωρίς να μπορούν να επικαλεστούν ειδικές συνθήκες ή λάθη και παραλείψεις εργαζομένων.

Παρούσες στις εκταφές Bayer και Siemens

Η αποζημίωση που ζητούν οι συγγενείς του Άγγελου είναι 80 εκατομμύρια ευρώ, ποσό εύλογο, σύμφωνα με το Άρθρο 16 της ευρωπαϊκής οδηγίας που επικαλούνται. Πολύ σημαντικότερο όμως από το χρηματικό ποσό είναι η απόδοση δικαιοσύνης, όπως τονίζουν.

Να βρουν επιτέλους την αλήθεια γιατί κάηκαν 27 άνθρωποι ζωντανοί, ενώ είχαν καταφέρει να επιζήσουν από τη σύγκρουση. Μια συνθήκη αδιανόητη τόσο για τους ανθρώπους που χάθηκαν όσο και για τους συγγενείς τους. Ποιος μπορεί να ξεχάσει τα ηχητικά και το άκουσμα της φωνής να λέει: "Δεν έχω οξυγόνο";

Γιατί όμως επέλεξαν αυτή τη χρονική στιγμή να καταθέσουν την αγωγή; Δεν ακούμε τόσο καιρό ότι είναι τα έλαια σιλικόνης είναι εκείνα που ευθύνονται για την πυρκαγιά; Γιατί, λοιπόν, τώρα και όχι νωρίτερα;

Όπως εξηγεί ο κ. Καλβουρτζής, ενημερώθηκαν από τις ανακριτικές αρχές – αφότου εκείνες είχαν μελετήσει όλες τις σχετικές πραγματογνωμοσύνες που είχαν εκπονηθεί– την 1η Αυγούστου 2025 με μέιλ ότι επισήμως τα έλαια σιλικόνης είναι εκείνα που ευθύνονταν για την πυρκαγιά.

Προηγουμένως οι εκτιμήσεις μπορεί να υπήρχαν στη δημόσια συζήτηση, αλλά όχι γραπτώς, με τρόπο επίσημο, που να μπορεί να συμπεριληφθεί στη δικογραφία. Στη συνέχεια οι συγγενείς έσπευσαν να συλλέξουν όσα στοιχεία γνώριζαν και άλλα που προστέθηκαν αργότερα ώστε να καταθέσουν την αγωγή.

Και κάτι τελευταίο στο οποίο επιμένει ιδιαίτερα ο κ. Καλβουρτζής: "Σε περίπτωση που υπάρξει αίτημα εκταφής από το κράτος για τοξικολογικές και βιοχημικές εξετάσεις για τον Άγγελο, θα θέλαμε να γίνουν παρουσία της Bayer και της Siemens. Θα θέλαμε να γίνουν παρουσία τους, έτσι ώστε το αποτέλεσμα να μην αμφισβητείται από τις ίδιες τις εταιρείες, οι οποίες αυτή τη στιγμή, σύμφωνα με τη δικογραφία, είναι υπόλογες και υπεύθυνες για αποζημιώσεις".

Πηγή: Deutsche Welle

25 χρόνια PHARMA point από τον ΦΣΘ: Με τη Sophia του χθες... οραματιζόμαστε το μέλλον»

25 χρόνια PHARMA point από τον ΦΣΘ: Με τη Sophia του χθες... οραματιζόμαστε το μέλλον»
medlabnews.gr iatrikanea

Στην τεχνητή νοημοσύνη και πώς αυτή θα επηρεάσει τη φαρμακευτική φροντίδα επικεντρώνεται το φετινό PHARMA point 2025, το μεγαλύτερο φαρμακευτικό συνέδριο-έκθεση της Βόρειας Ελλάδας, που διοργανώνει ο Φαρμακευτικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης και πλέον έχει καθιερωθεί ως θεσμός στο φαρμακευτικό γίγνεσθαι της χώρας μας.

Με κεντρικό θέμα «25 χρόνια PHARMA point: Με τη Sophia του χθες... οραματιζόμαστε το μέλλον», το συνέδριο πρωτοπορεί και πάλι, επιφυλάσσοντας μια ξεχωριστή έκπληξη για τους συμμετέχοντες. Υποδέχεται τη Sophia the Robot, το πιο διάσημο ρομπότ τεχνητής νοημοσύνης (AI) στον κόσμο, η οποία θα συμμετάσχει σε ένα στρογγυλό τραπέζι, απαντώντας σε ερωτήματα σχετικά με την επιρροή της τεχνητής νοημοσύνης στο χώρο του φαρμάκου και της φαρμακευτικής φροντίδας.

Το συνέδριο θα πραγματοποιηθεί στις 11 και 12 Οκτωβρίου 2025, στο συνεδριακό κέντρο «Ι. Βελλίδης», στη Θεσσαλονίκη και τελεί υπό την αιγίδα του Τμήματος Φαρμακευτικής ΑΠΘ, του Τμήματος Φαρμακευτικής ΕΚΠΑ, του Τμήματος Φαρμακευτικής Πανεπιστημίου Πατρών, του Πανελληνίου Φαρμακευτικού Συλλόγου και του Ινστιτούτου Διά Βίου Εκπαίδευσης και Επαγγελματικής Ανάπτυξης Φαρμακοποιών.

Η επίσημη τελετή έναρξης, με ομιλία από τον πρόεδρο του Φαρμακευτικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης Διονύσιο Ευγενίδη, θα γίνει στη συνεδριακή αίθουσα του «Ι. Βελλίδης», το Σάββατο 11 Οκτωβρίου, στις 20:00. Το «παρών» θα δώσουν εκπρόσωποι της πολιτικής και πολιτειακής ηγεσίας, στελέχη φαρμακευτικών επιχειρήσεων, εκπρόσωποι φορέων της φαρμακευτικής αγοράς, φαρμακοποιοί, βοηθοί φαρμακείου και φοιτητές Φαρμακευτικής.

Επίσης θα βραβευτούν οι φοιτητές που εισήχθησαν με την καλύτερη βαθμολογία στο Τμήμα Φαρμακευτικής του ΑΠΘ το 2025 από το ΓΕΛ και το ΕΠΑΛ και θα απονεμηθούν υποτροφίες από τον ΦΣΘ σε παιδιά φαρμακοποιών που εισήχθησαν σε ΑΕΙ το 2025, ενώ θα τιμηθούν οι φαρμακοποιοί που συνταξιοδοτήθηκαν το 2024.

Το πρόγραμμα του συνεδρίου περιλαμβάνει θέματα που άπτονται των νέων επιστημονικών δεδομένων στον τομέα της φαρμακευτικής επιστήμης και των τελευταίων εξελίξεων σε επαγγελματικά ζητήματα που απασχολούν τους φαρμακοποιούς, πάντα με γνώμονα την καλύτερη προσέγγιση και την αποτελεσματική αντιμετώπιση των αναγκών των ασθενών.

Αναλυτικότερα, κατά τη διάρκεια των εργασιών του συνεδρίου, θα λάβουν χώρα:

· 4 στρογγυλά τραπέζια

- «Υπηρεσίες και εκπαίδευση φαρμακοποιού στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας» με τη συμμετοχή του συμβούλου του υπουργού Υγείας, Χαράλαμπου Καραθάνου, του προέδρου Δ.Σ. ΙΔΕΕΑΦ και α’ αντιπροέδρου Δ.Σ. Π.Φ.Σ., Σεραφείμ Ζήκα, του προέδρου Δ.Σ. Συνδέσμου Εταιρειών Φαρμάκων Ευρείας Χρήσης (ΕΦΕΧ), Γρηγόρη Καρέλου και του managing partner GET2WORK, Co-Founder AIbyDNA, Κώστα Βαρσάμου.

-«Ταμείο Επαγγελματικής Ασφάλισης Φαρμακοποιών-Επένδυση για το παρόν και το μέλλον» με τη συμμετοχή του αναπληρωτή καθηγητή στο Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής Διοικητικής, Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Μιχαήλ Ανθρωπέλου, του γενικού γραμματέα του Π.Φ.Σ. Μανόλη Κατσαράκη και του ταμία του Π.Φ.Σ. Παναγιώτη Φράγκου.

-Οι εξελίξεις του φαρμακευτικού επαγγέλματος στην Ελλάδα και την Ευρώπη» με τη συμμετοχή του προέδρου Δ.Σ. του Π.Φ.Σ., Απόστολου Βαλτά, του προέδρου Δ.Σ. ΙΔΕΕΑΦ και α’ αντιπροέδρου Δ.Σ. Π.Φ.Σ., Σεραφείμ Ζήκα και του νομικού συμβούλου του ΠΦΣ, Ηλία Δημητρέλλου.

Τη συζήτηση θα συντονίσει ο κ. Διονύσιος Ευγενίδης, φαρμακοποιός, πρόεδρος Δ.Σ. Φαρμακευτικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης.

- «Πώς η τεχνητή νοημοσύνη θα επηρεάσει τη φαρμακευτική φροντίδα» με τη συμμετοχή της επίσημης προσκεκλημένης του Φ.Σ.Θ. Sophia the Robot, η οποία συζητά με τον πρόεδρο του Φαρμακευτικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης, Διονύσιο Ευγενίδη και τη γενική διευθύντρια Noufio Communication Services, Σοφία Κούνουπα.

Τη συζήτηση θα συντονίσει η δημοσιογράφος-παρουσιάστρια Κατερίνα Παπακωστοπούλου.

· Ομιλίες επιστημονικού και επαγγελματικού ενδιαφέροντος

· Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου θα λειτουργήσει και εργαστήριο φαρμακείου όπου θα γίνει παρασκευή γαληνικών σκευασμάτων και πιο συγκεκριμένα πάστας οδοντιατρικής χρήσης με λιδοκαϊνη, κάψουλες μελατονίνης και παιδιατρικό σιρόπι σιλδεναφίλης.

Παράλληλα με το συνέδριο θα λειτουργήσει και έκθεση στην οποία συμμετέχουν φαρμακευτικές εταιρείες, εταιρείες καλλυντικών και συμπληρωμάτων διατροφής και γενικότερα εταιρείες που απευθύνονται στα φαρμακεία.

Για να δείτε το αναλυτικό πρόγραμμα του συνεδρίου και να κάνετε την εγγραφή σας, επισκεφτείτε την ιστοσελίδα https://www.pharmapoint.gr/

Μεγάλοι χορηγοί του συνεδρίου είναι οι εταιρείες ΒΙΑΝΕΞ και ΒΙΑΝ.

Οργάνωση: NOUFIO Communication Services

OTAGO: Πρόγραμμα πρόληψης πτώσεων για την τρίτη ηλικία στη Νέα Σμύρνη

OTAGO: Πρόγραμμα πρόληψης πτώσεων για την τρίτη ηλικία στη Νέα Σμύρνη
medlabnews.gr iatrikanea

Στον Πολυχώρο "Γαλαξία" στην Κεντρική Πλατεία Ν. Σμύρνης πραγματοποιήθηκε Ημερίδα Ενημέρωσης για το Πρόγραμμα OTAGO στα πλαίσια της 6 ης Εβδομάδας Υγείας και Πρόληψης.

Η παρουσίαση έγινε από την Φυσιοθεραπεύτρια των Δημοτικών Πολυϊατρείων κα Καριαμπά Ευφροσύνη και αφορούσε ασκήσεις ενδυνάμωσης και μεθόδους για την πρόληψη των πτώσεων σε άτομα τρίτης ηλικίας.

Η προσέλευση του κοινού ήταν μεγάλη γεγονός που αποδεικνύει το ενδιαφέρον του για το πρόγραμμα OTAGO.

O Aντιδήμαρχος Κοινωνικής Οικονομίας (Πολιτικής) και Αλληλεγγύης κ. Γιατζίδης Παναγιώτης, αφού ευχαρίστησε την κα Καριαμπά Ευφροσύνη για την παρουσίασή της και την ομάδα των εθελοντών του Δήμου που συνέβαλαν στην επιτυχία της όλης διαδικασίας τόνισε: "Σήμερα η Κοινωνική Υπηρεσία του Δήμου Ν. Σμύρνης πραγματοποίησε μία εξαιρετική δράση, που αφορά την προάσπιση της υγείας των
ηλικιωμένων, αποδεικνύοντας εμπράκτως την κοινωνική μέριμνα και φροντίδα του Δήμου Ν. Σμύρνης προς την τρίτη ηλικία.

Επεκτείνουμε μέσα στον Οκτώβριο την εφαρμογή του προγράμματος OTAGO στο Β΄ και στο Γ’ ΚΑΠΗ, ώστε να καλύψουμε με το πρόγραμμα πλήρως τους ωφελούμενους και των πέντε ΚΑΠΗ του Δήμου μας".
Copyright © 2015-2022 MEDLABNEWS.GR / IATRIKA NEA All Right Reserved. Τα κείμενα είναι προσφορά και πνευματική ιδιοκτησία του medlabnews.gr
Kάθε αναδημοσίευση θα πρέπει να αναφέρει την πηγή προέλευσης και τον συντάκτη. Aπαγορεύεται η εμπορική χρήση των κειμένων