Καλοκαιρινά φρούτα: καρπούζι, ροδάκινα, κεράσια και βύσσινα – οφέλη και θρεπτική αξία

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος,  medlabnews.gr iatrikanea

Το καρπούζι, τα ροδάκινα, τα κεράσια και τα βύσσινα είναι από τα πιο χαρακτηριστικά καλοκαιρινά φρούτα. Προσφέρουν νερό, φυτικές ίνες, βιταμίνες, κάλιο και αντιοξειδωτικά, ενώ μπορούν να καλύψουν την ανάγκη για γλυκιά γεύση με πιο υγιεινό τρόπο σε σχέση με γλυκά και επεξεργασμένα σνακ. Το άρθρο εξηγεί τι προσφέρει κάθε φρούτο, πώς να το διαλέξετε σωστά και πώς να το αποθηκεύσετε ώστε να διατηρείται καλύτερα. 

Το καρπούζι, τα ροδάκινα και τα κεράσια, είναι υγιεινές τροφές που μπορούν να ικανοποιήσουν την ανάγκη μας για γλυκό το καλοκαίρι. Ο παρακάτω οδηγός παρέχει πληροφορίες για το πώς να διαλέξουμε το καλύτερο καλοκαιρινό φρούτο και το ποια είναι τα διατροφικά οφέλη του καθενός.

ΡΟΔΑΚΙΝΑ

Τα ροδάκινα είναι άφθονα κατά την καλοκαιρινή περίοδο. Ζουμερά και νόστιμα, πέρα από τον παραδοσιακό τρόπο, μπορείτε να τα απολαύσετε ψιλοκόβοντας τα μέσα στο πρωινό γιαούρτι σας ή τα δημητριακά, να φτιάξετε νόστιμες πίτες ή να πειραματιστείτε προσθέτοντάς τα σε ευφάνταστες καλοκαιρινές συνταγές.

ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΟΥΣ: πέρα από την υπέροχη γεύση τους, τα ροδάκινα είναι πλούσια σε Βιταμίνη A, C και κάλιο. Είναι επίσης καλή πηγή αντιοξειδωτικών, β-καροτένιου (το οποίο τους προσφέρει το βαθύ ροδακινί χρώμα τους) και φλαβονοειδή, τα οποία επιβραδύνουν τη διαδικασία της γήρανσης και μειώνουν τον κίνδυνο κάποιων τύπων καρκίνου και καρδιακών παθήσεων. Επιπλέον, μόνο με 60 θερμίδες το καθένα και πλούσια σε ίνες, είναι το ιδανικό φρούτο για όσους προσέχουν τη διατροφή τους.

ΠΩΣ ΘΑ ΤΑ ΔΙΑΛΕΞΕΤΕ: Διαλέξτε ροδάκινα με έντονο και ελαφρώς γλυκό άρωμα. Όσο πιο μαλακά είναι τόσο πιο ώριμα είναι. Το έντονο χρώμα δεν είναι χαρακτηριστικό ωριμότητας αλλά ποικιλίας.  Αποφύγετε τα ροδάκινα που πρασινίζουν, έχουν κοπεί πολύ νωρίς και δεν θα ωριμάσουν σωστά. Μη ζουλάτε ποτέ τα ροδάκινα καθώς τραυματίζονται εύκολα.

ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ: εάν τα ροδάκινα που αγοράσατε χρειάζεται να ωριμάσουν, μη τα στοιβάζετε το ένα πάνω στο άλλο αλλά δώστε τους λίγο χώρο και φυλάξτε τα για 1-2 μέρες σε θερμοκρασία δωματίου. Μόλις ωριμάσουν μεταφέρετέ τα στο ψυγείο και καταναλώστε τα μέσα σε μία εβδομάδα.

ΚΑΡΠΟΥΖΙ

Το πλέον καλοκαιρινό φρούτο, αγαπημένο μικρών και μεγάλων μας ξυπνά όμορφες αναμνήσεις από την παιδική μας ηλικία. Ζουμερό και με γλυκιά γεύση, μας αναζωογονεί και μας δροσίζει χωρίς να μας φουσκώνει.

ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΟΥ: το καρπούζι έχει 40% περισσότερο λυκοπένιο (γνωστό για τις αντικαρκινικές του ιδιότητες) από τη ντομάτα. Το λυκοπένιο που περιέχεται στο καρπούζι απορροφάται εύκολα χωρίς να χρειάζεται μαγείρεμα, αντίθετα με τις ντομάτες, και είναι αρκετά σταθερό ακόμα και όταν το καρπούζι διατηρηθεί στο ψυγείο. Το καρπούζι είναι επίσης μία καλή πηγή Βιταμινών A και C ενώ προσφέρει και Βιταμίνη Β6, β-καροτένιο, θειαμίνη και κάλιο.

ΠΩΣ ΘΑ ΤΑ ΔΙΑΛΕΞΕΤΕ: Το καρπούζι που θα διαλέξετε πρέπει να είναι συμπαγές και συμμετρικό, χωρίς χτυπήματα και κοψίματα. Θα πρέπει να είναι σχετικά βαρύ για το μέγεθός του και να έχει ένα κιτρινωπό σημείο από τη μία μεριά, εκεί που αφέθηκε να ωριμάσει στον ήλιο. Το ιδανικό καρπούζι έχει πυκνή, σφιχτή και ζουμερή σάρκα.

ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ: Πλύνετε ολόκληρο το καρπούζι σε καθαρό, τρεχούμενο νερό και στεγνώστε το πριν το κόψετε. Η θερμοκρασία του πρέπει να διατηρείτε, εάν το αγοράσετε δηλαδή σε θερμοκρασία δωματίου αποθηκεύστε το και σε θερμοκρασία δωματίου πριν το κόψετε. Αντίστοιχα, αποθηκεύστε το στο ψυγείο αν το έχετε αγοράσει από ψυγείο.

ΚΕΡΑΣΙΑ KAI ΒΥΣΣΙΝΑ

Είτε προτιμάτε τα γλυκά κεράσια ή τα βύσσινα, μπορούμε να τα απολαύσουμε φρέσκα για μία μικρή περίοδο του έτους.

ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΟΥΣ: Τα κεράσια και τα βύσσινα είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά: σε ανθοκυανίνες, που ενισχύουν τις αντιοξειδωτικές άμυνες του οργανισμού και σε κερκετίνη που πιθανόν βοηθά στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. Είναι επίσης μία καλή πηγή ινών, καλίου και Βιταμινών Α και C.

ΠΩΣ ΘΑ ΤΑ ΔΙΑΛΕΞΕΤΕ: Προτιμήστε να καταναλώσετε κεράσια την εποχή τους (Μάιο – Ιούλιο). Επιλέξτε τα κεράσια με σφιχτή σάρκα, που είναι συμπαγή και γυαλιστερά χωρίς χτυπήματα και μαλακά σημεία.

ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ: Διατηρήστε τα κεράσια στο ψυγείο αμέσως μετά την αγορά.

TIP: Αποτελούν ιδανική τροφή για μαθητές σε περιόδους εξετάσεων. Πλούσια σε Βιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία, ενισχύουν την συγκέντρωση και μειώνουν την πνευματική κόπωση.

Διαβάστε επίσης

Πεπόνι. Δεν παχαίνει, έχει αντιπηκτικές ιδιότητες, πλούσιο σε αντιοξειδωτικά και ιχνοστοιχεία, βοηθά στο αδυνάτισμα

Καρπούζι, για την καρδιά, τον καρκίνο, την δίαιτα αλλά και τη λίμπιντο

Σύκα, φρέσκα ή αποsaξηραμένα, για το έντερο, την αναιμία, την οστεοπόρωση, την πίεση, τον διαβήτη και την λίμπιντο

Κεράσια, βύσσινα, ροδάκινα, καρπούζι, πεπόνι, τι μας προσφέρουν και πως θα τα διαλέξουμε.

Βερίκοκο για την υγεία, την αναιμία, την δυσκοιλιότητα, την όραση, την ομορφιά και τα κουκούτσια τους για τον καρκίνο.

ΚΕΡΑΣΙ. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ. ΧΥΜΟΣ ΑΠΟ ΚΕΡΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΠΝΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΥΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΑΣΚΗΣΗ.

Διάβασμα, εξετάσεις και διατροφή. Τα κεράσια απαραίτητα στους μαθητές για τις εξετάσεις.

Πρώτη δημοσίευση: Ιούνιος 2012 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 22 Μαΐου 2026

Ροδάκινα: θρεπτική αξία, θερμίδες, βιταμίνες και οφέλη για την υγεία

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής Βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Τα ροδάκινα είναι καλοκαιρινά φρούτα με υψηλή περιεκτικότητα σε νερό, φυτικές ίνες, βιταμίνη C, βιταμίνη Α, βιταμίνη Ε, κάλιο, φώσφορο, μαγνήσιο και αντιοξειδωτικά. Έχουν λίγες θερμίδες όταν καταναλώνονται νωπά, συμβάλλουν στην ενυδάτωση και στην πρόσληψη φυτικών ινών, ενώ μπορούν να ενταχθούν σε ισορροπημένη διατροφή για καλύτερη λειτουργία του εντέρου και έλεγχο του βάρους. Το άρθρο εξηγεί τη θρεπτική αξία του φρέσκου ροδάκινου, τη διαφορά με το κονσερβοποιημένο ροδάκινο σε σιρόπι, καθώς και πώς να τα επιλέγετε και να τα συντηρείτε. 

Αποκλειστικά καλοκαιρινό, δροσερό, ζουμερό και γεμάτο άρωμα φρούτο, το ροδάκινο θεωρείται το φρούτο της αγνότητας και της αθανασίας, σύμφωνα με κάποιες ανατολίτικες παραδόσεις.

Από τις ανατολικές χώρες, και πιο συγκεκριμένα από την Κίνα, έφτασε στην Ευρώπη γύρω στο 100 μ.Χ.

Το ροδάκινο είναι ο καρπός της ροδακινιάς, έχει σφαιρικό ή ωοειδές σχήμα, ραφή στη ράχη και χνουδωτή ή λεία φλούδα ανάλογα με την ποικιλία του. Η σάρκα του είναι χυμώδης και αρωματική, με γλυκιά και υπόξινη γεύση. Ο πυρήνας του (κουκούτσι) είναι μεγάλος και κόκκινος κι εμφανίζει πολλές αυλακώσεις.

Σήμερα, καλλιεργείται κυρίως στην Ιταλία, την Αμερική, την Γαλλία, την Κίνα και την Ισπανία, ενώ στην χώρα μας, η οποία κατέχει σημαντική θέση στην παγκόσμια αγορά, η Μακεδονία κρατά τα σκήπτρα της παραγωγής.

Η Ιταλία είναι πρώτη παγκοσμίως σε παραγωγή ροδάκινων. Η Ελλάδα έχει επίσης πολύ μεγάλη παραγωγή. Η παραγωγή ροδάκινων εμφανίζεται στην Ελλάδα κατά τη δεκαετία του 1960, οπότε αρχίζουν κατά το 1964 οι συστηματικές εξαγωγές των ελληνικών ροδάκινων κυρίως προς τις χώρες της Ευρώπης με κυριότερη καλλιεργούμενη την ποικιλία, Elberta.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η ροδακινιά, είναι το περισσότερο καλλιεργούμενο οπωροφόρο δέντρο στον κόσμο μετά τη μηλιά.

Είδη ροδάκινου

Ανάλογα με το σχήμα, το χρώμα και τη γεύση τους τα ροδάκινα παρουσιάζουν διάφορες ποικιλίες. Έτσι, έχουμε τα νεκταρίνια με τη σκληρή σάρκα, τα ροδάκινα με τους κόκκινους καρπούς, γνωστά ως σαγκουίνια, και τους γιαρμάδες, τα λευκόσαρκα δηλαδή ροδάκινα με τη λευκή «επιδερμίδα» που έχουν πιο πικρή γεύση από ό,τι τα κανονικά ροδάκινα και διαθέτουν μαλακή και ιδιαίτερα αρωματική σάρκα.

Ποσοστά περιεκτικότητας σε θρεπτικά στοιχεία του ροδάκινου

Το ροδάκινο περιέχει πρωτεΐνες, ζάχαρη, αρκετή ποσότητα βιταμίνης C και Ε, πολλά αντιοξειδωτικά, φυτικές ίνες, φώσφορο, βιοτίνη, σίδηρο και ασβέστιο. Οφέλη για την υγεία

Βιταμίνες:

Χάρη στο σύμπλεγμα βιταμινών, κυρίως C και Ε, που περιέχει 

• προστατεύει από γαστρεντερικές διαταραχές, 
• βοηθάει στην πρόληψη πολλών μορφών καρκίνου, 
• βοηθάει στην αντίσταση του οργανισμού στις ασθένειες, ενισχύοντας το ανοσοποιητικό σύστημα, ενώ είναι καλό 
• διουρητικό και 
• υπακτικό.

Τα ροδάκινα περιέχουν αρκετές βιταμίνες, με κυρίαρχη την βιταμίνη C. Ένα φλιτζάνι από κομμάτια φρέσκου ροδάκινου περιέχει 10,2 mg βιταμίνη C,δηλ 17% της απαιτούμενης ημερήσιας πρόσληψης. Επίσης περιέχει 502 IUs (διεθνείς μονάδες) σε Βιταμίνη Α,1,1mg σε Βιταμίνη Ε και 4 mg σε Βιταμίνη Κ.

Οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β, παρουσιάζονται με τη μορφή της νιασίνης 1,2mg, φυλλικού οξέος 6,2mg και ίχνη από θειαμίνη, ριβοφλαβίνη, παντοθενικό οξύ και Βιταμίνη Β6. Εάν επιθυμούμε να λαμβάνουμε καθημερινά επαρκείς ποσότητες βιταμινών και μετάλλων, το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να συμπεριλάβουμε στο διαιτολόγιο μας μια ποικιλία τροφίμων, μέσα στην οποία θα συμπεριλαμβάνονται και τα ροδάκινα. 

Οι βιταμίνες και τα μέταλλα των φυσικών τροφών μεταβολίζονται από τον οργανισμό καλύτερα, από οποιοδήποτε συμπλήρωμα διατροφής.


Φυτικές ίνες:

Το ροδάκινο αποτελεί καλή πηγή διαλυτών φυτικών ινών, συμβάλλοντας έτσι στη μείωση της LDL-χοληστερόλης, γι αυτό συστήνεται η συχνή του κατανάλωση, ενώ λόγω του ογκώδους των διαφόρων λαχανικών και της χαμηλής ενέργειας την οποία παρέχουν καταναλώνονται από όσους επιδιώκουν να αδυνατίσουν. Οι φυτικές ίνες παίζουν βασικό ρόλο στην υγεία μας και επομένως θα πρέπει να είναι ένας σημαντικός παράγοντας των διατροφικών επιλογών μας. Ένα φλιτζάνι ωμά ροδάκινα περιέχει 2,3γρ φυτικών ινών ή 9% του RDI. Έχει αποδειχθεί με έρευνες ότι τα άτομα που τρώνε φυτικές ίνες είναι λιγότερο πιθανό να αναπτύξουν παχυσαρκία, καρκίνο και καρδιαγγειακά προβλήματα.


Επομένως, είναι ιδανικό για όσους προσέχουν τη διατροφή καθώς προσφέρει λίγες θερμίδες και μεγάλη ποσότητα βιταμινών.

Μέταλλα:

Tα μέταλλα είναι εξίσου απαραίτητα για μια βέλτιστη υγεία όπως είναι και οι βιταμίνες. Επομένως, 1 φλιτζάνι από ροδάκινα περιέχει κάποια από αυτά.

Παρότι οι συνιστώμενες καθημερινές προσλήψεις (RDΙ) σε μέταλλα δεν είναι τόσο υψηλές, όπως είναι για τις βιταμίνες, η έλλειψη σε κάποιο μέταλλο, προκαλεί σοβαρά προβλήματα υγείας. Τα μέταλλα που περιέχονται στα ροδάκινα είναι το κάλιο, φώσφορο, και  μαγνήσιο. Στη λίστα των μετάλλων προστίθενται και ο ψευδάργυρος, ο σίδηρος, το ασβέστιο, το σελήνιο και το φθόριο.

Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε όμως ότι το ροδάκινο είναι ένα από τα πλουσιότερα σε νερό, φρούτα, καθώς αποτελείται κατά 89% από νερό. Επομένως ενυδατώνει το σώμα, την επιδερμίδα, έχει αντιγηραντικές ιδιότητες και είναι πολύτιμο για την υγεία και την ομορφιά του δέρματος. Εκτός όμως από τα πολύτιμα συστατικά που προσφέρει στον οργανισμό, χρησιμοποιείται και ως καλλυντικό.

Επίσης χάρη στην περιεκτικότητα του σε ιχνοστοιχεία, μέταλλα και βιταμίνες, το ροδάκινο είναι κατάλληλο για όσους έχουν 

• άγχος, 
• υπερένταση και 
• νιώθουν κόπωση. 

Δρα ως ηρεμιστικό και αγχολυτικό.
Αντιλαμβανόμαστε επομένως ότι η φύση δια μέσου των τροφίμων της, ιδιαίτερα με τα φρούτα, δεν μας προσφέρει μόνο τα θρεπτικά συστατικά που απαιτούνται για την επιβίωσή μας. Μας δίνει απλόχερα πολύτιμες δραστικές ουσίες που μας θωρακίζουν και μας προστατεύουν από νοσήματα φθοράς, αυξάνοντας έτσι το προσδόκιμο επιβίωσης.

Οφέλη για την υγεία:

• Περιέχει μικρό ποσοστό θερμίδων με αποτέλεσμα η κατανάλωση του να βοηθάει στον έλεγχο του σωματικού βάρους.
• Περιέχει αρκετό νερό επομένως βοηθάει στην ενυδάτωση του οργανισμού
• Περιέχει ικανοποιητική ποσότητα φυτικών ινών οι οποίες βοηθούν στη σωστή λειτουργία του εντέρου.
• Περιέχει κάλιο που βοηθάει στη ρύθμιση της πίεσης.
• Οι καροτινοειδείς ουσίες έχουν αντι-οξειδωτική δράση. Προστατεύουν τα κύτταρα μας από τις παραγόμενες ελεύθερες ρίζες οξυγόνου και προλαμβάνουν τον καρκίνο. Δηλαδή το ροδάκινο έχει αντικαρκινικές και αντιγηραντικές ιδιότητες.
• Τα φλαβονοειδή (περιέχει κυρίως προ-ανθοκυανίνες και λευκο-ανθοκυανίνες) προστατεύουν από την ηλιακή ακτινοβολία ενώ παράλληλα ευνοούν το μαύρισμα.

Η θρεπτική αξία των ροδάκινων σε κονσέρβα

Η θερμική επεξεργασία-κονσερβοποίηση προκαλεί μόνο λίγες απώλειες στα θρεπτικά συστατικά, που είναι ανάλογες με αυτές που προκαλεί το μαγείρεμα. Στα πλεονεκτήματα για την επιλογή κονσερβοποιημένων φρούτων θα πρέπει να προστεθεί και το ότι από την στιγμή που αυτά κονσερβοποιηθούν διατηρούν τα θρεπτικά τους συστατικά έως και δύο χρόνια. Αυτό είναι πολύ σημαντικό διότι τα προϊόντα αυτά συλλέγονται κατά την κορύφωση της ωριμότητας τους και κονσερβοποιούνται λίγες ώρες αργότερα, διατηρώντας τα θρεπτικά τους συστατικά.

Τα ποσοστά των βιταμινών αυτών μειώνονται ελάχιστα κατά την κονσερβοποίηση καθιστώντας την κονσέρβα ροδάκινο εφάμιλλη του νωπού προϊόντος. Η παρεχόμενη ενέργεια σχεδόν διπλασιάζεται υπάρχει όμως η δυνατότητα για την παραγωγή προϊόντος με λιγότερες θερμίδες με την χρήση αντί σιροπιού χυμού φρούτου ή καθαρού νερού.

Θρεπτικά	Θρεπτική αξία ανά 100 g ροδάκινου
	Νωπό	Κονσερβοποιημένο σε ελαφρύ σιρόπι
Ενέργεια, Kcal	37	68
Λίπος, g	0,08	0,04
χοληστερόλη, mg	0	0
Υδατάνθρακες, g	9,4	15
Διαιτητικές ίνες, g	1,7	1,6
Νάτριο, mg	0	6,3
Κάλιο, mg	167	122
Πρωτεΐνες, g	0,6	0,55
Βιταμίνη Α, %RDI	9,1	8,9
Βιταμίνη C, %RDI	9,3	8
Ασβέστιο, mg	4,3	3,8
Σίδηρος, %RDI	0,5	2,5
Φολικό οξύ, mg	0,73	1

%RDI: επί τοις εκατό της αναγκαίας ημερήσιας δόσης.

Προτεινόμενος τρόπος επιλογής

Ένας τρόπος, για να ξεχωρίσουμε τα φρέσκα ροδάκινα, είναι η μυρωδιά τους. Αποφεύγουμε δηλαδή εκείνα που δε μυρίζουν χαρακτηριστικά. Επίσης, δεν πρέπει να είναι χτυπημένα και καλό είναι να τρώγονται ξεφλουδισμένα. Αν, όμως, σας αρέσει η φλούδα, φροντίστε να τα πλένετε πάρα πολύ καλά.

Προτεινόμενος τρόπος συντήρησης

Ιδανική φάση για την κατανάλωσή τους είναι η πλήρης ωρίμανση, η οποία συμβαίνει, από τα μέσα Ιουνίου έως το τέλος Σεπτεμβρίου. Ιδιαίτερη προσοχή όμως γιατί αμέσως μετά επέρχεται ταχύτατα η σήψη. Έτσι καλό θα είναι να καταναλώνονται νωπά, γιατί μπορούν να διατηρηθούν μόνο γύρω στις 15 ημέρες. Γενικά το ροδάκινο είναι αρκετά ευαίσθητο στη ζέστη και αν μείνει εκτός ψυγείου σαπίζει γρήγορα.

Προτεινόμενος τρόπος κατανάλωσης

Το ροδάκινο διατηρείται για 15 μέρες περίπου στο ψυγείο. Καταναλώνεται ωμό με τη φλούδα, διότι στη φλούδα περιέχονται οι περισσότερες βιταμίνες. Πριν φαγωθεί πλένεται φυσικά πολύ καλά με νερό. Επίσης έχουμε μεγάλη παραγωγή κομπόστας ροδάκινου στην Ελλάδα αλλά και ετοιμάζουμε υπέροχες σπιτικές μαρμελάδες ή σπιτικά γλυκίσματα. Η πηκτίνη που περιέχεται στο ροδάκινο δίνει καλή συνεκτικότητα σε κομπόστες και μαρμελάδες. Ακόμη χρησιμοποιείται στην παρασκευή αναψυκτικών, χυμών και λικέρ.

Διαβάστε επίσης

• Καρπούζι, για την καρδιά, τον καρκίνο, την δίαιτα αλλά και τη λίμπιντο
• Βερίκοκο για την υγεία, την αναιμία, την δυσκοιλιότητα, την όραση, την ομορφιά και τα κουκούτσια τους για τον καρκίνο.
• Καλοκαιρινά φρούτα, τι μας προσφέρουν και πως θα τα διαλέξουμε.
• Κεράσια, χρήσιμα και απαραίτητα για την υγεία. Κατάλληλα ακόμα και για τους μαθητές για τις εξετάσεις

Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή
MSc

Πρώτη δημοσίευση: Ιούλιος 2012 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 11 Ιουνίου 2025

Γαστρεντερίτιδα ή τροφική δηλητηρίαση; Συμπτώματα, διαφορές, αντιμετώπιση και πότε πάμε γιατρό

του Κωνσταντίνου Λούβρου, M.D., medlabnews.gr iatrikanea 

Η γαστρεντερίτιδα και η τροφική δηλητηρίαση μπορεί να μοιάζουν πολύ, γιατί και οι δύο προκαλούν ξαφνική διάρροια, εμετούς, κοιλιακές κράμπες, πυρετό, πονοκέφαλο και αδυναμία. Η τροφική δηλητηρίαση συνήθως σχετίζεται με κατανάλωση μολυσμένου φαγητού ή νερού και τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν μέσα σε λίγες ώρες, ενώ η γαστρεντερίτιδα συχνά οφείλεται σε ιούς και μεταδίδεται εύκολα από άτομο σε άτομο ή από μολυσμένες επιφάνειες. Το βασικό πρακτικό μέλημα και στις δύο περιπτώσεις είναι η αποφυγή της αφυδάτωσης και η αναγνώριση σημείων που χρειάζονται γιατρό, όπως αίμα στα κόπρανα, λίγα ούρα, ζάλη ή επιδείνωση των συμπτωμάτων. 

Τα βαριά για την εποχή φαγητά, τα λαχανικά, αλλά και η κακή συντήρηση μπορούν να οδηγήσουν σε αλλοιώσεις των τροφών, με δυσάρεστες συνέπειες για την υγεία μας.  Από την άλλη η εποχή ευνοεί τις ιώσεις και την γαστρεντερίτιδα. 

Η Γαστρεντερίτιδα είναι μια πάθηση του γαστρεντερολογικού συστήματος που χαρακτηρίζεται από έντονες υδαρείς διάρροιες, εμετούς, πυρετό και κοιλιακούς πόνους. Είναι το πιο συχνό αίτιο νόσησης στον κόσμο και προκαλείτε από μόλυνση του εντέρου από τοξίνες, μικρόβια και ιούς

Η Τροφική δηλητηρίαση συμβαίνει όταν καταναλώνετε φαγητό ή νερό που περιέχει βακτήρια, παράσιτα, ιούς ή τοξίνες που δημιουργούνται από αυτά τα μικρόβια. Οι περισσότερες περιπτώσεις τροφικής δηλητηρίασης προκαλούνται από κοινά βακτήρια όπως η σαλμονέλα, ο σταφυλόκοκκος και η E. coli.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Τα συμπτώματα στη γαστρεντερίτιδα αρχίζουν συνήθως ξαφνικά και περιλαμβάνουν διάρροιες και εμέτους. Επίσης μπορεί να συνοδεύονται από στομαχόπονο, πονοκέφαλο και μυϊκούς πόνους. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων η γαστρεντερίτιδα διαρκεί 3-5 ημέρες. 

Τα συμπτώματα από τους πιο κοινούς τύπους τροφικής δηλητηρίασης γενικά εκδηλώνονται 2 - 6 ώρες από την κατανάλωση του φαγητού. Ο χρόνος μπορεί να είναι μεγαλύτερος (ακόμα και κάποιες ημέρες) ή μικρότερος, ανάλογα με το αίτιο της τροφικής δηλητηρίασης. Τα πιθανά συμπτώματα περιλαμβάνουν κοιλιακές κράμπες, διάρροια, έμετο, πυρετό και ρίγη, πονοκέφαλο και αίσθημα αδυναμίας.

Τα συμπτώματα της νόσου εμφανίζονται ξαφνικά, χωρίς προειδοποίηση και είναι κοινά σε όλους.

Μπορεί να προκληθούν όλα ή μερικά από τα ακόλουθα συμπτώματα:

• ναυτία και έμετο που μπορεί να διαρκέσει μια ή δύο ημέρες

• διάρροια, που συνήθως διαρκεί μία με τρεις ημέρες, αλλά μπορεί να διαρκέσει έως και 10 ημέρες

• Απώλεια της όρεξης

• Πονοκέφαλοι

• Κοιλιακό άλγος

• Κοιλιακές κράμπες

• Αιμορραγικές κενώσεις (δυσεντερία - γεγονός που υποδηλώνει λοίμωξη από αμοιβάδα,''Campylobacter'',''Salmonella'',''Shigella''ή κάποια παθογόνα στελέχη του''Escherichia coli'')

• πυρετό (θερμοκρασία πάνω από 37,5^oC σε ενήλικες και πάνω από 38^oC σε παιδιά)

• Λιποθυμία και αδυναμία

Θεραπεία

Η γαστρεντερίτιδα είναι συνήθως ήπια και η θεραπεία θα εξαρτηθεί από το είδος της γαστρεντερίτιδας.

Μπορεί να δοθεί συνταγή για φάρμακα κατά τη ναυτίας για ναυτία και εμετό.

Τα αντιβιοτικά χρειάζονται μόνο αν η γαστρεντερίτιδα προκαλείται από βακτήρια ή παράσιτα. Ένα δείγμα της διάρροιας, είναι δυνατόν να εξεταστεί για το σκοπό αυτό.

Μερικοί άνθρωποι μπορεί να χρειαστούν ενδοφλέβια (μέσα στη φλέβα) υγρά αν είναι πολύ αφυδατωμένοι.

Το κυριότερο μέλημα στην περίπτωση της ιογενούς γαστρεντερίτιδας, είναι η αποφυγή της αφυδάτωσης του ασθενούς, ο οποίος συνήθως λόγω των εμέτων, αδυνατεί να πάρει τα υγρά που χάνει με τις διάρροιες.

Το λάθος που γίνεται συνήθως στην προκειμένη περίπτωση είναι η χρησιμοποίηση αντιδιαρροϊκών φαρμάκων ως μέσον αποφυγής της αφυδάτωση

Προβιοτικά, χρήσιμα για την ισορροπία του μικροβιώματος του εντέρου

Τα προβιοτικά είναι «ζωντανοί οργανισμοί, οι οποίοι όταν χορηγούνται σε επαρκείς ποσότητες, επιφέρουν όφελος στην υγεία του ξενιστή». Τα συχνότερα προβιοτικά αποτελούνται από ωφέλιμα βακτήρια. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ενίσχυση του μικροβιώματος όταν αυτό βρίσκεται εκτός ισορροπίας. Όταν προσληφθούν, μπορούν να βοηθήσουν στην αναπλήρωση και τη διατήρηση της ισορροπίας του μικροβιώματος στο έντερο.

Αντιμετώπιση στο σπίτι

• Να παίρνετε αρκετά υγρά , χρησιμοποιώντας υδατικά διαλύματα όταν υπάρχουν πολλές κενώσεις, για αναπλήρωση των υγρών και των ηλεκτρολυτών που χάνονται.

• Τα υγρά δεν θα σταματήσουν τον εμετό και τη διάρροια αλλά δεν θα σας αφήσουν να πάθετε αφυδάτωση.

• Αν αισθανθείτε πεινασμένοι να φάτε. Ξεκινήστε με μαλακές τροφές, όπως κράκερ, ρύζι, μπανάνες ή τοστ. Θα πρέπει να ξαναρχίσετε τα κανονικά υγρά και τη διατροφή σε 48-72 ώρες, ακόμη κι αν η διάρροια συνεχίζεται.

• Όταν νιώσετε καλύτερα, μπορείτε να φάτε σε μικρές ποσότητες μπανάνα ή μήλο, τροφές που θα δώσουν στον οργανισμό το απαραίτητο κάλιο.

• Καλό είναι να τρώτε σούπα με ρύζι ή φιδέ με λίγο αλάτι, αν δεν υπάρχει πρόβλημα με την αρτηριακή πίεση ή άλλα οργανικά προβλήματα που απαγορεύουν αυστηρά την κατανάλωση αλατιού.

• Πίνετε σε μικρές ποσότητες τσάι με λεμόνι. Το τσάι χαρακτηρίζεται και για την αντιδιαρροϊκή του δράση.

• Σε πολλές μαρτυρίες αναφέρεται πως τα αναψυκτικά τύπου Cola εμφανίζουν παρόμοιες ιδιότητες με το τσάι. Πράγματι, λόγω τις περιεκτικότητάς τους σε τανίνες, οι οποίες περιορίζουν την κινητικότητα του εντέρου και άρα των αριθμό των κενώσεων, παρατηρείται μείωση των συμπτωμάτων, αλλά υπάρχει περίπτωση να δημιουργούν πρόβλημα στη χλωρίδα του εντέρου. Άρα, η ζημιά που προκαλούν αξιολογείται ως σοβαρότερη, γι' αυτό καλό είναι να περιορίζεται η κατανάλωσή τους.

• Αποφύγετε τα γαλακτοκομικά προϊόντα (γάλα, τυρί, γιαούρτι). Αν νοσήσει παιδί που η διατροφή του στηρίζεται στο γάλα, συστήνεται η προσθήκη ρυζάλευρου ή και η αραίωση του γάλακτος. Καλό επίσης είναι να αποφεύγετε τα γλυκά, τις λιπαρές τροφές, τις σάλτσες, κ.ά..

• Να ξεκουράζεστε πολύ.

• Θα πρέπει να επιστρέψετε στο γιατρό σας ή στο νοσοκομείο αν δεν είστε σε θέση να κρατήσετε αρκετά υγρά, αισθανθείτε ζάλη όταν είστε όρθιοι ή δείτε σημαντική επιδείνωση των συμπτωμάτων

Να δείτε το γιατρό σε περίπτωση  που έχετε:

• στομαχικό πόνος που επιδεινώνεται

• συχνό εμετό ή διάρροια ή και τα δύο

• αίμα ή βλέννα στα κόπρανα σας (διάρροια)

• ουρήσει λίγο ή καθόλου, ή τα ούρα σας είναι  σκούρα ή δύσοσμα.

Το πόσο διαρκεί  η γαστρεντερίτιδα εξαρτάται από το μικροοργανισμό που προκαλεί τη λοίμωξη. Οι ιογενείς και οι  βακτηριακές γαστρεντερίτιδες έχουν ήπια συμπτώματα και διαρκούν μερικές ημέρες.

Διαβάστε επίσης

• Γαστρεντερίτιδα. Τι είναι, τι προκαλεί, πώς εξαπλώνεται και πώς μπορεί να προληφθεί η εξάπλωση της.

• Τι πρέπει να κάνετε αν πάθετε τροφική δηλητηρίαση. Ποια τα συμπτώματα που προκαλεί το χαλασμένο φαγητό; 
• Tροφική δηλητηρίαση: 20 συνηθισμένα και ασυνήθιστα αίτια. Ποιά είναι τα συμπτώματα και πως μπορούμε να προστατευτούμε;

• Ο δεκάλογος της σωστής πρόληψης της τροφικής δηλητηρίασης

  Πυρετός, διάρροιες μπορεί να οφείλονται σε άπλυτα λαχανικά ή κακοσυντηρημένα τρόφιμα. Τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται η Σαλμονέλωση

• Πόνος στην κοιλιά. Τι μπορεί να σημαίνει;

• Άμεση αντιμετώπιση δηλητηρίασης από ουσίες, φάρμακα, εντομοκτόνα, είδη καθαρισμού, μονοξείδιο του άνθρακα και άλλα. Πρώτες βοήθειες

• Αναμένεται αύξηση εμφάνισης γαστρεντερίτιδας από νοροϊό. Τι είναι, τι προκαλεί, πώς εξαπλώνεται και πώς μπορεί να προληφθεί η εξάπλωση της.

Πρώτη δημοσίευση: Δεκέμβριος 2014 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κωνσταντίνος Λούβρος, M.D.

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 22 Μαΐου 2026