Λέμφωμα Hodgkin: συμπτώματα, διάγνωση, διαφορές από non-Hodgkin και θεραπεία

του  Κωνσταντίνου Λούβρου, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Το λέμφωμα Hodgkin είναι μορφή καρκίνου που επηρεάζει το λεμφικό σύστημα και διαφέρει από το μη Hodgkin λέμφωμα ως προς την εικόνα, τη διάγνωση και τη θεραπευτική αντιμετώπιση. Το άρθρο εξηγεί τι είναι το λεμφικό σύστημα, ποια συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν, πώς γίνεται η διάγνωση και ποιες θεραπείες χρησιμοποιούνται, από ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία έως υποστήριξη με νεοβλάστες. 

Το Hodgkin’s είναι μορφή καρκίνου που επηρεάζει το λεμφικό σύστημα και είναι γνωστό με την ονομασία λέμφωμα. Υπάρχουν δύο μορφές λεμφωμάτων, το Hodgkin’s και το non-Hodgkin’s. 

Το Hodgkin’s, όπως και τα άλλα είδη καρκίνου, είναι ασθένεια των κυττάρων του σώματος. Τα κύτταρα, στα διάφορα μέρη του σώματος, λειτουργούν με διαφορετικό τρόπο, όμως η ανάπλαση και η αναπαραγωγή τους γίνεται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Φυσιολογικά, αυτή η λειτουργία γίνεται με ένα ρυθμικό και ελεγχόμενο τρόπο. Όταν για κάποιο λόγο διασαλευτεί ο ρυθμός και ο έλεγχος ανάπλασης και αναπαραγωγής τους, δημιουργούν όγκους ή αδενώματα.

Γενικά τα λεμφατικά κύτταρα αναπτύσσονται μέσα στα λεμφαγγεία που αποτελούν μέρος του λεμφικού συστήματος μερικές φορές τα λεμφατικά κύτταρα ξεφεύγουν από τον αρχική τους θέση και επηρεάζουν άλλους λεμφαδένες, όπου περιστασιακά μπορεί να εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος και να καταλήξουν σε διάφορα όργανα. Συνήθως η ασθένεια Hodgkin’s παρουσιάζεται σε ομάδες από γειτονικούς λεμφαδένες. Η διάγνωση της ασθένειας γίνεται με την χειρουργική αφαίρεση και βιοψία κάποιου λεμφαδένα.

Η θεραπεία της ασθένειας Hodgkin’s έστω κι’ αν έχει επηρεάσει διάφορες άλλες περιοχές, είναι συνήθως επιτυχής. Αρκετοί ασθενείς τώρα μπορούν να θεραπευθούν ή να έχουν κάτω από έλεγχο την αρρώστια τους για πολλά χρόνια.

Το λεμφικό σύστημα

Το λεμφικό σύστημα είναι η φυσιολογική ασπίδα του σώματος κατά των μολύνσεων. Είναι περίπλοκο σύστημα και περιλαμβάνει λεμφικά όργανα όπως είναι ο μυελός των οστών (bone marrow), οι αμυγδαλές, ο θύμος και η σπλήνα και επίσης λεμφαδένες οι οποίοι καταλήγουν και σχηματίζουν λεπτά λεμφαγγεία. Οι λεμφαδένες βρίσκονται συνήθως στο λαιμό, στην μασχάλη και στην βουβωνική χώρα (σκέλη). Ο αριθμός των λεμφαδένων που βρίσκονται στα διάφορα μέρη του σώματος είναι διαφορετικός μεταξύ τους, για παράδειγμα, στη μασχάλη υπάρχουν 20-50 αδένες, ενώ σε άλλα σημεία είναι ελάχιστοι.

Μέσα στα λεμφαγγεία κυκλοφορεί ένα γαλακτώδες υγρό, η λέμφος, που περιέχει λεμφοκύτταρα. Τα λεμφοκύτταρα είναι λευκά αιμοσφαίρια και είναι υπεύθυνα για την προστασία του οργανισμού από τις μολύνσεις και τις ασθένειες. Όταν για παράδειγμα πονάτε το λαιμό σας, θα προσέξετε ότι οι λεμφαδένες σας στο λαιμό είναι διογκωμένοι κι’ αυτό είναι σημάδι ότι ο οργανισμός καταπολεμά την μόλυνση. Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι λεμφοκυττάρων, τα Β-κύτταρα και τα Τ-κύτταρα. Όλα τα λεμφοκύτταρα παράγονται αρχικά από τον μυελό των οστών υπό μορφή ανώριμων κυττάρων (stem cells). Τα λεμφοκύτταρα τα οποία ωριμάζουν στον θύμο αδένα που βρίσκεται πίσω από τα οστά του μαστού, ονομάζονται Τ-κύτταρα. Τα άλλα λεμφοκύτταρα που ωριμάζουν μέσα στο μυελό των οστών ή στα άλλα όργανα του λεμφικού συστήματος ονομάζονται Β-κύτταρα.

Ποια η διαφορά μεταξύ Hodgkin’s και non-Hodgkin’s λέμφωμα;

Είναι δύο είδη λεμφώματος με εμφανή διαφορετική εικόνα μεταξύ των δύο καρκίνων, κι’ αυτό σημαίνει πως έχουν διαφορετική θεραπευτική αντιμετώπιση. Ένα συγκεκριμένο ανώμαλο κύτταρο γνωστό σαν Reed-sternberg εντοπίζεται στο Hodgkin’s ενώ δεν εντοπίζεται συνήθως στο non-Hodgkin’s.

Τι προκαλεί το Hodgkin’s λέμφωμα;

Η αιτία που προκαλεί την ασθένεια Hodgkin’s είναι ακόμη άγνωστη, γι’ αυτό και οι έρευνες συνεχίζονται.

Η ασθένεια Hodgkin’s, όπως και οι άλλες μορφές καρκίνου δεν είναι μεταδοτική από άτομο σε άτομο, αλλά ούτε και κληρονομική.

Ποια είναι τα συμπτώματα της ασθένειας Hodgkin’s;

Το πρώτο σύμπτωμα της ασθένειας Hodgkin’s είναι ο πόνος και η διόγκωση στο λαιμό, στην μασχάλη ή στην βουβώνη (σκέλη). Άλλα συμπτώματα που μπορεί να συνυπάρχουν είναι οποιαδήποτε από τα πιο κάτω:

Το λέμφωμα Hodgkin παρουσιάζει τα εξής συμπτώματα:

• ανώδυνη διόγκωση λεμφαδένων (τράχηλο, μασχάλη βουβώνες, μεσοθωράκιο)
• πυρετός
• νυχτερινή εφίδρωση
• απώλεια βάρους
• αναιμία
• έντονο αίσθημα καταβολής
• σπληνομεγαλία
• πόνος στα κόκαλα
• φαγούρα

Το λέμφωμα ΜΗ Hodgkin παρουσιάζει παρόμοια συμπτώματα με τις εξής διαφορές

• μπορεί να μην συνοδεύεται από πυρετό
• ο μυελός των οστών προσβάλλεται από καρκινικά κύτταρα (λευχαιμική εικόνα)

προσβάλλεται το πεπτικό σύστημα Αν εσείς ή κάποιο από τα παιδιά σας παρουσιάσετε οποιοδήποτε από τα πιο πάνω συμπτώματα θα πρέπει να γνωρίζετε ότι αυτά τα συμπτώματα μπορεί να μην έχουν καμία σχέση με την ασθένεια Hodgkin’s και να είναι απλώς συνηθισμένα συμπτώματα κάποιας άλλης ασθένειας.

Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου

• μόλυνση από συγκεκριμένους ιούς (HIV/AIDS, HTLV-1, EBV)

• ασθένειες και φάρμακα που αποδυναμώνουν το ανοσοποιητικό σύστημα

• μεταμοσχευμένοι ασθενείς

Πώς γίνεται η διάγνωση;

O γιατρός πρέπει να πάρει το ιατρικό ιστορικό του ασθενή και να κάνει μια σχολαστική κλινική εξέταση. Θα γίνουν επίσης αναλύσεις αίματος και ακτινολογικός έλεγχος θώρακα, οστών, ήπατος και σπλήνα. Η τελική διάγνωση θα τεθεί μετά από την χειρουργική αφαίρεση μέρους ενός διογκωμένου λεμφαδένα και στην συνέχεια η μικροσκοπική του εξέταση (βιοψία). Είναι μικρή επέμβαση και συνήθως γίνεται με γενική νάρκωση του ασθενή.

Άλλες ιατρικές εξετάσεις

Όταν το αποτέλεσμα της βιοψίας καθορίσει την ασθένεια Hodgkin’s, ο γιατρός σας θα προγραμματίσει μια σειρά από άλλες ιατρικές εξετάσεις για να ελέγξει το ακριβές στάδιο της ασθένειας. Η σταδιοποίηση της ασθένειας στοχεύει στην διάγνωση της επέκτασης και της διήθησης του καρκίνου σε άλλα όργανα του σώματος, απ’ όπου θα εξαρτηθεί ο τύπος της θεραπείας που θα σας χορηγηθεί.

Οι διάφορες συμπληρωματικές εξετάσεις που θα γίνουν με σκοπό την σταδιοποίηση και την χορήγηση της καλύτερης θεραπευτικής αγωγή που αρμόζει για σας, είναι οι ακόλουθες:

Αιματολογικές Εξετάσεις: Δείγματα αίματος θα δίνετε συχνά σε όλη την διάρκεια της θεραπείας σας για έλεγχο της γενικής κατάστασης της υγείας σας, τα επίπεδα των ερυθρών και των λευκών αιμοσφαιρίων στο αίμα, τα αιμοπετάλια και την λειτουργικότητα των νεφρών και του ήπατος (συκώτι).

Ακτινογραφία θώρακος: Η ακτινογραφία αυτή γίνεται για εντοπισμό πιθανής διήθησης της ασθένειας στους λεμφαδένες του θώρακα.

Υπερηχογράφημα (Ultra Sound Scan): Η εξέταση αυτή αποσκοπεί στον έλεγχο των εσωτερικών οργάνων της κοιλιάς, τα οποία απεικονίζονται στην οθόνη του ηλεκτρονικού υπολογιστή με την βοήθεια των υπερήχων που εκπέμπονται από ειδικό πομπό. 

Αξονική τομογραφία (CT Scan):

Η αξονική τομογραφία, είναι εξειδικευμένη ακτινογραφία η οποία απεικονίζει σε τρεις διαφορετικές τομές τα εσωτερικά όργανα του σώματος. Είναι ανώδυνη εξέταση και διαρκεί συνήθως από 10 ́ – 20 ́. Στην αξονική τομογραφία χρησιμοποιείται ελαφριά δόση ακτινοβολίας που δεν επηρεάζει ούτε εσάς αλλά ούτε και τους γύρω σας. Πριν από την εξέταση θα πρέπει να μείνετε χωρίς τροφή και υγρά για 4 ώρες.

Για καλύτερη απεικόνιση των ευρημάτων θα σας χορηγηθεί σκιαγραφική ουσία υπό μορφή ροφήματος ή και ενδοφλέβια πριν από την εξέταση. Η ενδοφλέβια σκιαγραφική ουσία συνήθως σε ορισμένους ασθενείς προκαλεί ένα αίσθημα αύρας σ’ όλο το σώμα. Όμως αν έχετε αλλεργία στο ιώδιο ή αν υποφέρετε από άσθμα θα πρέπει οπωσδήποτε να το αναφέρετε στη νοσηλεύτρια του τμήματος ή τον ακτινολόγο.

Mαγνητική τομογραφία (MRI):

Αυτή η εξέταση είναι παρόμοια με την αξονική τομογραφία με την διαφορά ότι χρησιμοποιείται μαγνητισμός αντί ακτίνες Χ. Χορηγείται συνήθως σκιαγραφική ουσία ενδοφλέβια και διαρκεί περίπου 30’. Ο μαγνητικός τομογράφος είναι ένα θορυβώδες μηχάνημα γι’ αυτό θα σας χορηγηθούν ωτοασπίδες για περιορισμό της ενόχλησης από τους κρότους.  Άτομα με χειρουργικά μεταλλικά κλιπς ή με καρδιακούς βηματοδότες δυστυχώς δεν μπορούν να υποβληθούν σε μαγνητική τομογραφία.

Mετά τη συμπλήρωση όλων των απαραίτητων εξετάσεων θα σας δοθεί ραντεβού με τον ιατρό σας ο οποίος και θα σας ανακοινώσει τα αποτελέσματα των ευρημάτων και μαζί θα συζητήσετε για το είδος και τον προγραμματισμό της δικής σας θεραπείας..

Γάλιον (Gallium Scan):

Η εξέταση αυτή γίνεται στο τμήμα ραδιο-ισοτόπων και δίδει χρήσιμες πληροφορίες στην επεξήγηση των τυχών ανωμαλιών που διαφαίνονται στις απλές ακτινογραφίες και στην αξονική τομογραφία. Πριν από την εξέταση χορηγείται ενδοφλέβια ραδιενεργός σκιαγραφική ουσία με την ονομασία Γάλιον και επανέρχεστε το τμήμα ραδιοϊσοτόπων 3-4 μέρες αργότερα για να γίνει η εξέταση κάτω από ειδικό απεικονιστικό μηχάνημα.

Ποια είναι η θεραπεία της ασθένειας Hodgkin’s;

Η κύρια θεραπεία της ασθένειας Hodgkin’s είναι η ακτινοθεραπεία και η χημειοθεραπεία, είτε σε συνδυασμό, είτε το ένα είδος από τις δύο.

Αρκετοί ασθενείς έχουν αποθεραπευτεί από την ασθένεια Hodgkin’s, ακόμη και όταν η ασθένεια είχε επηρεάσει άλλα όργανα.

Όταν η ασθένεια βρίσκεται στα αρχικά στάδια I & II ο γιατρός θα χορηγήσει ακτινοθεραπεία, αν και συχνά συνηθίζεται ο συνδυασμός και με χημειοθεραπεία. Στα προχωρημένα στάδια της ασθένειας, III & IV, η χημειοθεραπεία είναι η μόνη θεραπευτική αγωγή που επιλέγεται.

Όταν η καθιερωμένη θεραπευτική αντιμετώπιση με κυτταροστατικά φάρμακα (χημειοθεραπεία) δεν έχει θετικά αποτελέσματα στην ασθένεια Hodgkin’s ή όταν μετά από την θεραπεία με κυτταροστατικά φάρμακα η ασθένεια επανέρχεται, τότε μπορεί να χορηγηθεί χημειοθεραπεία με πολύ ψηλές δόσεις κυτταροστατικών φαρμάκων ή να υποστηριχθεί ο ασθενής με μεταμόσχευση νεαρών κυττάρων (stem cells). Περιστασιακά τα θεραπευτικά σχήματα που χορηγούνται στην ασθένεια Hodgkin’s μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές και μακροχρόνιες παρενέργειες. Kάποια κυτταροστατικά φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν μόνιμη στείρωση, ενώ τα νεότερα φάρμακα που άρχισαν να κυκλοφορούν περιορίζουν στο ελάχιστο αυτή την παρενέργεια. Η ακτινοθεραπεία και η χημειοθεραπεία μπορεί σε ελάχιστες μόνο περιπτώσεις να προκαλέσουν άλλο είδος καρκίνου σε κατοπινό στάδιο. Όμως τα νέα σχήματα και η θεραπευτική αντιμετώπιση για την θεραπεία της ασθένειας Hodgkin’s έχουν σχεδιαστεί για να περιορίσουν στο ελάχιστο δυνατό επίπεδο αυτές τις ανεπιθύμητες παρενέργειες. Ίσως να προσέξετε πως κάποιοι άλλοι ασθενείς παίρνουν διαφορετική θεραπεία από εσάς. Αυτό συμβαίνει συχνά, και ο λόγος είναι γιατί η ασθένεια τους έχει διαφορετική μορφή από την δική σας.

Υψηλές δόσεις θεραπείας με την υποστήριξη μυελού των οστών ή νεαρών κυττάρων (νεοβλάστες):

Για κάποιους ασθενείς πιθανόν να είναι αναγκαία η χορήγηση υψηλών δόσεων χημειοθεραπείας ή και ακτινοθεραπείας και στη συνέχεια η ενίσχυσή τους με μεταμόσχευση μυελού των οστών ή με νεοβλάστες. Η θεραπευτική αγωγή με αυτή την μέθοδο εφαρμόζεται, στις περιπτώσεις ασθενών, που, η ανταπόκριση τους στο θεραπευτικό σχήμα που προηγήθηκε ήταν πενιχρή, και όταν μετά από τη θεραπεία το λέμφωμα επανεμφανίζεται.

Οι νεοβλάστες είναι τα καινούργια κύτταρα που μόλις αρχίζουν να αναπλάθονται και που δεν έχουν επηρεαστεί από το λέμφωμα, και παίρνονται είτε από το αίμα, είτε από το μυελό των οστών του ασθενή. Ο μυελός των οστών είναι το περιεχόμενο του εσωτερικού μέρους των οστών (μυελούδι) όπου παράγονται τα κύτταρα του αίματος. Οι υψηλές δόσεις χημειοθεραπείας καταστρέφουν τον μυελό των οστών και για να σωθεί η ζωή του ασθενή θα πρέπει να του γίνει μεταμόσχευση. Φυσικά ο όρος «μεταμόσχευση» έχει τροποποιηθεί με την φράση «υποστήριξη με νεοβλάστες» (stem cell support), διότι χορηγούνται πιο συχνά νεοβλάστες που παίρνονται απευθείας από το αίμα, παρά από τον μυελό των οστών.

Πώς παίρνονται οι νεοβλάστες και πώς χορηγούνται;

Mετά την χημειοθεραπεία χορηγούνται καθημερινά με ενέσεις, υποδόρια, αιμοποιητικοί παράγοντες (growth factor). Οι αιμοποιητικοί παράγοντες είναι ειδικές πρωτεΐνες που βοηθούν τους νεοβλάστες να πολλαπλασιάζονται με γοργό ρυθμό και να διοχετεύονται από τον μυελό των οστών στο αίμα.

Όταν τα κύτταρα του αίματος αυξηθούν στα φυσιολογικά επίπεδα, τότε θα αρχίσει η διαδικασία επιλογής των κυττάρων (νεοβλάστες) και που διαρκεί περίπου 3-4 ώρες. Αυτή η διαδικασία προβλέπει, ο ασθενείς να είναι ξαπλωμένος και να γίνει φλεβοκέντηση και στα δύο χέρια υπό μορφή ενδοφλέβιας χορήγησης. Από το σημείο της φλεβοκέντησης του ενός χεριού θα αφαιρείται αίμα από τον ασθενή το οποίο θα συλλέγεται σε ένα ειδικό μηχάνημα, θα διαχωρίζονται και θα περισυλλέγονται οι νεοβλάστες και το υπόλοιπο αίμα θα επιστρέφει στον ασθενή διαμέσου της φλεβοκέντησης του άλλου χεριού.

Οι νεοβλάστες που θα περισυλλεγούν θα τοποθετηθούν σε κατάψυξη και θα βρίσκονται εκεί καθ’ όλη τη διάρκεια που ο ασθενής θα παίρνει τις υψηλές δόσεις της χημειοθεραπείας. Μετά αφού ξεπαγώσουν τους νεοβλάστες θα χορηγηθούν στον ασθενή υπό μορφή μετάγγισης αίματος.

Για μερικούς ασθενείς μπορεί να είναι αναγκαίο να κάνουν την μεταμόσχευση με κύτταρα από κάποιο δότη, «αλλογενής μεταμόσχευση», αντί με τα δικά τους κύτταρα, «αυτόλογος μεταμόσχευση».

Αυτού του είδους οι μεταμοσχεύσεις με νεοβλάστες ή με μυελό των οστών είναι σχετικά νέες θεραπευτικές διαδικασίες που περικλείουν κάποιους κινδύνους. Γι’ αυτό το λόγο οι ασθενείς παραπέμπονται σε εξειδικευμένα νοσοκομεία.

Θεραπεία με κορτικοειδή φάρμακα (κορτιζόνες)

Τα κορτικοειδή φάρμακα χορηγούνται συχνά σε συνδυασμό με την χημειοθεραπεία και βοηθούν στην θεραπεία του Hodgkin’s και παράλληλα μειώνουν τα συμπτώματα της ναυτίας και του εμετού.

Παρενέργειες

Τα κορτικοειδή χορηγούνται για μικρό χρονικό διάστημα συνήθως όμως μπορεί να παρουσιάσουν κάποιες παρενέργειες, όπως αύξηση της ενεργητικότητας και της όρεξης για φαγητό και επίσης αϋπνία.

Αν εσείς θα πρέπει να πάρετε κορτικοειδή για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ίσως να έχετε και κάποιες άλλες παροδικές όμως παρενέργειες όπως φούσκωμα στα βλέφαρα, τα χέρια, τα πόδια και τα δάκτυλα, ανωμαλίες στην αρτηριακή πίεση και ευάλωτος στις μολύνσεις. Επίσης μπορεί να παρουσιάσετε ψηλά επίπεδα ζαχάρου στο αίμα οπόταν ο γιατρός σας θα χρειαστεί να σας χορηγήσει ειδικά φάρμακα για να ρυθμίζεται το ζάχαρο στο αίμα. Γι’ αυτό θα πρέπει να κάνετε συχνά έλεγχο ζαχάρου στο αίμα και στα ούρα. Ο έλεγχος ζαχάρου στα ούρα γίνεται καθημερινά, οι νοσηλεύτριες θα σας καθοδηγήσουν για να κάνετε αυτό τον έλεγχο στο σπίτι σας, ενώ για τον έλεγχο στο αίμα θα σας δώσει οδηγίες ο γιατρός σας κάθε πόσο θα πρέπει να ελέγχεται. Mια άλλη παρενέργεια που πιθανόν να έχετε είναι η αύξηση του βάρους σας, όμως να θυμάστε πως όλες αυτές οι παρενέργειες είναι παροδικές και εξαφανίζονται σταδιακά μετά την συμπλήρωση της θεραπείας.

Είναι καλό εν όσο θα παίρνετε θεραπεία με στεροειδή να έχετε πάντα μαζί σας ένα σημείωμα ή κάρτα που να επισημαίνει ότι παίρνετε κορτικοειδή.

Η ιατρική παρακολούθηση

Mετά την συμπλήρωση της θεραπείας σας, ο γιατρός στην αρχή θα σας εξετάζει κάθε μήνα και αργότερα σταδιακά θα αραιώσει τις επισκέψεις σας.

Η μέθοδος CAR-T

Η μέθοδος CAR-T χαρακτηρίζεται «ζωντανό φάρμακο», ειδικά διαμορφωμένο για κάθε ασθενή, με την αξιοποίηση των κυττάρων του σώματός του. Οι ιατροί στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο King’s College του Λονδίνου ανέφεραν ότι ορισμένοι ασθενείς πέτυχαν πλήρη ίαση. Η ιατρική ομάδα αφαιρεί τα λευκά αιμοσφαίρια από το αίμα των ασθενών, τα οποία ψύχει σε υγρό υδρογόνο. Εργαστήριο στις ΗΠΑ τροποποιεί γενετικώς τα λευκά αιμοσφαίρια, έτσι ώστε, αντί να σκοτώνουν βακτήρια και ιούς, να αναζητούν και να εξοντώνουν καρκινικά κύτταρα. Τα τροποποιημένα λευκά αιμοσφαίρια παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στο σώμα και συνεχίζουν να επιτελούν την αντικαρκινική λειτουργία τους.

Διαβάστε επίσης

• Πότε διογκώνονται (πρήζονται) οι λεμφαδένες; Πόσο επικίνδυνο είναι; Ποιες εξετάσεις βοηθούν στην διάγνωση;
• Τι είναι η χημειοθεραπεία; Τι κάνει στα καρκινικά κύτταρα και πόσο απαραίτητη είναι στην θεραπεία; (chemotherapy)
• Τι είναι το Λεμφοίδημα και σε ποιές παθήσεις παρουσιάζεται; Ποιά τα συμπτώματα εκτός από το έντονο πρήξιμο; Τι μπορείτε να κάνετε για την αντιμετώπιση του;
• Τι είναι η λευχαιμία; Ποιοι κινδυνεύουν; Υπάρχει θεραπεία και πώς είναι η ζωή του αρρώστου μετά την ίαση;
• Πόσοι και που είναι οι λεμφαδένες της μασχάλης και πώς μπορεί να επηρεάζονται στον καρκίνο του μαστού;
• Σε ποιες παθήσεις διογκώνονται οι λεμφαδένες; Πότε και γιατί θα πρέπει να αφαιρούνται;

Πρώτη δημοσίευση: Ιούνιος 2014 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κωνσταντίνος Λούβρος, M.D.

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 4 Μαΐου 2026

Δύσπνοια: αιτίες, πότε είναι επικίνδυνη και πότε πρέπει να πάτε σε νοσοκομείο

του Κώστα Λούβρου, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Η δύσπνοια είναι το δυσάρεστο αίσθημα ότι “δεν φτάνει ο αέρας” και μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά ή να εγκαθίσταται σταδιακά με τον χρόνο. Το άρθρο εξηγεί ποιες είναι οι πιο συχνές αιτίες της δύσπνοιας, πότε το σύμπτωμα μπορεί να κρύβει σοβαρό πρόβλημα από πνεύμονες, καρδιά ή άλλες παθήσεις και πότε χρειάζεται άμεσος έλεγχος. Δύσπνοια είναι το δυσάρεστο συναίσθημα που περιγράφει ο άρρωστος ότι δεν του "φτάνει ο αέρας" που αναπνέει. Φυσιολογικά συμβαίνει στην έντονη άσκηση. Μπορεί να ξεκινήσει αιφνίδια (οξεία δύσπνοια) ή μπορεί να έχει βαθμιαία εγκατάσταση (εβδομάδες ή και μήνες), χρόνια δύσπνοια.

Καρκίνος στομάχου: Τα πρώτα συμπτώματα και τι πρέπει να γνωρίζετε. Ποια η κατάλληλη διατροφή

του Κωνσταντίνου Λούβρου, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Ο καρκίνος στομάχου, γνωστός και ως γαστρικός καρκίνος, αποτελεί μία από τις συχνότερες μορφές κακοήθειας του πεπτικού συστήματος. Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η κατανόηση των παραγόντων κινδύνου είναι καθοριστικής σημασίας για τη διάγνωση και την αντιμετώπισή του. Ο καρκίνος του στομάχου είναι μία νόσος κατά την οποία τα στομαχικά κύτταρα γίνονται κακοήθη (καρκινικά) και αυξάνονται ανεξέλεγκτα, σχηματίζοντας όγκο.
Γίνεται λόγος για την πέμπτη πιο διαδεδομένη μορφή καρκίνου στην Ευρώπη, τέταρτη παγκοσμίως και έβδομη στην χώρα μας, προσβάλλει συχνότερα τους άντρες συγκριτικά με τις γυναίκες και συνήθως σε ηλικίες μεταξύ 60-80 ετών. 

Το αδενακαρκίνωμα εντοπίζεται τουλάχιστον στο 90% των περιπτώσεων σε ασθενείς με καρκίνο του στομάχου, ενώ σημειώνεται πως το υπόλοιπο 10% αποτελούν άλλοι τύποι καρκίνου του στομάχου όπως: 

• Γαστρικά λεμφώματα.

• Νευροενδοκρινείς όγκοι.

• Στρωματικοί όγκοι. 


Επιδημιολογικά δεδομένα για τον καρκίνο του στομάχου

• Ένας από τους πιο συχνούς καρκίνους παγκοσμίως

• Μόνο οι μισοί τελικά θεραπεύονται εξαιτίας της αργής διάγνωσης.

• Αυξάνεται η εντόπιση στην καρδία του στoμάχου.

• Έχει σημασία η εντόπιση γιατί υπάρχει διαφορετική βιολογική συμπεριφορά και μεταστάσεις όπως επίσης και διαφορετική αντιμετώπιση.

• Τρόφιμα που περιέχουν νιτρικά συμβάλουν στην εκδήλωση του καρκίνου.

• Αντίθετα φρούτα, λαχανικά και φυτικές ίνες προστατεύουν.

• Το χαμηλό κοινωνικό status σχετίζεται με ανάπτυξη καρκίνου στο άντρο του στομάχου.

• Το υψηλό κοινωνικό status σχετίζεται με ανάπτυξη καρκίνου στο θόλο.

• Ασθενείς που έχουν κάνει εγχείρηση ενέχουν μετά την δεκαπενταετία αυξημένο κίνδυνο.

• Το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού είναι οριστικά καρκινογόνο για τον καρκίνο του στομάχου.

• Ασθενείς με ομάδα αίματος Α έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο από ότι ασθενείς με ομάδα αίματος Ο.

• Στην Ασία και ειδικά στην Ιαπωνία  υπάρχει αυξημένος κίνδυνος όπου υπάρχει και καλύτερη αντιμετώπιση και πρόγνωση.

Πριν τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο ο καρκίνος του στομάχου αποτελούσε την πιο συνηθισμένη μορφή καρκίνου. Μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο τα δεδομένα αυτά άλλαξαν και τα κρούσματα καρκίνου του στομάχου μειώθηκαν στα αναπτυγμένα κράτη.


Ποια είναι τα συχνότερα σημεία και συμπτώματα του καρκίνου του στομάχου;


Ο γαστρικός καρκίνος δυστυχώς στην πρώιμη φάση του συνήθως είναι ασυμπτωματικός και ανακαλύπτεται τυχαία όταν η γαστροσκόπηση γίνεται για άλλα προβλήματα.

Αργότερα αρχίζει να εμφανίζει συνηθισμένα επιγαστρικά ενοχλήματα γαστρίτιδας και μόνο μια ανεπαίσθητη μικροσκοπική απώλεια αίματος (σιδηροπενική αναιμία) για πολύ καιρό πριν διαγνωσθεί. Έτσι συχνά όταν γίνεται η διάγνωση, ο καρκίνος βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο ή έχει κάνει μετάσταση, κάτι που αποτελεί τον κύριο λόγο για την πτωχή πρόγνωση του (η μετάσταση εμφανίζεται στο 80-90% των ατόμων με καρκίνο του στομάχου, με ποσοστό επιβίωσης της τάξεως του 65% στο εξάμηνο σε αυτούς που διαγνώστηκε σε πρώιμο στάδιο και λιγότερο από το 15% σε αυτούς που διαγνώστηκε σε προχωρημένο στάδιο).

Μπορεί να προκαλέσει τα ακόλουθα συμπτώματα:

Στάδιο 1 (πρόωρο)

Δυσπεψία ή μια αίσθηση καψίματος (καούρα)

Απώλεια όρεξης, ειδικά για το κρέας

Κοιλιακές ενοχλήσεις

Στάδιο 2 (ενδιάμεσο)

Αδυναμία και κούραση

«Φούσκωμα» του στομαχιού, συνήθως μετά από γεύματα

Στάδιο 3 (τελικό)

Κοιλιακός πόνος στην ανώτερη κοιλία

Ναυτία και περιστασιακός εμετός

Διάρροια ή δυσκοιλιότητα

Απώλεια βάρους

Αιμορραγία (αίμα εμετού ή κατοχή του αίματος στα κόπρανα) στην οποία το αίμα θα εμφανιστεί μαύρο. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αναιμία.

Δυσφαγία: Αυτό το χαρακτηριστικό γνώρισμα μπορεί να υποδηλώνει έναν καρδιακό όγκο ή την επέκταση του γαστρικού όγκου μέσα στον οισοφάγο.

Πώς πρέπει να αντιμετωπίζονται τα πιθανά συμπτώματα, όπως πόνος;

Είναι σημαντικό ασθενείς που έχουν πόνο στην κοιλιά, στο στομάχι, να μην παίρνουν φάρμακα μόνοι τους χωρίς να συμβουλεύονται το γιατρό τους. Πράγματι πολλοί άνθρωποι μετά από μια πρώτη διάγνωση γαστρίτιδας ή έλκους, αποκτούν τη συνήθεια να παίρνουν διάφορα φάρμακα από μόνοι τους χωρίς να επισκεφτούν ξανά το γιατρό τους.

Αξιοσημείωτο είναι ότι αυτά τα συμπτώματα μπορεί να οφείλονται σε άλλες παθήσεις, όπως ένας στομαχικός ιός, ένα έλκος στομάχου ή τροπικές άφθες. Ένας στους 50 ασθενείς όλων των ηλικιών που αναζητούν ιατρική βοήθεια για ρέψιμο και δυσπεψία έχουν διαγνωστεί με καρκίνο του στομάχου. Συνεπώς είναι σφάλμα να χορηγούνται φάρμακα για γαστρίτιδα και έλκος (Zantac, Losec, Simeco κλπ.) σε ανθρώπους με πόνο στο στομάχι χωρίς γαστροσκόπηση γιατί ανακουφίζουν τα ενοχλήματα και αν μεν  πρόκειται όντως για γαστρίτιδα κάνουν καλό, αλλά αν πρόκειται για καρκίνο τότε μπορεί να περάσουν πολύτιμοι μήνες ή χρόνια μέχρι να γίνει η διάγνωση του καρκίνου.

Είναι όμως δυνατόν οι επαναλαμβανόμενοι πόνοι να οφείλονται σε κάτι διαφορετικό. Ο γιατρός μπορεί να κρίνει ότι επιβάλλεται γαστροσκόπηση που θα δείξει τι πραγματικά συμβαίνει. Η εξέταση αυτή μπορεί έγκαιρα να βρει εάν υπάρχει, καρκίνος στο στομάχι. 

Όσοι έχουν συγγενείς πρώτου βαθμού με καρκίνο στομάχου, πρέπει να έχουν το νου τους και να υποβάλλονται σε γαστροσκόπηση όταν παρουσιαστεί κάποιο ενόχλημα, αλλά και προληπτικά μετά την ηλικία των 45 ετών μια φορά κάθε δύο χρόνια.

Η λήψη φαρμάκων χωρίς ιατρική συμβουλή από τους ασθενείς για πόνους στο στομάχι και στην κοιλιά, είναι αιτία απώλειας πολύτιμου χρόνου για να τεθεί η διάγνωση καρκίνου στο στομάχι.

Πότε πρέπει να απευθύνονται οι ασθενείς στον γιατρό;

Όταν έχουν επίμονα (επί πάνω από 3 μήνες) και υποτροπιάζοντα γαστρικά συμπτώματα και ιδίως εάν έχουν προδιαθεσικούς παράγοντες.

Έχει σχέση το έλκος στο στομάχι με τον καρκίνο;

Επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι ασθενείς με ιστορικό γαστρικού έλκους έχουν – σε σύγκριση με αυτούς που δεν πάσχουν από γαστρικό έλκος – σχετικά μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν σε κάποια στιγμή της ζωής τους γαστρικό καρκίνο.

Αντίθετα, σε ό,τι αφορά το έλκος δωδεκαδακτύλου δεν έχει διαπιστωθεί ανάλογη πιθανότητα

Με ποιες εξετάσεις διαγιγνώσκεται ο καρκίνος του στομάχου;

Ο γιατρός στις περιπτώσεις που υποψιάζεται ότι υπάρχει καρκίνος στο στομάχι εκτός από το ιστορικό και την κλινική εξέταση, μπορεί να ζητήσει γενική  εξέταση αίματος για να διαπιστώσει εάν υπάρχει αναιμία. Επίσης η εξέταση κοπράνων μπορεί να δείξει εάν υπάρχει ή όχι αίμα σε αυτά (λανθάνουσα μορφή ή μέλαινα κένωση). Οι απεικονιστικές εξετάσεις όπως η αξονική τομογραφία, η μαγνητική τομογραφία, οι ακτινογραφίες μετά από βαριούχο γεύμα, μπορούν να συμβάλουν στη διάγνωση. Η γαστροσκόπηση από το γαστρεντερολόγο, επιτρέπει την εξέταση του εσωτερικού του στομαχιού και του δωδεκαδάκτυλου. Εάν υπάρχουν ύποπτες βλάβες, η λήψη βιοψιών είναι αναγκαία. Η ιστολογική εξέταση θα τεκμηριώσει την ύπαρξη ή όχι καρκίνου στο στομάχι.

Πώς αντιμετωπίζεται ο καρκίνος του στομάχου;

Όπως με κάθε καρκίνο, η θεραπεία είναι προσαρμοσμένη να ταιριάζει στις ανάγκες κάθε μεμονωμένου ατόμου και εξαρτάται από το μέγεθος, την τοποθεσία και την έκταση του όγκου, το στάδιο της ασθένειας, και τη γενική κατάσταση υγείας. Ο καρκίνος του στομάχου είναι δύσκολο να θεραπευτεί εκτός αν βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο (πριν αυτή αρχίσει να εξαπλώνεται). Δυστυχώς, λόγω του ότι ο πρώιμος καρκίνος του στομάχου προκαλεί λίγα συμπτώματα, η νόσος είναι συνήθως προχωρημένη όταν γίνει η διάγνωση.

Η χειρουργική επέμβαση είναι η κυριότερη θεραπεία για την αντιμετώπιση του καρκίνου του στομάχου. Ανάλογα με την κλινική παρουσίαση θα αποφασιστεί το είδος της γαστρεκτομής που θα πραγματοποιηθεί. Η χημειοθεραπεία και η ακτινοθεραπεία, μπορούν συμπληρωματικά να βοηθήσουν.

Επισημαίνεται ότι η αφαίρεση του καρκίνου με χειρουργείο αποτελεί την πιο σίγουρη επιλογή για την οριστική θεραπεία των ασθενών που πάσχουν από αυτή την μορφή καρκίνου, ωστόσο από κοινού η χημειοθεραπεία με την ακτινοθεραπεία φαίνεται να έχουν ευεργετικά αποτελέσματα, ενώ απαραίτητη είναι και η παρηγορητική φροντίδα ειδικά για όσους ασθενείς είναι σε προχωρημένο στάδιο. 

 Στις περιπτώσεις που η χειρουργική επέμβαση δεν μπορεί να προσφέρει ίαση, η χημειοθεραπεία και ακτινοθεραπεία μπορούν να συμβάλουν στην ανακουφιστική θεραπεία μειώνοντας τον πόνο και τα άλλα συμπτώματα.

Η επιστημονική κοινότητα δεν έχει εντοπίσει ακόμη εκείνους τους βασικούς παράγοντες που οδηγούν στην εμφάνιση του καρκίνου του στομάχου, ωστόσο έχουν εντοπιστεί κάποιοι παράγοντες κινδύνου οι οποίοι φαίνεται να έχουν αρνητική επίδραση. Σε αυτούς συγκαταλέγονται: 

• Οι διατροφικές συνήθειες. 

• Το κάπνισμα.

• Η προσβολή από το βακτηρίδιο H.Pylori.

• Η εργασία σε βιομηχανίες  άνθρακα, μετάλλου και καουτσούκ. 


Φυσικά η κληρονομικότητα είναι εξαιρετικά σημαντική και πρέπει να αναφερθεί στο ιστορικό του ασθενούς αν υπήρχε οικογενειακό περιστατικό καρκίνου του στομάχου σε συγγενή 1ου βαθμού.

Τα ακόλουθα ενδέχεται να συμβάλλουν στην ελάττωση του κινδύνου ανάπτυξης γαστρικού καρκίνου:

-Η διακοπή του καπνίσματος

-Η υιοθέτηση υγιεινής και ισορροπημένης διατροφής, πλούσιας σε φρούτα και λαχανικά

-Η λήψη φαρμακευτικής αγωγής σε παρουσία γαστρο-οισοφαγικής παλινδρόμησης

-Η έγκυρη και έγκαιρη εκρίζωση της λοίμωξης από H. Pylori , αν τούτη ανακαλυφθεί 

Μέτρα πρόληψης: 

• Κατανάλωση φρέσκων τροφίμων και κυρίως μπρόκολου διότι σύμφωνα με έρευνες σκοτώνει το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού το οποίο είναι υπαίτιο για την πρόκληση του καρκίνου του στομάχου. Αντιθέτως, πρέπει να αποφεύγονται τα καπνιστά, παστά ή αλατισμένα τρόφιμα. 

• Αποφυγή τροφίμων με συντηρητικά νιτρικά άλατα, π.χ. λουκάνικα ή μπέικον. 

• Διακοπή καπνίσματος (τσιγάρο, πίπα, πούρο) και αποφυγή μασήματος καπνού. 

• Μειωμένη κατανάλωση αλκοόλ. 

• Κατανάλωση πέντε μερίδων φρούτων και λαχανικών ημερησίως. 

• Σε περίπτωση λοίμωξης από το βακτήριο Helicobacterium pylori (ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού), απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στη λήψη των αντιβιοτικών που σύστησε ο γιατρός και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να παραλειφθεί κάποια δόση. 

Οι άνθρωποι που καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες φρούτων και λευκών λαχανικών, όπως οι πατάτες, το κουνουπίδι, η λαχανίδα, το σέλερι και το λάχανο, μπορεί να διατρέχουν μειωμένο κίνδυνο καρκίνου του στομάχου.

Αντιθέτως, όσοι τρώνε πολύ αλάτι, καταναλώνουν πολύ αλκοόλ, μπίρες και τυποποιημένα τρόφιμα αυξάνουν τον κίνδυνο να εμφανίσουν καρκίνο του στομάχου.

Η προστατευτική δράση των φρούτων και ορισμένων λαχανικών αποδίδεται στην υψηλή περιεκτικότητά τους σε βιταμίνη C, η οποία έχει αντιοξειδωτικές ιδιότητες και πιστεύεται ότι καταπολεμά το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού.

Το βακτήριο αυτό θεωρείται κυρίως υπεύθυνο για τους γαστρικούς καρκίνους, όπως λέγονται επιστημονικά οι κακοήθεις όγκοι του στομάχου.

Σε έρευνες έχει βρεθεί ότι  γενικώς όσοι καταναλώνουν άφθονα φρούτα, καθώς και λευκά λαχανικά, όπως οι πατάτες, το κουνουπίδι και το κρεμμύδι, έχουν κατά το ένα τρίτο λιγότερες πιθανότητες να εκδηλώσουν καρκίνο του στομάχου.

Προστατευμένοι είναι επίσης όσοι τρώνε άφθονα πρασινοκίτρινα λαχανικά, όπως το λάχανο, το σέλερι και η κράμβη.

Σε κάθε 100 γραμμάρια φρούτου που τρώμε την ημέρα, ο κίνδυνος καρκίνου του στομάχου μειώνεται κατά 5% (τα 100 γραμμάρια αντιστοιχούν σε μισό μήλο περίπου).

Επιπλέον, με κάθε 50 mg βιταμίνης C την ημέρα (περίπου όση περιέχουν δύο πατάτες ή ένα φλιτζάνι κουνουπίδι ή 50 γραμμάρια τομάτες ή τα τρία τέταρτα από ένα μέτριο πορτοκάλι) ο κίνδυνος μειώνεται κατά 8%.

Αντιθέτως, κάθε κουταλάκι του γλυκού (περίπου 5 γραμμάρια) αλάτι την ημέρα αυξάνει τον κίνδυνο κατά 12%, ενώ με κάθε 10 γραμμάρια αλκοόλ την ημέρα ο κίνδυνος αυξάνει κατά 5%.

Βιβλιογραφία

Cady B, et al. Gastric adenocarcinoma: a disease in transition. Arch Surg 1989; 124: 303. 

Parsonnet J, et al. Helicobacter pylori infection in intestinal and diffuse type carcinomas. J Natl Cancer Inst 1991; 83: 640. 

Kelsen D. Chemotherapy of gastric cancer: r review. Isr J Med Sci. 1988; 24: 557-561. 

Macdonald JS, Schein PS, Woolley PV, et al. 5- Fluorouracil, doxorubicin and mitomycin (FAM) combination chemotherapy for advanced gastric cancer. Ann Intern Med. 1980; 93: 533-536.

Διαβάστε επίσης

• Υποφέρετε από καούρες; Τι είναι η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και τι πρέπει να κάνετε;
• Γαστρίτιδα, τι πρέπει να κάνετε για να την αντιμετωπίσετε και ποια η κατάλληλη δίαιτα.
• Το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού βασική αιτία γαστρικού και πεπτικού έλκους. (Video)

Πρώτη δημοσίευση: Ιανουάριος 2016 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κωνσταντίνος Λούβρος,

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 3 Μαΐου 2026

Ηχορύπανση και υγεία: πώς ο θόρυβος στις πόλεις προκαλεί κώφωση, στρες και καρδιακά προβλήματα

Κωνσταντίνου Λούβρου

του Κωνσταντίνου Λούβρου, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Ο περιβαλλοντικός θόρυβος στις πόλεις δεν είναι απλώς ενοχλητικός· μπορεί να επηρεάσει την ακοή, τον ύπνο, τη συγκέντρωση, την ψυχική ισορροπία και το καρδιαγγειακό σύστημα. Το άρθρο εξηγεί τι είναι ο θόρυβος, πώς μετριέται σε ντεσιμπέλ και γιατί η ηχορύπανση αναγνωρίζεται ως σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας στο αστικό περιβάλλον 

Η τελευταία Τετάρτη του Απριλίου έχει κηρυχθεί από το 1992 ως Διεθνής Ημέρα Ευαισθητοποίησης για το Θόρυβο, από την Ευρωπαϊκή Ένωση Ακουστικής.

Θόρυβος είναι κάθε ανεπιθύμητος ήχος. Η έντασή του (ακουστότητα) μετράται σε ντεσιμπέλ (dB). Η κλίμακα των ντεσιμπέλ είναι λογαριθμική, επομένως η αύξηση της ηχοστάθμης κατά 3 dB αντιστοιχεί σε διπλασιασμό της έντασης του ήχου. 

Αστικό περιβάλλον: ηχορύπανση και υγεία

Τέσσερις στους πέντε ευρωπαίους ζουν σήμερα σε πόλεις και κωμοπόλεις. Οι περισσότερες περιβαλλοντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η κοινωνία μας, προέρχονται από τις αστικές περιοχές, συνεπώς πολλές προσπάθειες επικεντρώνονται σε αυτές προκειμένου να αντιμετωπιστούν ζητήματα όπως η υγεία και η ηχορύπανση.

Ο περιβαλλοντικός θόρυβος επηρεάζει πολλούς Ευρωπαίους. Το κοινό αντιλαμβάνεται το θόρυβο ως ένα από τα σημαντικότερα περιβαλλοντικά προβλήματα. Μπορεί να επηρεάσει τον άνθρωπο τόσο σωματικά, όσο και ψυχολογικά, διαταράσσοντας βασικές δραστηριότητες όπως ο ύπνος, η ανάπαυση, η μελέτη και η επικοινωνία. Παρόλο που οι εν λόγω επιπτώσεις για την ανθρώπινη υγεία είναι γνωστές εδώ και καιρό, πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι επέρχονται σε χαμηλότερα επίπεδα θορύβου, από ό,τι νομίζαμε παλαιότερα.

Ο περιβαλλοντικός θόρυβος — ένας ανεπιθύμητος ή επιβλαβής εξωτερικός ήχος — επεκτείνεται, τόσο ως προς τη διάρκειά του, όσο και ως προς τη γεωγραφική του κάλυψη. Ο θόρυβος συνδέεται με πολλές ανθρώπινες δραστηριότητες, αλλά είναι κυρίως ο θόρυβος από την οδική, τη σιδηροδρομική και την αεροπορική κυκλοφορία που έχει τις σοβαρότερες επιπτώσεις. Αυτό είναι πρόβλημα ιδιαιτέρως για το αστικό περιβάλλον. Περίπου το 75 % του πληθυσμού της Ευρώπης κατοικεί στις πόλεις και ο όγκος της κυκλοφορίας συνεχίζει να αυξάνεται. Από τις επισκοπήσεις των χωρών προκύπτει ότι το πλήθος των καταγγελιών σχετικά με τον περιβαλλοντικό θόρυβο αυξάνεται σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Επιδράσεις του θορύβου στον άνθρωπο

• Ακουστικό όργανο
• Ρήξη τυμπάνου
• Φθορά τριχωτών κυττάρων κοχλία
• Καταστροφή οργάνου του Corti
• Καρδιαγγειακό σύστημα

• Απώλεια βάρους, αυξομείωση του επιπέδου σακχάρου, δυσλειτουργία του πεπτικού συστήματος, αύξηση του μεταβολισμού 

• Αναπνευστικό σύστημα 

• Καταστροφή του πνεύμονα 

• Ρήξη άλλων οργάνων του σώματος, ή και θάνατος (υπόηχοι) 

• Νευρικότητα, άγχος και δυσκολία εκτίμησης της παρόδου του χρόνου 

• Μείωση της απόδοσης στην εργασία και προδιάθεση για λάθη 

• Αίσθημα κοπώσεως, νευρικότητα, και άγχος όταν παρεμβάλλεται στον ύπνο

Οι διαταραχές της ακοής μπορεί να οφείλονται σε μηχανική παρεμπόδιση της διαβίβασης του ήχου στο έσω ους (βαρηκοΐα αγωγιμότητας) ή σε καταστροφή των τριχωτών κυττάρων στον κοχλία, μέρος του έσω ωτός (νευροαισθητήρια βαρηκοΐα). Σπανίως μπορεί επίσης να προκληθεί βαρηκοΐα από διαταραχές της κεντρικής ακουστικής επεξεργασίας (όταν επηρεάζονται τα ακουστικά κέντρα του εγκεφάλου).

Απώλεια της ακοής μπορεί να επέλθει και χωρίς μακροπρόθεσμη έκθεση. Ακόμη και σύντομης διάρκειας θόρυβος παλμικού χαρακτήρα (ακόμη και ένα μόνον οξύ ερέθισμα), όπως ένας πυροβολισμός ή ο ήχος του πιστολιού καρφώματος μπορεί να έχει μόνιμες επιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένων της απώλειας ακοής και συνεχών εμβοών. Τα παλμικά ηχητικά ερεθίσματα μπορούν επίσης να προκαλέσουν τη ρήξη του τυμπάνου, γεγονός επώδυνο αλλά ιάσιμο.

Οι εμβοές είναι μία αίσθηση κουδουνίσματος, σφυρίγματος ή έντονου θορύβου στα αυτιά. Η υπερβολική έκθεση στο θόρυβο αυξάνει τον κίνδυνο εμβοών. Εάν ο θόρυβος είναι παλμικός (π.χ. έκρηξη), ο κίνδυνος μεγαλώνει σημαντικά. Οι εμβοές ενδέχεται να αποτελούν την πρώτη ένδειξη βλάβης της ακοής από την έκθεση σε θόρυβο

Η έκθεση των εγκύων σε υψηλά επίπεδα θορύβου στο χώρο εργασίας μπορεί να έχει επιπτώσεις στο έμβρυο. «Η παρατεταμένη έκθεση σε δυνατό θόρυβο μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της πίεσης του αίματος και σε κόπωση. Από πειραματικά στοιχεία προκύπτει ότι η παρατεταμένη έκθεση του εμβρύου σε δυνατό θόρυβο κατά την εγκυμοσύνη ενδέχεται να έχει αργότερα επιπτώσεις στην ακοή και ότι οι χαμηλές συχνότητες είναι πιθανότερο να προξενήσουν βλάβη.

Αυξημένος κίνδυνος ατυχημάτων

Η σχέση μεταξύ θορύβου και ατυχημάτων αναγνωρίζεται στην «οδηγία για το θόρυβο», η οποία προβλέπει ότι η σχέση αυτή πρέπει να εξετάζεται σαφώς στο πλαίσιο της αξιολόγησης των κινδύνων από το θόρυβο.

Ο θόρυβος μπορεί να οδηγήσει σε ατυχήματα με τους εξής τρόπους:

• δυσχεραίνοντας την προσπάθεια των εργαζομένων να ακούσουν και να κατανοήσουν ομιλία και σήματα·

• καλύπτοντας τον ήχο του επικείμενου κινδύνου ή των προειδοποιητικών σημάτων (π.χ. σήμα ότι όχημα κινείται με την όπισθεν)·

• αποσπώντας την προσοχή των εργαζομένων, όπως των οδηγών·

• συμβάλλοντας στο άγχος στην εργασία, γεγονός που αυξάνει την εργασιακή φόρτιση και μέσω αυτής την πιθανότητα σφαλμάτων.

Το πώς επηρεάζει ο θόρυβος τα επίπεδα άγχους των εργαζομένων εξαρτάται από έναν περίπλοκο συνδυασμό παραγόντων, μεταξύ των οποίων:

• η φύση του θορύβου, συμπεριλαμβανομένης της έντασης, της συχνότητας και της προβλεψιμότητάς του·

• η πολυπλοκότητα της εργασίας που εκτελεί ο εργαζόμενος, για παράδειγμα οι ομιλίες άλλων μπορεί να αποτελούν παράγοντα άγχους όταν κάποιος εκτελεί εργασία που απαιτεί αυτοσυγκέντρωση·

• το επάγγελμα του εργαζομένου (π.χ. στους μουσικούς μπορεί να προκληθεί εργασιακό άγχος ως αποτέλεσμα της ανησυχίας για τον κίνδυνο απώλειας της ακοής τους)·

• ο ίδιος ο εργαζόμενος. Επίπεδα θορύβου που σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συμβάλλουν στην πρόκληση άγχους, ιδίως όταν ο εργαζόμενος είναι κουρασμένος, άλλες φορές μπορεί να είναι ακίνδυνα.

Ο καθένας ξεχωριστά πρέπει να συνειδητοποιεί πότε ο θόρυβος που δημιουργεί μπορεί να είναι ενοχλητικός και να σέβεται τα άτομα του περιβάλλοντος του. 

Διαβάστε επίσης

• Η ηχορύπανση βλάπτει σοβαρά την υγεία μας. Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης κατά του Θορύβου
• Boυητά αυτιών ή εμβοές ώτων. Αιτίες, διάγνωση, αντιμετώπιση
  
• Ο θόρυβος τι βλάβες προκαλεί και πώς διαβαθμίζεται; Η ηχορύπανση βλάπτει σοβαρά την υγεία.

Πρώτη δημοσίευση: Απρίλιος 2019 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κωνσταντίνος Λούβρος

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 11 Απριλίου 2026