Λεφτά υπάρχουν. Απλώς δεν είναι για όλους. Αυξημένες καταθέσεις, αυξημένα δάνεια και γεμάτες ταβέρνες: αντίφαση ή κοινωνικός διαχωρισμός;

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, Γενικού Διευθυντή ΙΕΚΕΤΥ για το medlabnews.gr iatrikanea

Η Ελλάδα της ακρίβειας, των γεμάτων ταβερνών και της οικονομίας δύο ταχυτήτων

Κάτι δεν κολλάει.

Από τη μία, έρευνες και στοιχεία της Τράπεζα της Ελλάδος μιλούν για αύξηση καταθέσεων και επιστροφή του δανεισμού. Από την άλλη, οι πολίτες δηλώνουν μαζικά ότι τα χρήματα τελειώνουν πριν τα μισά του μήνα, ενώ η ακρίβεια σε τρόφιμα, ενέργεια και στέγη έχει γίνει κανονικότητα. Και όμως, Κυριακή μεσημέρι, οι ταβέρνες είναι γεμάτες.

Άρα τι συμβαίνει; Ζούμε σε μια χώρα που ευημερεί ή σε μια χώρα που απλώς φαίνεται να ευημερεί;

Η απάντηση δεν είναι «μαύρο ή άσπρο». Είναι κοινωνικός διαχωρισμός.

Οι «λίγοι που τα βρίσκουν» υπάρχουν. Δεν είναι μύθος. Αλλά δεν είναι και ο μέσος πολίτης. Πρόκειται για συγκεκριμένα στρώματα: όσους δραστηριοποιούνται σε κλάδους που άντεξαν ή κέρδισαν από τις κρίσεις (τουρισμός, real estate, ενέργεια), όσους είχαν περιουσία ή αποταμιεύσεις από πριν, όσους μπορούν να μετακυλίουν το κόστος στους άλλους. Αυτοί δεν νικήθηκαν από την ακρίβεια – την πέρασαν παρακάτω.

Οι υπόλοιποι; Μισθωτοί, χαμηλοσυνταξιούχοι, νέοι χωρίς περιουσία, οικογένειες με ενοίκιο. Εκείνοι δεν έχουν «μαξιλάρι». Έχουν λογαριασμούς.

Και το μαύρο χρήμα; Ναι, υπάρχει. Αλλά δεν εξηγεί τα πάντα.

Παρά τα POS, το myDATA και τη διασύνδεση ταμειακών με την ΑΑΔΕ, η σκιώδης οικονομία δεν εξαφανίστηκε. Μειώθηκε, έγινε πιο «έξυπνη», πιο επιλεκτική. Δεν κινεί όμως την οικονομία συνολικά. Δεν γεμίζει όλες τις ταβέρνες. Δεν εξηγεί γιατί αυξάνονται οι καταθέσεις.

Το πραγματικό καύσιμο είναι άλλο: η ανισοκατανομή.

Η ακρίβεια δεν χτυπά όλους το ίδιο

Για τα χαμηλά εισοδήματα, τρόφιμα, ρεύμα και καύσιμα είναι το μισό του μηνιαίου προϋπολογισμού. Για τα υψηλότερα, είναι μικρό κλάσμα. Ο ίδιος πληθωρισμός, δύο εντελώς διαφορετικές ζωές. Έτσι δημιουργείται η ψευδαίσθηση ότι «ο κόσμος έχει λεφτά», επειδή αυτοί που δεν έχουν απλώς δεν φαίνονται. Δεν είναι στην ταβέρνα. Είναι στο σπίτι.

Η Ελλάδα των στατιστικών και η Ελλάδα της καθημερινότητας

Οι αριθμοί δεν λένε ψέματα. Αλλά λένε μισές αλήθειες όταν διαβάζονται χωρίς κοινωνικό φακό. Οι καταθέσεις αυξάνονται, αλλά συγκεντρώνονται. Η κατανάλωση φαίνεται ανθεκτική, αλλά γίνεται πιο σπάνια και πιο ακριβή. Ο δανεισμός ανεβαίνει, όχι γιατί ευημερούμε, αλλά γιατί προσπαθούμε να κρατηθούμε.

Η «διπλή» οικονομική πραγματικότητα στην Ελλάδα Η χώρα, ως οικονομικό σύστημα, σταθεροποιείται και αναπτύσσεται επιλεκτικά. Οι πολίτες, ως κοινωνικό σύνολο, δεν ευημερούν. Δεν πρόκειται για ψέμα, αλλά για σύγκρουση πραγματικοτήτων: άλλη μετρά η μακροοικονομία, άλλη ζει η καθημερινότητα.

Το γράφημα των «δύο Ελλάδων» το αποτυπώνει καθαρά: ανοδικές καταθέσεις στην κορυφή, πτωτική κατανάλωση στη βάση και μια ακρίβεια που ανοίγει συνεχώς την απόσταση ανάμεσά τους. Και όσο αυτή η απόσταση μεγαλώνει, τόσο πιο επικίνδυνη γίνεται — όχι μόνο οικονομικά, αλλά και κοινωνικά.

Το συμπέρασμα είναι ενοχλητικό αλλά καθαρό

Η χώρα δεν είναι σε καθολική ευημερία. Είναι σε οικονομία δύο ταχυτήτων.

Μια μειοψηφία κινείται μπροστά και φαίνεται παντού.

Η πλειοψηφία πιέζεται, χάνεται από το κάδρο και ακούγεται μόνο στις δημοσκοπήσεις – όταν ρωτάς αν «βγαίνει ο μήνας».

Και κάπου εκεί γεννιέται το μεγαλύτερο ψέμα: όχι ότι «λεφτά υπάρχουν», αλλά ότι αν δεν τα βλέπεις, φταις εσύ.

Αυτό δεν είναι ανάπτυξη. Είναι ανάπτυξη χωρίς διάχυση. Και αυτή, αργά ή γρήγορα, δεν γεμίζει ούτε τα ταμεία ούτε τις ταβέρνες.