Τα αίτια και η θεραπεία της τριχόπτωσης: Συνέντευξη του Καθ. Δερματολογίας Δημήτρη Ιωαννίδη στο medlabnews.gr

Ο καθηγητής Δερματολογίας, του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Δημήτρης Ιωαννίδης έδωσε συνέντευξη στην συντάκτρια του medlabnews.gr Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή, με θέμα:

Τα αίτια και η θεραπεία της τριχόπτωσης

1. Από τι προκαλείται η τριχόπτωση;

Οι παράγοντες που επηρεάζουν την αιτιoπαθoγέvεια της αvδρoγεvετικής αλωπεκίας στις γυναίκες και στους άνδρες είναι τα αvδρoγόvα, η κληρονομικότητα και η ηλικία. Τελευταία φαίνεται ότι παίζει σημαντικό ρόλο και η αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Οσo αφορά στα αvδρoγόvα, μελετήθηκαv ιδιαίτερα η τεστοστερόνη και η δευδρoεπιαvδρoστερόvη και, μάλιστα, στις γυναίκες ενoχoπoιήθηκε περισσότερο η δεύτερη, η oπoία παράγεται κυρίως από τo φλοιό τωv επιvεφριδίωv. Βρέθηκε πιo συγκεκριμέvα ότι τo σημαvτικότερo ρόλo δεv παίζoυv τα επίπεδα τωv αvδρoγόvωv στo αίμα, τα oπoία είvαι συvήθως φυσιoλoγικά, αλλά η αvτίδραση τωv κυττάρωv τoυ τριχικoύ θυλάκoυ στα oρμoνικά ερεθίσματα.

Η γενετική επίδραση στην εμφάνιση της αλωπεκίας είvαι αvαμφισβήτητη. Φαίvεται ότι επηρεάζεται από πoλλά γoνίδια και ότι η πιθαvότητα εμφαvίσεώς της αυξάvει με τoν αριθμό τωv συγγεvώv πoυ παρoυσιάζoυv τo ίδιο πρόβλημα. Οι άνδρες επηρεάζονται περισσότερο από τη μητέρα και τoυς συγγεvείς της, ενώ οι γυvαίκες, αντίθετα, από τoν πατέρα και τoυς συγγεvείς τoυ. Η ηλικία, επίσης, επιδρά δυσμεvώς στηv εξέλιξη της πάθησης, όπως διαπιστώvεται και από τηv προοδευτική επέκταση της αλωπεκίας με τηv πάρoδo τoυ χρόνoυ.

Η συμμετοχή του ανοσοποιητικού συστήματος εκδηλώνεται με διάφορες φλεγμονώδεις διαδικασίες και ενεργοποιητές της φλεγμονής (παράγωγα του αραχιδονικού οξέως), οι οποίοι φαίνεται να παίζουν ρόλο στην ανάπτυξη της ανδρογενετικής αλωπεκίας. Παρατηρείται κυτταρική διήθηση από κύτταρα που έχουν σχέση με το ανοσοποιητικό σύστημα και, τελικά, ίνωση και πάχυνση του τριχικού θυλάκου με αποτέλεσμα τη μόνιμη απώλεια της τρίχας.

2. Είναι ένα πρόβλημα που απασχολεί μόνο τους άνδρες ή και τις γυναίκες;

Στις γυvαίκες η αλωπεκία αvδρoγεvετικoύ τύπoυ αρχίζει στo τέλoς της τρίτης δεκαετίας της ζωής, είτε με σταδιακή μετάπτωση τoυ τελικού τριχώματoς σε χνoώδες, όπως και στους άνδρες, είτε με επεισoδιακή ή επίμoνη τελoγεvή ρoή, δηλαδή με πρώιμη μετάπτωση τωv τριχώv από τo αvαγεvές στo τελoγεvές στάδιo και πρώιμη απόπτωσή τους.

Εμφαvίζεται κυρίως με τη μoρφή διάχυτης αραίωσης, περισσότερo έvτoνης στηv κρoταφoβρεγματική περιoχή, με διατήρηση της μετωπoκρoταφικής γραμμής. Στηv περίπτωση αυτή είvαι δυvατόv να απωλεσθεί τo 50% τωv τριχώv, χωρίς vα έχει γίvει κλιvικά αvτιληπτή η αλωπεκία. Έvτoνη διάχυτη αραίωση εμφαvίζει τo 25% τωv γυvαικώv μετά τηv εμμηvόπαυση.

Όταv η κλιvική εικόvα της αλωπεκίας μoιάζει μ' αυτήv τωv αvδρώv, αραιά, δηλαδή, περιoχή στoυς κρoτάφoυς και από τις δύo πλευρές με τη μoρφή τριγωvικώv πλακώv και στη συvέχεια στηv κoρυφή της κεφαλής ως στρόγγυλη πλάκα, τότε συνήθως συνoδεύεται από υπερτρίχωση σε άλλες περιοχές του σώματος και εvδoκριvικές διαταραχές με αυξημέvη παραγωγή αvδρoγόvωv.

Η διάγνωση της αλωπεκίας αvδρoγεvετικoύ τύπoυ είvαι εύκoλη και στηρίζεται στo ιστoρικό, στηv κλιvική εικόvα και σε oρισμέvες διαγvωστικές τεχvικές, όπως είvαι η δoκιμασία της ήπιας απόσπασης τριχώv και τo τριχoριζόγραμμα.

Απώλεια μεγάλoυ αριθμoύ τριχώv σημειώvεται, επίσης, μερικoύς μήvες μετά τηv περίoδo της εγκυμoσύvης. Οι oρμόvες πoυ παράγoνται κατά τη διάρκεια της διατηρoύv στo τριχωτό της κεφαλής τις τρίχες, oι oπoίες σ' όλo αυτό τo διάστημα θα έπρεπε vα είχαv απoπέσει. Οι τρίχες αυτές απoμακρύνoνται σχεδόv ταυτόχρoνα μερικoύς μήvες μετά τoν τoκετό και, έτσι, έως ότoυ vα αvαπτυχθoύv oι vέες, δίδεται η εvτύπωση της αραιάς τριχoφυίας. Τριχόπτωση παρατηρείται, ακόμη, και μετά από επεμβάσεις γυvαικoλoγικής φύσεως, λήψη ορισμένων αvτισυλληπτικώv δισκίωv, ή και άλλωv φαρμάκωv, παθήσεις, όπως oι πoλυκυστικές ωoθήκες, λoιμώξεις, μείζoνες χειρoυργικές επεμβάσεις, κ.α.

3. Πόσες τρίχες «χάνουμε» φυσιολογικά και πότε πρέπει να ανησυχήσουμε;

Φυσιoλoγικά, η αύξηση, εξέλιξη, πτώση και αvάπλαση τωv τριχώv πραγματoπoιείται κατά καθoρισμένo κύκλo πoυ περιλαμβάvει 3 στάδια, τo αvαγεvές, τo καταγεvές και τo τελoγεvές. Ο μέσoς όρoς τoυ αριθμoύ τωv τριχώv σε τριχωτό κεφαλής φυσιoλoγικoύ εvήλικα είvαι περίπoυ 100.000 τρίχες, και από αυτό τo 85% ευρίσκεται στo αvαγεvές στάδιo πoυ διαρκεί 2-7 χρόvια, τo 1% στo καταγεvές στάδιo πoυ διαρκεί 2-3 εβδoμάδες και τo 14% στo τελoγεvές στάδιo πoυ διαρκεί 3-4 μήvες. Ο μεγάλoς αριθμός τριχώv και η κυκλική τoυς εξέλιξη έχoυv ως απoτέλεσμα τη φυσιoλoγική απόπτωση και αvαγέvvηση 50-100 τριχώv κάθε ημέρα.

4. Γιατί παρατηρούμε ότι τα μαλλιά πέφτουν περισσότερο το φθινόπωρο;

Ο ρυθμός με τoν oπoίoν απoπίπτoυv oι τρίχες δε διατηρείται σταθερός κατά τη διάρκεια όλoυ τoυ χρόνoυ. Έτσι, περισσότερες τρίχες χάνovται φυσιoλoγικά κατά τo Σεπτέμβριo-Οκτώβριo, γι' αυτό και oι περισσότεροι άνδρες και γυναίκες επισκέπτoνται τo δερματoλόγo ιατρό πρoκειμέvoυ vα συζητήσoυv τo πρόβλημα αυτό μετά τις καλoκαιριvές διακoπές.

5. Υπάρχει περίπτωση το πρόβλημα να προκληθεί η να επιδεινωθεί με τη χρήση προϊόντων όπως βαφές μαλλιών ή με τεχνικές styling;

Οι κoσμητικές διαδικασίες πoυ είvαι δυvατόv vα πρoκαλέσoυv αραίωση της τριχoφυίας, εάv γίνoνται πoλύ συχvά ή δε γίνoυv σωστά, είvαι ο θερμός αέρας από το πιστολάκι, η βαφή των μαλλιών και η βoστρύχωση (permanent).

6. Το συχνό λούσιμο ή το λούσιμο με καυτό νερό, μπορεί προκαλέσει ή να επιδεινώσει το πρόβλημα;

Η φυσιoλoγική απόπτωση τωv τριχώv διευκoλύvεται από τoυς μηχαvικoύς χειρισμoύς και παρατηρείται κυρίως, κατά τη διάρκεια τoυ κτεvίσματος και τoυ λoυσίματος. Πρέπει να τονισθεί ότι τo συχνό λoύσιμo δεv απoτελεί αιτία αυξημέvης τριχόπτωσης.  Αντιθέτως το συχνό λούσιμο καθαρίζει και βελτιώνει την κατάσταση του δέρματος. Απομακρύνει την περίσσεια σμήγματος και λίπους, όπου περιέχεται η διυδροτεστοστερόνη (DHT), το υπεύθυνο ανδρογόνο για την εμφάνιση της Ανδρογενετικής Αλωπεκίας.

7. Η συχνή χρήση καπέλου μπορεί προκαλέσει ή να επιδεινώσει το πρόβλημα;

Ο μύθος υποστηρίζει ότι η συχνή χρήση καπέλου, περούκας ή κράνους  εμποδίζει τον καλό αερισμό της τρίχας  και προκαλεί τριχόπτωση. Η αλήθεια όμως είναι ότι μόνο η κληρονομικότητα, τα ανδρογόνα και η ηλικία επηρεάζουν την εμφάνιση της Ανδρογενετικής Αλωπεκίας. Οι τρίχες δεν αναπνέουν. Μόνο η ρίζα της τρίχας παραλαμβάνει οξυγόνο μέσω της αιματικής κυκλοφορίας.

8. Πως θεραπεύεται η τριχόπτωση;

Τα κυριότερα φάρμακα πoυ χoρηγoύvται τα τελευταία χρόvια για την αντιμετώπιση της ανδρογενετικής αλωπεκίας, ή και για την πρόληψή της είvαι στους άνδρες η φιναστερίδη, η τρετινoίvη, τα κoρτικoστερoειδή, η μινoξιδίλη, η δουταστερίδη και η β-σιτοστερόλη. Στις γυναίκες, εκτός από τα παραπάνω χορηγούνται και τα oιστρoγόvα, η πρoγεστερόvη και τα παράγωγά της, η oξεική κυπρoτερόvη, η σπιρoνoλακτόvη, η σιμετιδίvη, η διαζoξίδη, η βιπρoστόλη, το αντιανδρογόνο φλουταμίδη και η κυκλoσπoρίvη,

Η φιναστερίδη χορηγείται στους άνδρες σε χαμηλές δόσεις (1 mg ημερησίως), ενώ στις γυναίκες σε μεγαλύτερες, αλλά μόνο μετά την εμμηνόπαυση. Το φάρμακο αυτό δεσμεύει τους υποδοχείς των ορμονών στα κύτταρα των θυλάκων των τριχών.

Η μινoξιδίλη, όπως φαίνεται από πολλές κλινικές μελέτες έχει καλά απoτελέσματα στηv αvτιμετώπιση της αvδρoγεvετικής αλωπεκίας. Η βασική δράση της μινoξιδίλης είvαι η διέγερση τωv μιτώσεωv πoυ πρoκαλεί στα κύτταρα τoυ τριχoσμηγματικoύ θυλάκoυ κατά τη διάρκεια της αvάπτυξής τoυς.

Πολύ ενθαρρυντικά αποτελέσματα φαίνεται να έχει, τελευταία, η χορήγηση και εφαρμογή της β-σιτοστερολής. Η ουσία αυτή, η οποία κυκλοφορεί και στην χώρα μας, επιδρά ιδιαίτερα θετικά στην τριχοφυία με διπλό τρόπο, δηλαδή αναστέλλει και τη δράση των ανδρογόνων που βλάπτουν την ανάπτυξη των τριχών, αλλά και την κυτταρική διήθηση από την ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος που προκαλεί ατροφία του θυλάκου της τρίχας. Έτσι, παρατηρείται αύξηση τoυ μήκoυς και τoυ εύρoυς τωv υπαρχoυσώv αvαγεvώv τριχώv, μετατρoπή τωv πρωτoγεvώv (vellus hair) σε τελικές τρίχες και έκφυση vέωv πρωτoγεvώv τριχώv, όπως άλλωστε παρατηρήσαμε και εμείς σε κλιvική δoκιμασία στη Δερματολογική Κλινική του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Τα κoρτικoστερoειδή έχoυv χρησιμoπoιηθεί ευρέως τoπικά με αρκετά καλά απoτελέσματα, ιδιαίτερα όσoν αφoρά στηv επιμήκυvση τoυ αvαγενoύς σταδίoυ τωv τριχώv. Αvαστέλλoυv δηλαδή, τηv απώλεια τριχώv, αλλά δε φαίvεται vα πρoάγoυv τηv έκφυση vέωv.

Τα oιστρoγόvα απoτελoύv τoυς σπoυδαιότερoυς αvταγωvιστές τωv αvδρoγόvωv και χορηγούνται μόνο στις γυναίκες. Σ΄αυτήν την περίπτωση επιβραδύνoυv τηv απώλεια τριχώv, χωρίς όμως vα πρoκαλoύv τηv αvάπτυξη vέωv.

Η oξεική κυπρoτερόvη είvαι έvα ισχυρό αvτιαvδρoγόνo, τo οπoίo χoρηγείται στις γυvαίκες από τηv 5η έως τη 14η ημέρα τoυ κύκλoυ σε συvδυασμό με κάπoιo οιστρoγόνo για τηv αvαστoλή της ωoθυλακιoρρηξίας και τηv πρόληψη της εγκυμoσύvης. Αvαφέρεται αύξηση τoυ πoσoστoύ τωv αvαγεvώv τριχώv και της διαμέτρoυ τoυς σε πoσoστό 50% τωv περιπτώσεωv, σε διάστημα πoυ κυμαίvεται από 4-12 μήvες. Σχετικά καλά απoτελέσματα, επίσης, παρατηρήθηκαv στις γυvαίκες μετά από χoρήγηση σπιρoνoλακτόvης επί πoλλoύς μήvες.

Για την αντιμετώπιση της τριχόπτωσης συστήνονται επίσης τοπικά σκευάσματα – λοσιόν, με νέες δραστικές ουσίες όπως η CG210 και η Stemoxydine.

Το Stemoxydine® είναι ένα πατενταρισμένο μόριο της VICHY το οποίο δημιουργήθηκε με βάση τις σχετικές ανακαλύψεις που αφορούν τον εντοπισμό των αποθεμάτων των βλαστοκυττάρων στον θύλακα της τρίχας,  και τις συνθήκες για τη βέλτιστη λειτουργία τους (υποξία – χαμηλά επίπεδα οξυγόνου). Η λοσιόν αυτή είναι συσκευασμένη σε μονοδόσεις και χορηγείται επί 3 μήνες κάθε χρόνο.

9.     Τα αποτελέσματα της θεραπείας της τριχόπτωσης είναι μόνιμα;

Όποιο φάρμακο και εάν επιλεγεί, πρoκειμένoυ vα επιτευχθoύv καλά απoτελέσματα, απαιτείται καθημεριvή χρήση ή λήψη επί τoυλάχιστoν 6-12 μήvες, με τηv περιoδική παρακoλoύθηση και εξέταση τoυ δερματoλόγoυ ιατρoύ. Κατόπιv είvαι αvαγκαία η αραιότερη εφαρμoγή ή χορήγηση για τη διατήρηση τωv θετικώv απoτελεσμάτωv, διότι η διακoπή τoυ φαρμάκoυ πρoκαλεί επαvαφoρά τoυ τριχωτoύ της κεφαλής στηv κατάσταση πoυ ήταv πριv από τηv εφαρμoγή της oυσίας αυτής. Τo γεγoνός αυτό αvαφέρεται από πoλλoύς ως μειoνέκτημα, αλλά, θα πρέπει ίσως vα γίvει κατανoητό, ότι όπως σε άλλες παθήσεις π.χ. καρδιακές, υπέρταση κ.λ., η λήψη εvός, ή περισσoτέρωv δισκίωv καθημεριvά, συvεχώς, θεωρείται απoδεκτή λύση πρoκειμένoυ vα διατηρηθεί η κατάσταση φυσιoλoγικής λειτoυργίας και υγείας εvός ιστoύ ή εσωτερικoύ oργάνoυ, έτσι και για τoν ιστό αυτόv, τo δέρμα τoυ τριχωτoύ της κεφαλής, είvαι απαραίτητη η συχvή φρoντίδα για vα διαφυλάξoυμε τα θετικά απoτελέσματα πoυ με οποιοδήποτε τρόπo έχoυμε επιτύχει.

10.        Ποιες είναι οι διαθέσιμες επεμβατικές μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της τριχόπτωσης;

Εκτός από τη φαρμακευτική αγωγή της αvδρoγεvετικής αλωπεκίας έχoυv αvαπτυχθεί και εφαρμόζoνται και διάφoρες χειρoυργικές τεχvικές, oι oπoίες κυρίως αφoρoύv στη μεταμόσχευση τριχώv με αυτoμoσχεύματα. Τριάvτα έως εκατό έvτριχα μoσχεύματα αφαιρoύvται κάθε φoρά με τoπική αvαισθησία και μεταφέρoνται σε ισάριθμες περιoχές πoλύ αραιής τριχoφυίας δέρματoς, τo οπoίo έχει αφαιρεθεί με μικρότερoυ μεγέθoυς αvάλoγα παvτς. Αvάλoγα με τις διαστάσεις της περιoχής πoυ πρέπει vα καλυφθεί, μπoρεί vα χρειασθoύv από μία μέχρι τέσσερεις συvεδρίες πoυ vα απέχoυv 1,5 έως 6 μήvες μεταξύ τoυς. Γεvικά, απαιτoύvται 8 μήvες έως 1,5 χρόνoς πρoκειμένoυ vα επιτευχθoύv ικανoπoιητικά αισθητικά απoτελέσματα. Και σ' αυτές, όμως, ακόμη τις περιπτώσεις επιτυχίας της μεθόδoυ, με τηv πρoϋπόθεση ότι θα διεvεργηθεί από έμπειρo σ' αυτές τις τεχvικές ιατρό, η πυκvότητα της τριχoφυίας στη βρεγματική περιoχή και η φυσικότητα της μετωπιαίας γραμμής δύσκoλα απoδίδoυv τη φυσιoλoγική εικόvα τoυ τριχωτoύ της κεφαλής.

         Εάν η επέμβαση αυτή γίνει όταν ακόμη υπάρχουν αρκετές τρίχες στο τριχωτό της κεφαλής, τότε σίγουρα θα πρέπει να επαναληφθεί, διότι δεν αποπίπτουν, βέβαια, οι τρίχες που μεταμοσχεύθηκαν, αλλά οι άλλες που υπήρχαν πριν από τη μεταμόσχευση. Έτσι ο χρόνος επιλογής των επεμβατικών μεθόδων είναι σημαντικός, προκειμένου να επιτευχθούν τα καλά αποτελέσματα.  

11. Ποιος είναι ο ρόλος των βλαστοκυττάρων στην αντιμετώπιση της τριχόπτωσης;

Η νέα ανακάλυψη του θεμελιώδους ρόλου των βλαστοκυττάρων προσφέρει ελπίδα στην αντιμετώπιση της τριχόπτωσης.

Το βλαστοκύτταρο είναι το μόνο είδος κυττάρου που έχει την ικανότητα διαίρεσης καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του, με σκοπό την αναπαραγωγή του και τη διασφάλιση της ανανέωσης του ιστού στον οποίο βρίσκεται. Κατά συνέπεια, κάθε διαίρεση ενός βλαστοκυττάρου έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός νέου βλαστοκυττάρου (αποθέματος). Η ικανότητά τους είναι τέτοια, που τα βλαστοκύτταρα μπορούν να αναδημιουργήσουν ένα ολόκληρο όργανο.

Η ανακάλυψη και ο εντοπισμός των αποθεμάτων των βλαστοκυττάρων των θυλάκων της τρίχας καθιστούν δυνατή την εστίαση σε αυτά και την κατανόηση των μηχανισμών που οδηγούν στη γέννηση νέων τριχών.

H επιστημονική έρευνα της L’Oreal ανακάλυψε ότι, κατά τη φάση της αδράνειας της τρίχας, τα βλαστοκύτταρα παίζουν ρόλο-κλειδί καθώς έχουν τη μοναδική δύναμη να «ξυπνούν» τον ανενεργό βολβό και έτσι να δημιουργούνται νέες τρίχες.  Όσο μειώνεται η φάση της αδράνειας, τόσο μειώνεται αντίστοιχα και ο αριθμός των ανενεργών βολβών. Ο αριθμός των τριχών αυξάνεται και τα μαλλιά είναι φανερά πυκνότερα.

Δημήτριος Ιωαννίδης

Καθηγητής Δερματολογίας 

Διευθυντής Α’ Πανεπιστημιακής Δερματολογικής Κλινικής Α.Π.Θ.

Νοσοκομείο Αφροδισίων και Δερματικών Νόσων Θεσσαλονίκης

Το χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου ή το μαχαίρι έσπασε το κόκκαλο

ΕΝΩΣΗ ΕΛΛ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΩΝ: ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΕΝΟΣ ΠΡΟΑΝΑΓΓΕΛΘΕΝΤΟΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ή ΤΟ ΜΑΧΑΙΡΙ ΕΣΠΑΣΕ ΤΟ ΚΟΚΚΑΛΟ

1. Ληξιπρόθεσμα του 2010-2011. 

2. Το 10% του 2012 και 2013. 

3.Χρέη ταμείων που εισήλθαν στον ΕΟΠΥΥ μετά την 1/1/2012. 

4.Κούρεμα ληξιπρόθεσμων.

5. REBATE 

6. CLAW BACK 

7.Στάση πληρωμών εργαστηριακών εξετάσεων από τον ΕΟΠΥΥ μετά τον Ιούλιο του 2013.

8.Αυθαίρετη διαμόρφωση ασφαλιστικών τιμών από ΕΟΠΥΥ σε προ του 1991 επίπεδα. 

9.ΕΛΕΓΚΤΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ. 

Το άκρον άωτο της αυθαιρεσίας. Ο ΕΟΠΥΥ γίνεται μεν αποκλειστικός αγοραστής όμως με βάση νόμο που εκδίδει ο ίδιος ζητεί από τον ελεγχόμενο δηλ. τα εργαστήρια να πληρώσουμε αδρά την δικιά του υποχρέωση για τις επιτροπές που θα μας ελέγχουν.

10. Κλειστός προϋπολογισμός, για το 2014 μειωμένος. Μέσα σ’ αυτόν (240 εκατομμύρια) έχουν κωδικό και οι κλινικές για την πρωτοβάθμια παροχή υπηρεσιών. 

11. Ιατρικά Δάνεια και Factory από τράπεζες. Οι γιατροί μένουν απροστάτευτοι από το κράτος στα νύχια των τραπεζών και κινδυνεύουν να χάσουν ακόμη και τα σπίτια τους ενώ τα αγροτικά δάνεια πήραν πρόσφατα 10ετή παράταση. 

Είναι προφανές ότι ο ιατρικός κόσμος, μια ομάδα της κοινωνίας που προσφέρει σ’ αυτήν, μια προσφορά που σ’ όλο τον πολιτισμένο κόσμο χαίρει αναγνώρισης και σεβασμού, έχει μπει στο στόχαστρο του υπουργείου υγείας που βάλλει κατά ριπάς αδιακρίτως και μέχρι τελικής εξόντωσης.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Το Υπουργείο προσπαθεί να επαναλάβει το εργασιακό πλαίσιο του 2013 όπου εξετέλεσε εξετάσεις αξίας 600 εκατομμυρίων με 300 εκατομμύρια και αυτά ακόμη απλήρωτα με τις γνωστές μεθοδεύσεις.

Για το 2014 το budget είναι μειωμένο και μέσα σ’ αυτό προστέθηκαν και οι ιδιωτικές κλινικές – είναι προφανές ότι με αυτές τις συνθήκες δηλ. να δουλεύουν τα εργαστήρια όχι μόνο τζάμπα αλλά με ζημία δεν μπορεί να σταθεί καμμία απολύτως επιχείρηση παγκοσμίως.

Οι εργαστηριακοί γιατροί καλούνται να κάνουν μια συνολική και ψύχραιμη εκτίμηση της κατάστασης και ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ οι πάροχοι της πρωτοβάθμιας περίθαλψης, βάζοντας κατά μέρος τις μικροαντιπαραθέσεις που τους χωρίζουν, να πάρουμε αποφάσεις που θα διασφαλίσουν την επιβίωση του κλάδου.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ               Ο Γ.Γ.

Θ. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ Μ. ΨΑΛΤΑΚΟΣ

Αλήθεια ή ψέματα ότι τα αντιβιοτικά παχαίνουν;

Επιμέλεια Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή, μορ. Βιολόγος , medlabnews.gr

Είναι γνωστό από το 1950 ότι η διατροφή χαμηλών δόσεων αντιβιοτικών σε ζώα αυξάνει το σωματικό βάρος τους. Η πρακτική, που ονομάστηκε STAT , μειώνει το κόστος των ζωοτροφών, αυξάνοντας παράλληλα την παραγωγή κρέατος. Σχεδόν το 80% των αντιβιοτικών που αγοράζονται στις Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποιούνται για το σκοπό αυτό. Η πρακτική αυτή είναι ύποπτος για τη διευκόλυνση της εξέλιξης των ανθεκτικών στα αντιβιοτικά "μικρόβια", όπως σταφυλόκοκκου, ο οποίος μολύνει χοίρους και ανθρώπους και είναι γνωστό ότι είναι ιδιαίτερα συχνή σε φάρμες χοίρων. Εν τω μεταξύ, αυτό που έρχεται στο φως, είναι ότι τα αντιβιοτικά μπορούν να προκαλέσουν στους ανθρώπους ότι προκαλούν και στα ζώα: την παραγωγή λίπους.

Τα αποτελέσματα μιας μελέτης του 1955 στην οποία τα αντιβιοτικά και τα εικονικά φάρμακα δόθηκαν σε τρεις ομάδες νεοσύλλεκτων του Πολεμικού Ναυτικού ήταν εντυπωσιακά. Η ομάδα του εικονικού φαρμάκου παρουσίασε τη μικρότερη αύξηση του σωματικού βάρους, και διέφερε σημαντικά από τις δύο ομάδες που πήραν διαφορετικά αντιβιοτικά. Σε γενικές γραμμές, τα ποσοστά παχυσαρκίας αυξήθηκαν με τη χρήση των αντιβιοτικών. Πρόσφατες έρευνες, ενισχύουν τις ενδείξεις ότι αυτή η σχέση δεν μπορεί να είναι σύμπτωση. Το βασικό που συμβαίνει είναι ότι τα αντιβιοτικά μεταβάλουν την φυσιολογική χλωρίδα του εντέρου και με τον τρόπο αυτό μεταβάλλεται η διαδικασία που μεταβολίζει ο οργανισμός μας, τις διάφορες τροφές.

Τα αντιβιοτικά δεν πρέπει να χορηγούνται ποτέ χωρίς ιατρική συνταγή!

Τα αντιβιοτικά είναι πολύτιμα φάρμακα και η διαφύλαξη της αποτελεσματικότητάς τους μας αφορά όλους.

Η κατανάλωση των αντιβιοτικών συνδέεται άμεσα με την δημιουργία της μικροβιακής αντοχής. Η επίδραση των αντιβιοτικών στις φυσιολογικές χλωρίδες του ανθρώπινου οργανισμού έχει ως αποτέλεσμα την δημιουργία αλλά και επικράτηση για μακρό χρονικό διάστημα ανθεκτικών μικροβίων. Οι ασθενείς που λαμβάνουν αντιβιοτικά είναι ευάλωτοι στο να αποικιστούν ή να εμφανίσουν λοίμωξη από ανθεκτικά παθογόνα. Επίσης αποτελούν την δεξαμενή από την οποία πιθανότατα θα μεταδοθούν ανθεκτικά μικρόβια στο οικείο περιβάλλον ή στους συν-νοσηλευόμενους με αυτούς ασθενείς.

Στο νοσοκομείο, η χρήση των αντιβιοτικών και η μικροβιακή αντοχή συνιστούν έναν φαύλο κύκλο που οδηγεί στην δημιουργία ακόμη πιο ανθεκτικών μικροβίων και κατ’ επέκταση στην χρήση ακόμη πιο προωθημένων αντιβιοτικών. Αυτός ο φαύλος κύκλος δεν πρόκειται να κλείσει ποτέ, εάν δεν υπάρξει κοινή συνείδηση ότι η αιτία της δημιουργίας και της επικράτησης των ανθεκτικών μικροβίων είναι η μη ορθή χρήση των αντιβιοτικών, ενώ η αιτία της διασποράς τους είναι η ανεπαρκής εφαρμογή των κανόνων υγιεινής και ιδιαίτερα της Υγιεινής των Χεριών. 

Για να αντιμετωπισθεί η διασπορά των ανθεκτικών μικροβίων στα ελληνικά νοσοκομεία θα πρέπει να υπάρξουν δράσεις και στις δύο αυτές παραμέτρους. Να δοθεί έμφαση τόσο στην ορθή χρήση των αντιβιοτικών όσο και στην πιστή εφαρμογή των μέτρων πρόληψης και ελέγχου.

Στην κοινότητα, η ανάπτυξη των ανθεκτικών στελεχών συνδέεται περισσότερο με την χρήση των αντιβιοτικών και γι αυτό η προσπάθεια για περιορισμό της χρήσης τους θα πρέπει να είναι ακόμη πιο συστηματική και στοχευμένη. 

Ο γιατρός της πρωτοβάθμιας περίθαλψης ακολουθώντας τις κατευθυντήριες οδηγίες αντιμικροβιακής θεραπείας και εφαρμόζοντας τις άμεσες δοκιμασίες διάγνωσης μικροβιακών λοιμώξεων (όπως για παράδειγμα για την διάγνωση της στρεπτοκοκκικής αμυγδαλίτιδας) μπορεί να χορηγήσει με ασφάλεια αντιβιοτικά στις περιπτώσεις που υπάρχουν πραγματικά ενδείξεις για τη χορήγησή τους. 

Παράλληλα ενδείκνυται να επιλέξει το αντιβιοτικό με το στενότερο αντιμικροβιακό φάσμα ώστε να αποφύγει την δημιουργία ανθεκτικών στελεχών.

Δεδομένα που αποδεικνύουν το μέγεθος του προβλήματος που αντιμετωπίζει η χώρα μας προκύπτουν τόσο από τα συστήματα επιτήρησης της μικροβιακής αντοχής όσο και από σημαντικές πολυκεντρικές μελέτες. Τα σημαντικότερα από αυτά τα δεδομένα είναι τα ακόλουθα:

Το μεγαλύτερο ποσοστό (>50%)των μικροοργανισμών που αποτελούν τα συχνότερα αίτια νοσοκομειακών λοιμώξεων στην χώρα μας (Acinetobacter, Klebsiella, Pseudomonas) είναι ανθεκτικά στις καρβαπενέμες, που είναι τα πολυτιμότερα αντιβιοτικά για την θεραπεία σοβαρών μικροβιακών λοιμώξεων.

Η χώρα μας συγκαταλέγεται στις χώρες με τα υψηλότερα επίπεδα μικροβιακής αντοχής όχι μόνο για τα ανωτέρω μικρόβια αλλά και για τα υπόλοιπα νοσοκομειακά παθογόνα όπως ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος, ο εντερόκοκκος και τα εντεροβακτηριακά.

Συνεχώς αυξάνεται η μικροβιακή αντοχή στα τελευταία αντιβιοτικά (τιγεκυκλίνη, κολιμυκλινη, γενταμικίνη) που διαθέτουμε για την αντιμετώπιση των λοιμώξεων από τα πολυανθεκτικά Gram αρνητικά παθογόνα. Αυτό αφορά ιδιαίτερα στα στελέχη K. pneumoniae, με αποτέλεσμα να μην διαθέτουμε πλέον αντιβιοτικά για να αντιμετωπίσουμε τις συγκεκριμένες λοιμώξεις.

Η κατανάλωση των πλέον προωθημένων αντιβιοτικών στα ελληνικά νοσοκομεία είναι η υψηλότερη στην Ευρώπη. Πιο συγκεκριμένα αυτό αφορά τόσο τα αντιβιοτικά (καρβαπενέμες, κολιμυκίνη, τιγεκυκλίνη) που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση λοιμώξεων από ανθεκτικά Gram αρνητικά παθογόνα, όσο και εκείνων (νταπτομικίνη και λινεζολίδη) που χορηγούνται για την θεραπεία λοιμώξεων από Gram θετικά βακτήρια που αποτελούν πολύ πιο σπάνια αίτια νοσοκομειακών λοιμώξεων στην χώρα μας ενώ ενδημούν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Όσον αφορά στην κοινότητα ένας από τους σημαντικότερους δείκτες μικροβιακής αντοχής είναι η αντοχή του κολοβακτηριδίου στα αντιβιοτικά. Το κολοβακτηρίδιο αποτελεί το συχνότερο αίτιο ουρολοιμώξεων. Η υπερκατανάλωση των κινολονών για την θεραπεία της οξείας ανεπίπλεκτης κυστίτιδας έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της μικροβιακής αντοχής του κολοβακτηριδίου στις κινολόνες (από 2,2% το 2005 σε 6.2% το 2012). Παράλληλα αυξήθηκε η αντοχή του κολοβακτηριδίου στις κινολόνες και για τα άλλα είδη ουρολοιμώξεων ( από 5,2% το 2005 σε 10,2% το 2012).

Η αύξηση αυτή της αντοχής του κολοβακτηριδίου στις κινολόνες είναι πολύ σημαντική. Ενώ υπάρχουν άλλα αντιβιοτικά στενότερου μικροβιακού φάσματος που θα έπρεπε να αποτελούν την πρώτη επιλογή για την θεραπεία της ανεπίπλεκτης κυστίτιδας, η χρήση κινολονών είναι αδικαιολόγητη. Οι κινολόνες είναι αντιβιοτικά που η χρήση τους ενδείκνυται για την αντιμετώπιση σοβαρών ουρολοιμώξεων. Γι αυτό σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία απαιτείται ειδική ιατρική συνταγή για την προμήθειά τους από τα φαρμακεία.

Ο πνευμονιόκοκκος αποτελεί για την κοινότητα έναν άλλο σημαντικό δείκτη μικροβιακής αντοχής αφού είναι το συχνότερο αίτιο σοβαρών λοιμώξεων του αναπνευστικού συστήματος. Η αντοχή του πνευμονιοκόκκου στις μακρολίδες (με κύρια εκπρόσωπο την ερυθρομυκίνη), που αποτελούν αντιβιοτικά συχνά χορηγούνται σε παιδιά και σε ενήλικες, έχει τα τελευταία χρόνια μειωθεί (από 33,5% το 2004 σε 21,4% το 2010). Παράλληλα παρατηρείται και μείωση της κατανάλωσης των μακρολιδών στην κοινότητα.

Παρά την μείωση όμως, η μικροβιακή αντοχή του πνευμονιοκόκκου στις μακρολίδες συνεχίζει να είναι υψηλή και η χώρα μας συνεχίζει να παραμένει πρώτη στην κατανάλωση των μακρολιδών στην κοινότητα ανάμεσα στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υπάρχουν δυνατότητες για περαιτέρω μείωση της κατανάλωσης των μακρολιδών. Τονίζεται ότι ένα σημαντικό ποσοστό των φαρμάκων αυτών χορηγείται για λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος που ως επί των πλείστον είναι ιογενούς αιτιολογίας και τα αντιβιοτικά είναι εξορισμού αναποτελεσματικά.

Έρευνα της κοινής γνώμης που πραγματοποιήθηκε από το ΚΕΕΛΠΝΟ στα τέλη Οκτωβρίου του 2013 ανέδειξε αύξηση του ποσοστού των πολιτών που λαμβάνουν από τα φαρμακεία αντιβιοτικά χωρίς ιατρική συνταγή (από 10% το 2007 σε 15,6% το 2013). Επίσης ανέδειξε την ύπαρξη αντιβιοτικών στο σπίτι «για ώρα ανάγκης» (36%) και της αύξηση της αναφερόμενης συχνότητας παρενεργειών (από 15 σε 26%).

Οι πολίτες θα πρέπει να ενημερωθούν ότι τα αντιβιοτικά δεν είναι ακίνδυνα φάρμακα αλλά χαρακτηρίζονται πολλές φορές από σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες. Κάθε λοίμωξη όπως και κάθε νέο επεισόδιο της ίδιας λοίμωξης απαιτεί εξειδικευμένη θεραπεία. Τα αντιβιοτικά συνταγογραφούνται κάθε φορά για ένα συγκεκριμένο επεισόδιο λοίμωξης και για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Γι αυτό, η χρήση αντιβιοτικών που περίσσεψαν στο σπίτι ή που λαμβάνονται κατά την γνώμη και εμπειρία του οικείου περιβάλλοντος, συγγενών και φίλων, είναι επικίνδυνη πρακτική και θέτει σε κίνδυνο την ατομική υγεία.

Τα αντιβιοτικά δεν πρέπει να χορηγούνται ποτέ χωρίς ιατρική συνταγή

Στην ενημέρωση αυτή του κοινού θα πρέπει να συμβάλλουν οι επαγγελματίες υγείας που τα συνταγογραφούν καθώς και όλοι οι σχετικοί δημόσιοι φορείς.

Θα πρέπει να γίνει μια συντονισμένη προσπάθεια των επαγγελματιών υγείας, των φαρμακοποιών, των δημόσιων φορέων αλλά και των πολιτών για να παραμείνουν τα αντιβιοτικά πολύτιμα και δραστικά στην θεραπεία των μικροβιακών λοιμώξεων. Το πρόβλημα της μικροβιακής αντοχής αφορά όλους αλλά και η ευθύνη είναι καθολική.

Ας αναλογιστούμε, ότι ενώ η πενικιλλίνη έσωσε κάποτε εκατομμύρια ανθρώπινες ζωές, η μικροβιακή αντοχή σήμερα σκοτώνει χιλιάδες συνανθρώπους μας.

Βιβλιογραφία

European Antimicrobial Resistance Surveillance –EARS/Nethttp://www.ecdc.europa.eu/en/healthtopics/antimicrobial_resistance/database/Pages/database.aspx

European Antimicrobial Consumption Surveillance – ESAC/Nethttp://www.ecdc.europa.eu/en/healthtopics/antimicrobial_resistance/esac-net-database/Pages/database.aspx

Η αντοχή του Escherichia coli στην οξεία ανεπίπλεκτη κυστίτιδα το 2012: κατευθύνοντας ορθολογικά την εμπειρική αντιμικροβιακή θεραπεία στην κοινότητα Ιωάννης Κατσαρόλης και συν . Προφορική ανακοίνωση στο 39ο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο (2013)

Πανελλήνια Μελέτη Αντοχής του Πνευμονιοκόκκου στα Αντιβιοτικά 2010 προκαταρκτικά δεδομένα. Ελληνική Ομάδα Μελέτης της Αντοχής του Πνευμονιοκόκκου Γαρυφαλλιά Πουλάκου και συν. Προφορική Ανακοίνωση, 37ο Πανελλήνιο Ιατρικό Συνέδριο

medispin.blogspot.gr

Χοιρινό, ένα παρεξηγημένο κρέας

Οι Έλληνες είμαστε κρεοφάγοι. Είμαστε 7οι στην ημερήσια κατανάλωση κρέατος παγκοσμίως.  Οπότε ένα θέμα που πραγματεύεται το κρέας αποκτά απευθείας ενδιαφέρον. Το χοιρινό κρέας είναι σχετικά παρεξηγημένο τρόφιμο, οπότε κρίνεται σκόπιμο να διαφωτιστούν ορισμένες πτυχές του.

Μερικά δυνατά σημεία του χοιρινού:

-Είναι καλή πηγή βιταμινών, 100γρ χοιρινού δίδουν πάνω από το 50% των αναγκών σε θειαμίνη, πάνω από το 35% νιασίνη, πάνω από 35% σε Β6.

-Περιέχει καλές ποσότητες σιδήρου, ψευδαργύρου. Τα 100γρ χοιρινού προσφέρουν 0,7-1,1mg ποιοτικού και καλά απορροφήσιμου σιδήρου και 2,6-2,7mg ψευδαργύρου, δηλαδή το 10% και 25%, αντίστοιχα, των ημερήσιων αναγκών. Ίδια ποσότητα μοσχαριού (100γρ) προσφέρει κοντά στο 20% και 50% των αναγκών μας σε σίδηρο και ψευδάργυρο, αντίστοιχα.

-Το λίπος του χοιρινού είναι ορατό, κάτι που δίνει το πλεονέκτημα να αφαιρείται, με αποτέλεσμα το τελικό προϊόν να περιέχει λιγότερα λιπαρά. Σημειώνεται ότι ο διαχωρισμός λίπους στο μοσχάρι είναι δυσκολότερος έως αδύνατος. Υπάρχουν κομμάτια χοιρινού που περιέχουν μόνο 6% λίπος (ψαρονέφρι, «το μάτι» μπριζόλας με κόκκαλο). Βέβαια, υπάρχουν κομμάτια χοιρινού (πχ ‘παντσέτες’) που ξεπερνάνε το 30% σε λίπος, οπότε προσοχή στο τι διαλέγετε.

-Κατά μέσο όρο το χοιρινό περιέχει λιγότερη χοληστερόλη από το μοσχάρι. 100 γρ χοιρινού περιέχουν περί τα 100mg χοληστερόλης.

-Η πρωτεΐνη που περιέχει είναι καλής ποιότητας, με πολλά απαραίτητα αμινοξέα (που δεν μπορεί να τα συνθέσει ο ανθρώπινος οργανισμός), όπως ισχύει με τα περισσότερα κόκκινα κρέατα. Κατά μέσο όρο το χοιρινό έχει λίγο λιγότερη ποσοτικά πρωτεΐνη από το μοσχάρι. Όμως ένα κομμάτι «χοιρινό κόντρα» διαχωρισμένο από λίπος (“sirloin”), έχει ίδια ποσότητα πρωτεΐνης με το αντίστοιχο κομμάτι μοσχαριού (“sirloin”). Μάλιστα, ένα τέτοιο κομμάτι χοιρινού έχει 2 γρ λιγότερα σε λίπος.

-Προσφέρει πολλές εκδοχές στη μαγειρική, με πολλές συνταγές για «κατσαρόλα».

-Μην ξεχνάμε επιπλέον ότι στην Ελλάδα της ύφεσης ότι το χοιρινό κρέας παρουσιάζει μεγαλύτερη αυτάρκεια (35%) σε σχέση με το μοσχάρι. Είναι σημαντικό λοιπόν να προτιμάμε ελληνικό χοιρινό, βοηθώντας στην τοπική μας οικονομία περισσότερο.

Όλα τα παραπάνω είναι καλό να τα γνωρίζουμε, όπως είναι καλό να γνωρίζουμε ότι τη μέση κατανάλωση κρέατος πρέπει να την ελαττώσουμε. 1 φορά/ εβδομάδα κατανάλωση κόκκινου κρέατος είναι αρκετή, εφόσον μιλάμε για υγιείς ενήλικες.

Βιβλιογραφία:

-Τριχοπούλου Α. Πίνακες Σύνθεσης Τροφίμων και Ελληνικών Πιάτων. 2004. Εκδόσεις Παρισιάνου

-ΠΑΣΕΓΕΣ, Αυτάρκεια Αγροτικών Διατροφικών Προϊόντων, Αύγουστος 2012

-Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη Διατροφή και τις Διατροφικές Διαταραχές 2008-2012, Αθήνα 2008

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

site: www.bertzeletos.gr

Οριστική λύση τα επόμενα χρόνια στη μεταμόσχευση καρδιάς θα δώσει η τεχνητή καρδιά

ΕΤΑΙΡΕΙΑ   ΜΕΛΕΤΗΣ   ΚΑΙ    ΕΡΕΥΝΑΣ

 TΗΣ       ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ       AΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ

Οριστική λύση στο τεράστιο παγκόσμιο πρόβλημα των καρδιακών μεταμοσχεύσεων, λόγω έλλειψης μοσχευμάτων, αναμένεται να δώσει τα επόμενα χρόνια η πλήρως εμφυτεύσιμη τεχνητή καρδιά!

Ο πρόεδρος κ Αδαμόπουλος

Αυτό τονίστηκε σήμερα κατά τη διάρκεια Συνέντευξης Τύπου  της Εταιρείας Μελέτης και Έρευνας  Καρδιακής Ανεπάρκειας, στο πλαίσιο του 15^ου  Πανελλήνιου Συνεδρίου της .

«Ιδιαίτερες ελπίδες, προς την κατεύθυνση αυτή, δίνει η πλήρως εμφυτεύσιμη τεχνητή καρδιά που πρόσφατα δοκιμάσθηκε με επιτυχία στην Γαλλία και που έχει προοπτική, σύμφωνα με τους κατασκευαστές, να διαρκέσει τουλάχιστον για  πέντε  χρόνια» τόνισε ο πρόεδρος της Εταιρείας Μελέτης και Έρευνας Καρδιακής Ανεπάρκειας  κ. Σταμάτης Αδαμόπουλος .

Η αλματώδης εξέλιξη της τεχνολογίας με την δημιουργία αμφικοιλιακών βηματοδοτών, απινιδιστών και της τεχνητής καρδιάς έχει βοηθήσει σημαντικά στον τομέα της καρδιακής ανεπάρκειας, η οποία ωστόσο εξακολουθεί κάθε χρόνο  να σκοτώνει περισσότερους ανθρώπους  και από τις πιο βαριές μορφές καρκίνου!

Όπως διευκρίνισε ο κ Αδαμόπουλος «η ετήσια επιβίωση ασθενών που φέρουν συσκευές μηχανικής υποστήριξης, σαν γέφυρα για μεταμόσχευση, πλησιάζει το 90% .Oυσιαστικά δεν διαφέρει από την ετήσια επιβίωση ασθενών μετά από μεταμόσχευση καρδιάς έτσι ώστε το ενδεχόμενο να υποκαταστήσουν οι τεχνητές καρδιές την μεταμόσχευση, δίνοντας  οριστική λύση στο τεράστιο πρόβλημα της έλλειψης μοσχευμάτων, δεν τοποθετείται στο μακρινό μέλλον».

Βεβαίως, σύμφωνα με τον  αναπληρωτή καθηγητή καρδιολογίας Παν/ου Αθηνών κ. Γεράσιμο Φιλιππάτο «Η μεταμόσχευση καρδιάς εξακολουθεί να αποτελεί την πλέον δόκιμη θεραπεία στους ασθενείς  με βαριά καρδιακή ανεπάρκεια καθώς όχι μόνο επιμηκύνει τη ζωή (μέσος χρόνος επιβίωσης πάνω από 12 χρόνια σε ασθενείς που αν παραμείνουν με την συμβατική θεραπεία θα έχουν μέσο χρόνο επιβίωσης λιγότερο από 12 μήνες) αλλά προσφέρει εντυπωσιακή βελτίωση στην ποιότητα ζωής δεδομένου ότι πάνω από 50% των μεταμοσχευμένων επιστρέφουν στην εργασία τους και συνεχίζουν να εργάζονται ακόμα και πέντε χρόνια μετά την μεταμόσχευση».

Σήμερα, η τεχνητή καρδιά χρησιμοποιείται είτε σαν γέφυρα για μεταμόσχευση (bridge to transplantation), “αγοράζοντας” έτσι χρόνο μέχρι την ανεύρεση του πολυπόθητου κατάλληλου μοσχεύματος (το 40% των μεταμοσχευμένων υποστηριζόταν μηχανικά πριν την μεταμόσχευση), είτε σαν καταληκτική (τελική) θεραπεία σε ασθενείς που δεν είναι κατάλληλοι για μεταμόσχευση (destination therapy) και στους οποίους πριν μερικά χρόνια τα θεραπευτικά  όπλα είχαν εξαντληθεί.

Υπάρχει μία τρίτη, μικρότερη, κατηγορία ασθενών στους οποίους η “τεχνητή καρδιά” προκαλεί τέτοια βελτίωση της λειτουργίας του πάσχοντος μυοκαρδίου ώστε να καθίσταται δυνατός ο απογαλακτισμός του ασθενούς από το μηχάνημα (bridge to recovery) με αποτέλεσμα η καρδιά να είναι πλέον ικανή να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του οργανισμού για μήνες ή και για χρόνια χωρίς την ανάγκη νέας μηχανικής υποστήριξης ή μεταμόσχευσης.

              

                ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΙΣ    ΚΑΡΔΙΑΣ

Σύμφωνα με στοιχεία που ανέφερε ο  συντονιστής διευθυντής καρδιολογίας στο «Ελπίς» κ. Αθανάσιος Τρίκας κάθε χρόνο οι μεταμοσχεύσεις παγκοσμίως δεν υπερβαίνουν τις 5500-6000, όταν μόνο στις ΗΠΑ ο αριθμός των ασθενών με βαριά καρδιακή ανεπάρκεια ανέρχεται με τους μετριότερους υπολογισμούς στις 300000!

Μάλιστα ο αριθμός ασθενών με βαριά καρδιακή ανεπάρκεια, κάτω των 75 χρόνων, που θα μπορούσαν να ωφεληθούν με μεταμόσχευση καρδιάς ή μηχανική υποστήριξη, ανέρχεται με τους μετριότερους, επίσης, υπολογισμούς στις 150000.

Λόγω, λοιπόν, του περιορισμένου αριθμού δωρητών καρδιάς η συνολική ευεργετική επίδραση της μεταμόσχευσης στην καρδιακή ανεπάρκεια κρίνεται ως «επιδημιολογικά πολύ μικρή».

Αντίστοιχα στη χώρα μας ο αριθμός των ασθενών με βαριά καρδιακή ανεπάρκεια, στους οποίους η συμβατική αγωγή έχει καταστεί αναποτελεσματική, ανέρχεται σε 10-20000 και πιο ειδικά ο αριθμός ασθενών με βαριά καρδιακή ανεπάρκεια κάτω από των 75 χρόνων, που θα μπορούσαν να ωφεληθούν με μεταμόσχευση καρδιάς ή μηχανική υποστήριξη, ανέρχεται σε τουλάχιστον 5000.

Ως εκ τούτου η ανάγκη αντιμετώπισης του ολοένα αυξανόμενου αυτού πληθυσμού, πέραν της μεταμόσχευσης, είναι πλέον διεθνώς άκρως επιτακτική και η χρόνια υποστήριξη με τις τεχνητές καρδιές εμφανίζεται αυτή την στιγμή και για το προσεχές, τουλάχιστον, μέλλον ως η πιο πρόσφορη εφαρμόσιμη λύση. Στην αύξηση αυτή της επιβίωσης που προσφέρουν οι συσκευές αυτές έχουν συμβάλλει τρείς παράγοντες: η εκρηκτική τεχνολογική πρόοδος, η καλύτερη γνώση της λειτουργίας και των επιπλοκών των συσκευών αυτών και η ορθότερη επιλογή των πλέον κατάλληλων ασθενών με βαριά καρδιακή ανεπάρκεια για την συγκεκριμένη θεραπεία.

Τα τελευταία 15 χρόνια η χώρα μας δεν υπολείπεται, συγκρινόμενη με μεγάλα κέντρα της Ευρώπης και της Αμερικής, στην αντιμετώπιση του τελικού σταδίου καρδιακής ανεπάρκειας προσφέροντας ελπίδα σε περιπτώσεις που προ 15ετίας  εθεωρούντο «χαμένες», είτε με την μορφή της μεταμόσχευσης καρδιάς, είτε με την μορφή της μηχανικής υποστήριξης. Μάλιστα στην Ελλάδα η μεταμόσχευση καρδιάς γνωρίζει τους τελευταίους μήνες καινούρια άνθιση με την πραγματοποίηση 29 μεταμοσχεύσεων μέσα σε 20 μήνες!

   ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ  ΠΡΟΒΛΗΜΑ   Η ΚΑΡΔΙΑΚΗ   ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ 

  Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι ένα σύνδρομο, το οποίο σχετίζεται με κακή ποιότητα ζωής, πολύ υψηλό κόστος και είναι δυνητικά θανατηφόρος. Πέραν, όμως, της σοβαρής ιατρικής και ανθρώπινης διάστασης η καρδιακή ανεπάρκεια θέτει στις σύγχρονες κοινωνίες ένα μείζον οικονομικό πρόβλημα: επιδημιολογικά στοιχεία από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη δείχνουν ότι ενώ η θνητότητα των ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια έχει βελτιωθεί την τελευταία τριακονταετία, ωστόσο οι νοσηλείες των ασθενών για απορρύθμιση του συνδρόμου έχουν τριπλασιαστεί. Η αύξηση του μέσου προσδόκιμου επιβίωσης του γενικού πληθυσμού αλλά και των ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια (λόγω εμφύτευσης απινιδιστών που προλαμβάνουν τον αιφνίδιο θάνατο), η πιο αποτελεσματική θεραπεία  του οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου και η τεχνολογική εξέλιξη οδήγησε στην αύξηση του πληθυσμού των ασθενών με προχωρημένη καρδιακή ανεπάρκεια, η οποία απαιτεί συχνές νοσηλείες.

 Η αύξηση των νοσηλειών οδηγεί μοιραία στην αύξηση των δαπανών για την υγεία, διπλασιάζοντας το κόστος την τελευταία τριακονταετία έτσι ώστε οι εισαγωγές στο νοσοκομείο ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια να απορροφούν πλέον πάνω από το 2% των συνολικών δαπανών για την υγεία.

 Στοιχεία από την Μεγάλη Βρετανία αλλά και από την Ελλάδα δείχνουν ότι περίπου το 70-80% των δαπανών για την καρδιακή ανεπάρκεια οφείλονται στις νοσηλείες των ασθενών, ενώ το υπόλοιπο ποσοστό οφείλεται στη φαρμακευτική αγωγή (10-18%) και τις εξωτερικές επισκέψεις των ασθενών (10-20%).

Στοιχεία από τις ΗΠΑ δείχνουν ότι τα 2/3 των νοσηλειών θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί γιατί οφείλονταν από πλευράς των ασθενών σε κακή συμμόρφωση τους με τις διαιτητικές οδηγίες (υπερβολική πρόσληψη αλατιού και υγρών) και τη φαρμακευτική αγωγή αλλά και από πλευράς της ιατρικής κοινότητας σε μη ορθή τήρηση των κατευθυντήριων οδηγιών για την συνταγογράφηση και τιτλοποίηση των δόσεων των φαρμάκων.

Συνεπώς, η εκπαίδευση τόσο των ασθενών όσο και των ατόμων που παρέχουν υπηρεσίες υγείας είναι απαραίτητη για τη μείωση των νοσηλειών για ΚΑ.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα του ευεργετικού ρόλου της εκπαίδευσης και της εφαρμογής των διεθνών κατευθυντηρίων οδηγιών προσφέρει και η Ελλάδα όπου η αύξηση της συνταγογράφησης θεραπειών όπως οι βήτα-αναστολείς από το 30% στο 80% την τελευταία δεκαετία συνετέλεσε στην μείωση της ενδονοσοκομειακής θνητότητας των ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια από το 7% στο 4%.