Ακρίβεια, ανασφάλεια και… γεμάτα μαγαζιά: το ελληνικό παράδοξο. Οι μισθοί εξαφανίζονται

Ερευνα ανάλυση του Αλέξανδρου Γιατζίδη, γενικού διευθυντή του ΙΕΚΕΤΥ για το medlabnews.gr

Την ώρα που η ακρίβεια καταγράφεται ως το κυρίαρχο πρόβλημα των νοικοκυριών, τα εστιατόρια και τα κέντρα διασκέδασης γεμίζουν κάθε Σαββατοκύριακο, ενώ τα Χριστούγεννα και τις γιορτές τα τουριστικά καταλύματα εμφανίστηκαν σχεδόν πλήρη. Πώς εξηγείται αυτό το φαινομενικά αντιφατικό κοινωνικό φαινόμενο;

Απάντηση επιχειρεί να δώσει η πρόσφατη έρευνα της RASS που παρουσιάστηκε σε εκδήλωση του Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών, αποτυπώνοντας με σαφήνεια τις αντιλήψεις των πολιτών για την ακρίβεια, την αγορά, την υγεία, την ασφάλιση, τις τράπεζες και την καθημερινή οικονομική πίεση.

Τι λένε οι πολίτες: τα βασικά ευρήματα της έρευνας

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας:

Η ακρίβεια αναδεικνύεται ως το νούμερο ένα πρόβλημα για την πλειονότητα των πολιτών.

Η αγοραστική δύναμη δηλώνεται μειωμένη, με τα εισοδήματα να μην επαρκούν για την κάλυψη βασικών αναγκών.

Η υγεία και το κόστος πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας προκαλούν αυξανόμενη ανασφάλεια.

Οι τράπεζες και το χρηματοπιστωτικό σύστημα αντιμετωπίζονται με δυσπιστία.

Κυριαρχεί το αίσθημα ότι «τα χρήματα τελειώνουν πριν τελειώσει ο μήνας».

Στην ερώτηση «Για πόσο χρονικό διάστημα το μηνιαίο εισόδημά σας σάς επιτρέπει να καλύπτετε με άνεση (χωρίς μεγάλες οικονομικές θυσίες) όλες τις ανάγκες του νοικοκυριού σας;», οι απαντήσεις διαμορφώθηκαν ως εξής:

33,8%: για 3 εβδομάδες

26,5%: για 2 εβδομάδες

5,7%: για λιγότερο από 1 εβδομάδα

23,9%: για όλον τον μήνα

7,7%: για πάνω από 1 μήνα

2,5%: δεν ξέρω/δεν απαντώ

Με βάση τα στοιχεία, το 66% των νοικοκυριών δηλώνει ότι ο μισθός επαρκεί έως 3 εβδομάδες.

Όπως εξηγεί ο διευθύνων σύμβουλος της MRB, Δημήτρης Μαύρος στο OPEN και την εκπομπή «Τώρα Μαζί»: «Από όλα αυτά τα νούμερα, το πιο σοβαρό είναι ότι ένας στους τρεις Έλληνες -ή τρεις στους δέκα περίπου- δεν μπορούν να αντέξουν πάνω από δύο εβδομάδες. Αυτό σημαίνει πως εδώ υπάρχει πρόβλημα».

Οι πολίτες «κόβουν» τη διασκέδαση

Σε άλλη ερώτηση, για τις κατηγορίες στις οποίες κάνουν περικοπές, το 79% απάντησε «στη διασκέδαση».

Αναλυτικότερα:

Το 79,1% «κόβει» τη διασκέδαση

Το 45,2 στα τρόφιμα

Το 45% σε καύσιμα/ενέργεια

Το 19,6% σε λογαριασμούς τηλεπικοινωνιών

Το 18,8% σε υγεία

Το 11,9% σε εκπαίδευση

Το 5,9% σε τραπεζικές/δανειακές υποχρεώσεις

Το 4,8% σε στέγαση (ενοίκιο/στεγαστικό)

Το 16,1 «άλλες δαπάνες»

Κι όμως, παρά αυτή τη γενικευμένη εικόνα οικονομικής στενότητας, η κατανάλωση στην εστίαση και η τουριστική κίνηση σε περιόδους αιχμής παραμένουν υψηλές.

Το «παράδοξο» εξηγείται: τι πραγματικά συμβαίνει

Η απάντηση δεν βρίσκεται στην ευημερία, αλλά σε μια αλλαγή συμπεριφοράς και προτεραιοτήτων.

1. Κατανάλωση ως ψυχολογική άμυνα

Σε συνθήκες διαρκούς πίεσης, η έξοδος, το φαγητό έξω ή μια σύντομη απόδραση λειτουργούν ως μηχανισμός εκτόνωσης. Δεν πρόκειται για πολυτέλεια, αλλά για «ανάγκη ανάσας».

2. Συμπίεση άλλων δαπανών

Οι πολίτες:

περιορίζουν αγορές ένδυσης και διαρκών αγαθών

αναβάλλουν επισκευές ή επενδύσεις

«κόβουν» από το μέλλον για να ζήσουν το παρόν

Η κατανάλωση μετατοπίζεται από το «έχω» στο «ζω».

3. Ανισοκατανομή εισοδήματος

Δεν καταναλώνουν όλοι. Ένα μικρότερο αλλά οικονομικά ισχυρότερο τμήμα του πληθυσμού στηρίζει την εικόνα της πληρότητας, δημιουργώντας μια οπτική ψευδαίσθηση γενικευμένης ευημερίας.

4. Βραχυχρόνιες αποφάσεις – μακροχρόνια αβεβαιότητα

Όταν το μέλλον μοιάζει αβέβαιο, η λογική αποταμίευσης υποχωρεί. Κυριαρχεί το σκεπτικό:

«Αφού δεν ξέρω τι έρχεται, ας ζήσω τώρα».

Γιατί αυτό πρέπει να προβληματίσει την Πολιτεία

Η εικόνα γεμάτων καταστημάτων δεν αναιρεί τα ευρήματα της έρευνας. Αντίθετα:

υποδηλώνει κοινωνική κόπωση

προειδοποιεί για εύθραυστη κατανάλωση

δείχνει ότι η ανθεκτικότητα βασίζεται σε εξάντληση αποθεμάτων, όχι σε πραγματική ανάπτυξη

Πρόκειται για κατανάλωση χωρίς βάθος, που δεν μπορεί να στηρίξει μακροπρόθεσμα ούτε τα νοικοκυριά ούτε την αγορά.

Συμπέρασμα

Η έρευνα της RASS για το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών δεν περιγράφει μια κοινωνία που «έχει και ξοδεύει», αλλά μια κοινωνία που αντέχει οριακά και προσπαθεί να διατηρήσει στοιχειώδη ποιότητα ζωής μέσα σε συνθήκες ακρίβειας και αβεβαιότητας.

Τα γεμάτα εστιατόρια και καταλύματα δεν είναι ένδειξη ευημερίας. Είναι σύμπτωμα προσαρμογής σε μια δύσκολη πραγματικότητα.

Το ότι «γεμίζουν τα εστιατόρια»:

δεν αναιρεί την ακρίβεια

επιβεβαιώνει αλλαγή συμπεριφοράς υπό πίεση

είναι φαινόμενο διεθνώς καταγεγραμμένο, με σαφή στατιστική και θεωρητική βάση