Δωρεάν κλινική εξέταση για καρκίνο της Στοματικής και Γναθοπροσωπικής περιοχής στο «Γεώργιος Παπανικολάου»

medlabnews.gr iatrikanea

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής (13 Φεβρουαρίου 2026), οι ιατροί της Πανεπιστημιακής Κλινικής Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, που λειτουργεί στο ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου», θα προσφέρουν δωρεάν κλινική εξέταση σε πολίτες που έχουν ανησυχία για πιθανές προκαρκινικές βλάβες ή καρκίνο της στοματικής κοιλότητας, του προσώπου και του τραχήλου. Οι εξετάσεις θα πραγματοποιηθούν στα Εξωτερικά Ιατρεία του Νοσοκομείου (Πέτρινο Κτίριο), την Παρασκευή 13 Φεβρουαρίου 2026 από τις 10:00 π.μ. έως τις 12:00 μ.μ.

Η δράση αυτή πραγματοποιείται με πρωτοβουλία της Ελληνικής Εταιρείας Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής (ΕΕΣΓΠΧ) και συμμετοχή ιατρών και κλινικών από όλη την Ελλάδα. Πρόκειται για πανελλαδική δράση κοινωνικής προσφοράς με στόχο την ενημέρωση, την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου κεφαλής και τραχήλου.

Η Κλινική Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής ΑΠΘ στο ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου», δυναμικότητας 20 κλινών, καλύπτει όλο το φάσμα της ειδικότητας. Αντιμετωπίζει μεγάλο αριθμό ασθενών με παθήσεις του σπλαχνικού κρανίου, του προσώπου, του τραχήλου, των γνάθων και της στοματικής κοιλότητας.

Η υψηλή επιστημονική κατάρτιση και η πολυετής εμπειρία του ιατρικού προσωπικού, με ιδιαίτερη εξειδίκευση στην ογκολογία της στοματικής και γναθοπροσωπικής περιοχής, καθιστούν την Κλινική σημείο αναφοράς για τη διάγνωση και τη χειρουργική αντιμετώπιση παθήσεων κεφαλής και τραχήλου. Βασικό προσόν της κλινικής είναι ο ασθενοκεντρικός τρόπος λειτουργίας της κλινικής σε συνδυασμό με την δια βίου μάθηση στην οποία υποβάλλονται τα μέλη της.

Από το 2019 η Κλινική έχει οριστεί ως Ειδικό Κέντρο «Χειρουργικής θεραπείας και αποκατάστασης του καρκίνου της Στοματικής Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής» (ΦΕΚ 1683/26.09.2019) και είναι σήμερα το μοναδικό Ειδικό Κέντρο στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια στο οποίο παρέχεται ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του καρκίνου της Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Περιοχής.

Η Κλινική Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής είναι κλινική που λειτουργεί με προηγμένο οργανωτικό πλαίσιο και ψηφιακή διαχείριση δεδομένων συμβάλλοντας στην ταχεία, ευέλικτη και αποτελεσματική εξυπηρέτηση ασθενών. Ιδρύθηκε το 1975 και λειτουργεί στο ΓΝΘ «Γ.Παπανικολάου» από το 1985. Ανήκει επίσημα στο Βluebook της EACMFS, δηλαδή του Ευρωπαϊκού Δικτύου Εκπαιδευτικών Κέντρων (European Training Centres Network).

Eκκολπωματίτιδα του παχέος εντέρου, εκκολπώματα, εκκολπωμάτωση. Ποιες τροφές είναι κατάλληλες;

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Η εκκολπωμάτωση θεωρείται από τις πιο κοινές γαστρεντερικές παθήσεις στις Δυτικές χώρες, ενώ εντοπίζεται σπανίως στις χώρες του Τρίτου Κόσμου.

Έχει προταθεί πως η ασθένεια αυτή συσχετίζεται με τη μακροχρόνια ανεπαρκή πρόσληψη φυτικών ινών λόγω της διατροφής δυτικού τύπου. Αυτή η άποψη στηρίχτηκε στην υπόθεση ότι μια δίαιτα υψηλή σε φυτικές ίνες μειώνει τον κίνδυνο της εκκολπωμάτωσης. (Watters DA & Smith AN 1990) 

Η εκκολπωμάτωση γενικά, είναι μια ΜΗ αναστρέψιμη νόσος και στην πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι ασυμπτωματική. (Almy TP & Howell DA 1980)  

Τα εκκολπώματα είναι μικρές προβολές του τοιχώματος του παχέος εντέρου, που μοιάζουν με θυλάκους, δηλαδή σαν σακουλάκια ή μπαλονάκια. Δημιουργούνται σε αδύναμα σημεία, εξαιτίας των πιέσεων που αναπτύσσονται μέσα στον αυλό του εντέρου κατά το πέρασμα των κοπράνων και κατά τις συσπάσεις του ίδιου του εντέρου. Eμφανίζονται πιο συχνά στο αριστερό κόλον, ειδικότερα στο σιγμοειδή, όπου ο αυλός είναι πιο στενός. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων δημιουργούνται κατά τη διάρκεια της ζωής του ατόμου, ενώ σπανίως υπάρχουν από τη γέννηση. Η εμφάνιση τους είναι παρόμοια και στα δύο φύλα. Η παρουσία εκκολπωμάτων στο παχύ έντερο ονομάζεται εκκολπωματική νόσος. Δεν  έχουν κληρονομική προδιάθεση, ούτε  αποτελούν προκαρκινική κατάσταση, μπορεί όμως να συνυπάρξουν με καρκίνο. Έχει εκτιμηθεί ότι γύρω στο 20% των ασθενών με εκκολπωμάτωση θα αναπτύξουν συμπτώματα και μόνο μια μειοψηφία θα υποστεί πιο σοβαρές επιπλοκές, συμπεριλαμβάνοντας την εκκολπωματίτιδα, την δυσκοιλιότητα και την αιμορραγία. 

Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν κυρίως κοιλιακό πόνο, μετεωρισμό και ακανόνιστες κενώσεις.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ: Άγνωστή. 

Επιβαρύνουν η δυσκοιλιότητα και η μειωμένη πρόσληψη φυτικών ινών από τις τροφές.

Η δημιουργία των εκκολπωμάτων αποδίδεται στην ανάπτυξη αυξημένων ενδοαυλικών πιέσεων λόγω των τμηματικών συσπάσεων του εντερικού τοιχώματος και της μείωσης της ελαστικότητας που σχετίζονται με την πάροδο της ηλικίας. (Hughes LE 1975, Watters DA & Smith AN 1990). Οι παράγοντες που οδηγούν στη δημιουργία εκκολπωμάτων είναι η διαταραχή της κινητικότητας του εντέρου με αποτέλεσμα  αύξηση των πιέσεων στο εσωτερικό του και η μειωμένη ανθεκτικότητα του λόγω αύξησης της ηλικίας, σε συνδυασμό με τη φτωχή σε φυτικές ίνες διατροφή. Γι΄ αυτό και τα εκκολπώματα εμφανίζονται συχνότερα σε μεγαλύτερες ηλικίες. Στη δεκαετία μεταξύ 30-40 ετών η συχνότητά τους είναι λιγότερο από το 10% του πληθυσμού ενώ μεταξύ 50-60 ετών αυξάνει στο 40% και ευρίσκεται σε ποσοστό μεγαλύτερο από 50% μετά τα 70 χρόνια. Με την πάροδο της ηλικίας ο αριθμός και το μέγεθος των εκκολπωμάτων αυξάνει και δεν υπάρχει ουσιώδης διαφορά μεταξύ των δύο φύλων. Το 80-95% των σχηματιζόμενων στο παχύ έντερο εκκολπωμάτων αφορά το σιγμοειδές και το κατιόν.

Άλλοι παράγοντες που συμβάλλουν στο σχηματισμό εκκολπωμάτων είναι:

• η παχυσαρκία
• το κάπνισμα
• η έλλειψη φυσικής άσκησης
• η χρόνια δυσκοιλιότητα
• η χρήση μη στερoειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (τα πιο γνωστά εμπορικά ονόματα αυτών είναι Ponstan, Voltaren, Mesulid κλπ)

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ:

1. Τα εκκολπώματα συνήθως δεν δίνουν συμπτώματα και  ανακαλύπτονται σε τυχαίο έλεγχο, ή μπορεί να προκαλέσουν δυσκοιλιότητα. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων  παρατηρούνται στο αριστερό τμήμα του παχέος εντέρου (σιγμοειδές -κατιόν κόλο)

2. ΕΚΚΟΛΠΩΜΑΤΙΤΙΔΑ:   Πρόκειται για μια οξεία κατάσταση που οφείλεται σε φλεγμονή των εκκολπωμάτων  και  συμβαίνει στο 20% των ασθενών. Εκδηλώνεται με κοιλιακό πόνο, ιδίως στο κάτω αριστερό τμήμα της κοιλιάς, κωλικοειδούς χαρακτήρα, ο οποίος επιδεινώνεται με τη λήψη τροφής, και βελτιώνεται με την αποβολή αερίων ή κοπράνων και μπορεί να συνοδεύεται από πυρετό, διάρροιες, δυσκοιλιότητα ή διάταση της κοιλιάς.

 Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Πυρετό

• Δυσκοιλιότητα

• Διάρροια

• Ναυτία και έμετο

Σε λίγες, ευτυχώς, περιπτώσεις συνοδεύεται από σοβαρές   επιπλοκές όπως  δημιουργία αποστημάτων, συριγγίων, απόφραξη του εντέρου και εμφάνιση ειλεού ή ρήξη  λόγω έντονης φλεγμονής και εμφάνιση περιτονίτιδας

3. ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ: Συμβαίνει στο 5-15 % περίπου των ασθενών και οφείλεται σε ρήξη αγγείου που βρίσκεται σε επαφή με το τοίχωμα των εκκολπωμάτων και είναι η συνηθέστερη αιτία οξείας αιμορραγίας από το κατώτερο πεπτικό

4. ΣΤΕΝΩΣΗ: Επαναλαμβανόμενα επεισόδια εκκολπωματίτιδας μπορεί να οδηγήσουν μακροχρονίως σε απώλεια ελαστικότητας του τοιχώματος και στένωση του εντέρου με αποτέλεσμα κοιλιακό πόνο, δυσκοιλιότητα ή ειλεό.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ:

Η διάγνωση των ασθενειών του παχέος εντέρου γίνεται με κολονοσκόπηση, βαριούχο υποκλυσμό ή αξονική τομογραφία κοιλίας.

Βαριούχος υποκλυσμός. Το βάριο χρωματίζει το παχύ έντερο, αποκαλύπτοντας πιθανές ανωμαλίες. Ο βαριούχος υποκλυσμός διπλής σκιαγραφήσεως με εμφύσηση αέρος είναι η εξέταση εκλογής γιατί φαίνονται τα εκκολπώματα σε όλη τους την έκταση και αξιολογείται καλύτερα το μέγεθός τους).

Κολονοσκόπηση. Το εσωτερικό του παχέος εντέρου επιθεωρείται με ένα λεπτό σωλήνα με κάμερα. Η κολονοσκόπηση επιφυλάσσεται για τις περιπτώσεις εκείνες που υπάρχει αμφιβολία ή πιθανότητα να συνυπάρχει και άλλη βλάβη μέσα στα εκκολπώματα (στένωση, πολύπoδας, καρκίνος κ.α.). Η ένδειξη είναι μεγαλύτερη όταν η εκκολπωμάτωση εκδηλώνεται με απώλεια αίματος.

Σε περίπτωση όμως κρίσης  εκολπωματίτιδας εξέταση εκλογής είναι η αξονική τομογραφία κοιλίας, (πρόκειται για μια ειδική μέθοδο λήψης ακτινογραφιών και αποτελεί πολύ ευαίσθητη, αλλά και ακίνδυνη μέθοδο για τη διάγνωση της εκκολπωματίτιδας), ενώ η κολονοσκόπηση πρέπει να γίνει μετά το πέρας του επεισοδίου.

Αξονική Τομογραφία Άνω- Κάτω κοιλίας (με ενδοφλέβιο σκιαγραφικό), η οποία πέρα από την διάγνωση, μπορεί να αναδείξει την έκταση της νόσου και επομένως βοηθά στη σταδιοποίηση, ενώ η χρήση του σκιαγραφικού θα βοηθήσει να διαφοροδιαγνώσουμε σε ορισμένες περιπτώσεις την παρουσία καρκινώματος. Επίσης η αξονική, μας βοηθά να αποκλείσουμε και άλλα αίτια κοιλιακού άλγους όπως σαλπιγγικό-ωοθηκικό απόστημα, τη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου Crohn και την οξεία σκωληκοειδίτιδα.

Κολονοσκόπηση ή σιγμοειδοσκόπηση  στην οξεία φάση της νόσου αντενδείκνυται επειδή υπάρχει κίνδυνος η ίδια η εξέταση να προκαλέσει επιδείνωση της κλινικής εικόνας ή διάτρηση του εντέρου. Μετά την κλινική βελτίωση της ασθενούς και την πάροδο 6 εβδομάδων συστήνεται να γίνεται ο παραπάνω ενδοσκοπικός έλεγχος για τον αποκλεισμό ή τη διάγνωση του καρκίνου και της νόσου Crohn.

Ο αιματολογικός εργαστηριακός έλεγχος μπορεί να δείξει:

 - αύξηση των λευκών αιμοσφαιρίων στη γενική αίματος

 - αύξηση των δεικτών φλεγμονής (Ταχύτητα Καθίζησης Ερυθρών αιμοσφαιρίων/ΤΚΕ, C-Αντιδρώσα Πρωτείνη/CRP).

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Τα ασυμπτωματικά εκκολπώματα δεν χρειάζονται κάποια ιδιαίτερη θεραπεία, πλην βελτίωσης της διατροφής με αύξηση των φυτικών ινών και του νερού (1,5-2,5 λίτρα δηλαδή 6-10 ποτήρια ημερησίως), ώστε να αποφεύγεται η δυσκοιλιότητα.

Η θεραπεία της εκκολπωματίτιδας  εξαρτάται  από το αν συνοδεύεται ή όχι από επιπλοκές, την ηλικία, τη γενική κατάσταση του ασθενούς και το ιστορικό του. Έτσι,  οι ήπιες περιπτώσεις αντιμετωπίζονται με δίαιτα και κατάλληλή αντιβιοτική αγωγή, ενώ οι σοβαρότερες χρήζουν νοσοκομειακής περίθαλψης.

Σε ήπια εκκολπωματίτιδα, η αντιμετώπιση είναι αρχικά συντηρητική (υδρική δίαιτα και αντιβίωση), ενώ σε εκκολπωματίτιδα με επιπλοκές, απαιτείται χειρουργείο. Επίσης χειρουργείο απαιτείται όταν υπάρξει και δεύτερο επεισόδιο ήπιας εκκολπωματίτιδας.

Η αιμορραγία αντιμετωπίζεται στο νοσοκομείο, συνήθως συντηρητικά. Η αιμορραγία συνήθως σταματά μόνη της, αλλά μπορεί να χρειαστεί θεραπευτική παρέμβαση μέσω επείγουσας κολονοσκόπησης, αγγειογραφίας ή χειρουργείου.

Χειρουργική αντιμετώπιση απαιτεί η επιπλεγμένη εκκολπωματίτιδα, η μεγάλη ή υποτροπιάζουσα αιμορραγία, οι συχνές υποτροπές  εκκολπωματίτιδας ή η στένωση του εντέρου.

Σε πολύ βαριές περιπτώσεις, ο ασθενής πρέπει να χειρουργηθεί για να αφαιρεθεί το προσβεβλημένο τμήμα του παχέος εντέρου.

Συντηρητική Αγωγή

Η αύξηση της ποσότητας των υγρών και των άπεπτων φυτικών ινών στη δίαιτα ελαττώνει τα συμπτώματα της εκκολπωμάτωσης και μειώνει σημαντικά τις επιπλοκές της. Η Αμερικανική Διαιτολογική Εταιρεία συνιστά την κατανάλωση 25-30 γραμ. φυτικών ινών καθημερινώς. Μία ήπια κρίση εκκολπωματίτιδας αντιμετωπίζεται με χορήγηση κατάλληλων αντιβιοτικών και αναλγητικών και με προσωρινή δίαιτα υγρών. Σε σοβαρές κρίσεις συνιστάται η νοσηλεία του ασθενούς.

ΠΡΟΛΗΨΗ:  

Πώς πρέπει να τρέφεστε σε περίπτωση που πάσχετε από εκκολπωμάτωση;

Οι φυτικές ίνες είχαν προταθεί ως θεραπεία για την συμπτωματική εκκολπωμάτωση ήδη από το 1929 από τον Spriggs. Το 1937 ο Lubbock et al., χορηγούσε σε ποντικούς δίαιτες χαμηλές σε φυτικές ίνες και φαίνεται ότι ανέπτυξαν πιο συχνά κατά την διάρκεια της ζωής τους εκκολπώματα, παρά σε μια δίαιτα υψηλή σε φυτικές ίνες. Στη συνέχεια οι Painter και Burkitt (1971), δημοσίευσαν την υπόθεση πως η νόσος αυτή προκλήθηκε από την μειωµένη πρόσληψη διαιτητικών ινών και την ονόμασαν «νόσος του Δυτικού Κόσμου». Ο λόγος που την ονόμασαν έτσι είναι επειδή παρατήρησαν πως η νόσος αυτή είναι σπάνια σε πολλά μέρη της Αφρικής, ενώ στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική όπου η διατροφή τους τείνει να έχει κυρίως επεξεργασμένα προϊόντα, η συχνότητα της νόσου ήταν μεγάλη. Αυτή η έντονη αντίθεση οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις διατροφικές αλλαγές και κυρίως στη  μείωση της διαιτητικής πρόσληψης φυτικών ινών από δημητριακά. Αργότερα, παρατηρήθηκε πως ο επιπολασμός της εκκολπωμάτωσης ήταν επίσης πιο μεγάλος και στους µη χορτοφάγους παρά στους χορτοφάγους. (Gear JS et al. 1979) Ο Brodribb et al. (1979) στην έρευνά του, επέλεξε πιθήκους με γαστρεντερική ανατομία παρόμοια µε εκείνη των ανθρώπων ως μοντέλο. Βρήκε πως υπήρχε αυξημένη ενδοαυλική πίεση του τοιχώματος στο κόλον, καθώς η ποσότητα των ινών στην δίαιτα μειωνόταν σταδιακά από 20 σε 15, 10, 5 και 0γρ ανα ημέρα. Φαίνεται πως μια δίαιτα υψηλή σε φυτικές ίνες μπορεί να είναι αποτελεσματική στη θεραπεία των συμπτωμάτων σε ορισμένους ασθενείς με απλή εκκολπωμάτωση, ειδικά αν τα συμπτώματα εμφανίζονται σπανίως, μα τα δεδομένα παραμένουν περιορισμένα. Μια πιο ολοκληρωμένη μελέτη με ασθενείς που είχαν ήπια συμπτώματα, δεν έδειξαν κάποιο σημαντικό όφελος όσον αφορά τον πόνο, αλλά υπήρξε βελτίωση στην δυσκοιλιότητα. (Ornstein MH et al. 1981) Έτσι μια γενική σύσταση θα ήταν η αύξηση των φυτικών ινών στα 25-30γρ. την ημέρα και παράλληλη αύξηση των υγρών µε στόχο την αύξηση του όγκου των κοπράνων και τη μείωση της ενδοεντερικής πίεσης. Σε μια ενδιαφέρουσα αναφορά από τους Hyland και Taylor (1980), περιγράφηκαν 100 ασθενείς που αξιολογήθηκαν αναδρομικά μετά από 5-7 χρόνια σε μια δίαιτα υψηλή σε φυτικές ίνες και πάνω από το 90% αυτών παρέμειναν χωρίς συμπτώματα.

Ο κίνδυνος βρέθηκε ιδιαίτερα αυξημένος στους άντρες που είχαν υψηλή πρόσληψη σε λίπος ή και κόκκινο κρέας σε συνδυασμό με χαμηλή φυσική δραστηριότητα και χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών. Σημειώθηκε ότι ο κίνδυνος εκδήλωσης είναι 50 φορές μεγαλύτερος στα άτομα που καταναλώνουν συχνά κρέας, παρά σε αυτούς που καταναλώνουν πιο πολλά λαχανικά. (Manousos O et al. 1985) Υπάρχει μια υπόθεση πως με την πρόσληψη κόκκινου κρέατος, τα βακτήρια που βρίσκονται στην μικροχλωρίδα του εντέρου, παράγουν έναν τοξικό μεταβολίτη που λεπταίνει το τοίχωμα στο κόλον και ευνοεί την δημιουργία της εκκολπωμάτωσης.

Οι φυτικές ίνες από μη επεξεργασμένα δημητριακά και κυρίως το πίτουρο, χρησιμοποιούνται στη θεραπεία της εκκολπωμάτωσης, διότι αυξάνουν την κατακράτηση νερού, μειώνουν το χρόνο διέλευσης του εντερικού περιεχομένου, αυξάνουν την εκκένωσή του και έτσι μειώνουν τη δυσκοιλιότητα που προκαλείται συχνά λόγω αυτής της νόσου.

Η Αμερικανική Διαιτολογική Εταιρεία συνιστά την κατανάλωση τουλάχιστον 25-30 γραμμαρίων ίνας καθημερινώς. Αυτό δεν είναι πάντα ούτε εύκολο, ούτε εφικτό, αν σκεφθεί κανείς ότι τα περισσότερα φρούτα ή λαχανικά δεν περιέχουν περισσότερα από 3 γραμμάρια ίνας.

Καλές πηγές φυτικών ινών είναι τα φρέσκα και αποξηραμένα φρούτα, τα λαχανικά, τα όσπρια και οι ξηροί καρποί, καθώς επίσης και τα προϊόντα ολικής άλεσης.

Παράλληλα με την αυξημένη κατανάλωση φυτικών ινών θα πρέπει να δώσουμε και ιδιαίτερη έμφαση στην πρόσληψη υγρών. Ακόμη, καθώς κάποιοι ασθενείς είναι πιθανό να νιώσουν δυσφορία μετά την κατανάλωση κάποιου λιπαρού γεύματος, ίσως ο περιορισμός τέτοιων γευμάτων να είναι ευεργετικός.

Γενικότερα, επειδή η δυσκοιλιότητα μπορεί να συνυπάρχει σε ασθενείς με εκκολπωμάτωση οι συστάσεις αφορούν συχνά την αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας (π.χ. αύξηση της κατανάλωσης φυτικών ινών και υγρών, αύξηση της φυσικής δραστηριότητας, προτίμηση προϊόντων εμπλουτισμένων με προβιοτικά).

Περιορισμός αλκοολούχων ποτών, σοκολάτας ή σκευασμάτων που περιέχουν κωδείνη

ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ να αποφεύγονται σπόροι, ξηροί καρποί, καλαμπόκι και άλλες παρόμοιες τροφές. Η σύσταση για αποφυγή τροφίμων με μικρά μη πεπτόμενα τεμαχίδια (πχ. σουσάμι, σύκα, ξηροί καρποί), διότι μπορεί να εγκλωβιστούν στα εκκολπώματα και να προκαλέσουν ερεθισμό, είναι αβάσιμη και δεν ισχύει.

Περιορίστε: το αλάτι, τον καφέ και τα αναψυκτικά που περιέχουν καφεΐνη.

Μην ξεχνάτε:

Να καταναλώνετε τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες, όπως:

- φρέσκα φρούτα, χωρίς την φλούδα

- φρέσκα λαχανικά

- Ψωμί και δημητριακά ολικής αλέσεως, όσπρια, αρακά.

Να αυξήσετε τη σωματική άσκηση. Τακτική σωματική δραστηριότητα βοηθά στην καλύτερη λειτουργία του γαστρεντερικού σας συστήματος. Εντάξτε τουλάχιστον 30 λεπτά έντονο περπάτημα στο καθημερινό σας πρόγραμμα (συνεχόμενα ή

Να πίνετε αρκετά υγρά κατά τη διάρκεια της ημέρας (περίπου 8-10 ποτήρια).

Διαβάστε επίσης

• Η νόσος του Crohn (Κρον). Συμπτώματα, διάγνωση και θεραπεία. Ποια η σωστή διατροφή και τι πρέπει να αποφεύγετε; Η σημασία της ψυχολογικής υποστήριξης
• Τι πρέπει να τρώτε και τι δεν πρέπει αν έχετε ελκώδη κολίτιδα. Η σημασία του άγχους και της άσκησης
• Ειλεός, απόφραξη του εντέρου, μια κατάσταση που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση. Ποιες οι αιτίες και ποια η θεραπεία;

Dr.
PhD
https://scholar.google.gr/citations?hl=el&user=x0_XklQAAAAJ

Ειλεός, απόφραξη του εντέρου. Επείγουσα Αντιμετώπιση. Πρακτικές συμβουλές για την καλή λειτουργία του εντέρου.

του Ξενοφώντα Τσούκαλη, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Η πάθηση αυτή ορίζεται ως η αδυναμία προώθησης του εντερικού περιεχομένου. Η πλήρης και επίμονη διακοπή της φυσιολογικής προώθησης των αερίων και κοπράνων σε περιοχή του εντέρου προσδιορίζει την έννοια της εντερικής αποφράξεως.

Μπορεί να αφορά συνήθως το λεπτό έντερο ( ειλεός λεπτού εντέρου), ή σπανιότερα το παχύ έντερο (ειλεός παχέως εντέρου). 

Η εντερική απόφραξη ή ειλεός ανήκει στις ιδιαίτερα επείγουσες καταστάσεις της γαστρεντερολογίας, κυρίως από την άποψη της γρήγορης και σωστής διάγνωσης καθώς και από την επιλογή της αποτελεσματικής θεραπείας.

Διακρίνεται σε δύο κατηγορίες από πλευράς αιτιολoγίας: 

μηχανικός ειλεός (όταν οφείλεται σε απόφραξη από κάποιο μηχανικό εμπόδιο), και 

παραλυτικός ειλεός (όταν οφείλεται σε παράλυση των μυϊκών ινών του εντέρου), που προκαλούν τα ψυχιατρικά φάρμακα, η ακινησία και τραύματα με κακώσεις νεύρων (που είναι υπεύθυνα για την κίνηση του εντέρου).

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΕΙΛΕΟΥ

- Κοιλιακός πόνος γύρω από τον ομφαλό

- Διάταση της κοιλιάς

- Αίσθηση φουσκώματος (πληρότητας της κοιλιάς με αέρα)

- Έμετος

- Αναστολή αποβολής αερίων και κοπράνων

- Διάρροια. Πρόκειται για ψευδο-διάρροια, λόγω ατελούς απόφραξης

- Στην περίπτωση στραγγαλισμού των αγγείων του εντέρου, η νέκρωση μπορεί να επέλθει σε λίγες ώρες. Ο πόνος γίνεται σταθερός, η κοιλιά ευαίσθητη, η κατάσταση επιβαρύνεται και είναι δυνατόν να εμφανιστεί υπόταση και shock.

Η εντερική απόφραξη παρουσιάζεται με έντονο πόνο στην κοιλιακή χώρα, διάταση, εμετό και δυσκοιλιότητα. Ο πόνος είναι περιοδικός ή κυκλικός, τύπου συσπάσεων και ανακουφίζεται με τον εμετό και είναι πιο ήπιος σε ατελή απόφραξη. Ο εμετός μπορεί να είναι το πρώτο σύμπτωμα στην εντερική απόφραξη και είναι χολοβαφής σε απόφραξη λεπτού εντέρου και κοπρανώδης σε μεγάλη απόφραξη του παχέος εντέρου.

Ο έντονος πόνος προκαλεί ωχρότητα και εφίδρωση. Υψηλή θερμοκρασία υπάρχει όταν επέρχεται διάτρηση και περιτονίτιδα οι οποίες είναι πολύ συχνές επιπλοκές της νόσου (40%-60%). Πτώση της αρτηριακής πιέσεως και αύξηση των σφύξεων δηλώνουν σηπτικό shock (καταπληξία). Η ταχυκαρδία, ορθοστατική υπόταση, ξηροί βλεννογόνοι, έντονη αφυδάτωση, τυμπανικότυτα και δυσκοιλιότητα, κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου.

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

Μετεωρισμός κοιλίας, αυξημένοι εντερικοί ήχοι, διάχυτη ευαισθησία κοιλίας

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ

Τα αίτια που προκαλούν αυτή την κατάσταση μπορεί να είναι μηχανικά αίτια όταν το κώλυμα είναι οργανικό, δημιουργώντας έτσι τον μηχανικό ειλεό και μη μηχανικά, ή παραλυτικά όταν δεν υπάρχει μηχανικό κώλυμα, δημιουργώντας, έτσι, τον παραλυτικό ειλεό. Η απόφραξη μπορεί να είναι πλήρης όταν αφορά ολόκληρο τον εντερικό αυλό και μερική απόφραξη όταν αφορά μέρος αυτού. Μπορεί να είναι μονοεστιακή απόφραξη όταν η απόφραξη είναι σε ένα σημείο ή, σε δύο σημεία, οπότε δημιουργείται απόφραξη κλειστής έλικας. Τέλος, η εντερική απόφραξη μπορεί να είναι απλή ή, με στραγγαλισμό (ισχαιμική), όταν παρακωλύεται και η αιματική κυκλοφορία του προσβεβλημένου τμήματος του εντέρου. 

Τα συχνότερα μηχανικά αίτια που προκαλούν την απόφραξη είναι:

ΑΠΟΦΡΑΞΗ ΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΟΥ

- Καρκίνος δωδεκαδακτύλου.

- Καρκίνος κεφαλής του παγκρέατος.

- Ατρησία σε νεογνά.

ΑΠΟΦΡΑΞΗ ΛΕΠΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ

- Συμφύσεις, το πιο συχνό αίτιο. Είναι ινώδεις ταινίες, που αναπτύσσονται αντιδραστικά, μετά από επανειλημμένες χειρουργικές επεμβάσεις ή φλεγμονές στην κοιλιά, που στραγγαλίζουν τις έλικες του λεπτού εντέρου.

- Περίσφιξη κήλης.

- Όγκοι λεπτού εντέρου

- Εκκόλπωμα Meckel.

- Εγκολεασμός του εντέρου, ο οποίος στους ενήλικες οφείλεται σχεδόν πάντα σε όγκο.

- Συστροφή εντέρου (volvulus)

- Νόσος Crohn.

ΑΠΟΦΡΑΞΗ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

- Περίσφιξη κήλης (αφορά κυρίως το σιγμοειδές)

- Όγκοι.

- Εκκολπωματίτιδα.

- Συστροφή.

- Κοπρόσταση.

Αίτια παραλυτικού ειλεού

- Ενδοπεριτοναϊκή ή οπισθοπεριτοναϊκή λοίμωξη-φλεγμονή, π.χ, εκκολπωματίτιδα, σκωληκοειδίτιδα, παγκρεατίτιδα, περιτονίτιδα.

- Μετά από χειρουργικές επεμβάσεις στην κοιλιά (τις πρώτες μετεγχειρητικές ημέρες).

- Ισχαιμία μεσεντέριων αγγείων.

- Οποιαδήποτε σοβαρή πάθηση, λόγω της οποίας υπάρχει βαριά γενική κατάσταση του ασθενούς, όπως: πνευμονία, αναπνευστική ανεπάρκεια με ανάγκη διασωλήνωσης του αρρώστου, σηψαιμία, σοβαρή λοίμωξη, ουραιμία, διαβητική κετοξέωση, ηλεκτρολυτικές διαταραχές.

- Φάρμακα που μειώνουν την κινητικότητα του εντέρου (οπιοειδή, αντιχολινεργικά, φαινοθειαζίνες)

Στα παιδιά ο ειλεός συνήθως οφείλεται σε μη μηχανικά αίτια, όπως λοιμώξεις στην κοιλιακή χώρα

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Μεγάλη σημασία έχει το ιστορικό, οπωσδήποτε χρειάζεται ακτινογραφία κοιλίας, πιθανόν αξονική τομογραφία κοιλίας και ενδεχομένως μαγνητική τομογραφία κοιλίας, καθώς και αιματολογικές εξετάσεις.

Οι αιματολογικές εξετάσεις μας δείχνουν την γενική εικόνα του ασθενούς. 

α) Λευκοκυτάρωση: πιθανά θα έχουμε σε περιτονίτιδα, διάτρηση, έμφρακτο και γάγγραινα. 

β) Χαμηλό νάτριο, κάλιο και χλώριο ορού λόγω παρατεταμένων εμετών. 

γ) Αυξημένη ουρία και κρεατινίνη ορού λόγω νεφρικής ανε¬πάρκειας, είτε προνεφρικής αιτιολογίας λόγω αφυδάτωσης, είτε νεφρικής λόγω σήψης. 

δ) Μικροκυτταρική αναιμία λόγω προϋπάρχουσας αιµορραγούσας νεοπλασίας 

ε) Μεταβολική οξέωση λόγω σηπτικού shock ή μεταβολική αλκάλωση λόγω παρατεταµένων εμετών.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Ο ειλεός γενικά είναι μια κατάσταση που χρήζει άμεσης αντιμετώπισης.

Αναλόγως του χρόνου που παρήλθε από την έναρξη των συμπτωμάτων και τα ευρήματα, αποφασίζεται το πόσον επειγόντως θα γίνει η επέμβαση που θα άρει το εμπόδιο του εντέρου και θα λύσει το πρόβλημα του ειλεού.

Επίσης σημαντικός παράγων είναι η ηλικία, οι συνοδοί νόσοι, και η εν γένει κατάσταση του ασθενούς. Προηγουμένως είναι απαραίτητο να διορθωθούν τυχόν ηλεκτρολυτικές ή άλλες διαταραχές που συνέβησαν λόγω του ειλεού. Αναλόγως του αιτίου του ειλεού ο χειρουργός αποκαθιστά τον αυλό του εντέρου ( λύση συμφύσεων, αφαίρεση όγκου κ.λ.π.) και την εντερική λειτουργία. Αν πρόκειται για παραλυτικό ειλεό πρέπει να αρθεί το παθολογικό αίτιο που τον προκάλεσε.

Σε ασθενείς με ψευδοαπόφραξη, η κολοσκοπική αποσυμπίεση είναι επιτυχής σε περισσότερο από 80% των περιπτώσεων και επίσης αντιμετωπίζει την πλειοψηφία των υποτροπίων. Μετά το πρώτο 24ώρο, η κλινική εικόνα θα πρέπει να αναθεωρηθεί και να παρθεί απόφαση για περαιτέρω χειρουργική αντιμετώπιση. Το αποτέλεσμα της ενδοσκοπικής θεραπείας σε αποφράξεις χωρίς επιπλοκές εξαρτάται από την γενική κατάσταση του ασθενούς όπου η σταθεροποίηση του είναι το πρώτο βήμα της θεραπείας. Η σοβαρότερη επιπλοκή της αποφράξεως είναι η διάτρηση η οποία οδηγεί σε αυξημένη νοσηρότητα και θνητότητα. Σημαντικό είναι να αποφασιστεί ο σωστός χρόνος μεταξύ του χειρουργείου και της συντηρητικής αγωγής, για την πρόληψη της διάτρησης. Σε οξείες εντερικές αποφράξεις που αναπτύσσονται σε ασθενείς με κακοήθη παθήσεις του εντέρου είναι απαραίτητο να επιλεγεί σύμφωνα με το σημείο της απόφραξης και την γενική κατάσταση του ασθενούς, είτε επείγον χειρουργείο, είτε ανακουφιστική ενδοσκοπική παρέμβαση. 

ΠΡΟΣΟΧΗ:

Σε κάθε περίπτωση διάτασης της κοιλιάς με αδυναμία αποβολής αερίων και κοπράνων, πρέπει να αναζητείται ιατρική συμβουλή και εξέταση.

Πρακτικές συμβουλές για την καλή λειτουργία του εντέρου

Να είστε πάντα καλά ενυδατωμένοι. Πίνετε τουλάχιστον ένα λίτρο νερό τη μέρα.

    Τρώτε άφθονα φρούτα και πίνετε πολλούς χυμούς.

    Τρώτε με τα γεύματά σας ένα βαθύ πιάτο πράσινη σαλάτα κάθε μέρα.

    Η σωματική άσκηση βοηθάει την κένωση του εντέρου. Η ακινησία προκαλεί δυσκοιλιότητα.

    Όταν έχετε επιθυμία για αφόδευση, μην αναβάλετε να πάτε στην τουαλέτα.

    Αν η δυσκοιλιότητα άρχισε τον τελευταίο μήνα, επισκεφθείτε το γιατρό σας. Συζητήστε το πρόβλημα. Πέστε του για όλα τα φάρμακα που παίρνετε και ρωτήστε τον για πιθανό εργαστηριακό έλεγχο.

Μην παίρνετε καθαρτικά φάρμακα μόνος σας ή από σύσταση φίλων σας. Ρωτήστε το γιατρό σας.

Διαβάστε επίσης

• Πόνος στην κοιλιά. Τι μπορεί να σημαίνει;
• Ποιοι κινδυνεύουν από τον καρκίνο του παχέος εντέρου, ποιες είναι οι προειδοποιητικές ενδείξεις και τι πρέπει να κάνετε για την πρόληψή του; 
• Τι προξενεί την δυσκοιλιότητα, πώς μπορείτε να την προλάβετε και πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί;
• Η δυσκοιλιότητα στα βρέφη και στα παιδιά, οι αιτίες της και η αντιμετώπιση της
•  Ο συχνότερος καρκίνος στην Ευρωπαϊκή Ενωση είναι ο καρκίνος του παχέος εντέρου. Πόσο επηρεάζει η διατροφή την πρόληψή του;

Ινομυώματα, ποια τα συμπτώματά; Μπορεί να εξελιχθούν σε κακοήθεις όγκοι; Τι μπορεί να προκαλέσουν στην κύηση, τον τοκετό.

του Γιώργου Μονεμβασίτη, M.D.*, medlabnews.gr iatrikanea

Τα ινομυώματα (fibroids) είναι καλοήθεις όγκοι. Είναι από τους πιο συχνούς καλοήθεις όγκους της μήτρας. Αποτελούνται από ίνες κολλαγόνου (ινο-μύωμα) και μυϊκού ιστού (ινο-μύ-ωμα) και έχουν συνήθως σφαιρικό σχήμα. Πολύ σπάνια μπορούν να εξελιχθούν σε κακοήθεις όγκους. 

Κυρίως διαγιγνώσκονται σε νεαρές γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, κυρίως επειδή μπορεί να εμποδίζουν την γονιμότητα. Η ανάπτυξή τους εξαρτάται από τις ορμόνες του κύκλου. Το μέγεθός τους τους ποικίλει. Έτσι μπορεί να είναι πολύ λίγα εκατοστά έως και τόσο μεγάλα που καταλαμβάνουν ολόκληρη την κοιλιά και φαίνονται σαν πρήξιμο της κοιλιάς.

Ένα ποσοστό 40-50% των γυναικών δημιουργεί και αναπτύσσει ινομυώματα στην αναπαραγωγική ηλικία. Η ηλικία που εμφανίζονται είναι συνήθως μετά τα 35, αλλά πιο σπάνια μπορούν να εμφανιστούν και σε ηλικίες κάτω των 30.  

Ανάλογα με τη θέση τους σε σχέση με την ανατομία της μήτρας διακρίνουμε:

1) τα υπορογόνια που βρίσκονται στην εξωτερική επιφάνεια της μήτρας
2) τα ενδοτοιχωματικά που εγκλωβίζονται στο πλάτος του τοιχώματος της μήτρας και
3) τα υποβλεννογόνια, τα οποία προβάλουν μέσα στην ενδομητρική κοιλότητα.

Η μήτρα μπορεί να δημιουργήσει ινομυώματα μέσα στο εσωτερικό της, που λέγεται ενδομήτριο (υποβλεννογόνια), στο τοίχωμά της (ενδοτοιχωματικά) και τέλος στην εξωτερική της επιφάνεια (υπορρογόνια). Τα ενδομήτρια ινομυώματα δημιουργούν συνήθως υπογονιμότητα και μηνορραγίες. Τα τοιχωματικά μπορούν κι αυτά να προκαλέσουν προβλήματα, όπως και τα προηγούμενα, όταν ξεπεράσουν το μέγεθος των 4-5 εκατοστών. Τα εξωτερικά ή υποορογόνια, όπως ονομάζονται, σπανίως προκαλούν ενοχλήσεις και χειρουργούνται μόνο σε περιπτώσεις που, λόγω μεγέθους, πιέζουν τα γύρω όργανα. 
Τα ινομυώματα φαίνεται να τα δημιουργεί ο ίδιος μας ο οργανισμός. Σε ποσοστό 40 -50% υπάρχει κάποιο γενετικό σφάλμα που βρίσκεται στα γονίδιά μας το οποίο δημιουργεί τα ινομυώματα και καθορίζει και την ταχύτητα ανάπτυξης τους. 
Τα ινομυώματα περιέχουν στην επιφάνεια των κυττάρων τους “υποδοχείς”. Τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη, που είναι οι γυναικείες ορμόνες , συνδέονται με τους “υποδοχείς” και δίνουν εντολή για αύξηση των ινομυωμάτων. Ανάλογα με τον αριθμό των υποδοχέων στην επιφάνεια των ινομυωμάτων καθορίζεται και η ταχύτητα ανάπτυξής τους. Ο αριθμός των υποδοχέων στην επιφάνεια των κυττάρων, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, καθορίζεται γενετικά. Μετά την εμμηνόπαυση μειώνονται οι γυναικείες ορμόνες, οπότε σταματάει και η ανάπτυξη των ινομυωμάτων, τα οποία συρρικνώνονται. 

Τα συμπτώματα

Τα ινομυώματα ποικίλλουν σε αριθμό, μέγεθος και θέση στη μήτρα. Μπορεί να είναι μονήρη (μεμονωμένα) ή πολλαπλά (μέχρι και περισσότερα των 20) και το μέγεθός τους μπορεί να είναι από αυτό μιας φακής έως ενός μικρού καρπουζιού. Τα συμπτώματα λοιπόν, αποτελούν μια συνάρτηση των παραπάνω παραγόντων (αριθμός και μέγεθος), όπως επίσης και της ανατομικής θέσης που κατέχουν στη μήτρα.

Τα πιο συχνά συμπτώματα που προκαλούν τα ινομυώματα είναι:

– βαριές και παρατεταμένης διάρκειας περίοδοι, με πήγματα και κατά συνέπεια αναιμία, εύκολη κόπωση, ζαλάδα, νωθρότητα: τα ινομυώματα βρίσκονται στο εσωτερικό της μήτρας και την εμποδίζουν να συσπαστεί αποτελεσματικά κατά το τέλος της περιόδου.

– υπογονιμότητα: τα ινομυώματα, ακόμα και μικρά σε μέγεθος, όταν ασκούν πίεση ή παραμορφώνουν την είσοδο της μήτρας (τράχηλος) ή τα στόμια των σαλπίγγων, εμποδίζουν την ομαλή δίοδο του σπέρματος προς τις σάλπιγγες όπου γίνεται η γονιμοποίηση.

– συχνουρία, συχνές ουρολοιμώξεις, ακράτεια ούρων: τα μεγάλα συνήθως σε μέγεθος ινομυώματα, ασκούν πίεση στην ουροδόχο κύστη που βρίσκεται σε άμεση επαφή με τη μήτρα, εμποδίζοντας την πλήρη διάτασή της και την ομαλή λειτουργία της.

– αποβολές πρώτου τριμήνου κύησης: τα ινομυώματα που συνήθως καταλαμβάνουν χώρο στην κοιλότητα της μήτρας, εμποδίζουν την ομαλή εμφύτευση του εμβρύου στην εσωτερική επιφάνεια της μήτρας (ενδομήτριο).

– κοιλιακά άλγη, συνήθως σταδιακής έναρξης και με διαλείποντα ή συνεχή χαρακτήρα: τα ινομυώματα, λόγω μεγέθους προκαλούν την αίσθηση βάρους, ενώ λόγω ανεπαρκούς αιματώσεώς τους προκαλούν ισχαιμικούς πόνους παρόμοιους με αυτούς που προκαλεί η καρδία κατά το έμφραγμα του μυοκαρδίου. Οξύς και ισχυρός πόνος μπορεί να προκληθεί σπάνια κατά τη συστροφή ενός μισχωτού ινομυώματος γύρω από τον άξονά του.

Διάγνωση Αν και σε πολλές περιπτώσεις είναι εύκολη η διάγνωση των ινομυωμάτων κατά τη διάρκεια της γυναικολογικής εξέτασης, επιπλέον εξετάσεις είναι απαραίτητες προκειμένου η διάγνωση να είναι ακριβής. Οι εξετάσεις αυτές περιλαμβάνουν: Υπερηχογράφημα της μήτρας, κοιλιακό ή/και διακολπικό. Υστεροσαλπιγγογραφία. Με την εξέταση αυτή διαπιστώνεται ακτινολογικά η ροή ειδικής σκιαγραφικής ουσίας μέσω της μήτρας και των σαλπίγγων. Η εξέταση αυτή μας δίνει σημαντικές πληροφορίες για την κοιλότητα της μήτρας και τη διαβατότητα των σαλπίγγων. Υστεροσκόπηση. Εξετάζεται λεπτομερώς η ενδομητρική κοιλότητα, με τη χρήση ενδοσκοπίου μέσω του τραχήλου εξέταση αυτή συνήθως πραγματοποιείται λίγες ημέρες μετά το τέλος της περιόδου, όταν το ενδομήτριο είναι λεπτό και τα στόμια των σαλπίγγων ευκολότερα ορατά. Λαπαροσκόπηση. Στην επέμβαση αυτή, που πραγματοποιείται με γενική αναισθησία, η κοιλιακή κοιλότητα της ασθενούς διατείνεται με διοξείδιο του άνθρακα έτσι ώστε τα όργανα να είναι πιο ορατά. Κατόπιν ένα ενδοσκόπιο εισάγεται στο εσωτερικό της κοιλιάς μέσα από μια μικροσκοπική τομή κοντά στον αφαλό. Με τη βοήθεια του ενδοσκοπίου και παρατηρώντας με μεγάλη προσοχή, ο ειδικός χειρουργός ελέγχει την κατάσταση των κοιλιακών οργάνων και εντοπίζει αν υπάρχουν παθολογικές καταστάσεις (π.χ. ενδομητρίωση, πυελικές συμφύσεις, ινομυώματα) που προκαλούν υπογονιμότητα. Μαγνητική τομογραφία. Με την εξέταση αυτή είναι δυνατόν να προσδιοριστεί η θέση και το μέγεθος των ινομυωμάτων και να διαπιστωθεί αν τα ινομυώματα αυτά παραμορφώνουν ή όχι την μητρική κοιλότητα. Αν και ως μέθοδος είναι πολύ ακριβής, σπάνια χρησιμοποιείται για τη διάγνωση ινομυωμάτων. Περισσότερο χρησιμοποιείται για τη διαφορική διάγνωση τους και τοπογραφική συσχέτισή τους.

ΙΝΟΜΥΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

Τα ινομυώματα αφαιρούνται πριν από την κύηση όταν: 

• Λόγω μεγέθους, παραμορφώνουν την ενδομήτρια κοιλότητα-
• Προβάλλουν μέσα στην κοιλότητα του ενδομητρίου.
• Αν η γυναίκα είχε προηγούμενες αποβολές.
• Αποτυχημένες προσπάθειες με εξωσωματική γονιμοποίηση.
• Αν είναι πάνω από 3-5 και διαταράσσουν την αρχιτεκτονική του μυομητρίου, δηλαδή του τοιχώματος της μήτρας.

Κύηση 

Η γυναίκα μπορεί να μείνει έγκυος 6 μήνες μετά από χειρουργική η λαπαροσκοπική αφαίρεση ινομυώματος. Η έκβαση της κύησης όταν υπάρχει ινομύωμα - ινομυώματα συνήθως είναι ομαλή. Αν γίνει η διάγνωση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, η αντιμετώπιση είναι μόνο παρακολούθηση. Η αφαίρεσή τους αντενδείκνυται κατά τη διάρκεια καισαρικής τομής. Σπανίως, αν είναι μεγάλα, μπορεί να προκαλέσουν αιμορραγία κατά τη διάρκεια της κύησης ή μετά τον τοκετό. Οι παλίνδρομες κυήσεις του πρώτου τριμήνου δεν προκαλούνται από την ύπαρξη ινομυωμάτων. 

Τοκετός 

Συνήθως, όταν αφαιρούνται τοιχωματικά ινομυώματα μεγαλύτερα από 4-5 εκατοστά, σωστό είναι ο τοκετός να γίνεται με καισαρική τομή. Εξαίρεση αποτελούν τα υποορογόνια ή μισχωτά ινομυώματα, δηλαδή εκτός μήτρας, όπου δε χρειάζεται να κοπεί το μυϊκό τοίχωμα της μήτρας. 

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η αντιμετώπιση των ινομυωμάτων καθορίζεται από την θέση,  το μέγεθος, την συμπτωματολογία και την ηλικία της γυναίκας. Συνήθως αποφασίζεται εκπυρήνιση (δηλ. αφαίρεσή τους). Η εκπυρήνιση  γίνεται λαπαροτομικά, λαπαροσκοπικά ή υστεροσκοπικά  ενώ μερικές φορές χορηγούνται προεγχειρητικά ορμονικά σκευάσματα (GnRH- ανάλογα) για να μειωθούν σε μέγεθος και να μειωθεί η αιμάτωσή τους . Σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας που έχουν ολοκληρώσει το αναπαραγωγικό τους έργο συνήθως αφαιρούνται όλα τα γυναικολογικά όργανα με ολική υστερεκτομή με τα εξαρτήματα (σάλπιγγες-ωοθήκες).

Αμιγώς φαρμακευτική

Έχει δύο στόχους:
1) να ανακουφίσει από τα συμπτώματα π.χ. αιμορραγία και 2) να μειώσει το μέγεθος των ινομυωμάτων.

Είναι γνωστό ότι τα ινομυώματα κατά την εμμηνόπαυση συρρικνώνονται. Υπάρχουν λοιπόν ενέσεις που προκαλούν ψευδο-εμμηνόπαυση, συρρικνώνουν τα ινομυώματα για μικρό χρονικό διάστημα (6 μήνες) μετά το οποίο επανέρχονται στο αρχικό τους μέγεθος. Επίσης, οι θεραπείες αυτές κατά τη διάρκεια της χορήγησής τους συνοδεύονται από παρενέργειες, όπως εφιδρώσεις, εκνευρισμό, κατάθλιψη και μείωση της οστικής μάζας.
Εδώ ανήκουν: 
α) τα αντισυλληπτικά χάπια και το Danazol τα οποία μειώνουν την ποσότητα της εμμήνου ρύσεως. Εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, σήμερα έχουν εγκαταλειφθεί από τους περισσότερους γυναικολόγους.
β) Τα ανάλογα των γοναδοτροπινών (GnRH analogue) είναι ορμονική θεραπεία που μειώνει στο ελάχστο την παραγωγή οιστρογόνων από τις ωοθήκες. Με την πτώση των επιπέδων των οιστρογόνων προκαλείται και συρίκνωση του μεγέθους των ινομυωμάτων και βελτίωση των συμπτωμάτων. Η πτώση, όμως των οιστρογόνων θέτει τη γυναίκα σε μια κατάσταση παρόμοια με αυτή της εμμηνόπαυσης, με τα συνοδά συμπτώματα των εξάψεων, της ατροφίας και του κινδύνου οστεοπόρωσης. Γι’αυτό η θεραπέια με GnRH ανάλογα περιορίζεται στους 6 μήνες διάρκειας διότι προκαλούν φαρμακευτική εμμηνόπαυση. Εδώ το κύριο πρόβλημα δεν είναι μόνο τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης αλλά κυρίως η μείωση της οστικής μάζας η οποία μπορεί να είναι καταστροφική σε κάποιες περιπτώσεις. Χρησιμοποιούνται πολύ και στις ημέρες μας κυρίως προεγχειρητικά.
γ) Τώρα τελευταία ερευνώνται τα SPRMs που είναι ειδικοί τροποποιητές των υποδοχέων της προγεστερόνης. Αυτά δρουν στο ενδομήτριο μειώνοντας αισθητά την διάρκεια και την σοβαρότητα των αιμορραγιών και δεύτερον μειώνουν το μέγεθος των ινομυωμάτων. Αυτά τα τελευταία φάρμακα απομένει να τα δούμε στην πράξη.

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ - ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΗΣΗ 

Η θεραπεία εκλογής σήμερα είναι η λαπαροσκόπηση για όλα τα ινομυώματα. Στην λαπαροσκόπηση χειρουργούμε με τον ίδιο ακριβώς τρόπο όπως και σε ένα ανοιχτό χειρουργείο. Η διαφορά είναι ότι δεν ανοίγουμε την κοιλιά, δεν βάζουμε κομπρέσες οι οποίες τραυματίζουν τα εσωτερικά όργανα ( συμφύσεις), δεν ακουμπάμε τα εσωτερικά όργανα με τα χέρια μας – γάντια (συμφύσεις) και τέλος δεν έχουμε ανοιχτή κοιλιά εκτεθειμένη στον ατμοσφαιρικό αέρα (αφυδάτωση ιστών – μολύνσεις – συμφύσεις). 
Λαπαροτομία (ανοιχτό χειρουργείο) γίνεται όταν έχουμε: 

• Ινομυώματα μεγαλύτερα από 9-10 εκ.
• Συνολικός αριθμός μεγαλύτερος από 5-6.
• Πολλές προηγούμενες επεμβάσεις με ανοιχτά χειρουργεία αποτελούν μια σχετική αντένδειξη, λόγω πιθανής ύπαρξης εκτεταμένων συμφύσεων

Πλεονεκτήματα λαπαροσκοπικής μεθόδου. 

• Αισθητικό αποτέλεσμα.
• Μεγέθυνση του εγχειρητικού πεδίου.
• Μειωμένη αιμορραγία (σπάνιες μεταγγίσεις αίματος)
• Μειωμένος μετεγχειρητικός πόνος.
• Ταχύτερη επάνοδο στις καθημερινές δραστηριότητες.
• Μία ημέρα νοσηλεία στο νοσοκομείο.
• Λιγότερες συμφύσεις στο εσωτερικό του οργανισμού, γεγονός που σημαίνει καλύτερη γονιμότητα σε άτοκες γυναίκες.
• Η νάρκωση κατά τη διάρκεια της επέμβασης είναι γενική διότι τοποθετείται αέριο στην κοιλιά για διάταση των τοιχωμάτων της, που δυσκολεύει την αναπνοή. Γι' αυτό είναι απαραίτητη η μηχανική υποστήριξη κατά τη διάρκεια του χειρουργείου. 

ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ 

Τα εσωτερικά ινομυώματα (υποβλεννογόνια), τεμαχίζονται σε μικρά κομμάτια διαμέσου του τράχηλου της μήτρας με ένα ενδοσκοπικό εργαλείο που ονομάζεται υστεροσκόπιο. Το υστεροσκόπιο εισάγεται από τον τράχηλο απευθείας στην ενδομητρική κοιλότητα. Με χρήση ειδικών υγρών για διάταση της μήτρας διενεργείται διατομή του ινομυώματος κάτω από οπτικό έλεγχο. Οι κίνδυνοι να προκληθεί βλάβη στη μήτρα με αυτόν τον τρόπο είναι ελάχιστοι. Η επέμβαση απαιτεί ολική αναισθησία αλλά όχι τόσο βαθιά απαιτείται με την λαπαροσκόπηση. Η ασθενής μπορεί να φύγει από την κλινική την ίδια μέρα και να επιστρέψει άμεσα στις δραστηριότητές της. 

ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ 
Είναι οι ίδιες ή και λιγότερες από αντίστοιχα ανοιχτά χειρουργεία. Δηλαδή, λιγότερες γυναίκες χρειάζονται μετάγγιση και λιγότερες γυναίκες παθαίνουν μετεγχειρητικές λοιμώξεις και πυρετούς σε σχέση με τα ανοιχτά χειρουργεία. Αυτό είναι λογικό γιατί οι τραυματικές επιφάνειες είναι πολύ μικρότερες με την λαπαροσκοπική τεχνική. 

Συνήθη ενοχλήματα μετά την επέμβαση Οι περισσότερες γυναίκες βλέπουν αίμα μετά το χειρουργείο και αυτό είναι απόλυτα φυσιολογικό. Φυσιολογικό είναι και το φούσκωμα όπως και ένα βάρος χαμηλά, το οποίο κρατάει για 1 – 2 εβδομάδες. Πόνοι δεξιά και αριστερά, όπως και ψηλά στο στήθος, δε μας ανησυχούν. Λίγη διάρροια, επίσης, μπορεί να υπάρξει μετά από το χειρουργείο, η οποία σταματάει σε μια - δυο μέρες. Ο πυρετός, όμως, έστω και δέκατα, δεν είναι φυσιολογικό και καλό είναι να επικοινωνούμε με τον γιατρό. 

Η περίοδος μετά την αφαίρεση Η περίοδος συνεχίζει φυσιολογικά μετά την επέμβαση και με την ίδια συχνότητα, ενώ η ποσότητα της μειώνεται διαδοχικά μέσα σε δύο περίπου κύκλους στα φυσιολογικά επίπεδα. Αν το ινομύωμα βρισκόταν μέσα στην μήτρα, τότε η αιμορραγία σταματάει άμεσα μετά την επέμβαση. 

Άλλες μέθοδοι. 

Ρομποτική αντιμετώπιση: 

αποτελεί την πλέον σύγχρονη εξέλιξη της λαπαροσκοπικής τεχνικής που εξασφαλίζει λιγότερη αιμορραγία, ενώ προσφέρει στο χειρουργό εξαιρετική τρισδιάστατη αντίληψη του εσωτερικού της κοιλιάς κατά τη διάρκεια του χειρουργείου.

Εμβολισμός

Εκτός των προαναφερθέντων μεθόδων, σε κέντρα με ανάλογη εμπειρία μπορεί να εφαρμοστεί ο εμβολισμός της μητριαίας αρτηρίας (η απόφραξη του αγγείου που τρέφει το ινομύωμα με συνέπεια τη συρίκνωσή του) και η υπερηχογραφική καταστροφή κατευθυνόμενη με μαγνητική τομογραφία. 

Θεραπεία με κατευθυνόμενη δέσμη υψηλής έντασης υπερήχων. 

Είναι μία νέα αναίμακτη μέθοδος που γίνεται με την καθοδήγηση του Μαγνητικού τομογράφου. Η ασθενής δέχεται δέσμες υπερήχων που στοχεύουν το ινομύωμα, και προκαλείται έτσι αύξηση της θερμοκρασίας στο ινομύωμα που φθάνει τους 85^ο C. Με τον τρόπο αυτό γίνεται θερμική καταστροφή του ινομυώματος και μείωση στο μέγεθός του. Η μέθοδος δεν έχει καλά αποτελέσματα σε μεγάλα ινομυώματα και σε πολλαπλά ινομυώματα, ενώ σε ποσοστό 20%, χρειάζεται και κάποια άλλη συμπληρωματική μέθοδος. Δεν υπάρχουν δεδομένα ακόμη, για την διατήρηση της γονιμοποιητικής ικανότητας της γυναίκας μετά την εφαρμογή αυτής της θεραπείας.

Καταπολέμηση με ραδιοσυχνότητες

Ο γιατρός εισάγει έναν καθετήρα στο κέντρο του ινομυώματος, πραγματοποιεί τη θεραπεία και εξέρχεται, οπότε δεν υπάρχει ούτε κίνδυνος αιμορραγίας». Το μεγάλο πλεονέκτημα της νέας μεθόδου είναι η αποφυγή της υστερεκτομής. «Πρόκειται για μια σχετικά σύντομη διαδικασία, ελάχιστα επεμβατική, που δεν απαιτεί νοσοκομειακό περιβάλλον. Το VizAblate θα μπορεί να αντιμετωπίσει μονάχα κάποιες περιπτώσεις, όπου τα ινομυώματα θα είναι μικρού μεγέθους ή σε εύκολο σημείο για να τα προσεγγίσει η συσκευή.

 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 

• Τα ινομυώματα είναι καλοήθεις όγκοι της μήτρας. Αναλόγως της θέσης και του μεγέθους τους μπορούν να προκαλέσουν μητρορραγίες και στειρότητα.
• Αποτελούν την πιο συνηθισμένη παθολογία των γυναικολογικών παθήσεων, 40-50% γυναικών δημιουργούν ινομυώματα.
• Είναι γενετικής προέλευσης.
• Η πιθανότητα κακοήθειας σε ινομυώματα είναι σπανιότατη.
• Σχεδόν όλα τα ινομυώματα χειρουργούνται ενδοσκοπικά (Λαπαροσκόπηση η Υστεροσκόπηση).
• Οι μετεγχειρητικές επιπλοκές, όπως δημιουργία συμφύσεων ή απώλεια αίματος είναι λιγότερες στη λαπαροσκόπηση σε σχέση με ανοιχτά χειρουργεία.
• Τοιχωματικά ινομυώματα πάνω από 5 εκατοστά που πιέζουν την κοιλότητα σε γυναίκες με υπογονιμότητα, πρέπει να αφαιρούνται.
• Ινομυώματα εντός της κοιλότητας της μήτρας, μεγέθους άνω του 1 εκατοστού, πρέπει να αφαιρούνται υστεροσκοπικά.

* Ο Γιώργος Μονεμβασίτης είναι Μαιευτήρας-Γυναικολόγος.

Επ. Καθηγητής Παν/μίου Cornell, H.Π.Α., 

Εξειδικευτής στην Ουρογυναικολογία και Χειρουργική Χαλάρωσης Πυέλου.

Τηλ. 210 8053176 Μαρούσι, τηλ 210 7777787 Δορυλαίου 10-12 Αθήνα

Διαβάστε επίσης

• Διατροφή, βότανα και άσκηση για τα ινομυώματα. Τι πρέπει να τρώτε και τι να αποφεύγετε;
• Πολυκυστικές Ωοθήκες. Τι είναι; Ποια τα συμπτώματα τους; Πώς αντιμετωπίζονται;
• Που οφείλονται οι διαταραχές του κύκλου μιας γυναίκας και πώς αντιμετωπίζονται οι ανωμαλίες της περιόδου;
• Οι ορμόνες Προγεστερόνη, Οιστραδιόλη, Τεστοστερόνη, FSH, LH. Πώς επιδρούν στην περίοδο, στα οστά, στην καρδιά, στο βάρος;
• Ουρολοίμωξη. Που οφείλεται, ποια τα συμπτώματα σε γυναίκες, άντρες, παιδιά και ποιοι οι τρόποι μετάδοσης;