12ο ΠΣΕΦ: Καινοτόμα φάρμακα για παιδιά με βάση το βρεφικό γάλα

medlabnews.gr iatrikanea

Πώς ένα παιδί θα πάρει το φάρμακό του χωρίς δυσκολία και κλάματα; Η απάντηση βρίσκεται στο βρεφικό γάλα σε σκόνη, το οποίο μπορεί να αποτελέσει τη βάση για την παρασκευή εξατομικευμένων φαρμάκων που δεν θα μοιάζουν με τα κλασικά δισκία ή τις κάψουλες. Αντιθέτως θα έχουν μαλακή, μασώμενη μορφή και σχήματα πιο ελκυστικά, επιτυγχάνοντας μεγαλύτερη ακρίβεια στη δοσολογία και διευκολύνοντας σημαντικά τη λήψη τους από τους μικρούς ασθενείς.

Η πρωτοποριακή τεχνολογία συνδυάζει βρεφικό γάλα σε σκόνη, νερό και τη δραστική φαρμακευτική ουσία δημιουργώντας μια «εκτυπώσιμη» μάζα. Στη συνέχεια, μέσω 3D εκτύπωσης, παράγονται εξατομικευμένες μορφές φαρμάκου, προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε μικρού ασθενούς.

«Το βρεφικό γάλα σε σκόνη μπορεί να λειτουργήσει ως φιλική προς το παιδί βάση για την παρασκευή εξατομικευμένων μασώμενων φαρμακομορφών με τεχνολογία τρισδιάστατης εκτύπωσης. Με τον τρόπο αυτό, η δραστική ουσία ενσωματώνεται σε ένα έκδοχο-φορέα οικείο στη βρεφική και την παιδική διατροφή ώστε να δημιουργούνται δοσολογικές μορφές προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε ασθενούς. Η προσέγγιση αυτή μπορεί να διευκολύνει ιδιαίτερα παιδιά που δυσκολεύονται να καταπιούν συμβατικά δισκία ή κάψουλες, ενώ παράλληλα επιτρέπει ακριβέστερη προσαρμογή της δόσης ανάλογα με την ηλικία, το σωματικό βάρος και το θεραπευτικό σχήμα», επισημαίνει ο κ. Ζήσης Χατζής, φαρμακοποιός και υποψήφιος διδάκτωρ στον τομέα Φαρμακευτικής Τεχνολογίας ΑΠΘ, με αφορμή την παρουσίαση σε poster της ερευνητικής εργασίας του, με επιβλέπουσα την επίκουρη καθηγήτρια Χριστίνα Καραβασίλη, στο 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Εφαρμοσμένης Φαρμακευτικής που διοργανώνει στις 28 και 29 Μαρτίου 2026, στο Porto Palace, στην Θεσσαλονίκη, ο Φαρμακευτικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης.

Παράλληλα, εξηγεί ότι «το βρεφικό γάλα αποτελεί μια βάση οικεία για τα παιδιά και συμβάλλει στη δημιουργία κατάλληλης μάζας για την τρισδιάστατη εκτύπωση και την τελική μασώμενη μορφή. Η επιλογή αυτής της βάσης παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς μπορεί να βελτιώσει την αποδοχή της φαρμακομορφής από το παιδί και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να περιορίσει την ανάγκη για πρόσθετα έκδοχα που συχνά χρησιμοποιούνται στα συμβατικά παιδιατρικά σκευάσματα».

Πώς δρουν και για ποιες παθήσεις

Σύμφωνα με τον κ. Χατζή, «τα εξατομικευμένα παιδιατρικά φάρμακα δρουν μέσω της δραστικής ουσίας που περιέχουν, όπως ακριβώς και τα αντίστοιχα συμβατικά σκευάσματα. Η καινοτομία εδώ δεν αφορά τον μηχανισμό δράσης του φαρμάκου, αλλά τον τρόπο παρασκευής και χορήγησής του. Τέτοιες εξατομικευμένες μορφές φαρμάκων θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν σε πολλές κατηγορίες φαρμάκων που χορηγούνται από το στόμα στην παιδιατρική, ιδιαίτερα όταν απαιτείται ευελιξία στη δοσολογία ή όταν υπάρχουν δυσκολίες συμμόρφωσης. Στη συγκεκριμένη εργασία μελετήθηκαν δραστικές ουσίες που χρησιμοποιούνται, μεταξύ άλλων, για την αντιμετώπιση του πόνου και της επιληψίας, δηλαδή θεραπείες που συναντώνται συχνά στην παιδιατρική πράξη. Ωστόσο, η καταλληλότητα για κάθε ηλικιακή ομάδα πρέπει να αξιολογείται κατά περίπτωση, ανάλογα με τη σύσταση, τη δοσολογία, τη δυνατότητα μάσησης και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του παιδιού».

Τα πλεονεκτήματα

Όπως εξηγεί ο κ. Χατζής, ένα από τα βασικά προβλήματα στη σημερινή πρακτική είναι ότι πολλά φάρμακα δεν είναι διαθέσιμα σε πραγματικά παιδιατρικά κατάλληλες δόσεις ή μορφές. Αυτό οδηγεί συχνά σε τεμαχισμό δισκίων, εμπειρικές αραιώσεις ή άλλους χειρισμούς, που μπορεί να επηρεάσουν την ακρίβεια της δόσης και τη συμμόρφωση.

«Οι εξατομικευμένες 3D-εκτυπωμένες φαρμακομορφές μπορούν να προσφέρουν ακριβέστερη προσαρμογή της δόσης, ευκολότερη λήψη από παιδιά με δυσκολία στην κατάποση, καλύτερη αποδοχή λόγω υφής και μορφής και μεγαλύτερη ευελιξία στην εξατομικευμένη φαρμακοθεραπεία», τονίζει ο ίδιος.

Όπως αναφέρει, «τα τελευταία χρόνια έχουν δημοσιευθεί διεθνώς αρκετές μελέτες για τις τρισδιάστατα εκτυπωμένες φαρμακομορφές με πρώιμα δεδομένα από κλινικές μελέτες φαρμακοκινητικής σε υγιείς εθελοντές, καθώς και μελέτες αποδοχής/οπτικής προτίμησης από παιδιά, κυρίως από ερευνητικές ομάδες στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ισπανία και την Ολλανδία. Ωστόσο η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και απαιτούνται περισσότερες μελέτες που να τεκμηριώνουν τη σταθερότητα, την ποιότητα, την ασφάλεια, την αποδοχή από τους ασθενείς και τη συμμόρφωση με το ρυθμιστικό πλαίσιο πριν την κλινική εφαρμογή τους».

Βρήκαν μονοκλωνικό αντίσωμα, που σκοτώνει καρκινικά κύτταρα, ακόμα σε προχωρημένους καρκίνους

επιμέλεια medlabnews.gr iatrikanea

Την περασμένη Κυριακή, στο Σικάγο, οι παριστάμενοι σε μια κατάμεστη αίθουσα σηκώθηκαν όρθιοι και άρχισαν να χειροκροτούν ενθουσιασμένοι. To ατελείωτο χειροκρότημα δεν αφορούσε την απονομή ενός Οσκαρ, μια ιδιαίτερα παθιασμένη ομιλία πολιτικού, την άψογη απαγγελία κάποιου συγγραφέα ή την απόδοση ενός μουσικού κομματιού. Το χειροκρότημα οφειλόταν στην ανακοίνωση στους συμμετέχοντες σε σημαντικό ιατρικό συνέδριο, των εξαιρετικών αποτελεσμάτων μιας νέας θεραπείας κατά του καρκίνου του μαστού. Ο Ρομπέρτο Μπουριόνι, ένας από τους έγκυρους ιολόγους της Ιταλίας, που διευθύνει εργαστήριο το οποίο αναπτύσσει μονοκλωνικά αντισώματα, περιγράφει τη σκηνή στην εφημερίδα «Repubblica», θεωρώντας πως το μέλλον για την αντιμετώπιση του καρκίνου, είναι ήδη εδώ. Και εξηγεί:

«Οταν αφαιρείται ο καρκίνος του μαστού, αναλύεται για να διαπιστωθεί εάν υπάρχουν μόρια στα κύτταρα που μπορούν να αποτελέσουν στόχους για συγκεκριμένα φάρμακα. Μεταξύ αυτών, ένας από τους πιο σημαντικούς ονομάζεται «υποδοχέας Her2″. Οταν το Her2 υπάρχει στα κύτταρα σε μεγάλες ποσότητες, στους ασθενείς δίνονται μονοκλωνικά αντισώματα (τα οποία ανήκουν στην ίδια οικογένεια φαρμάκων που χρησιμοποιούμε κατά της Covid) που συνδέονται με το Her2 και με αυτόν τον τρόπο βοηθούν το ανοσοποιητικό σύστημα να στοχεύσει ειδικά το καρκινικό κύτταρο. Σε πολλές περιπτώσεις, ωστόσο, δυστυχώς, το Her2 υπάρχει στα καρκινικά κύτταρα, αλλά σε μικρότερες ποσότητες: αυτή η θεραπευτική οδός καθίσταται ανέφικτη σε εκείνο το σημείο και πρέπει να χρησιμοποιηθούν άλλες στρατηγικές που δεν έχουν την ίδια αποτελεσματικότητα».

Το βροντερό χειροκρότημα που καταγράφηκε στο Σικάγο οφείλεται στα αποτελέσματα που προέκυψαν από ένα νέο φάρμακο το οποίο είναι ένα «ενισχυμένο» μονοκλωνικό αντίσωμα που δεσμεύεται στο Her2: ένα μόριο ικανό να καταστρέψει καρκινικά κύτταρα προσαρτήθηκε στο αντίσωμα. Οταν το αντίσωμα anti-Her2 δεσμεύεται στα καρκινικά κύτταρα, απελευθερώνει τη «βόμβα» και τα καταστρέφει με συγκεκριμένο και εντοπισμένο τρόπο. Ουσιαστικά, ο υποδοχέας Her2 χρησιμοποιείται ως δούρειος ίππος για να μεταφέρει μόρια ικανά να καταστρέψουν τα καρκινικά κύτταρα. Αυτό το «ενισχυμένο» αντίσωμα είναι πολύ αποτελεσματικό στη θεραπεία όγκων στους οποίους ο υποδοχέας Her2 εκφράζεται σε χαμηλότερες ποσότητες που προηγουμένως δεν μπορούσαν να καταπολεμηθούν με αυτήν τη στρατηγική και οι οποίοι τώρα έχουν μια νέα θεραπευτική προοπτική. Με άλλα λόγια, έπειτα από αυτό το χειροκρότημα, η ταξινόμηση των όγκων του μαστού δεν είναι πλέον η ίδια όπως ήταν πριν και σε περισσότερο από το 50% των περιπτώσεων – ακόμη και στις πολύ προχωρημένες – είναι διαθέσιμη μια νέα, πολύ πιο αποτελεσματική θεραπεία.

Σε αυτή την όμορφη ιστορία, ωστόσο, υπάρχει και ένα πολύ λυπηρό μέρος: οφείλουμε αυτή τη μελέτη στην οραματιστική ιδιοφυΐα ενός γιατρού, του Ισπανού Χοσέ Μπασέλγκα, ο οποίος δυστυχώς δεν μπόρεσε να λάβει αυτό το χειροκρότημα επειδή τον Μάρτιο του 2021, σε ηλικία 61 ετών, απεβίωσε μέσα σε λίγους μήνες από μια πολύ σπάνια κεραυνοβόλο νευροεκφυλιστική νόσο για την οποία δεν υπάρχει ακόμη θεραπεία. Το δεξί χέρι του Μπασέλγκα στο Memorial Sloan Kettering Cancer Center στη Νέα Υόρκη – η έδρα αυτών των μελετών – ήταν ο Μαουρίτσιο Σκαλτρίτι ο οποίος ήταν μεταξύ των πρώτων που παρατήρησε στο εργαστήριο τις εκπληκτικές αντικαρκινικές επιδράσεις του «ενισχυμένου» αντισώματος ακόμη και σε καρκινικά κύτταρα με χαμηλά επίπεδα Her2. Εξού και η ιδέα της δοκιμής αυτού του φαρμάκου σε ασθενείς με καρκίνο σε χαμηλά επίπεδα Her2, η επιτυχία της κλινικής δοκιμής και το χειροκρότημα στο Σικάγο, που θα μπορούσε να είναι το πρώτο μιας μεγάλης σειράς. «Στην πραγματικότητα», τονίζει ο Μπουριόνι, «γνωρίζουμε ήδη ότι αυτό το «ενισχυμένο» αντίσωμα θα μπορούσε να είναι αποτελεσματικό και έναντι άλλων καρκίνων όπως του στομάχου, του πνεύμονα και άλλων οργάνων. Κλινικές μελέτες βρίσκονται σε εξέλιξη και υπάρχουν συγκεκριμένες ελπίδες ότι άλλοι καρκίνοι, ακόμη και σε πολύ προχωρημένο στάδιο, θα μπορέσουν να καταπολεμηθούν με αυτή τη νέα στρατηγική».

Πρόκειται για μια εξαιρετική ανακάλυψη, που ανοίγει νέες προοπτικές για εκατοντάδες χιλιάδες ασθενείς σε όλο τον κόσμο. Για τουλάχιστον τους μισούς ασθενείς με καρκίνο του μαστού (και στο εγγύς μέλλον πιθανώς και για ασθενείς με άλλους καρκίνους, ακόμη και σε προχωρημένο στάδιο) ανοίγονται νέες και συγκεκριμένες ελπίδες.

Διαβάστε επίσης

• Παθήσεις Του Μαστού
• Τι είναι ο φρουρός λεμφαδένας; Σε τι χρησιμεύει και πώς γίνεται η ανίχνευση του; Ποια τα οφέλη της βιοψίας και ποια η διαγνωστική ακρίβεια της μεθόδου;
• Τι είναι το Λεμφοίδημα και σε ποιές παθήσεις παρουσιάζεται; Ποιά τα συμπτώματα εκτός από το έντονο πρήξιμο; Τι μπορείτε να κάνετε για την αντιμετώπιση του;
• Πότε διογκώνονται (πρήζονται) οι λεμφαδένες; Πόσο επικίνδυνο είναι; Ποιες εξετάσεις βοηθούν στην διάγνωση;
• Απόστημα της μασχάλης (ιδραδενίτις - ιδρωταδενίτιδα). Πότε συμβαίνει, που οφείλεται και τι πρέπει να κάνουμε;

Ελπίδες από νέο φάρμακο που θεραπεύει καρκίνο μαστού προχωρημένου σταδίου. Άλλα Νέα φάρμακα

medlabnews.gr iatrikanea

Ελπίδες δημιουργούνται από την ανακάλυψη φαρμάκου, που φαίνεται να έχει πολύ καλά αποτελέσματα έναντι του καρκίνου του μαστού.

Οι ογκολόγοι ευελπιστούν ότι το φάρμακο Enhertu, που ανέπτυξαν οι εταιρείες AstraZeneca και Daiichi Sankyo, θα αλλάξει τον τρόπο που γίνεται η θεραπεία του συχνότερου καρκίνου του μαστού προχωρημένου σταδίου. Τα αποτελέσματα της κλινικής δοκιμής του φαρμάκου, μιας θεραπείας αντισωμάτων (Trastuzumab Deruxtecan), έδειξαν ότι βελτίωσε σημαντικά τα ποσοστά επιβίωσης των ασθενών με καρκίνο του μαστού σε σχέση με τη χημειοθεραπεία, ακόμη και ασθενών με μεταστάσεις των όγκων στο σώμα τους.

Η σχετική ανακοίνωση έγινε σε συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO) στο Σικάγο και αφορούσε μελέτη σε 557 ασθενείς, σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters και τους Financial Times. Είναι η πρώτη φορά που μια στοχευμένη θεραπεία έχει βελτιώσει την επιβίωση σε ασθενείς με HER2-χαμηλό ή αρνητικό μεταστατικό καρκίνο.

Το φάρμακο επέφερε μείωση 49% στον κίνδυνο επιδείνωσης του καρκίνου και μείωση 36% στον κίνδυνο θανάτου, σε σχέση με τη συνήθη χημειοθεραπεία. Η επιβίωση του ασθενούς χωρίς επιδείνωση της νόσου (η περίοδος κατά την οποία ο όγκος ήταν σταθερός ή συρρικνώθηκε και δεν είχε ξεκινήσει να χειροτερεύει η κατάσταση του ασθενούς) αυξήθηκε από 5,4 μήνες κατά μέσο όρο στην περίπτωση της χημειοθεραπείας, σε 10,1 μήνες με το  Enhertu, δηλαδή σχεδόν διπλασιάστηκε.

Στις ασθενείς με ευαίσθητους στις ορμόνες καρκίνο (που είναι και οι περισσότερες) η μέση επιβίωση αυξήθηκε από 17,5 μήνες με τη χημειοθεραπεία, σε 23,9 μήνες, δηλαδή κατά τουλάχιστον μισό έτος (6,4 μήνες). Στη μικρότερη ομάδα των ασθενών με όγκους μη ευαίσθητους στις ορμόνες, η επέκταση ζωής ήταν ανάλογη (6,3 μήνες).

Οι δύο εταιρείες δήλωσαν ότι θα χρησιμοποιήσουν τα ανωτέρω θετικά αποτελέσματα – που δημοσιεύτηκαν στο αμερικανικό ιατρικό περιοδικό “New England Journal of Medicine” – προκειμένου να ζητήσουν έγκριση από τις παγκόσμιες ρυθμιστικές αρχές για ευρεία χρήση του φαρμάκου σε ασθενείς με HER2-χαμηλό καρκίνο του μαστού. Εκτιμούν ότι αυτό θα επιτευχθεί σε μερικούς μήνες.

Η ιαπωνική Daiichi ανακοίνωσε ότι διεξάγει μελέτες και σε αρχικού σταδίου ασθενείς με καρκίνο του μαστού, για να δει αν το φάρμακο είναι πιο αποτελεσματικά από τα υπάρχοντα και σε αυτές τις περιπτώσεις και κατά πόσο θα μπορούσε μελλοντικά να θεραπεύσει τον εν λόγω καρκίνο. Το Enhertu έχει σχεδιαστεί για να στοχεύει και να συρρικνώνει καρκινικά κύτταρα που εκφράζουν την πρωτεΐνη HER2 (η οποία βοηθά την ανάπτυξη των όγκων), περιορίζοντας ταυτόχρονα τη ζημιά στα υγιή κύτταρα. Η θεραπεία είχε ήδη εγκριθεί το 2019 από την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) των ΗΠΑ για μια μικρότερη ομάδα ασθενών προχωρημένου σταδίου με HER2-θετικό καρκίνο του μαστού (περίπου το 15% του συνόλου των ασθενών), αλλά η νέα κλινική μελέτη δείχνει ότι το Enhertu “δουλεύει” και στους συχνότερους καρκίνους με χαμηλά επίπεδα HER2 ή HER2-αρνητικούς.

Για τις ασθενείς αυτές οι θεραπευτικές επιλογές ήσαν περιορισμένες μέχρι σήμερα. Τα υπάρχοντα αντικαρκινικά φάρμακα όπως το Herceptin της Roche έχουν μέχρι στιγμής οφέλη μόνο κατά της μειονότητας των HER2-θετικών καρκίνων του μαστού, αφήνοντας έτσι την πλειονότητα των ασθενών προχωρημένου σταδίου, που έχουν χαμηλή HER2, να εξαρτώνται από τη συνήθη χημειοθεραπεία για να επιβραδυνθεί η πρόοδος της νόσου.

Το Enhertu, που χορηγείται ενδοφλέβια, έχει επίσης ήδη εγκριθεί στις ΗΠΑ κατά ορισμένων τύπων γαστρικού καρκίνου, ενώ έχει δώσει ελπίδες επίσης κατά μερικών καρκίνων των πνευμόνων. Ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος της μονάδας ογκολογίας της AstraZeneca Ντέηβιντ Φρέντρικσον δήλωσε ότι το Enhertu έχει δυνατότητες να γίνει ένα “πολλαπλά επιτυχημένο εισπρακτικά” φάρμακο, μεταμορφώνοντας τη θεραπεία διαφορετικών τύπων καρκίνων του μαστού, καθώς επίσης γαστρεντερικών καρκίνων και των πνευμόνων.

Ήδη το 2022 οι παγκόσμιες πωλήσεις του φαρμάκου εκτός Ιαπωνίας έφθασαν τα 426 εκατομμύρια δολάρια και οι προοπτικές, σύμφωνα με τους αναλυτές, είναι να φθάσουν τα 2,5 έως 6,6 δισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο, με δεδομένο ότι ο καρκίνος του μαστού έχει ξεπεράσει πλέον τον καρκίνο των πνευμόνων και έχει γίνει ο συχνότερα διαγνωσμένος καρκίνος στον κόσμο.

Άλλα Νέα φάρμακα

Ορμονοεξαρτώμενος (HR) θετικός καρκίνος μαστού.

Η μετεγχειρητική θεραπεία του ορμονοθετικού καρκίνου μαστού περιλαμβάνει την ορμονοθεραπεία, είτε ως μονοθεραπεία, είτε σε συνδυασμό με άλλες στοχευμένες θεραπείες. Για τη μεταστατική νόσο χρησιμοποιούνται συνδυασμοί ορμονοθεραπείας με αναστολείς κυκλινοεξαρτώμενων κινασών CDK4/6, αλλά και τους mTOR αναστολείς. Οι μελέτες δείχνουν, πως οι συνδυασμοί είναι αρκετά αποτελεσματικοί με διαχειρίσιμο προφίλ τοξικότητας. Κάποιοι από τους CDK4/6 αναστολείς έχουν λάβει έγκριση και χορηγούνται και στον πρώιμο καρκίνο μαστού. Άλλος ένας στόχος στον ορμονοθετικό μεταστατικό καρκίνο μαστού είναι η μετάλλαξη PIK3CA για την οποία υπάρχει στοχευμένο φάρμακο το Alpelisib, που σε κλινικές δοκιμές έδειξε, πως μπορεί να ωφελήσει σημαντικά τους ασθενείς που φέρουν τη μετάλλαξη.

HER2 θετικός καρκίνος μαστού

Τα τελευταία χρόνια η επιτυχία του trastuzumab (Herceptin), του pertuzumab (Perjeta) και του Ado -trastuzumab emtastine (Kadcyla) σε ασθενείς με HER2 θετικό (+++) καρκίνο μαστού έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον για το ογκογονίδιο HER2 ως θεραπευτικό στόχο. Νέα φάρμακα, όπως το margetuximab (Margenza) καθώς και το trastuzumab deruxtecan (Enhertu), τα οποία δείχνουν να είναι αποτελεσματικά σε επιλεγμένους ασθενείς, καθώς σε κλινικές δοκιμές αποδείχθηκαν ασφαλή και αποτελεσματικά όταν χρησιμοποιήθηκαν σε προθεραπευμένους ασθενείς με μεταστατικό HER2 θετικό καρκίνο μαστού. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι, χρησιμοποιώντας το τελευταίο φάρμακο (Enhertu) σε ασθενείς με χαμηλό φορτίο Her2(low) (1+) έχει σπουδαία θεραπευτικά αποτελέσματα στη μεταστατική νόσο. Παρόμοια και οι αναστολείς τυροσινικής κινάσης (TKIs). Τα από του στόματος χορηγούμενα φάρμακα, όπως το tucatinib (Tukysa), το lapatinib (Tyverb), το neratinib (Nerlynx), φαίνεται πως μπορεί να ωφελήσουν ασθενείς με εγκεφαλικές μεταστάσεις και παίζουν σημαντικό ρόλο στη θεραπεία του μεταστατικού HER2 θετικού καρκίνου του μαστού.

Τριπλά αρνητικός καρκίνος μαστού (TNBC)

Πρόσφατα το ενδιαφέρον στον τριπλά αρνητικό καρκίνο μαστού έχει στραφεί σε συνδυασμούς κλασσικής χημειοθεραπείας με την ανοσοθεραπεία. Οι παράγοντες αντί PD-1/PD-L1 (Pembrolizumab, Atezolizumab) δοκιμάζονται σε κλινικές μελέτες στο μεταστατικό αλλά και τον πρώιμο καρκίνο μαστού με ενθαρρυντικά μέχρι στιγμής αποτελέσματα. Τέλος, οι PARP αναστολείς έχουν αναγνωριστεί ως θεραπευτικοί στόχοι σε ασθενείς που φέρουν μεταλλάξεις, όπως το BRCA1/2 και το PALB2, ειδικά στη θεραπεία του μεταστατικού αλλά και του πρώιμου TNBC καρκίνου μαστού.

Διαβάστε επίσης

• Παθήσεις Του Μαστού
• Τι είναι ο φρουρός λεμφαδένας; Σε τι χρησιμεύει και πώς γίνεται η ανίχνευση του; Ποια τα οφέλη της βιοψίας και ποια η διαγνωστική ακρίβεια της μεθόδου;
• Τι είναι το Λεμφοίδημα και σε ποιές παθήσεις παρουσιάζεται; Ποιά τα συμπτώματα εκτός από το έντονο πρήξιμο; Τι μπορείτε να κάνετε για την αντιμετώπιση του;
• Πότε διογκώνονται (πρήζονται) οι λεμφαδένες; Πόσο επικίνδυνο είναι; Ποιες εξετάσεις βοηθούν στην διάγνωση;
• Απόστημα της μασχάλης (ιδραδενίτις - ιδρωταδενίτιδα). Πότε συμβαίνει, που οφείλεται και τι πρέπει να κάνουμε;

H ιατροφαρμακευτική περίθαλψη στη διάρκεια του αγώνα του 1821. Οι γιατροί, οι κομπογιαννίτες, οι τσαρλατάνοι

Τυφλός τραυματίας, [1850], Εθνική Πινακοθήκη

Αλέξανδρου Γιατζίδη

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, M.D, medlabnews.gr iatrikanea

Η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη στη διάρκεια του Αγώνα του 1821 ήταν εξαιρετικά ανεπαρκής, με ελάχιστους γιατρούς, μεγάλες ελλείψεις σε φάρμακα και πολύ δύσκολες συνθήκες υγιεινής. Το άρθρο εξηγεί πώς αντιμετωπίζονταν οι τραυματίες και οι ασθενείς, ποιος ήταν ο ρόλος των εμπειρικών θεραπευτών και ποιες επιδημίες επιβάρυναν τους αγωνιστές. 

Οι συνεχείς, προσπάθειες και πρωτοβουλίες στήριξης της επανάστασης με τη δημιουργία οργανωτικών δομών και την εξασφάλιση πόρων και εφοδίων δεν περιελάμβαναν ιδιαίτερη μέριμνα για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των μαχητών και την ιατροκοινωνική προστασία των αμάχων.

Κατά τα τελευταία χρόνια της προεπαναστατικής περιόδου ο αριθμός των ιατρών, που εξυπηρετούσε τις ανάγκες 1.000.000 περίπου κατοίκων, δεν υπερέβαινε τους 90. Μετά την επανάσταση και με την άφιξη στην Ελλάδα Ελλήνων και φιλελλήνων ιατρών από το εξωτερικό ο συνολικός αριθμός τους ουδέποτε υπερέβη τους 500, ενώ οι υπάρχουσες ανάγκες λόγω του πλήθους των τραυματιών από τις πολεμικές διενέξεις και των ασθενών από την εκδήλωση επιδημιών υπήρξαν τεράστιες. Τα δεδομένα αυτά, τα οποία είναι άξια κριτικής προσέγγισης και ανάλυσης, αναδεικνύουν τις τραγικές συνθήκες κάτω από τις οποίες διεξήχθη ο απελευθερωτικός αγώνας του 1821 και αποδεικνύουν το μεγαλείο της ψυχής και την πίστη στην ελευθερία του σκλαβωμένου έθνους.
Οι συνθήκες υγιεινής διαβίωσης, ένδυσης και διατροφής, της συντριπτικής πλειοψηφίας των υπόδουλων Ελλήνων, θα μπορούσαν να αξιολογηθούν ως υποβαθμισμένες και να χαρακτηριστούν ως άθλιες την περίοδο της διεξαγωγής του αγώνα για την ελευθερία.
Οι παράγοντες, που συνεισέφεραν στη συνεχή υποβάθμιση της δημόσιας υγείας στα χρόνια της εθνικής παλιγγενεσίας αφορούσαν στις απρογραμμάτιστες και αλλεπάλληλες μετακινήσεις των αγωνιστών, στον αναγκαστικό συνωστισμό πληθυσμιακών ομάδων σε αστικά κέντρα, στις συχνές πολιορκίες πόλεων και οχυρών και στις συνεχείς πολεμικές αντιπαραθέσεις, που συνεπάγονταν αφενός ταλαιπωρίες, σε βαθμό ψυχοσωματικής εξόντωσης και αφετέρου έλλειψη πόσιμου νερού, τροφίμων, φαρμάκων και άλλων εφοδίων. Επιπρόσθετα, σε ορισμένες περιοχές της χώρας το υγρό κλίμα και το γεωφυσικό περιβάλλον ευνοούσαν την εκδήλωση επιδημιών, που επιβάρυναν ακόμη περισσότερο την ήδη δυσμενή κατάσταση των αγωνιστών και των οικογενειών τους. Η διατροφή των αγωνιζομένων Ελλήνων περιλάμβανε κυρίως ψωμί, παξιμάδια, βρασμένο καλαμπόκι και σπανιότερα κρέας και ψάρια. Περιελάμβανε, επίσης, κρασί και ρακή, ενώ το λάδι, φαίνεται, ότι ήταν το μόνο προϊόν διατροφής, που υπήρχε σε επάρκεια καθ’ όλη τη διάρκεια του αγώνα.
Η ακατάλληλη διατροφή προκαλούσε δυσεντερία, που εξαντλούσε ακόμη περισσότερο τους αποδυναμωμένους οργανισμούς των αγωνιστών του 1821, ενώ έκδηλα ήταν τα συμπτώματα αβιταμινώσεων, κυρίως από την έλλειψη της βιταμίνης C, που προκαλούσε σκορβούτο.
Η πρόσβαση σε αποθέματα υγιεινού πόσιμου νερού ήταν συχνά προβληματική, είτε γιατί δεν επαρκούσαν οι διαθέσιμες ποσότητες για τις υφιστάμενες ανάγκες, είτε γιατί ο εχθρός κυρίευε τις πηγές υδροδοσίας και ανέκοπτε την ύδρευση πόλεων και περιοχών, που τελούσαν υπό τον έλεγχο των Ελλήνων.
Τα νερά των πηγαδιών μολύνονταν είτε προσχεδιασμένα από τους μαχητές της ελευθερίας, για να μη χρησιμοποιούνται από τους Τούρκους, είτε με τα χάλκινα σκεύη, τα οποία έρριπταν οι Έλληνες στα πηγάδια για να τα κρύψουν, ιδιαίτερα την περίοδο της εκστρατείας του Δράμαλη. Συχνά, τα διάφορα λάφυρα και ιδιαίτερα τα ενδύματα που έπαιρναν οι ρακένδυτοι αγωνιστές από τους νεκρούς αντιπάλους τους αποτελούσαν αιτίες σοβαρών λοιμώξεων που εξελισσόταν σε θανατηφόρες.
Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας αρκετοί νέοι από διάφορες περιοχές της υπόδουλης Ελλάδος, προερχόμενοι σχεδόν αποκλειστικά από εύπορες αστικές οικογένειες, έσπευδαν σε πανεπιστήμια ευρωπαϊκών πόλεων για να σπουδάσουν, κατά προτίμηση Ιατρική, διότι κατά τον Κοραή «...θηριώδες έθνος εις μόνους τους ιατρούς αναγκάζεται να υποκρίνεται κάποιαν ημερότητα».
Τα πανεπιστήμια επιλογής των Ελλήνων για ιατρικές σπουδές ήταν κυρίως της Πάδοβας, της Παβίας, της Πίζας και της Βιέννης.
Οι πρακτικοί ή εμπειρικοί ιατροί ασκούσαν τη λεγόμενη «Δημώδη Ιατρική», κυρίως, στις ορεινές περιοχές της χώρας. Ήταν ιδιαίτερα επιδέξιοι στην ανάταξη εξαρθρημάτων και καταγμάτων, στην περιποίηση τραυμάτων και στην πραγματοποίηση μικροεπεμβάσεων, με συνέπεια να καλούνται και «ιατροχειρουργοί». Τους αποκαλούσαν, επίσης, «ιατρο- φαρμακοποιούς», γιατί, εκτός των ιατρικών πράξεων που επιτελούσαν, παρασκεύαζαν φάρμακα και συνέλεγαν βότανα, τα οποία χορηγούσαν, κατά περίπτωση, σε ασθενείς και τραυματίες.
Παράλληλα με τους επιστήμονες και τους πρακτικούς ιατρούς ασκούσαν ιατρικές πράξεις και χορηγούσαν φαρμακευτικά παρασκευάσματα, κατά τη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα, κομπογιαννίτες και τσαρλατάνοι.
Οι κομπογιαννίτες και οι τσαρλατάνοι ήταν ψευτογιατροί με ενδιαφέρον αποκλειστικά επικεντρωμένο στο οικονομικό όφελος και με τάση να περιαυτολογούν για τις θεραπευτικές τους επιτυχίες σε βαθμό τερατολογίας. Έφεραν ειδική ένδυση και κάλυπταν το κεφάλι τους με σαμαροκάλπακο στο οποίο τοποθετούσαν, εμφανώς, φάρμακα πρώτης ανάγκης.
Η παρεχόμενη υγειονομική φροντίδα και περίθαλψη, κατά την περίοδο της εθνικής παλιγγενεσίας, ήταν ανάλογη με το υφιστάμενο επίπεδο των ιατρικών γνώσεων της εποχής. Ιατρικές πράξεις και διαδικασίες, όπως είναι η χορήγηση αναισθησίας, η μετάγγιση αίματος, η ασηψία, η αντισηψία και άλλες, ήταν παντελώς άγνωστες και η συνεισφορά του υγειονομικού προσωπικού στην περίθαλψη των τραυματιών και των ασθενών υποτυπώδης.
Στα πεδία των μαχών οι ελαφρά τραυματισμένοι ετύγχαναν φροντίδας, επί τόπου, από τους συμπολεμιστές τους, ενώ οι φέροντες βαριά τραύματα διακομίζονταν προς νοσηλεία σε μοναστήρια και αργότερα σε υποτυπώδη νοσοκομεία, τα οποία εν τω μεταξύ είχαν αρχίσει να συγκροτούνται.

Η φροντίδα των τραυμάτων περιλάμβανε καθαρισμό της εξωτερικής τους επιφάνειας με ρακή και εισαγωγή στο εσωτερικό τους αλοιφής παρασκευασμένης από λεύκωμα αυγού αναμεμιγμένου με κοινό λάδι και ρακή. Στη συνέχεια ετίθετο επί του τραύματος αλοιφή παρασκευασμένη από σαπούνι και ρακή και ακολουθούσε, κατά διαλείμματα η επίβρεξή του με ρακή, που φαίνεται ότι ήταν θεραπευτικό μέσο συνεχούς χρήσης.  Η χρήση μούχλας ήταν επίσης διαδεδομένη. Την έπαιρναν από μουχλιασμένα τρόφιμα και μουχλιασμένους τοίχους που δεν τους έπιανε π ήλιος και την τοποθετούσαν πάνω σε μολυσμένα τραύματα.

Η επίδεση του τραύματος, ανεξάρτητα του βαθμού της σοβαρότητάς του, πραγματοποιείτο με ταινίες υφάσματος και μικρά καλάμια ή νάρθηκες κατασκευασμένους από ξύλο ή ναστόχαρτο.
Για την αιμόσταση των μεγάλων αγγείων χρησιμοποιείτο πυρακτωμένο σίδερο, για την αιμόσταση των τριχοειδών οινόπνευμα, ενώ για τον έλεγχο των αιμοπτύσεων λόγω τραυμάτων του θώρακα χορηγείτο ζεσταμένο κρασί αναμεμιγμένο με κοινό βούτυρο.

Τα φάρμακα, τα οποία χρησιμοποιούσαν οι επιστήμονες ιατροί και πολλοί από τους εμπειρικούς, ήταν κυρίως δρόγες (αλόη, θεριακή, κάρδαμο, κίνα, πιπερόριζα, σαμπούκο, σαρκοτρόφι, σίλφιο κ.ά.), η χρήση των οποίων ανάγεται στην εποχή του Διοσκουρίδη και η εντόπισή τους είναι εύκολη στη χλωρίδα της ελληνικής υπαίθρου. Ήταν, επίσης, ορισμένες φαρμακευτικές και χημικές ουσίες (άλας αψινθίας, βόραξ, γόμμα Αραβική, εμετική τρυξ, μίνιον, νίτριον, οξύμελι κ.ά.) και διάφορα σκευάσματα (balsamo di Tolu, elixir propriepatis, laudano di Barbaro κ.ά.), τα οποία προμηθεύονταν, όταν είχαν τη δυνατότητα, από την Κωνσταντινούπολη, τη Σμύρνη, τα Επτάνησα και την Τεργέστη.

Ολα τα παραπάνω αναδεικνύουν τις συνθήκες που επικρατούσαν κατά την περίοδο της επανάστασης του 1821 στο πεδίο της υγειονομικής περίθαλψης και φροντίδας των αγωνιστών της ελευθερίας. Για το λόγο αυτό η ευχή «Καλό βόλι» εξέφραζε, συν τοις άλλοις, και την επιθυμία για ένα γρήγορο, ανώδυνο και ηρωικό θάνατο.

Πηγές:

• Χ. Βυζάντιος, Ιστορία των κατά την Ελληνικήν Επανάστασιν εκστρατείαν και μαχών, ων συμμετέσχεν ο τακτικός στρατός από του 1821 μέχρι του 1833, Αθήνα 1956.
• Α. Αθανασόπουλος, Πελοποννήσιοι ιατροί κατά τον Ιερόν Αγώνα του 1821, Πελοποννησιακή Πρωτοχρονιά (1965).
• Ε. Εμμανουήλ, Ιατροσόφια και Τσαρλατάνοι, Αρχεία Φαρμακευτικής (1938).

Διαβάστε επίσης

Η υγεία των Ελλήνων το 1821. Οι επιδημίες της πανώλης, του τύφου, της χολέρας. Ο Καποδίστριας και η δημόσια υγεία της εποχής.

Πρώτη δημοσίευση: Μάρτιος 2013 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Αλέξανδρος Γιατζίδης

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 25 Μαρτίου 2026

Με τη συμμετοχή 38 διακεκριμένων επιστημόνων, στις 28 & 29 Μαρτίου 2026

medlabnews.gr iatrikanea

Με τη συμμετοχή ομιλητών, καθηγητών Φαρμακευτικής και Ιατρικής από τα 3 τμήματα Φαρμακευτικής της χώρας και από ιατρικές σχολές, καθώς και διακεκριμένων επιστημόνων υγείας, θα πραγματοποιηθεί στις 28 & 29 Μαρτίου 2026, στο ξενοδοχείο Porto Palace, στη Θεσσαλονίκη, το 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Εφαρμοσμένης Φαρμακευτικής.

Το συνέδριο διοργανώνει ο Φαρμακευτικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης (ΦΣΘ) και τελεί υπό την αιγίδα του τμήματος Φαρμακευτικής ΑΠΘ, του τμήματος Φαρμακευτικής ΕΚΠΑ, του τμήματος Φαρμακευτικής Πανεπιστημίου Πατρών και του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου.

Η θεματολογία του συνεδρίου και οι επιφανείς ομιλητές που θα συμμετάσχουν, παρέχουν στους φαρμακοποιούς-συνέδρους τις εφαρμοσμένες και επικαιροποιημένες γνώσεις που χρειάζονται για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της καθημερινής άσκησης του λειτουργήματός τους.

Μάλιστα φέτος η θεματολογία του συνεδρίου εστιάζει στα Φάρμακα Υψηλού Κόστους, τα οποία σταδιακά έχουν αρχίσει να χορηγούνται από τα ιδιωτικά φαρμακεία.

Αναλυτικότερα το πρόγραμμα του συνεδρίου περιλαμβάνει:

2 στρογγυλές τράπεζες

-«Σύγχρονες εξελίξεις στην Ενδοκρινολογία» στην οποία θα προεδρεύσουν ο καθηγητής Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής, Μονάδα Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής, Α΄ μαιευτική-γυναικολογική κλινική, τμήμα Ιατρικής ΑΠΘ, Δημήτριος Γουλής, ο ενδοκρινολόγος-κλινικός φαρμακολόγος, αναπληρωτής καθηγητής Φαρμακολογίας, Εργαστήριο Φαρμακολογίας, τμήμα Ιατρικής ΑΠΘ, Στέργιος Πολύζος και η δημοσιογράφος CNN Greece, Νατάσσα Σπαγαδώρου.

Τα θέματα που θα αναπτυχθούν είναι:

· «Θυρεοειδοπάθειες: τι πρέπει να γνωρίζουμε για το πιο συχνό ενδοκρινικό πρόβλημα;» από την MD, MSc(Res), PhD, ενδοκρινολόγο, Reader, αγγλόφωνη Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Γεσθημανή Μηντζιώρη

· «Βιταμίνες Β12 και D3: πού, πότε και πώς;» από τον ενδοκρινολόγο, ακαδημαϊκό συνεργάτη Εργαστηρίου Βιοχημείας Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ, Σπύρο Καρρά

· «Οστεοπόρωση: αίτια, διάγνωση και σύγχρονη θεραπεία» από τον ενδοκρινολόγο-κλινικό φαρμακολόγο, αναπληρωτή καθηγητή Φαρμακολογίας, Εργαστήριο Φαρμακολογίας, τμήμα Ιατρικής ΑΠΘ, Στέργιο Πολύζο

· «”Νέα για πάντα”: τι ισχύει για την ορμονική θεραπεία της εμμηνόπαυσης;» από τον καθηγητή Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής, Μονάδα Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής, Α΄ μαιευτική-γυναικολογική κλινική, τμήμα Ιατρικής ΑΠΘ, Δημήτριο Γουλή

-«Σύγχρονες εξελίξεις σε θέματα Καρδιολογίας» στην οποία θα προεδρεύσει ο καρδιολόγος, διευθυντής καρδιολογικής κλινικής νοσοκομείου «Παπαγεωργίου» Θεσσαλονίκης, πρόεδρος Δ.Σ Καρδιολογικής Εταιρείας Βορείου Ελλάδος, Ιωάννης Στυλιάδης

Τα θέματα που θα αναπτυχθούν είναι:

Τι πρέπει να γνωρίζει ο φαρμακοποιός για:

· «Διαχείριση της δυσλιπιδαιμίας» από τον επίκουρο καθηγητή Παθολογίας, Β’ προπαιδευτική παθολογική κλινική ΑΠΘ, Ιπποκράτειο νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, Κωνσταντίνο Σταυρόπουλο

· «Προκάρδιο άλγος – Έμφραγμα μυοκαρδίου» από τον επεμβατικό καρδιολόγο, αναπληρωτή καθηγητή Καρδιολογίας, Β’ πανεπιστημιακή καρδιολογική κλινική ΑΠΘ, Ιπποκράτειο νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, Γεώργιο Κασίμη

· «Κολπική μαρμαρυγή» από τον αρρυθμιολόγο, αναπληρωτή καθηγητής Καρδιολογίας, Β’ πανεπιστημιακή καρδιολογική κλινική ΑΠΘ, Ιπποκράτειο νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, Αντώνη Αντωνιάδη

· «Καρδιακή Ανεπάρκεια» από τον καρδιολόγο, επιστημονικό συνεργάτη Β’ πανεπιστημιακής καρδιολογικής κλινικής, Ιπποκράτειο νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, ειδικό γραμματέα Καρδιολογικής Εταιρείας Βορείου Ελλάδος, Δημήτριο Κρικίδη

17 επιστημονικές ομιλίες ιατρικού και φαρμακευτικού ενδιαφέροντος

· «Νεότερα αντινεοπλασματικά φάρμακα - ΦΥΚ. Κλινικές εφαρμογές» από τον παθολόγο ογκολόγο, Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο, Χαράλαμπο Ανδρεάδη

· «Βιολογικοί παράγοντες και στοχευμένες θεραπείες στα συστηματικά φλεγμονώδη νοσήματα» από τον καθηγητή Ρευματολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Θεόδωρο Δημητρούλα

· «Τρισδιάστατη εκτύπωση φαρμάκων στο σημείο φροντίδας: κανονιστικές απαιτήσεις στο νέο μοντέλο αποκεντρωμένης παραγωγής» από τον επίκουρο καθηγητή Φαρμακευτικής Τεχνολογίας, τμήμα Φαρμακευτικής ΑΠΘ, Γεώργιο Ελευθεριάδη

· «Τοπική χορήγηση Infliximab στον οισοφάγο: μια στοχευμένη στρατηγική για βιολογικές θεραπείες υψηλού κόστους» από την επίκουρη καθηγήτρια Φαρμακευτικής Τεχνολογίας, τμήμα Φαρμακευτικής ΑΠΘ, Χριστίνα Καραβασίλη

· «Φάρμακα Υψηλού Κόστους για την πολλαπλή σκλήρυνση που χορηγούνται και από τα ιδιωτικά φαρμακεία» από την αναπληρώτρια καθηγήτρια Νευρολογίας-Νευροανοσολογίας ΑΠΘ, Α' νευρολογική κλινική, πανεπιστημιακό νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ, Ευφροσύνη Κουτσουράκη

· «Εξατομικευμένη φαρμακοθεραπεία και μικροβίωμα: νέες προοπτικές στη διαχείριση ακριβών θεραπειών» από τον επίκουρο καθηγητή Βιοχημείας - Μοριακής Βιολογίας, τομέας Φαρμακολογίας - Βιοεπιστημών, τμήμα Φαρμακευτικής πανεπιστημίου Πατρών, Γεώργιο Λαγουμιντζή

· «Προϊόντα της ελιάς στο χώρο του φαρμακείου» από τον αναπληρωτή καθηγητή, τομέας Φαρμακογνωσίας και Χημείας Φυσικών Προϊόντων, τμήμα Φαρμακευτικής ΕΚΠΑ, Προκόπιο Μαγιάτη

· «Αντιαγγειογενετικές θεραπείες: Μηχανισμοί, προβλήματα και προοπτικές» από τον καθηγητή Φυσιολογίας, τομέας Φαρμακολογίας - Βιοεπιστημών, τμήμα Φαρμακευτικής Πανεπιστημίου Πατρών, Κωνσταντίνο Μικέλη

· «Σύγχρονες τεχνολογικές μέθοδοι μορφοποίησης Φαρμάκων Υψηλού Κόστους και φαρμακευτικά προϊόντα με άδεια κυκλοφορίας στα οποία έχουν εφαρμοστεί» από τον καθηγητή Φαρμακευτικής Τεχνολογίας, τμήμα Φαρμακευτικής ΑΠΘ, Ιωάννη Νικολακάκη

· «Από τη Φαρμακευτική Επιστήμη στη Φαρμακευτική Νοημοσύνη: Δημιουργώντας τον δικό σας ψηφιακό συνεργάτη» από τον αναπληρωτή καθηγητή Βιοχημείας, τομέας Φαρμακολογίας - Βιοεπιστημών, τμήμα Φαρμακευτικής Πανεπιστημίου Πατρών, Κωνσταντίνο Πουλά

· «Θεραπείες με βάση το RNA» από την καθηγήτρια, διευθύντρια του Εργαστηρίου Μοριακής Φαρμακολογίας, τομέας Φαρμακολογίας - Βιοεπιστημών, τμήμα Φαρμακευτικής Πανεπιστημίου Πατρών, Ευαγγελία Παπαδημητρίου

· «Οι βιολογικοί παράγοντες στο άσθμα και τη ΧΑΠ» από τον πνευμονολόγο, αναπληρωτή καθηγητή ΑΠΘ, γενικό γραμματέα Εταιρείας Νοσημάτων Θώρακος Ελλάδος (ΕΝΘΕ), Κωνσταντίνο Πορπόδη

· «Φαρμακευτική θεραπεία χρόνιας ηπατίτιδας Β και χρόνιας ηπατίτιδας C» από τον γαστρεντερολόγο ηπατολόγο, διευθυντή ΕΣΥ, Α’ προπαιδευτική παθολογική κλινική ΑΠΘ, ΠΓΝΘ ΑΧΕΠΑ, Ανδρέα Πρωτοπαπά

· «Ο χαρακτήρας καινοτομίας στα νέα εγκεκριμένα φάρμακα τα τελευταία 3 χρόνια: η εικόνα από την EMA, την FDA και την MHRA» από τον καθηγητή Φαρμακολογίας-Τοξικολογίας, τομέας Φαρμακολογίας - Βιοεπιστημών, τμήμα Φαρμακευτικής Πανεπιστημίου Πατρών, Σταύρο Τοπούζη

· «Φάρμακα υψηλού κόστους και τρισδιάστατη εκτύπωση στο σημείο φροντίδας: προς μια νέα εποχή εξατομικευμένης θεραπείας» από τον καθηγητή Φαρμακευτικής Τεχνολογίας, πρόεδρο του τμήματος Φαρμακευτικής ΑΠΘ, Δημήτριο Φατούρο

· «ΑΙ και φάρμακο: κόλαση ή παράδεισος;» από την ομότιμη καθηγήτρια τμήματος Φαρμακευτικής, Εργαστήριο Φαρμακευτικής Χημείας, τμήμα Φαρμακευτικής ΑΠΘ, Δήμητρα Χατζηπαύλου-Λίτινα

· «Η κάνναβη πλέον στο φαρμακείο - ... γιατί έχει ο καιρός γυρίσματα - Ασφάλεια και αποτελεσματικότητα» από την καθηγήτρια, διευθύντρια Εργαστηρίου Φαρμακογνωσίας και Χημείας Φυσικών Προϊόντων, τμήμα Φαρμακευτικής ΕΚΠΑ, πρόεδρο ειδικής επιστημονικής επιτροπής τελικών προϊόντων φαρμακευτικής κάνναβης, Ιωάννα Χήνου

2 ενότητες για τα Φάρμακα Υψηλού Κόστους

«Φάρμακα Υψηλού Κόστους: Μία νέα πραγματικότητα στα κοινοτικά φαρμακεία» με προεδρεύοντα τον ιατρικό συντάκτη, διευθυντή του Virus.com.gr, Αιμίλιο Νέγκη

Τα θέματα που θα αναπτυχθούν είναι:

• «Η επιστροφή των ΦΥΚ στο ελληνικό φαρμακείο. Ασθενής ο μεγάλος κερδισμένος. Τι συμβαίνει στην Ευρώπη» από την φαρμακοποιό MSc, αν. μέλος ΙΦΕΕ, εκλέκτορα στον ΠΦΣ, Εύη Κορωνίδου

• «Η συμβολή του κοινοτικού φαρμακείου στα νέα δεδομένα και στην σύγχρονη φροντίδα» από τον φαρμακοποιό MSc, PhDc, ψυχολόγο BSc, αν. Μέλος ΙΦΕΕ, πρόεδρο Φ.Σ. Χαλκιδικής, Κώστα Κάσσανδρο

• «Θεραπευτικές κατηγορίες και βασικά στοιχεία φαρμακοθεραπείας» από τον φαρμακοποιό MSc, γραμματέα ΙΦΕΕ, πρόεδρο Φ.Σ. Φθιώτιδας, Αθανάσιο Γουβάλα



«ΦΥΚ: Από τη θεωρία στην πράξη» με προεδρεύοντα τον φαρμακοποιό, M.Sc., με μεταπτυχιακές σπουδές σε «Φαρμακολογία και Θεραπευτική», ΑΠΘ, Σωτήριο Τέζια και συμμετέχοντες τους κ.κ.

• Χρυσάνθη Διαβάτη, MPharmS, Msc Nutrition King's College London

• Βασίλη Καραγκούνη, φαρμακοποιό, BPharm, MChem Ανόργανη Νανοχημεία και Νανοτεχνολογία, ΑΠΘ

• Κατερίνα Καραμούζη, φαρμακοποιό, ΜPharm, MSc Clinical Pharmacy International Practice and Policy, UCL

• Γεώργιο Μπλούκα, φαρμακοποιό, M.Sc., με μεταπτυχιακές σπουδές σε Φαρμακευτική «Βιοτεχνολογία & Μοριακή Διαγνωστική», ΑΠΘ

Για να δείτε το αναλυτικό πρόγραμμα και να κάνετε την εγγραφή σας επισκεφτείτε το https://www.psef.gr/

Οι φαρμακοποιοί που θα συμμετάσχουν στο συνέδριο θα μοριοδοτηθούν με 12 μόρια συνεχιζόμενης εκπαίδευσης φαρμακοποιών από το ΙΔΕΕΑΦ.

Τα αντιβιοτικά στην οδοντιατρική. Πότε η χρήση των αντιβιοτικών είναι πολύτιμη; Πότε ΔΕΝ προσφέρει τίποτα;.

του Γιώργου Κουτσικάκη, Χειρουργού Οδοντιάτρου Μ.Sc., medlabnews.gr iatrikanea

Γενικά τα αντιβιοτικά είτε σκοτώνουν (βακτηριοκτόνα) είτε αναστέλλουν τη δράση (βακτηριοστατικά) των βακτηρίων και όχι των ιών

Όταν πονάει το δόντι σας νομίζετε ότι αν πάρετε αντιβιοτικά θα πάψει να σας πονά και θα γίνετε καλά;

Να το αναλύσουμε:

Σε περίπτωση βαθιάς τερηδόνας ή οξείας πολφίτιδας η αντιβίωση δεν προσφέρει απολύτως τίποτα. Μπορείτε να πάρετε παυσίπονα, σε μερικές περιπτώσεις το κρύο νερό ανακουφίζει και γρήγορα στον οδοντίατρο για τις πρώτες βοήθειες και μετά απονεύρωση (ενδοδοντική θεραπεία).

Σε δόντι νεκρό που τα μικρόβια έχουν διαβρώσει το κόκκαλο στην άκρη της ρίζας, ή σε παρουσία κύστης χωρίς συμπτώματα, πάλι τα αντιβιοτικά δεν προσφέρουν τίποτα. Και σε αυτήν την περίπτωση χρειάζεται μόνο ενδοδοντική θεραπεία ή εξαγωγή κατά περίπτωση.

Αν όμως στο δόντι ξεκινάει ή εμφανίζεται απόστημα τότε τα αντιβιοτικά είναι πολύτιμα και όσο νωρίτερα χορηγηθούν τόσο καλύτερα. Παράλληλα αν το απόστημα κλυδάζει ο οδοντίατρος θα προβεί σε σχάση και παροχέτευση, ενώ σε τελική θεραπεία θα προβεί σε ενδοδοντική θεραπεία ή εξαγωγή κατά περίπτωση πάλι.

Στην οδοντιατρική χρησιμοποιούμε συνήθως ευρέως φάσματος αντιβιοτικά, δηλαδή ικανά να αντιμετωπίσουν μία μεγάλη ποικιλία μικροβίων που παρουσιάζονται στις στοματικές λοιμώξεις. 

Τα συνηθέστερα  είναι:

H αμοξυκιλίνη (π.χ. amoxil).

Τα μακρολίδια (π.χ. erytrhrocine) για  ασθενείς που είναι αλλεργικοί στην αμοξικιλίνη.

Ο συνδυασμός αμοξυκιλίνης με κλαβουλανικό κάλιο (π.χ. augmentin) για αποτελεσματικότερη δράση.

Η κλινταμυκίνη (π.χ. dalacin C) πιο αποτελεσματική σε μία κατηγορία μικροβίων που λέγονται αναερόβια.

Η μετρανιδαζόλη (π.χ. (flagyl) που κτυπά τα αναερόβια, καταπολεμά την ελκονεκρωτική ουλίτιδα και δίδεται συχνά σε συνδυασμό με αμοξικιλίνη.

Τα αντιβιοτικά στην οδοντιατρική χρησιμοποιούνται συνήθως σε συνδυασμό με κλινικές παρεμβάσεις όπως π.χ. ενδοδοντική θεραπεία, σχάση αποστήματος, εξαγωγή δοντιού κ.ο.κ. για να καταπολεμήσουν μία λοίμωξη είτε να την προλάβουν. Σε ορισμένες περιπτώσεις η κλινική παρέμβαση είναι επαρκής ενώ σε άλλες, όπως μία εκτεταμένη λοίμωξη, η χορήγηση αντιβιοτικών είναι εντελώς απαραίτητη.

Κατάλληλη αντιβίωση (2γραμμάρια αμοξυκιλίνης) μία ώρα πριν την επέμβαση δίδεται προφυλακτικά σε ασθενείς με πρόπτωση μιτροειδούς βαλβίδας (συγγενής και ασυμπτωματική συνήθως καρδιακή πάθηση). Εφαρμόζεται συγκεκριμένο πρωτόκολλο.

Σε περίπτωση χρόνιας περιστεφανίτιδας κάποιου ημιέγκλειστου συνήθως φρονιμίτη η αντιβίωση είναι άχρηστη. Είναι πολύτιμη σε περίπτωση οξείας περιστεφανίτιδας.
Εξυπακούεται ότι σε περίπτωση ουλίτιδας ή περιοδοντίτιδας τα αντιβιοτικά δεν προσφέρουν τίποτα. Είναι όμως χρήσιμα σε περίπτωση περιοδοντικού αποστήματος μαζί με την περιοδοντική θεραπεία.

Αντιβιοτικά δεν χορηγούνται στην περιοδοντίτιδα παρά μόνο στο περιοδοντικό απόστημα συμπληρωματικά.

Τα αντιβιοτικά, όπως όλα τα φάρμακα, έχουν δυνητικές παρενέργειες που είναι συνήθως γαστροεντερικές διαταραχές. Σε περιπτώσεις ιδιαίτερης ευαισθησίας χορηγείται ταυτόχρονα γαστροπροστασία (π.χ losec).

Η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών οδηγεί στην ανάπτυξη μεταλλαγμένων και ανθεκτικών μικροβίων.

Τα αντιβιοτικά τα χορηγεί μόνον ο οδοντίατρος που γνωρίζει αν πότε και ποια είναι αναγκαία. Δεν πάμε στο φαρμακείο να ζητήσουμε ένα αντιβιοτικό γιατί πονάει το δόντι μας.

Τα αντιβιοτικά για να είναι αποτελεσματικά  χρησιμοποιούνται στη δοσολογία που ο γιατρός ορίζει και όχι κατά βούληση. Αν μία δόση παραλειφθεί πάμε στην επόμενη.

Συμπερασματικά ή λογική χρήση αντιβιοτικών, όταν και όπου χρειάζεται, είναι ένα συμπληρωματικό μέσο αντιμετώπισης των στοματικών παθήσεων που οδηγεί στην ευεξία των ασθενών.

Γιώργος Κουτσικάκης, Χειρουργός Οδοντίατρος Μ.Sc.

τηλ 210-8056112

http://www.dentistpefki.gr

E-mail: gkoutsikakis@hotmail.com

Διεύθυνση Οδοντιατρείου :  Υψηλάντου 11, Πεύκη

Διαβάστε επίσης

• Άφθες, οι ενοχλητικές πληγές στο στόμα. Τι πρέπει να κάνετε; 
• Πονόδοντος, Στοματικός πόνος. Ποιές μπορεί να είναι οι αιτίες του; Γιατί πρέπει να πάτε στον οδοντίατρο όσο υπάρχει πόνος;
• Χρήσιμες πληροφορίες για τα λευκά σφραγίσματα. Ποια τα πλεονεκτήματά τους;
• 21 καλές συνήθειες και συμβουλές για καταπληκτικά δόντια
• Γνωρίζω το Στόμα μου και το Φροντίζω. Τι μπορούμε να κάνουμε για να έχουμε γερά δόντια και ούλα
• Απώλεια δοντιού, αιτία, συνέπειες, πρόληψη, αντιμετώπιση. Πώς και γιατί χάνεται ένα δόντι;
• 5 σημάδια ότι χρειάζεστε καλύτερη στοματική υγιεινή. Κανόνες στοματικής υγιεινής (video)

Γιώργου Κουτσικάκη

Dr.

Μ.Sc.

http://www.dentistpefki.gr

Η Εθνική Φαρμακευτική Πολιτική και οι Μεταρρυθμίσεις στο Σύστημα Υγείας στο 6ο Meet the Expert

medlabnews.gr iatrikanea

Με κεντρικό ομιλητή τον κ. Άρη Αγγελή, Γενικό Γραμματέα Στρατηγικού Σχεδιασμού του Υπουργείου Υγείας πραγματοποιήθηκε το 6ο «Meet the Expert» της Ελληνικής Ένωσης Market Access (ΕΛ.Ε.Μ.Α.) στο Αμφιθέατρο «Γιάννης Κυριόπουλος» του Συνεδριακού Κέντρου του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής. Η εκδήλωση απευθυνόταν αποκλειστικά στα μέλη της Ένωσης.

Ο Γενικός Γραμματέας ευχαρίστησε την ΕΛ.Ε.Μ.Α. για την πρόσκληση να συμμετάσχει για δεύτερη φορά σε εκδήλωση “Meet the Expert”, και υπογράμμισε ότι «η εθνική φαρμακευτική στρατηγική προχωρά με συγκεκριμένες μεταρρυθμιστικές πρωτοβουλίες που ενισχύουν τη διαφάνεια, την προβλεψιμότητα και την αποτελεσματικότητα του συστήματος. Η Γενική Γραμματεία Στρατηγικού Σχεδιασμού, προωθεί από την σύστασή της, ένα ευρύ φάσμα παρεμβάσεων στο οικοσύστημα του φαρμάκου, από την ενίσχυση των μηχανισμών παρακολούθησης της αγοράς και της εφοδιαστικής αλυσίδας, την ψηφιοποίηση και την αξιοποίηση πραγματικών δεδομένων υγείας μέσω ψηφιακών εργαλείων, καθώς και την αναδιοργάνωση και αναβάθμιση των θεσμικών φορέων μαζί με την αποσαφήνιση διαδικασιών». Τόνισε παράλληλα ότι «ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ενίσχυση της διαδικασίας Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας και στην αποτελεσματική εφαρμογή των παραδοτέων του σχετικού TSI έργου, καθώς και στην δημιουργία του Ταμείου Καινοτομίας, με την νομοθέτηση των δύο αυτών δράσεων να αποτελεί προτεραιότητα, ως κρίσιμων εργαλείων για τη βιώσιμη πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες». Σημείωσε, τέλος, ότι «ο ανοιχτός διάλογος με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς είναι ιδιαίτερα σημαντικός για τη διαμόρφωση ισορροπημένων και αποτελεσματικών πολιτικών στον τομέα του φαρμάκου».

Κατά τη διάρκεια της παρουσίασής του με τίτλο «Χάραξη Φαρμακευτικής Πολιτικής στο Εθνικό Σύστημα Υγείας: Εθνικές Δράσεις και Ευρωπαϊκές Πρακτικές», ο κ. Αγγελής ανέλυσε τους βασικούς άξονες της Ενιαίας Εθνικής Φαρμακευτικής Πολιτικής και τις βασικές μεταρρυθμίσεις που υλοποιούνται για την ενίσχυση της βιωσιμότητας και της αποτελεσματικότητας του συστήματος υγείας. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου πλαισίου φαρμακευτικής πολιτικής που προϋποθέτει την εξισορρόπηση των στόχων της δημόσιας υγείας με την ανάπτυξη της φαρμακευτικής βιομηχανίας, στη βάση θεμελιωδών αρχών όπως η διαφάνεια, η προβλεψιμότητα και η δικαιοσύνη.

Κεντρικός στόχος της στρατηγικής είναι η διασφάλιση της πρόσβασης των ασθενών σε κλινικά αποτελεσματικές και οικονομικά αποδοτικές θεραπείες , παράλληλα με την ενίσχυση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας του κλάδου. Στο πλαίσιο αυτό έχουν τεθεί σε εφαρμογή ορισμένα εργαλεία για την αποτελεσματικότερη διαχείριση του συστήματος, μεταξύ των οποίων η ανάπτυξη του Ηλεκτρονικού Συστήματος Παρακολούθησης Διακίνησης Φαρμάκων, η Επιτροπή Παρακολούθησης Ελλείψεων Φαρμάκων, καθώς και ο Ελληνικός Οργανισμός Επαλήθευσης Φαρμάκων.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε επίσης στις δράσεις που στοχεύουν στην ενίσχυση της Αξιολόγησης Τεχνολογιών Υγείας (ΑΤΥ) και στην εναρμόνιση της Ελλάδας με τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό 2021/2282 ο οποίος έχει ως στόχο τη στήριξη των κρατών μελών της ΕΕ στη λήψη έγκαιρων και τεκμηριωμένων αποφάσεων σχετικά με την πρόσβαση των ασθενών σε νέα φάρμακα και ιατροτεχνολογικά προϊόντα.

Παράλληλα, παρουσιάστηκαν στρατηγικές πρωτοβουλίες που βρίσκονται σε εξέλιξη, όπως η δημιουργία Ταμείου Καινοτομίας και μηχανισμού Σάρωσης Ορίζοντα για την υποστήριξη της έγκαιρης πρόσβασης σε καινοτόμες θεραπείες, η βελτίωση των διαδικασιών για τις κλινικές δοκιμές με στόχο την ταχύτερη διάθεση νέων φαρμάκων στους ασθενείς και την προσέλκυση επενδύσεων στον τομέα της υγείας και η ανάπτυξη μητρώων ασθενών για μία πιο προσωποποιημένη παροχή υπηρεσιών υγείας.

Στο κλείσιμο της εκδήλωσης ο κ. Χρήστος Μαρτάκος, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΛ.Ε.Μ.Α. δήλωσε: «Στην ΕΛ.Ε.Μ.Α. αλλά και εγώ προσωπικά, πιστεύουμε στην ισότιμη και έγκαιρη πρόσβαση των ασθενών στην κατάλληλη θεραπεία, η οποία προϋποθέτει ένα σύγχρονο, διαφανές και επιστημονικά τεκμηριωμένο πλαίσιο φαρμακευτικής πολιτικής. Μέσα από πρωτοβουλίες όπως τα Meet the Expert, η ΕΛ.Ε.Μ.Α. στοχεύει στην άμεση και συνεχή ενημέρωση των μελών της, καθώς και στη βελτίωση της κατανόησης των θεσμικών διαδικασιών, ώστε τα μέλη της να έχουν τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες για να είναι, μέσα από την επαγγελματική τους θέση, αποτελεσματικοί συνεργάτες στην ανάπτυξη και διατήρηση ενός βιώσιμου συστήματος υγείας που υπηρετεί τον ασθενή και υποστηρίζει την καινοτομία».

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με συζήτηση μεταξύ των μελών της ΕΛ.Ε.Μ.Α. και του κ. Αγγελή, κατά την οποία τέθηκαν ζητήματα που αφορούν τις προκλήσεις της φαρμακευτικής πολιτικής, τη διαχείριση της φαρμακευτικής δαπάνης και τις προοπτικές για την ενίσχυση της πρόσβασης των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες.

Η AstraZeneca διαμορφώνει το μέλλον της υγείας: Καινοτομία & Βιωσιμότητα με επίκεντρο τον ασθενή

medlabnews.gr iatrikanea

Σε συνάντησή της με εκπροσώπους του Τύπου, η Πρόεδρος και Διευθύνουσα Σύμβουλος της AstraZeneca Ελλάδας και Κύπρου Έλενα Χουλιάρα αναφέρθηκε συνολικά στις δραστηριότητες και τους στόχους της εταιρείας παγκοσμίως και στην Ελλάδα, στην πρωτοπορία της στην έρευνα και την καινοτομία αλλά και στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το εθνικό σύστημα υγείας. Στην εκδήλωση μίλησαν, επίσης, ο Ιατρικός Διευθυντής AstraZeneca Ελλάδας Πέτρος Γαλανάκης και η Corporate & Regulatory Affairs Director Γιώτα Κοτσεκίδου. Ακολουθούν τα βασικότερα σημεία των ομιλιών.

Πρωτοπόρος στην καινοτόμο φαρμακοβιομηχανία

Η AstraZeneca είναι μία παγκόσμια πρωτοπόρος βιοφαρμακευτική εταιρεία, η οποία επενδύει στην καινοτομία, βασίζεται και διευρύνει τα όρια της επιστήμης και έχει ως σκοπό να προσφέρει φάρμακα που αλλάζουν τη ζωή των ασθενών. Μέχρι το 2030, έχει θέσει μια σειρά από ιδιαίτερα φιλόδοξους στρατηγικούς στόχους. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η ανάπτυξη και διάθεση 20 νέων φαρμάκων από το 2022 ως το 2030, η ανάδειξή της σε ηγετική δύναμη στον τομέα της βιώσιμης υγειονομικής περίθαλψης, καθώς και η περαιτέρω ενίσχυση της οικονομικής της δυναμικής, με στόχο να εξελιχθεί σε εταιρεία αξίας 80 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Και βρίσκεται σε τροχιά επίτευξης αυτών των στόχων. Μέχρι σήμερα έχει κυκλοφορήσει 9 νέες δραστικές ουσίες, ενώ 20 βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο ανάπτυξης.

Το ερευνητικό της πρόγραμμα είναι εξαιρετικά δυναμικό. Στο τέλος του 2025, περιλάμβανε 197 έργα εκ των οποίων σήμερα, τα 176 βρίσκονται σε κλινική φάση ανάπτυξης. Σε αυτά περιλαμβάνονται 20 νέα μόρια σε προχωρημένο στάδιο ανάπτυξης. Περισσότερες από 100 μελέτες Φάσης III βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη. Μόνο το 2025 επενδύθηκαν 14,2 δισ. δολάρια για έρευνα και ανάπτυξη.

Χρησιμοποιεί πλέον τεχνητή νοημοσύνη (AI) και την επιστήμη δεδομένων στο 90% των προγραμμάτων μικρών μορίων — από την ταυτοποίηση θεραπευτικών στόχων έως τις κλινικές δοκιμές. Η ΤΝ αξιοποιείται επίσης στον σχεδιασμό και την ανάπτυξη άλλων θεραπευτικών προσεγγίσεων, όπως πεπτιδικές ή πρωτεϊνικές θεραπείες, θεραπείες βασισμένες σε νουκλεοτίδια και κυτταρικές θεραπείες.

Το ισχυρό αποτύπωμα της AstraZeneca

Το 2025 αποτέλεσε ακόμη μία χρονιά ισχυρής δυναμικής για την εταιρεία. Τα συνολικά της έσοδα αυξήθηκαν κατά 9%, φτάνοντας τα 58,7 δισεκατομμύρια δολάρια. Την ίδια χρονιά πέτυχε 217 κυκλοφορίες προϊόντων στην αγορά, ενώ το ερευνητικό της χαρτοφυλάκιο σημείωσε σημαντική πρόοδο, με 16 θετικές ανακοινώσεις αποτελεσμάτων κλινικών μελετών Φάσης III. Στο τέλος του 2025, η AstraZeneca αριθμούσε περισσότερους από 96.000 εργαζομένους— μια παγκόσμια κοινότητα επιστημόνων, ερευνητών και επαγγελματιών που εργάζονται με κοινό σκοπό.

Το αποτύπωμα της εταιρείας στην Ελλάδα παραμένει επίσης ιδιαίτερα ισχυρό. Ενδεικτικό είναι ότι το 2025 ο κύκλος εργασιών της στη χώρα, προ εκπτώσεων και άλλων επιστροφών, διαμορφώθηκε στα 425 εκατομμύρια ευρώ. Η παρουσία της μπορεί να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο τα επόμενα χρόνια, καθώς για την περίοδο 2026–2028 προβλέπεται η έγκριση 17 νέων φαρμάκων, καθώς και 51 νέων θεραπευτικών ενδείξεων, από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων. Μόνο το 2025, οι εκπτώσεις και επιστροφές προς το σύστημα υγείας ανήλθαν σε 225,3 εκατομμύρια ευρώ.

Η συμβολή της AstraZeneca Ελλάδας στον τομέα της έρευνας είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντική. Κατά την περίοδο 2020–2025 πραγματοποιήθηκαν στην Ελλάδα συνολικά 89 κλινικές μελέτες με τη συμμετοχή της εταιρείας ενώ υλοποιήθηκαν και 8 προγράμματα πρώιμης πρόσβασης για ασθενείς.

Παράλληλα, η παρουσία της εταιρείας στην ελληνική αγορά αποτυπώνεται και στο ανθρώπινο δυναμικό της. Η AstraZeneca στην Ελλάδα απασχολεί 270 εργαζομένους, με τη μεγάλη πλειονότητα να διαθέτει υψηλό επίπεδο επιστημονικής κατάρτισης.

Καινοτομία, φαρμακευτική δαπάνη και ισότιμη και έγκαιρη πρόσβαση των ασθενών στα καινοτόμα φάρμακα

Από το 2022 και μετά, η φαρμακοβιομηχανία καλύπτει περισσότερο από το 53% της συνολικής φαρμακευτικής δαπάνης (εξαιρουμένης της συμμετοχής των ασθενών). Την ίδια ώρα, η δημόσια φαρμακευτική χρηματοδότηση εκτιμούμε ότι θα εξακολουθεί να αυξάνεται με πιο αργό ρυθμό από εκείνον της συνολικής δαπάνης και αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των επιστροφών εάν δεν ληφθούν επιπρόσθετα μέτρα. Η συνεχής αύξηση των επιστροφών και των υποχρεωτικών μηχανισμών επιβάρυνσης της βιομηχανίας απειλεί τη βιωσιμότητα του συστήματος και — το σημαντικότερο — την πρόσβαση των ασθενών στις βέλτιστες καινοτόμες θεραπείες. Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες μελέτες της IQVIA, μόνο ένα στα πέντε νέα καινοτόμα φάρμακα καταφέρνει τελικά να φτάσει στην Ελλάδα. Από τα 173 φάρμακα που εγκρίθηκαν από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων την περίοδο 2020–2023, μόλις 45 διατέθηκαν στη χώρα.

Σήμερα, υπάρχουν πρωτοποριακά φάρμακα και θεραπείες, ωστόσο η ευρεία, ισότιμη και έγκαιρη πρόσβαση σε αυτά παραμένει ζητούμενο. Οι ανισότητες μεταξύ των μεγάλων αγορών είναι ήδη έντονες. Στην Ευρώπη, οι ογκολογικοί ασθενείς αναμένουν κατά μέσο όρο περίπου δύο χρόνια περισσότερο για πρόσβαση σε νέα φάρμακα σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα τελευταία πέντε χρόνια, το 40% των φαρμάκων που κυκλοφόρησαν στις ΗΠΑ δεν διατέθηκαν ποτέ σε ευρωπαϊκές χώρες.

Η αναστροφή αυτής της τάσης είναι εφικτή, εφόσον όμως η υγεία αντιμετωπιστεί ως στρατηγική επένδυση, ικανή να απελευθερώσει το πλήρες οικονομικό και κοινωνικό δυναμικό της σύγχρονης ιατρικής επιστήμης. Η επένδυση στην υγεία και την καινοτομία αποτελεί επένδυση στο μέλλον της Ευρώπης, στην ευημερία, την ανταγωνιστικότητα και την κοινωνική συνοχή. Χρειάζεται να κινηθούμε σε τρεις βασικές κατευθύνσεις, ώστε να προσφέρουμε άμεση ανακούφιση στο σύστημα, ενώ ταυτόχρονα να το μετασχηματίσουμε σε βάθος χρόνου και να αυξήσουμε τους βαθμούς προβλεψιμότητας άρα και τη βιωσιμότητά του.

Η πρώτη διάσταση αφορά τον μετασχηματισμό του συστήματος υγείας και περιλαμβάνει ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου οικοσυστήματος δεδομένων, δημιουργία εθνικού συμβουλίου φαρμακευτικής πολιτικής, ουσιαστική μεταρρύθμιση του HTA, προώθηση διαπραγματεύσεων βασισμένων στην αξία και επανεξέταση του πλαισίου αποζημίωσης. Η δεύτερη διάσταση αφορά τη γεφύρωση του χρηματοδοτικού κενού και περιλαμβάνει αξιοποίηση της δυναμικής των δεδομένων, διασφάλιση επαρκούς χρηματοδότησης, και ολιστική διαχείριση της ζήτησης. Και τέλος, χρειάζεται να διευρύνουμε την προοπτική με την οποία προσεγγίζουμε την υγεία με ενίσχυση της πρωτοβάθμιας φροντίδας και με ισχυρότερη έμφαση στην πρόληψη.

Έμφαση στην πρόληψη

Η καλή υγεία, αλλά και η ορθολογική διαχείριση της φαρμακευτικής δαπάνης, περνούν μέσα από την εφαρμογή οργανωμένων προγραμμάτων πληθυσμιακού προσυμπτωματικού ελέγχου. Βασική προτεραιότητα αποτελεί η θεσμοθέτηση και η επέκταση των υφιστάμενων προγραμμάτων πρόληψης.

Ως ηγέτης στη φαρμακοβιομηχανία της καινοτομίας, συνεχίζουμε να συνεργαζόμαστε με όλους τους φορείς με στόχο τη στήριξη και βιωσιμότητα του συστήματος υγείας. Ιδρύσαμε και συνεχίζουμε να υποστηρίζουμε το PHSSR (Partnership for Health System Sustainability and Resilience), σε συνεργασία με το London School of Economics και το World Economic Forum. Μετά τις 23 προτάσεις της πρώτης φάσης της μελέτης, που με χαρά είδαμε να υποστηρίζονται από την πολιτεία, η μελέτη βρίσκεται στη δεύτερη φάση της. Εστιάζει σήμερα στην αποτελεσματική διαχείριση των μη μεταδιδόμενων νοσημάτων (NCDs), που μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα ή και να σώσει ζωές, ενώ ταυτόχρονα μειώνει τη χρήση υγειονομικών πόρων ενισχύοντας την πρόληψη και την πρώιμη διάγνωση. Η 2η φάση της μελέτης στην Ελλάδα βρίσκεται σε διαδικασία ολοκλήρωσης υπό την καθοδήγηση του Καθηγητή Κ. Αθανασάκη και με τη συμμετοχή 24ων κορυφαίων ειδικών από τον ευρύτερο χώρο της υγείας. Τα ενδιάμεσα στοιχεία παρουσιάστηκαν ήδη στην πολιτική ηγεσία και συζητήθηκαν εκτενώς σε κορυφαία θεσμικά ραντεβού. Συγκεκριμένα, ξεχωρίζουν δύο κρίσιμα μέτωπα: η πρώιμη διάγνωση της Χρόνιας Νεφρικής Νόσου και η πρώιμη διάγνωση του Καρκίνου του Πνεύμονα, τα οποία είναι άμεσα ευθυγραμμισμένα με την πολιτική του υπουργείου. Ήδη από τον Ιανουάριο ξεκίνησε το πρόγραμμα εξετάσεων για την υγεία των νεφρών ενώ έχουμε ανακοινώσεις για το πιλοτικό πρόγραμμα έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου του πνεύμονα. Αναμένουμε το πλήρες πόνημα για να το μοιραστούμε με το κοινό και την επιστημονική κοινότητα μετά τον Απρίλιο.

Εστίαση στην προστασία του περιβάλλοντος

Πιστεύουμε ότι η υγεία των ανθρώπων, του πλανήτη μας και της κοινωνίας είναι αλληλένδετες και συνεργαζόμαστε με εταίρους για την αντιμετώπιση διασυνδεδεμένων προκλήσεων, ώστε να οικοδομήσουμε μαζί ένα πιο υγιές μέλλον. Σημειώνουμε σημαντική πρόοδο στην υλοποίηση της στρατηγικής μας για τη βιωσιμότητα. Το 2025 συνεχίσαμε να επιτυγχάνουμε αποτελέσματα στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Ambition Zero Carbon, με μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου Scope 1 και 2 κατά 88,1% από το 2015.

Νωτιαία Μυϊκή Ατροφία: Έγκριση από την ΕΕ έλαβε η Biogen για το σχήμα υψηλής δόσης του nusinersen

medlabnews.gr iatrikanea

Η Biogen Inc. (Nasdaq: BIIB) ανακοίνωσε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΕΕ) χορήγησε άδεια κυκλοφορίας για το σχήμα υψηλής δόσης του nusinersen, το οποίο περιλαμβάνει δόσεις 50 mg/5 mL και 28 mg/5 mL, για τη θεραπεία της νωτιαίας μυϊκής ατροφίας που συνδέεται με το χρωμόσωμα 5q (5q SMA). Η 5q SMA είναι η συχνότερη μορφή της νόσου και αντιπροσωπεύει περίπου το 95% όλων των περιστατικών SMA. Η άδεια κυκλοφορίας του nusinersen στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πλέον επικαιροποιηθεί ώστε να περιλαμβάνει και το σχήμα υψηλής δόσης. Το νέο σχήμα υψηλής δόσης περιλαμβάνει ένα ταχύτερο σχήμα εφόδου, με δύο δόσεις φόρτισης των 50 mg που χορηγούνται σε μεσοδιάστημα 14 ημερών, ακολουθούμενες από δόσεις συντήρησης των 28 mg κάθε τέσσερις μήνες. Άτομα που μεταβαίνουν από τη δόση των 12 mg στην υψηλή δόση θα λάβουν μία δόση των 50 mg αντί της επόμενης δόσης των 12 mg και θα συνεχίσουν με δόσεις συντήρησης των 28 mg κάθε τέσσερις μήνες. Το nusinersen προορίζεται για ενδορραχιαία χορήγηση μέσω οσφυονωτιαίας παρακέντησης από επαγγελματίες υγείας με εμπειρία στη διενέργεια της διαδικασίας.

«Από την έγκρισή του στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2017, το nusinersen έχει συμβάλει στον καθορισμό ενός νέου προτύπου στη φροντίδα των ασθενών και έχει χορηγηθεί σε περισσότερα από 10.000 βρέφη, παιδιά, εφήβους και ενήλικες παγκοσμίως», δήλωσε η Priya Singhal, M.D., M.P.H., Εκτελεστική Αντιπρόεδρος και Επικεφαλής του τμήματος Ανάπτυξης της Biogen. «Είμαστε υπερήφανοι που παρουσιάζουμε το σχήμα υψηλής δόσης του nusinersen, το οποίο αναπτύξαμε για να ανταποκριθούμε στις εξελισσόμενες ανάγκες των ατόμων που ζουν με SMA, και δεσμευόμαστε να το διαθέσουμε στην ευρωπαϊκή κοινότητα της SMA το συντομότερο δυνατό. Είμαστε ευγνώμονες προς την κοινότητα της SMA, η συμβολή της οποίας υπήρξε καθοριστική για την έγκριση αυτή.»

Η έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής βασίζεται σε δεδομένα από τη μελέτη DEVOTE Φάσης 2/3, η οποία αποτελείται από τρία μέρη, καθώς και από τη συνεχιζόμενη μακροχρόνια μελέτη επέκτασης. Τα αποτελέσματα από τη βασική κοόρτη της μελέτης κατέδειξαν ότι συμπτωματικά βρέφη που δεν είχαν λάβει προηγούμενη θεραπεία, τα οποία έλαβαν το σχήμα υψηλής δόσης του nusinersen, παρουσίασαν στατιστικά σημαντικές βελτιώσεις στην κινητική λειτουργία, όπως αυτή αξιολογήθηκε με τη Δοκιμασία Βρεφών με Νευρομυϊκές Διαταραχές του Παιδιατρικού Νοσοκομείου της Philadelphia (CHOP-INTEND), σε σύγκριση με μια προκαθορισμένη αντιστοιχισμένη ομάδα εικονικού φαρμάκου (χωρίς θεραπεία) από τη μελέτη ENDEAR* (μέση διαφορά: 26,19 βαθμοί· +15,1 έναντι −11,1, p<0,0001). Βελτιώσεις στην κινητική λειτουργία παρατηρήθηκαν επίσης στην κοόρτη ανοιχτής παρακολούθησης, η οποία περιλάμβανε άτομα διαφόρων ηλικιών και διαφορετικών τύπων SMA, που μετέβησαν από το σχήμα χαμηλής δόσης. Οι συμμετέχοντες αυτοί παρουσίασαν μέση βελτίωση κατά 1,8 βαθμούς [SD 3,99] στη Διερυμένη Κλίμακα Λειτουργικής Κινητικότητας του Hammersmith, από την έναρξη της μελέτης έως την Ημέρα 302.

«Τα αποτελέσματα της DEVOTE παρέχουν ενθαρρυντικά δεδομένα ότι αυτή η νέα επιλογή δοσολογίας θα μπορούσε να προσφέρει κλινικά σημαντικά θεραπευτικά αποτελέσματα, με προφίλ ασφάλειας που συνάδει γενικά με εκείνο του σχήματος δοσολογίας των 12 mg», ανέφερε ο Eugenio Mercuri, M.D., Ph.D., Καθηγητής Παιδιατρικής Νευρολογίας στο Καθολικό Πανεπιστήμιο της Ρώμης, Ιταλία. «Έχω διαπιστώσει τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί στη θεραπεία της SMA, ωστόσο είναι σαφές ότι εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις. Η έγκριση του σχήματος υψηλής δόσης του nusinersen από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων και για την περαιτέρω εξέλιξη της φροντίδας των ατόμων με SMA.»

Καθ’ όλη τη διάρκεια της μελέτης, το σχήμα υψηλής δόσης ήταν γενικά καλά ανεκτό, ενώ οι ανεπιθύμητες ενέργειες που καταγράφηκαν συνάδουν με την SMA και το γνωστό προφίλ ασφάλειας του nusinersen. Κατά τη μακροχρόνια μελέτη επέκτασης, δεν παρατηρήθηκαν νέα ζητήματα ασφάλειας με τη συνεχιζόμενη χρήση του nusinersen υψηλής δόσης. Στη μελέτη DEVOTE, οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες που παρατηρήθηκαν σε τουλάχιστον 10% των συμμετεχόντων που έλαβαν το σχήμα υψηλής δόσης και εμφανίστηκαν με συχνότητα τουλάχιστον 5% μεγαλύτερη σε σύγκριση με την αντίστοιχη ομάδα εικονικού φαρμάκου ήταν η πνευμονία, η COVID-19, η πνευμονία από εισρόφηση και η δυσθρεψία.

Οι ειδικές προειδοποιήσεις και προφυλάξεις κατά τη χρήση του nusinersen περιλαμβάνουν ανεπιθύμητες αντιδράσεις κατά τη διαδικασία της οσφυονωτιαίας παρακέντησης, χαμηλά επίπεδα αιμοπεταλίων και διαταραχές της πήξης του αίματος, νεφρική τοξικότητα και υδροκέφαλο (υπερβολική συσσώρευση εγκεφαλονωτιαίου υγρού στον εγκέφαλο).

«Ως κοινότητα, αναγνωρίζουμε τη σημασία των εξελίξεων που διευρύνουν τις διαθέσιμες επιλογές για τα άτομα που ζουν με SMA και ενισχύουν τη συνεχιζόμενη καινοτομία στη φροντίδα της νόσου», δήλωσε η Nicole Gusset, Διευθύνουσα Σύμβουλος της SMA Europe. «Η έγκριση αυτή επιβεβαιώνει τη σημασία της διαρκούς έρευνας και επένδυσης και συμβάλλει στη διεύρυνση των θεραπευτικών επιλογών, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για πιο εξατομικευμένη φροντίδα της SMA με την πάροδο του χρόνου.»

Η επικαιροποιημένη Περίληψη Χαρακτηριστικών του Προϊόντος θα είναι διαθέσιμη στον ιστότοπο του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων στη διεύθυνση www.ema.europa.eu.

Το σχήμα υψηλής δόσης του nusinersen έχει επίσης εγκριθεί στην Ιαπωνία και τελεί υπό αξιολόγηση από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA), ενώ η απόφαση αναμένεται έως τις 3 Απριλίου 2026. Η Biogen συνεργάζεται με ρυθμιστικές αρχές παγκοσμίως για την προώθηση αυτής της πρόσθετης επιλογής δοσολογίας για τα άτομα με SMA.

*Η ENDEAR είναι μία από τις δύο βασικές μελέτες που αποτέλεσαν τη βάση για τις ρυθμιστικές εγκρίσεις του nusinersen στη δόση των 12 mg.

Σχετικά με τη Μελέτη DEVOTE

Η DEVOTE ήταν μια τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη μελέτη Φάσης 2/3 με κλιμάκωση δόσης, η οποία σχεδιάστηκε για την αξιολόγηση της ασφάλειας, της ανεκτικότητας, της φαρμακοκινητικής και της αποτελεσματικότητας του nusinersen όταν χορηγείται σε υψηλότερη δόση (50/28 mg). Στη μελέτη εντάχθηκαν 145 συμμετέχοντες διαφορετικών ηλικιών και τύπων SMA, σε περίπου 42 κέντρα παγκοσμίως. Η DEVOTE περιλάμβανε μια κοόρτη ανοιχτής παρακολούθησης για την αξιολόγηση της ασφάλειας (Μέρος Α), μια διπλά τυφλή, τυχαιοποιημένη κοόρτη θεραπείας με δραστικό συγκριτικό παράγοντα (Μέρος Β), και στη συνέχεια, μια κοόρτη θεραπείας ανοιχτής παρακολούθησης (Μέρος Γ), με στόχο την αξιολόγηση της ασφάλειας και της ανεκτικότητας της μετάβασης των συμμετεχόντων από την εγκεκριμένη δόση των 12 mg nusinersen στο σχήμα υψηλότερης δόσης που εξετάστηκε στη μελέτη.

Το Μέρος Β περιλάμβανε μια κύρια κοόρτη ασθενών που δεν είχαν λάβει προηγούμενη θεραπεία με SMA βρεφικής έναρξης (n=75), καθώς και μια υποστηρικτική κοόρτη ασθενών που δεν είχαν λάβει προηγούμενη θεραπεία με SMA μεταγενέστερης έναρξης (n=24). Το κύριο τελικό σημείο του Μέρους Β αξιολόγησε τη μεταβολή στην κλίμακα CHOP-INTEND από την έναρξη της μελέτης στους έξι μήνες, συγκρίνοντας το σχήμα υψηλής δόσης του nusinersen με μια αντιστοιχισμένη ομάδα ελέγχου χωρίς θεραπεία από τη μελέτη ENDEAR Φάσης 3. Η ENDEAR είναι μία από τις δύο βασικές μελέτες που αποτέλεσαν τη βάση για τις ρυθμιστικές εγκρίσεις του nusinersen στη δόση των 12 mg.

Το Μέρος Γ περιλάμβανε μια αξιολόγηση ανοιχτής παρακολούθησης του σχήματος υψηλότερης δόσης σε παιδιά και ενήλικες που μετέβησαν από nusinersen 12 mg στο σχήμα 50/28 mg (n=40).

Σχετικά με το nusinersen

Το σχήμα υψηλής δόσης του nusinersen, το οποίο περιλαμβάνει ενέσεις 50 mg/5 mL και 28 mg/5 mL, έχει εγκριθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ιαπωνία για τη θεραπεία βρεφών, παιδιών και ενηλίκων με νωτιαία μυϊκή ατροφία (SMA). Το σχήμα υψηλής δόσης του nusinersen τελεί επί του παρόντος υπό αξιολόγηση από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA), με την απόφαση να αναμένεται έως τις 3 Απριλίου 2026. Το nusinersen 12 mg/5 mL σε μορφή ένεσης είναι εγκεκριμένο για την αντιμετώπιση της SMA σε περισσότερες από 71 χώρες.

Το σχήμα χαμηλής δόσης του nusinersen έχει επιδείξει αποτελεσματικότητα σε όλες τις ηλικίες και τους τύπους SMA, με ένα καλά εδραιωμένο προφίλ ασφάλειας που βασίζεται σε δεδομένα ασθενών που λάμβαναν θεραπεία για έως και 10 έτη, σε συνδυασμό με μια πολύ μεγάλη εμπειρία στην καθημερινή κλινική πρακτική. Οι πιο συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες που παρατηρήθηκαν σε κλινικές μελέτες ήταν λοιμώξεις του αναπνευστικού, πυρετός, δυσκοιλιότητα, κεφαλαλγία, έμετος και οσφυαλγία. Εργαστηριακές εξετάσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν για λόγους επιτήρησης για ενδεχόμενη εμφάνιση νεφρικής τοξικότητας και διαταραχών της πήξης του αίματος, συμπεριλαμβανομένων οξέων σοβαρών περιστατικών χαμηλού αριθμού αιμοπεταλίων, που έχουν παρατηρηθεί μετά τη χορήγηση ορισμένων ASO.

Η Biogen απέκτησε τα παγκόσμια δικαιώματα για την ανάπτυξη, την παραγωγή και την εμπορική διάθεση του nusinersen από την εταιρεία Ionis Pharmaceuticals, Inc. (Nasdaq: IONS).