Εξατομικευμένη Iατρική: Μία από τις πιο δυναμικές εξελίξεις στη σύγχρονη ογκολογία

medlabnews.gr iatrikanea

Η εξατομικευμένη ιατρική αποτελεί μία από τις πιο δυναμικές εξελίξεις στη σύγχρονη ογκολογία, καθώς επιδιώκει να προσαρμόσει τη θεραπεία στις γενετικές και βιολογικές ιδιαιτερότητες κάθε ασθενούς. Αντί για μια «θεραπεία για όλους», η προσέγγιση αυτή βασίζεται στην κατανόηση των μοριακών μηχανισμών που οδηγούν στην ανάπτυξη και εξέλιξη του καρκίνου, με στόχο πιο αποτελεσματικές θεραπείες και λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες. Η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) και ο Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ), παραθέτουν τα σημαντικότερα δεδομένα.

Τα τελευταία δέκα χρόνια, η πρόοδος στον τομέα της γονιδιωματικής υπήρξε εντυπωσιακή. Από την ανάλυση λίγων μόνο γονιδίων, η κλινική πράξη έχει περάσει στη χρήση εκτεταμένων πάνελ εκατοντάδων γονιδίων, ενώ τεχνολογίες όπως η αλληλούχιση ολόκληρου του εξώματος ή του γονιδιώματος διερευνώνται όλο και περισσότερο. Παράλληλα, η επιστημονική κοινότητα έχει προχωρήσει από την απλή αναγνώριση γενετικών μεταλλάξεων-οδηγών του καρκίνου στην ανάπτυξη και έγκριση στοχευμένων φαρμάκων για συγκεκριμένες μοριακές αλλοιώσεις.

Σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της εξατομικευμένης θεραπείας έχουν διαδραματίσει και οι λεγόμενες «basket trials», κλινικές δοκιμές που βασίζονται στο μοριακό προφίλ του όγκου και όχι στο όργανο προέλευσης. Επιπλέον, έχουν εγκριθεί θεραπείες με «ογκολογικά ανεξάρτητο» χαρακτήρα, οι οποίες μπορούν να χορηγηθούν σε ασθενείς με διαφορετικούς τύπους καρκίνου, εφόσον φέρουν την ίδια γενετική αλλοίωση. Παρ’ όλα αυτά, η εξατομικευμένη ογκολογία βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και αναμένεται να γίνει πολύ πιο αποτελεσματική τα επόμενα χρόνια.

Ένα από τα βασικά διδάγματα της μέχρι τώρα εμπειρίας είναι ότι οι μονοθεραπείες σπάνια προσφέρουν μακροχρόνια αποτελέσματα, ακόμη και όταν στοχεύουν σε έναν βασικό μοριακό «οδηγό» του καρκίνου. Έτσι, η έρευνα στρέφεται ολοένα και περισσότερο στην κατανόηση των μηχανισμών αντοχής στις θεραπείες και στην ανακάλυψη βιοδεικτών που προβλέπουν ποιοι ασθενείς θα ωφεληθούν περισσότερο. Η γνώση αυτή ανοίγει τον δρόμο για ορθολογικούς συνδυασμούς φαρμάκων που θα μπορούσαν να προσφέρουν πιο διαρκή οφέλη.

Καθώς ο όγκος των διαθέσιμων δεδομένων αυξάνεται ραγδαία, καθίσταται απαραίτητη η ύπαρξη συστημάτων υποστήριξης αποφάσεων για τους γιατρούς. Πλαίσια αξιολόγησης της πληροφορίας από τις γονιδιωματικές εξετάσεις, βάσεις δεδομένων που συνδέουν γενετικές αλλοιώσεις με διαθέσιμες θεραπείες και κλινικές δοκιμές, καθώς και μοριακά ογκολογικά συμβούλια, συμβάλλουν στο να μεταφραστεί η επιστημονική γνώση σε πραγματικό όφελος για τον ασθενή.

Ιδιαίτερη αισιοδοξία προκαλούν οι νέες στρατηγικές βιοδεικτών, ειδικά για δύσκολα αντιμετωπίσιμους καρκίνους. Η διεύρυνση των θεραπευτικών επιλογών για μεταλλάξεις σε γονίδια όπως το KRAS, που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν «μη στοχεύσιμες», αναμένεται να ωφελήσει μεγάλο αριθμό ασθενών. Παράλληλα, νέες κατηγορίες φαρμάκων που στοχεύουν την επιφάνεια των καρκινικών κυττάρων —όπως τα συζεύγματα αντισώματος-φαρμάκου, τα διειδικά αντισώματα και οι θεραπείες CAR T— έχουν ήδη μεταμορφώσει την πρόγνωση ορισμένων νοσημάτων.

Η επόμενη φάση της εξατομικευμένης ογκολογίας αναμένεται να βασιστεί σε ακόμη πιο σύνθετες αναλύσεις, όπως RNA πάνελ, πρωτεομική και προηγμένες τεχνικές ανοσοϊστοχημείας, καθώς και σε νέους τρόπους εξατομίκευσης της ανοσοθεραπείας. Ωστόσο, μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις παραμένει η σωστή κλινική εφαρμογή: ποια εξέταση πρέπει να γίνεται, πώς ερμηνεύονται τα αποτελέσματα και πώς ενημερώνεται ο ασθενής για όλες τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές, τόσο σε τοπικό όσο και σε διεθνές επίπεδο.

Το μέλλον της εξατομικευμένης θεραπείας του καρκίνου διαγράφεται ιδιαίτερα ελπιδοφόρο. Η αναμενόμενη έκρηξη νέων στοχευμένων θεραπειών, η εξέλιξη των μοριακών διαγνωστικών τεχνολογιών και η καλύτερη ενοποίηση δεδομένων μέσα από συνεργασίες μεταξύ ιδρυμάτων και φαρμακευτικής βιομηχανίας αναμένεται να αλλάξουν ριζικά το τοπίο. Η αξιοποίηση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, τόσο για την επιστημονική ανακάλυψη όσο και για την υποστήριξη κλινικών αποφάσεων, μπορεί να επιτρέψει στο σύστημα υγείας να «μαθαίνει» από κάθε ασθενή και να προσφέρει όλο και πιο στοχευμένες και αποτελεσματικές θεραπείες.

Η σχέση ανάμεσα στον καρκίνο του ενδομητρίου και την παχυσαρκία και τα νέα δεδομένα

medlabnews.gr iatrikanea

Τα νεότερα επιδημιολογικά δεδομένα και ο ρόλος των σύγχρονων παρεμβάσεων, συμπεριλαμβανομένων των αγωνιστών GLP-1 παρουσιάστηκαν σε επιστημονική ημερίδα αφιερωμένη στον Καρκίνο του Ενδομητρίου, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 23 Ιανουαρίου 2026, στο πλαίσιο παρουσίασης με θέμα «Καρκίνος ενδομητρίου και παχυσαρκία».

Η παχυσαρκία ως παγκόσμια πανδημία και η ρόλος της στον καρκίνο

Η παχυσαρκία δεν αποτελεί πλέον ένα μεμονωμένο πρόβλημα ατομικής υγείας, αλλά μια παγκόσμια κρίση δημόσιας υγείας σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό υγείας και ορίζεται

ως δείκτης μάζας σώματος (BMI) ίσος ή μεγαλύτερος των 30 kg/m², ενώ υπέρβαροι θεωρούνται εκείνοι με BMI από 25 έως 29,9 kg/m². Οι Ιατροί της Α’ Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής και της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Μαρία Μαρούλη, Δημήτρης Χαϊδόπουλος (Καθηγητής Γυναικολογικής Ογκολογίας), Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Αιματολογίας – Ογκολογίας, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) συνοψίζουν τα πλέον πρόσφατα δεδομένα που συσχετίζουν την παχυσαρκία με τον καρκίνο ενδομητρίου.

Σύμφωνα με διεθνείς εκτιμήσεις, περισσότερο από ένα δισεκατομμύριο άτομα ζουν σήμερα με παχυσαρκία, ενώ οι παγκόσμιες τάσεις δείχνουν ότι, εάν δεν υπάρξουν ριζικές αλλαγές στον τρόπο ζωής και στις πολιτικές δημόσιας υγείας, έως το 2030 περίπου το 50% του παγκόσμιου πληθυσμού θα έχει αυξημένο δείκτη μάζας σώματος (BMI).

Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα ανησυχητική και στην Ελλάδα, όπου τα ποσοστά υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων παραμένουν υψηλά τόσο στους ενήλικες όσο και στα παιδιά, κατατάσσοντας τη χώρα μας μεταξύ των πρώτων στην Ευρώπη. Η συζήτηση γύρω από την παχυσαρκία γινόταν ανέκαθεν λόγω της σύνδεσής της με χρόνιες παθήσεις, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, η υπέρταση, τα καρδιαγγειακά νοσήματα και τα μεταβολικά σύνδρομα. Ωστόσο, αυτό που πλέον πρέπει να γνωρίζει το ευρύ κοινό είναι ότι η παχυσαρκία συνδέεται τεκμηριωμένα και με την ανάπτυξη καρκίνου. Σήμερα, είναι γνωστό ότι το αυξημένο σωματικό βάρος και η παχυσαρκία σχετίζονται με τουλάχιστον 13 διαφορετικούς τύπους καρκίνου, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται ο καρκίνος του ενδομητρίου, του μαστού (μετά την εμμηνόπαυση), του παχέος εντέρου, του οισοφάγου, του στομάχου, του ήπατος, του παγκρέατος, του νεφρού, της χοληδόχου κύστης, των ωοθηκών, του θυρεοειδούς αδένα, καθώς και ορισμένες αιματολογικές κακοήθειες, όπως το πολλαπλούν μυέλωμα. Από όλους αυτούς, η ισχυρότερη συσχέτιση παρατηρείται με τον καρκίνο του ενδομητρίου.

Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι κακοήθεια που αναπτύσσεται στο ενδομήτριο, δηλαδή στο εσωτερικό στρώμα της μήτρας. Αποτελεί τον συχνότερο γυναικολογικό καρκίνο στις ανεπτυγμένες χώρες και εμφανίζεται κυρίως μετά την εμμηνόπαυση, αν και μπορεί να διαγνωστεί και σε νεότερες γυναίκες. Σύμφωνα με διεθνή επιδημιολογικά δεδομένα, ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι σήμερα ο 6ος συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες παγκοσμίως, με περισσότερα από 417.000 νέα περιστατικά ετησίως, ενώ αποτελεί τον 4ο συχνότερο καρκίνο στις γυναίκες στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η επίπτωσή του είναι υψηλότερη στις ανεπτυγμένες χώρες και αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω τα επόμενα χρόνια.

Η νυχτερινή νηστεία σε συγχρονισμό με τον ύπνο ενισχύει την Καρδιομεταβολική Υγεία

medlabnews.gr iatrikanea

Τα τελευταία χρόνια η διαλειμματική νηστεία και τα διάφορα μοντέλα χρονικά περιορισμένης σίτισης έχουν κερδίσει ολοένα και μεγαλύτερη δημοτικότητα, τόσο στον επιστημονικό χώρο όσο και στο ευρύ κοινό. Πολλοί άνθρωποι αναζητούν απλές, εφαρμόσιμες παρεμβάσεις που μπορούν να βελτιώσουν την καρδιομεταβολική τους υγεία χωρίς πολύπλοκες δίαιτες ή εξαντλητικά προγράμματα. Μια πρόσφατη επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό Arteriosclerosis, Thrombοsis, and Vascular Biology [Grimaldi D, Reid KJ, Abbott SM, Knutson KL, Zee PC. Sleep-Aligned Extended Overnight Fasting Improves Nighttime and Daytime Cardiometabolic Function. Arterioscler Thromb Vasc Biol. 2026 Feb 12. doi: 10.1161/ATVBAHA.125.323355] έρχεται να προτείνει μια νέα, ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα προσέγγιση: την παράταση της νυχτερινής νηστείας σε ευθυγράμμιση με τον ύπνο.

Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος), συνοψίζουν τα σημαντικότερα στοιχεία και αναφέρουν ότι η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε σε υπέρβαρους και παχύσαρκους ενήλικες ηλικίας 36 έως 75 ετών, εξέτασε αν η επιμήκυνση της νυχτερινής νηστείας κατά τρεις επιπλέον ώρες – έτσι ώστε το τελευταίο γεύμα να καταναλώνεται τουλάχιστον τρεις ώρες πριν τον ύπνο – μπορεί να βελτιώσει βασικούς δείκτες καρδιομεταβολικής λειτουργίας. Σε αντίθεση με άλλα πρωτόκολλα διαλειμματικής νηστείας, τα οποία συχνά ορίζουν αυστηρά χρονικά «παράθυρα» κατανάλωσης τροφής ή αφήνουν στους συμμετέχοντες την ελευθερία να επιλέγουν μόνοι τους το ωράριο χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο ύπνος, η συγκεκριμένη προσέγγιση εστιάζει στη βιολογική σημασία της νύχτας ως περιόδου αποκατάστασης και μεταβολικής ρύθμισης.

Στη μελέτη συμμετείχαν 39 άτομα, τα οποία χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες. Η ομάδα παρέμβασης ακολούθησε ένα πρόγραμμα παρατεταμένης νυχτερινής νηστείας διάρκειας 13 έως 16 ωρών, ενώ η ομάδα ελέγχου διατήρησε τις συνήθεις διατροφικές της συνήθειες με νυχτερινή νηστεία 11 έως 13 ωρών. Και οι δύο ομάδες ακολούθησαν μια επιπλέον σύσταση: να χαμηλώνουν τα φώτα τρεις ώρες πριν τον ύπνο, ενισχύοντας έτσι τη φυσιολογική προετοιμασία του οργανισμού για τη νυχτερινή ανάπαυση. Η διάρκεια της παρέμβασης ήταν 7,5 εβδομάδες, αρκετός χρόνος ώστε να αξιολογηθούν μεταβολικές και καρδιαγγειακές αλλαγές.

Ένας από τους βασικούς δείκτες που μελετήθηκαν ήταν η «νυχτερινή πτώση» της αρτηριακής πίεσης, δηλαδή η φυσιολογική μείωση της πίεσης κατά τη διάρκεια του ύπνου. Η επαρκής πτώση της αρτηριακής πίεσης τη νύχτα θεωρείται ένδειξη καλής καρδιαγγειακής ρύθμισης και σχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων. Η ομάδα που παρέτεινε τη νυχτερινή νηστεία παρουσίασε σημαντική βελτίωση στη νυχτερινή πτώση της διαστολικής αρτηριακής πίεσης σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου.

Επιπλέον, καταγράφηκαν θετικές αλλαγές στη λειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος κατά τη διάρκεια της νύχτας. Οι συμμετέχοντες που εφάρμοσαν την παρατεταμένη νηστεία είχαν χαμηλότερο νυχτερινό καρδιακό ρυθμό και αυξημένη μεταβλητότητα καρδιακού ρυθμού – έναν δείκτη που αντικατοπτρίζει καλύτερη ισορροπία μεταξύ συμπαθητικού και παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος. Παράλληλα, τα επίπεδα κορτιζόλης τη νύχτα ήταν χαμηλότερα, γεγονός που υποδηλώνει μειωμένο βιολογικό στρες και πιο αποτελεσματική νυχτερινή αποκατάσταση.

Όσον αφορά τον μεταβολισμό της γλυκόζης, αν και δεν παρατηρήθηκε σημαντική βελτίωση σε έναν από τους κύριους δείκτες ευαισθησίας στην ινσουλίνη (Matsuda Index), καταγράφηκαν ουσιαστικές βελτιώσεις σε άλλες παραμέτρους. Κατά τη δοκιμασία ανοχής γλυκόζης από το στόμα, οι συμμετέχοντες της ομάδας παρέμβασης εμφάνισαν χαμηλότερα επίπεδα γλυκόζης και βελτιωμένη πρώιμη απόκριση ινσουλίνης, όπως φάνηκε από τον αυξημένο 30λεπτο ινσουλινογενή δείκτη. Αυτό σημαίνει ότι ο οργανισμός τους ανταποκρινόταν πιο αποτελεσματικά στην αύξηση της γλυκόζης μετά την κατανάλωση τροφής.

Η σημασία των ευρημάτων αυτών έγκειται στο γεγονός ότι η παρέμβαση δεν βασίστηκε σε δραστικές αλλαγές στη διατροφή ή σε αυστηρούς περιορισμούς θερμίδων. Αντίθετα, επικεντρώθηκε στον συγχρονισμό της πρόσληψης τροφής με τον κιρκαδικό ρυθμό και τον ύπνο. Ο ανθρώπινος οργανισμός λειτουργεί βάσει ενός εσωτερικού βιολογικού ρολογιού που ρυθμίζει τον ύπνο, τις ορμόνες, τη θερμοκρασία σώματος και τον μεταβολισμό. Η κατανάλωση τροφής αργά το βράδυ μπορεί να διαταράξει αυτή τη λεπτή ισορροπία, επηρεάζοντας αρνητικά την καρδιομεταβολική υγεία.

Η αποφυγή γευμάτων τις τρεις τελευταίες ώρες πριν τον ύπνο φαίνεται να επιτρέπει στο σώμα να μεταβαίνει πιο ομαλά στη «νυχτερινή λειτουργία», όπου κυριαρχούν μηχανισμοί επιδιόρθωσης, αποκατάστασης και ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης και του σακχάρου. Με άλλα λόγια, η απλή μετατόπιση του τελευταίου γεύματος νωρίτερα μέσα στην ημέρα μπορεί να έχει ουσιαστικά οφέλη για την καρδιά και τον μεταβολισμό.

Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο είναι η βιωσιμότητα της παρέμβασης. Σε αντίθεση με ορισμένα αυστηρά σχήματα διαλειμματικής νηστείας που απαιτούν μεγάλες περιόδους αποχής από το φαγητό ή αυστηρά χρονικά παράθυρα κατανάλωσης, η συγκεκριμένη προσέγγιση είναι πιο ευέλικτη και εξατομικευμένη. Προσαρμόζεται στο συνήθη χρόνο ύπνου κάθε ατόμου και απαιτεί ουσιαστικά μία βασική αλλαγή: να ολοκληρώνεται το τελευταίο γεύμα τουλάχιστον τρεις ώρες πριν την κατάκλιση.

Συνεπώς, η βελτίωση της καρδιομεταβολικής υγείας δεν απαιτεί απαραίτητα περίπλοκες στρατηγικές. Η προσεκτική ευθυγράμμιση των γευμάτων με τον φυσικό κύκλο ύπνου-αφύπνισης μπορεί να ενισχύσει τη φυσιολογική ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, του καρδιακού ρυθμού και του μεταβολισμού της γλυκόζης. Φυσικά, κάθε αλλαγή στον τρόπο ζωής θα πρέπει να γίνεται με καθοδήγηση επαγγελματία υγείας, ιδιαίτερα σε άτομα με χρόνια νοσήματα ή φαρμακευτική αγωγή.

Συνολικά, η παρατεταμένη νυχτερινή νηστεία σε ευθυγράμμιση με τον ύπνο αναδεικνύεται ως μια απλή, προσβάσιμη και επιστημονικά τεκμηριωμένη στρατηγική που ενισχύει τον συντονισμό μεταξύ κιρκαδικών ρυθμών, αυτόνομου νευρικού συστήματος και μεταβολισμού. Σε μια εποχή όπου οι καρδιομεταβολικές παθήσεις αποτελούν μία από τις κύριες αιτίες νοσηρότητας και θνησιμότητας παγκοσμίως, παρεμβάσεις αυτού του τύπου μπορεί να αποτελέσουν ένα πολύτιμο εργαλείο πρόληψης και βελτίωσης της ποιότητας ζωής.

Αυξημένος κίνδυνος θανάτου για επιζώντες καρκίνου από τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα

medlabnews.gr iatrikanea

Η διατροφή μετά τη διάγνωση καρκίνου δεν επηρεάζει μόνο την ποιότητα ζωής, αλλά φαίνεται πως μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο και στη μακροχρόνια επιβίωση. Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η συχνή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο θανάτου, τόσο συνολικά όσο και ειδικά από καρκίνο, ακόμη και όταν η συνολική ποιότητα της διατροφής θεωρείται καλή.

Τα ευρήματα προέρχονται από μελέτη που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention και βασίστηκε σε δεδομένα 802 ανδρών και γυναικών με ιστορικό καρκίνου, οι οποίοι συμμετείχαν στη μεγάλη ιταλική μελέτη Moli-sani. Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) και ο Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ), συνοψίζουν τα κυριότερα ευρήματα της μελέτης.

Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για μεγάλο χρονικό διάστημα και κατέγραψαν τις διατροφικές τους συνήθειες μετά τη διάγνωση. Ως υπερεπεξεργασμένα ορίστηκαν τα τρόφιμα που έχουν υποστεί εκτεταμένη βιομηχανική επεξεργασία και περιέχουν πρόσθετα όπως συντηρητικά, γαλακτωματοποιητές, ενισχυτικά γεύσης και τεχνητά χρώματα. Παραδείγματα περιλαμβάνουν έτοιμα γεύματα, αλλαντικά, συσκευασμένα σνακ, αναψυκτικά και γλυκά βιομηχανικής παραγωγής.

Κατά τη διάρκεια της μελέτης, καταγράφηκαν 281 θάνατοι. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα που κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες υπερεπεξεργασμένων τροφίμων είχαν περίπου 50% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία, καθώς και σημαντικά αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο, σε σύγκριση με εκείνους που κατανάλωναν τις μικρότερες ποσότητες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η σχέση αυτή παρέμενε ισχυρή ακόμη και μετά την προσαρμογή για τη συνολική ποιότητα της διατροφής, όπως αυτή αξιολογήθηκε με βάση τη Μεσογειακή Διατροφή. Αυτό σημαίνει ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στη χαμηλή θρεπτική αξία των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, αλλά σχετίζεται και με την ίδια τη διαδικασία της βιομηχανικής επεξεργασίας.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η αυξημένη φλεγμονή στον οργανισμό και η υψηλότερη καρδιακή συχνότητα ηρεμίας φαίνεται να εξηγούν ένα σημαντικό μέρος αυτής της συσχέτισης. Οι ουσίες που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανική επεξεργασία των τροφίμων μπορεί να διαταράσσουν τον μεταβολισμό, να επηρεάζουν αρνητικά το μικροβίωμα του εντέρου και να ενισχύουν χρόνιες φλεγμονώδεις διεργασίες, επιβαρύνοντας την υγεία μακροπρόθεσμα.

Το βασικό μήνυμα προς το κοινό είναι ότι δεν έχει τόσο σημασία ένα μεμονωμένο τρόφιμο, όσο το συνολικό διατροφικό πρότυπο. Η συστηματική μείωση των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και η στροφή προς φρέσκα, ελάχιστα επεξεργασμένα και σπιτικά γεύματα αποτελεί μια απλή αλλά ουσιαστική στρατηγική για τη βελτίωση της υγείας, ιδιαίτερα για άτομα που έχουν επιβιώσει από καρκίνο.

Ένας πρακτικός κανόνας για την αναγνώριση των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων είναι ο έλεγχος της ετικέτας: προϊόντα με περισσότερα από πέντε συστατικά ή με την παρουσία έστω και ενός πρόσθετου τροφίμων είναι πολύ πιθανό να ανήκουν σε αυτή την κατηγορία.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η μελέτη είναι παρατηρητική και δεν μπορεί να αποδείξει άμεση αιτιώδη σχέση. Ωστόσο, τα ευρήματα ενισχύουν την αυξανόμενη ανησυχία γύρω από τον ρόλο των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων στη χρόνια νόσο και υπογραμμίζουν τη σημασία της ποιότητας — και όχι μόνο της ποσότητας — των τροφίμων που καταναλώνουμε.

Πως η βρώμη μειώνει τη χοληστερόλη και ποιος ο ρόλος του εντερικού μικροβιώματος

medlabnews.gr iatrikanea

Η βρώμη θεωρείται εδώ και δεκαετίες μια από τις πιο «υγιεινές» τροφές, ιδιαίτερα για την καρδιά. Είναι γνωστή για την περιεκτικότητά της σε φυτικές ίνες και κυρίως σε β-γλυκάνες, οι οποίες συμβάλλουν στη μείωση της χοληστερόλης. Ωστόσο, μέχρι πρόσφατα δεν ήταν ξεκάθαρο ποιος ακριβώς είναι ο μηχανισμός πίσω από αυτή την ευεργετική δράση. Μια νέα τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό Nature Communications (Klümpen L, Mantri A, Philipps M, Seel W, Schlautmann L, Yaghmour MH, Wiemann V, Stoffel-Wagner B, Coenen M, Weinhold L, Hasenauer J, Fließwasser T, Burgdorf S, Thiele C, Stehle P, Simon MC. Cholesterol-lowering effects of oats induced by microbially produced phenolic metabolites in metabolic syndrome: a randomized controlled trial. Nat Commun. 2026 Jan 14;17(1):598. doi: 10.1038/s41467-026-68303-9), έρχεται να δώσει μια πιο ολοκληρωμένη απάντηση, δείχνοντας ότι ο πραγματικός «πρωταγωνιστής» δεν είναι μόνο η ίδια η βρώμη, αλλά και τα προϊόντα που παράγονται όταν αυτή αλληλεπιδρά με το εντερικό μας μικροβίωμα.

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε άτομα με μεταβολικό σύνδρομο – μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από κοιλιακή παχυσαρκία, αυξημένη χοληστερόλη, υψηλή αρτηριακή πίεση και διαταραγμένο μεταβολισμό της γλυκόζης. Το μεταβολικό σύνδρομο αφορά πλέον σχεδόν το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού και αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα και σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Οι ερευνητές εξέτασαν αν και πώς η κατανάλωση βρώμης μπορεί να βελτιώσει το λιπιδαιμικό προφίλ αυτών των ατόμων.

Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος), συνοψίζουν τα σημαντικότερα στοιχεία και αναφέρουν ότι στο πλαίσιο της έρευνας πραγματοποιήθηκαν δύο διαφορετικές διατροφικές παρεμβάσεις. Η πρώτη ήταν βραχυπρόθεσμη αλλά υψηλής δόσης: οι συμμετέχοντες κατανάλωναν αποκλειστικά γεύματα με βρώμη για δύο ημέρες. Η δεύτερη ήταν πιο ήπια και μακροχρόνια: για έξι εβδομάδες οι συμμετέχοντες αντικαθιστούσαν ένα καθημερινό γεύμα με ένα γεύμα βρώμης, διατηρώντας κατά τα άλλα τη συνηθισμένη δυτικού τύπου διατροφή τους. Και στις δύο περιπτώσεις υπήρχαν ομάδες ελέγχου που δεν κατανάλωναν βρώμη.

Στην ομάδα της βραχυπρόθεσμης, υψηλής κατανάλωσης βρώμης παρατηρήθηκε σημαντική μείωση της ολικής χοληστερόλης και της «κακής» LDL χοληστερόλης, ακόμη και μέσα σε μόλις δύο ημέρες. Το πιο ενδιαφέρον όμως εύρημα δεν ήταν μόνο η μείωση της χοληστερόλης, αλλά ο τρόπος με τον οποίο αυτή επιτεύχθηκε.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η κατανάλωση βρώμης οδηγεί σε αύξηση συγκεκριμένων φαινολικών ενώσεων στο αίμα, όπως το φερουλικό οξύ και κυρίως τα παράγωγά του, που παράγονται από τη δράση των εντερικών μικροβίων. Οι φαινολικές αυτές ουσίες δεν απορροφώνται απευθείας από τη βρώμη, αλλά προκύπτουν όταν τα «καλά» βακτήρια του εντέρου μεταβολίζουν τα φυτικά συστατικά της. Με απλά λόγια, η βρώμη «ταΐζει» το μικροβίωμα και εκείνο με τη σειρά του παράγει βιοδραστικές ουσίες που ωφελούν τον οργανισμό.

Ακόμη πιο σημαντικό είναι το γεγονός ότι η αύξηση αυτών των μικροβιακά παραγόμενων φαινολικών μεταβολιτών συνδέθηκε άμεσα με τη μείωση της χοληστερόλης. Όσο μεγαλύτερη ήταν η αύξηση των συγκεκριμένων ενώσεων στο αίμα, τόσο μεγαλύτερη ήταν και η πτώση της LDL χοληστερόλης. Οι ερευνητές έδειξαν μάλιστα ότι τα φαινολικά αυτά μόρια μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τον τρόπο με τον οποίο τα κύτταρα διαχειρίζονται τη χοληστερόλη, μειώνοντας τη σύνθεσή της και την αποθήκευσή της στον οργανισμό.

Η μελέτη ανέδειξε επίσης ότι η βρώμη προκαλεί αλλαγές στη σύσταση του εντερικού μικροβιώματος. Συγκεκριμένα, αυξήθηκε η παρουσία ορισμένων βακτηρίων που φαίνεται να σχετίζονται με καλύτερη μεταβολική υγεία και χαμηλότερα επίπεδα χοληστερόλης. Οι αλλαγές αυτές ήταν πιο έντονες στην περίπτωση της υψηλής, βραχυπρόθεσμης κατανάλωσης βρώμης, γεγονός που υποδηλώνει ότι η ποσότητα και ο τρόπος κατανάλωσης παίζουν σημαντικό ρόλο.

Στη δεύτερη πιο ήπια παρέμβαση, διάρκειας έξι εβδομάδων, τα αποτελέσματα ήταν πιο συγκρατημένα. Η καθημερινή κατανάλωση ενός μόνο γεύματος βρώμης βοήθησε στη σταθεροποίηση των μεταβολικών δεικτών, χωρίς όμως να επιφέρει την έντονη μείωση της χοληστερόλης που παρατηρήθηκε στη βραχυπρόθεσμη παρέμβαση. Αυτό δείχνει ότι η βρώμη λειτουργεί μεν προστατευτικά, αλλά τα πιο άμεσα και ισχυρά αποτελέσματα φαίνεται να σχετίζονται με υψηλότερη πρόσληψη και πιο δραστική αλληλεπίδραση με το μικροβίωμα.

Το βασικό μήνυμα της μελέτης είναι ξεκάθαρο: τα οφέλη της βρώμης δεν οφείλονται μόνο στις φυτικές της ίνες, αλλά και στη «συνεργασία» της με τα μικρόβια του εντέρου μας. Οι φαινολικοί μεταβολίτες που παράγονται από αυτή τη συνεργασία φαίνεται να αποτελούν έναν κρίσιμο μηχανισμό για τη μείωση της χοληστερόλης, ιδιαίτερα σε άτομα με μεταβολικό σύνδρομο.

Σε μια εποχή όπου η εξατομικευμένη διατροφή κερδίζει έδαφος, τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν ότι η ίδια τροφή μπορεί να έχει διαφορετική επίδραση από άνθρωπο σε άνθρωπο, ανάλογα με το μικροβίωμά του. Παράλληλα, ενισχύουν την ιδέα ότι απλές, προσιτές τροφές όπως η βρώμη μπορούν να αποτελέσουν ισχυρό σύμμαχο στη βελτίωση της καρδιομεταβολικής υγείας, όταν ενταχθούν σωστά στη διατροφή μας. Με λίγα λόγια, η βρώμη δεν «ρίχνει» τη χοληστερόλη μόνη της. Το επιτυγχάνει σε συνεργασία με το έντερό μας – και αυτό ίσως αποτελεί ένα από τα πιο συναρπαστικά ευρήματα της σύγχρονης διατροφικής επιστήμης.

Καρκίνος του παχέος εντέρου: Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ σε άτομα ηλικίας κάτω των 50 ετών

medlabnews.gr iatrikanea

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί μία από τις συχνότερες κακοήθειες του πεπτικού συστήματος και αναπτύσσεται συνήθως αργά, ξεκινώντας από προκαρκινικές βλάβες, όπως οι αδενωματώδεις πολύποδες. Παραδοσιακά θεωρείτο νόσος μεγαλύτερων ηλικιών· ωστόσο, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ανησυχητική αύξηση των κρουσμάτων και της θνησιμότητας σε νεότερους ενήλικες. Παράγοντες όπως η δυτικού τύπου διατροφή, η παχυσαρκία, η καθιστική ζωή, και οι πιθανές περιβαλλοντικές εκθέσεις ερευνώνται εντατικά ως πιθανά αίτια αυτής της τάσης. Είναι σημαντική η έγκαιρη διάγνωση μέσω προληπτικού ελέγχου (screening) και η αναγνώριση των πρώιμων συμπτωμάτων για τη μείωση της θνησιμότητας.

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της American Cancer Society (ACS), παρά τη συνολική μείωση της θνησιμότητας από καρκίνο στις νεότερες ηλικίες, ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού, αποτελεί πλέον την πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο σε άτομα ηλικίας κάτω των 50 ετών στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος), η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό JAMA (JAMA. 2026 Jan 22:e2525467. doi: 10.1001/jama.2025.25467. από τους Siegel και συνεργάτες), ανέλυσε δεδομένα θανάτων από καρκίνο σε άτομα ηλικίας 0–49 ετών για την περίοδο 1990–2023. Η ανάλυση επικεντρώθηκε στις πέντε συχνότερες αιτίες θανάτου από καρκίνο, με χρήση ηλικιακά προσαρμοσμένων δεικτών θνησιμότητας ανά 100.000 πληθυσμού.

Τα συνολικά ευρήματα είναι ενθαρρυντικά: η συνολική θνησιμότητα από καρκίνο σε άτομα κάτω των 50 ετών μειώθηκε κατά 44% μέσα σε τρεις δεκαετίες, από 25,5 θανάτους ανά 100.000 το 1990 σε 14,2 το 2023. Η μείωση αυτή αποδίδεται κυρίως στη σημαντική πτώση της θνησιμότητας από καρκίνο του πνεύμονα, του μαστού, του εγκεφάλου και από λευχαιμία. Ειδικά ο καρκίνος του πνεύμονα παρουσίασε τη μεγαλύτερη μέση ετήσια μείωση την τελευταία δεκαετία, γεγονός που συνδέεται άμεσα με τη μείωση του καπνίσματος και τη βελτίωση των θεραπευτικών επιλογών.

Ωστόσο, ο καρκίνος του παχέος εντέρου και του ορθού αποτελεί τη μεγάλη εξαίρεση σε αυτή την πρόοδο. Από το 2005 και μετά, η θνησιμότητα από καρκίνο του παχέος εντέρου και ορθού σε άτομα κάτω των 50 ετών αυξάνεται κατά μέσο όρο κατά 1,1% ετησίως. Αυτή η σταθερή άνοδος είχε ως αποτέλεσμα ο συγκεκριμένος καρκίνος να μετακινηθεί από την πέμπτη θέση ως αιτία θανάτου στις αρχές της δεκαετίας του 1990, στην πρώτη θέση το 2023. Το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό, ειδικά όταν συγκρίνεται με τις εντυπωσιακές μειώσεις που καταγράφονται σε άλλους συχνούς καρκίνους.

Ένα ακόμη κρίσιμο εύρημα είναι ότι περίπου τρία στα τέσσερα άτομα κάτω των 50 ετών διαγιγνώσκονται με καρκίνο του παχέος εντέρου και ορθού σε προχωρημένο στάδιο. Αυτό υποδηλώνει καθυστέρηση στη διάγνωση, πιθανώς λόγω ανεπαρκούς συμμετοχής σε προγράμματα προληπτικού ελέγχου. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα άτομα ηλικίας 45–49 ετών αντιπροσωπεύουν περίπου το 50% των διαγνώσεων καρκίνου του παχέος εντέρου και ορθού σε πληθυσμό κάτω των 50, γεγονός που ενισχύει τη σημασία της έναρξης του screening από τα 45 έτη, όπως πλέον συστήνεται.

Οι συγγραφείς της μελέτης τονίζουν ότι ο καρκίνος του παχέος εντέρου και ορθού δεν μπορεί πλέον να θεωρείται «νόσος των ηλικιωμένων». Η ανάγκη για εντατικοποίηση της έρευνας σχετικά με τα αίτια της αύξησης στις νεότερες γενιές, ιδιαίτερα σε άτομα γεννημένα μετά το 1950, είναι επιτακτική. Παράλληλα, η ενημέρωση του κοινού και η διασφάλιση πρόσβασης σε υπηρεσίες πρόληψης και έγκαιρης διάγνωσης αποτελούν άμεσα εφαρμόσιμα μέτρα που μπορούν να σώσουν ζωές.

Διαβάστε επίσης

• Ο καρκίνος του παχέος εντέρου, ποιους προσβάλλει, πώς γίνεται η διάγνωση και πώς μπορεί να προληφθεί; Πόσο σημαντική είναι η σωστή διατροφή;
• Πολύποδας παχέος εντέρου. Τι είναι, ποια τα συμπτώματα, ποιοι κινδυνεύουν και ποια η κατάλληλη διατροφή για πρόληψη;
• Φουσκώματα, πόνος και κράμπες στην κοιλιά, διάρροια ή δυσκοιλιότητα μπορεί να οφείλονται σε ευερέθιστο έντερο ή σπαστική κολίτιδα. Πως η δίαιτα, το στρες και η άσκηση επηρεάζουν τη λειτουργία του εντέρου;

Περισσότεροι από 200 συμμετέχοντες στην ημερίδα για τον Καρκίνο του Ενδομητρίου στο ΕΚΠΑ

medlabnews.gr iatrikanea

Με ιδιαίτερη επιτυχία και με περισσότερους από 200 συμμετέχοντες, πραγματοποιήθηκε η ημερίδα με τίτλο «Καρκίνος του Ενδομητρίου – 2026 Update», η οποία διεξήχθη στις 23 Ιανουαρίου 2026 στην Αθήνα.

Υπεύθυνοι διοργάνωσης ήταν οι: Μελέτιος Αθανάσιος Δημόπουλος, Καθηγητής Θεραπευτικής ΕΚΠΑ, Δημήτριος Χαϊδόπουλος, Καθηγητής Γυναικολογικής Ογκολογίας ΕΚΠΑ, Αθανάσιος Δημόπουλος, Υφηγητής Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας Πανεπιστημίου Βιέννης και Μιχάλης Λιόντος, Επίκουρος Καθηγητής Ογκολογίας ΕΚΠΑ.

Η ημερίδα ήταν αφιερωμένη στις σύγχρονες εξελίξεις στη διάγνωση, στη θεραπευτική αντιμετώπιση και στη συνολική φροντίδα των ασθενών με καρκίνο του ενδομητρίου. Ο καρκίνος του ενδομητρίου παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, δεδομένου ότι η επίπτωσή του αυξάνεται συνεχώς. Η αύξηση αυτή σχετίζεται και με την παχυσαρκία. Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι από τους πρώτους καρκίνους όπου η ταξινόμηση και σταδιοποίηση του όγκου βασίζεται σε συνδυασμό κλινικών, απεικονιστικών και μοριακών δεδομένων. Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι ιάσιμος όταν διαγνωστεί σε αρχικά στάδια και αντιμετωπιστεί από εξειδικευμένους γυναικολόγους – ογκολόγους συχνά σε συνεργασία με ακτινοθεραπευτές - ογκολόγους και παθολόγους – ογκολόγους. Για την αντιμετώπιση ασθενών που διαγιγνώσκονται σε προχωρημένα στάδια, η βάση της θεραπευτικής αντιμετώπισης είναι η συστηματική χορήγηση χημειοθεραπείας και ανοσοθεραπείας συχνά και με τη συμβολή της χειρουργικής αντιμετώπισης και της ακτινοθεραπείας.

Κατά τη διάρκεια της ημερίδας παρουσιάστηκαν οι πλέον πρόσφατες επιστημονικές εξελίξεις και κατευθυντήριες οδηγίες για τη νόσο, με έμφαση στις νεότερες χειρουργικές τεχνικές, στις σύγχρονες συστηματικές θεραπείες, στη μοριακή και γενετική ταξινόμηση των όγκων, καθώς και στο ρόλο της ακτινοθεραπείας.

Μέσα από εισηγήσεις και επιστημονικές παρουσιάσεις έγινε ιδιαίτερη αναφορά στη σημασία της διεπιστημονικής προσέγγισης, καθώς στο σύγχρονο σχεδιασμό της αντιμετώπισης του καρκίνου του ενδομητρίου συμμετέχουν, εκτός από τη γυναικολογική ογκολογία, ειδικότητες όπως η παθολογική ογκολογία, η ακτινοθεραπευτική ογκολογία, η ακτινολογία, η πυρηνική ιατρική, καθώς και η γενετική.

Η ημερίδα αποτέλεσε μια ουσιαστική ευκαιρία ανταλλαγής γνώσεων και εμπειριών, επιβεβαιώνοντας τη δέσμευση της επιστημονικής κοινότητας για συνεχή πρόοδο στην αντιμετώπιση του καρκίνου του ενδομητρίου, με τελικό στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της επιβίωσης των ασθενών.

Ανακοίνωση και οδηγίες για έντονα καιρικά φαινόμενα από το Πανεπιστήμιο Αθηνών

medlabnews.gr

Σήμερα 21.1.2026 αναμένονται έντονες βροχοπτώσεις και καταιγίδες στην Αττική, κυρίως το μεσημέρι, με ταυτόχρονη επικράτηση ισχυρών νοτιοανατολικών ανέμων που θα φτάσουν τοπικά μέχρι και 8-9 μποφώρ. Τα καιρικά φαινόμενα αναμένεται να παρουσιάσουν ύφεση το απόγευμα.

Περισσότερες λεπτομέρειες για την πρόγνωση των καιρικών φαινομένων μπορείτε να δείτε στο link  https://forecast.uoa.gr/el/, όπου παρουσιάζεται το προγνωστικό σύστημα καιρού που αναπτύχθηκε στο Τμήμα Φυσικής του ΕΚΠΑ.

Το σύστημα προσφέρει στην κεντρική σελίδα διαδραστικό χάρτη με βασικά μετεωρολογικά πεδία, συνοπτική πολυήμερη πρόγνωση, ωριαία εξέλιξη και σύντομη περιγραφική σύνοψη, παρέχοντας αξιόπιστη και χρήσιμη πληροφορία με σαφή και κατανοητό τρόπο.

Από το αριστερό μενού της πλατφόρμας, ο χρήστης αποκτά πρόσβαση σε ένα ευρύ φάσμα προηγμένων προϊόντων πρόγνωσης και παρατήρησης, οργανωμένων με πιο σύνθετη και δομημένη λογική παρουσίασης. Προσφέρονται τρεις επιχειρησιακές προσεγγίσεις πρόγνωσης με διαφορετικά χαρακτηριστικά, χωρική ανάλυση και χρονικό ορίζοντα.

α) Η περιφερειακή πρόγνωση (regional) (μοντέλο SKIRON) προσφέρει χαμηλότερη χωρική ανάλυση αλλά μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα (5 ημερών) και είναι κατάλληλη για μια γενική, συνθετική εικόνα των επικρατουσών συνθηκών,

β) Η υπερυψηλή ανάλυση (fine resolution) εστιάζει στη λεπτομερή αποτύπωση τοπικών και έντονων φαινομένων με αυξημένη ακρίβεια για όλη την Ελλάδα, αλλά με περιορισμένο χρονικό ορίζοντα πρόγνωσης, της τάξης των δύο ημερών,

γ) Η υψηλή ανάλυση (High resolution) (μοντέλο RAMS-ICLAMS) εστιάζει στη λεπτομερή αποτύπωση τοπικών και έντονων φαινομένων με αυξημένη ακρίβεια με έμφαση στην Αττική με χρονικό ορίζοντα δυο ημερών.

Το επιστημονικό δυναμικό του ΕΚΠΑ παρακολουθεί την εξέλιξη του φαινομένου και βρίσκεται σε συνεργασία με τους κρατικούς φορείς για τη διαχείρισή του.

Επισυνάπτονται οδηγίες προστασίας.

ΕΝΤΟΝΑ ΚΑΙΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

ΓΕΝΙΚΑ

Τα καιρικά φαινόμενα χωρίζονται στις παρακάτω κατηγορίες:

• Θυελλώδεις Άνεμοι
• Καταιγίδες και Κεραυνοί
• Χιονόπτωση / Δριμύ Ψύχος
• Παγετός
• Καύσωνες

Στο κεφάλαιο αυτό θα δοθούν ορισμένες γενικές οδηγίες για το σύνολο των έντονων καιρικών φαινομένων και στα επόμενα κεφάλαια θα δοθούν αναλυτικές οδηγίες για τα έντονα καιρικά φαινόμενα που αφορούν τα Δωδεκάνησα, δηλαδή καύσωνες, καταιγίδες και θυελλώδεις ανέμους.

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΕΝΤΟΝΑ ΚΑΙΡΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

Γενικές οδηγίες

-Να ενημερώνεστε διαρκώς από τα ΜΜΕ (ραδιόφωνο, τηλεόραση, κλπ.), για την εξέλιξη των καιρικών φαινομένων. Επίσημες πηγές ενημέρωσης είναι η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας (Γ.Γ.Π.Π.) και η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (Ε.Μ.Υ.).

-Σε περίπτωση ανάγκης καλέστε την Αστυνοµία (100), την Πυροσβεστική (199) ή το ΕΚΑΒ (166).

-Αναγράψτε τα παραπάνω τηλέφωνα σε εµφανές σηµείο µέσα στο σπίτι και βεβαιωθείτε ότι τα παιδιά σας τα γνωρίζουν.

-Βοηθήστε τα παιδιά σας να απομνημονεύσουν σημαντικά οικογενειακά στοιχεία, όπως το επίθετό τους, τη διεύθυνση, το τηλέφωνο του σπιτιού, το κινητό σας τηλέφωνο, κλπ.

-Εξηγήστε σε όλα τα µέλη της οικογένειας πώς να αναγνωρίζουν ήχους που προμηνύουν τον κίνδυνο, πώς και πότε να κλείνουν τις παροχές ηλεκτρικού, νερού και αερίου (αν υπάρχει), πώς να χρησιμοποιούν τον πυροσβεστήρα, πώς να καλούν σε βοήθεια, κλπ.

-Προμηθευτείτε εφόδια πρώτης ανάγκης, όπως φακό, φορητό ραδιόφωνο µε μπαταρίες και πυροσβεστήρα.

-Εξοπλιστείτε µε κουτί πρώτων βοηθειών.

-Σε όλες τις περιπτώσεις λάβετε ειδική μέριμνα για τα παιδιά και τους ηλικιωμένους.

Αν πρόκειται να μετακινηθείτε

-Ενηµερωθείτε για τον καιρό και την κατάσταση του οδικού δικτύου και λάβετε υπ’ όψιν, ανάλογα µε τον προορισµό σας, το είδος των καιρικών φαινοµένων που ενδέχεται να συναντήσετε (βροχόπτωση, θυελλώδεις ανέμους, κλπ.).

-Προγραµµατίστε τη µετακίνησή σας έτσι, ώστε να µη συµπέσει µε την αιχµή των καιρικών φαινοµένων.

-Ταξιδέψτε κατά τη διάρκεια της ηµέρας προτιμώντας τις κεντρικές αρτηρίες και αποφεύγοντας τους δυσπρόσιτους και ερηµικούς δρόµους. Επιπλέον, ενηµερώστε τους οικείους σας για τη διαδροµή που προτίθεστε να ακολουθήσετε.

-Μην αγνοείτε τις οδηγίες της Γενικής Γραµµατείας Πολιτικής Προστασίας, τα δελτία καιρού της ΕΜΥ και τις υποδείξεις των κατά τόπους αρµόδιων φορέων, όπως της Τροχαίας, του Λιµενικού, της Πυροσβεστικής, της Νομαρχίας, των Δήμων, κλπ.

-Ελέγξτε την κατάσταση του αυτοκινήτου σας, προτού επιχειρήσετε οποιαδήποτε µετακίνηση.

-Εξοπλίστε το αυτοκίνητό σας µε όλα τα απαραίτητα µέσα αντιµετώπισης έντονων καιρικών φαινοµένων (κουτί πρώτων βοηθειών, αδιάβροχα, οµπρέλες, γαλότσες, φακό, κλπ.).

-Εάν είναι απαραίτητο να µετακινηθείτε πεζοί, φορέστε τα κατάλληλα ρούχα και παπούτσια. Να είστε ιδιαιτέρως προσεκτικοί, προκειµένου να αποφύγετε τραυµατισµούς λόγω της ολισθηρότητας του οδοστρώµατος και των πεζοδροµίων, της πτώσης αντικειµένων από υπερβολικό άνεµο ή χαλαζόπτωση.

-Προτιµήστε τα µέσα µαζικής µεταφοράς για τις µετακινήσεις σας.

-Παραµείνετε ήρεµοι και υποµονετικοί. O πανικός δεν εξυπηρετεί σε τίποτα. Αντίθετα, επιβαρύνει την κατάσταση.

Μετά την κακοκαιρία

-Να ενηµερώνεστε συνεχώς από τα ΜΜΕ (ραδιόφωνο, τηλεόραση, κλπ.) για τυχόν επίσηµες προειδοποιήσεις ή συµβουλές.

-Ελέγξτε το σπίτι και τα λοιπά περιουσιακά σας στοιχεία, για να καταγράψετε πιθανές ζηµιές.

-Αν µετά την καταγραφή των ζηµιών χρειάζεστε επείγουσα βοήθεια, ειδοποιήστε τις αρµόδιες αρχές.

Γενικά

Προσπαθήστε µε τις ενέργειες και την όλη παρουσία σας να διευκολύνετε το έργο των αρµόδιων αρχών.

 

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΘΥΕΛΛΩΔΕΙΣ ΑΝΕΜΟΥΣ

Η ένταση του ανέμου μπορεί να μετρηθεί με διάφορες εμπειρικές και αριθμητικές κλίμακες. Μια ευρέως διαδεδομένη εμπειρική κλίμακα είναι η κλίμακα Beaufort, ενώ αριθμητικές κλίμακες είναι τα m/s, km/h και οι κόμβοι. Θυελλώδεις θεωρούνται οι άνεμοι με ένταση από 8 Beaufort και πάνω, σύμφωνα με την ταξινόμηση του παρακάτω πίνακα.

Κλίμακα Beaufort	Χαρακτηρισμός ανέμου	Ταχύτητα ανέμου
		m/s	km/h	κόμβοι
8	Θυελλώδης	17,2-20,7	62-74	34-40
9	Πολύ θυελλώδης	20,8-24,4	75-88	41-47
10	Θύελλα	24,5-28,4	89-102	48-55
11	Ισχυρή θύελλα	28,5-32,6	103-117	56-63
12	Τυφώνας	≥ 32,7	≥ 118	≥ 64

Ισχυροί άνεμοι δημιουργούνται σε περιοχές όπου συνδυάζονται ένα σύστημα χαμηλών βαρομετρικών πιέσεων και ένα σύστημα υψηλών βαρομετρικών πιέσεων. Χαρακτηριστικά παραδείγματα στον Ελληνικό χώρο είναι ο συνδυασμός των χαμηλών πιέσεων κατά της διέλευση μιας ύφεσης με τις σχετικά υψηλές πιέσεις στις γύρω περιοχές, ή η εμφάνιση των ετησιών (μελτέμια), τα οποία δημιουργούνται από το συνδυασμό των χαμηλών πιέσεων της Ανατολικής Μεσογείου με τις υψηλές πιέσεις στην περιοχή των Βαλκανίων. Τοπικά ισχυροί άνεμοι (μπουρίνια) δημιουργούνται σε περιοχές που επηρεάζονται από καταιγίδες λόγω της ισχυρής βαθμίδας πίεσης που δημιουργείται.

Ο ανεμοστρόβιλος ή αλλιώς σίφωνας αποτελεί το πιο βίαιο και καταστρεπτικό ατμοσφαιρικό φαινόμενο. Ο ανεμοστρόβιλος είναι μια ισχυρή στροβιλιζόμενη στήλη αέρα, που προβάλει συνήθως από ένα καταιγιδοφόρο νέφος. Οι σίφωνες διακρίνονται σε σίφωνες ξηράς και θάλασσας. Οι σίφωνες της θάλασσας είναι μικρότεροι από τους σίφωνες της ξηράς. Στην περιοχή των Δωδεκανήσων έχουν παρατηρηθεί μόνο θαλάσσιοι σίφωνες, στην περιοχή βόρεια της Ρόδου.

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΘΥΕΛΛΩΔΕΙΣ ΑΝΕΜΟΥΣ

Ενέργειες πριν και κατά τη διάρκεια θυελλωδών ανέμων

-Ασφαλίστε αντικείμενα που μπορεί να παρασυρθούν από τον άνεμο και ενδέχεται να προκαλέσουν καταστροφές ή τραυματισμούς.

-Ελέγξτε αναρτημένες πινακίδες.

-Ασφαλίστε τις πόρτες και τα παράθυρα.

-Απομακρυνθείτε από μεγάλες επιφάνειες με τζάμια.

-Αποφύγετε δραστηριότητες σε θαλάσσιες και παράκτιες περιοχές.

-Αποφύγετε τη διέλευση κάτω από μεγάλα δέντρα, κάτω από αναρτημένες πινακίδες και γενικά από περιοχές, όπου μπορεί ελαφρά αντικείμενα να αποκολληθούν και να πέσουν στο έδαφος (π.χ. κάτω από μπαλκόνια, όπου μπορεί να πέσουν διάφορα αντικείμενα, όπως γλάστρες, καθίσματα, σπασμένα τζάμια, κλπ.).

 

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΤΑΙΓΙΔΕΣ

Οι καταιγίδες είναι από τα πιο βίαια ατμοσφαιρικά φαινόμενα και συνοδεύονται από ραγδαίες βροχές, ισχυρούς ανέμους με μεταβλητή ένταση και διεύθυνση οι οποίοι μπορεί να φτάσουν τα 50 με 80 km/h ή ακόμα και τα 100 km/h, από ισχυρές ηλεκτρικές εκκενώσεις, δηλαδή κεραυνούς και πολλές φορές από χαλάζι.

Η καταιγίδα αναπτύσσεται όταν η ατμόσφαιρα είναι έντονα ασταθής (δηλαδή, ευνοούνται οι ανοδικές κινήσεις των αερίων μαζών) και υπάρχει μεγάλη ποσότητα υδρατμών στα κατώτερα τμήματα της ατμόσφαιρας. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, ο θερμός και υγρός αέρας κοντά στην επιφάνεια του εδάφους ανέρχεται γρήγορα και ψύχεται. Η υγρασία που υπάρχει στην ατμοσφαιρική μάζα συμπυκνώνεται σε παγοκρυστάλλους και υδροσταγονίδια με αποτέλεσμα το σχηματισμό ογκωδών νεφών.

Η διάρκεια μιας καταιγίδας είναι το πολύ δύο ώρες. Οι ραγδαίες βροχές των καταιγίδων είναι ικανές να προκαλέσουν πλημμύρες.

Οι καταιγίδες υπάγονται σε τρεις κατηγορίες, ανάλογα με τον τρόπο σχηματισμού τους και αυτές είναι οι καταιγίδες αέριας μάζας (τοπικές ή θερμικές), καταιγίδες ορογραφικές και καταιγίδες μετωπικές.

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΤΑΙΓΙΔΕΣ

Οι κίνδυνοι από τις καταιγίδες συνίστανται από τους τοπικά πολύ ισχυρούς ανέμους, τις τοπικά ισχυρές βροχοπτώσεις, τους κεραυνούς και τις πιθανές χαλαζοπτώσεις.

Ενέργειες κατά τη διάρκεια της καταιγίδας

 

εάν βρίσκεστε σε εσωτερικό χώρο

-Ασφαλίστε αντικείμενα, που μπορεί να παρασυρθούν από τον άνεμο ή την ραγδαία βροχόπτωση και ενδέχεται να προκαλέσουν καταστροφές ή τραυματισμούς.

-Ελέγξτε αναρτημένες πινακίδες.

-Ασφαλίστε τις πόρτες και τα παράθυρα.

-Μην κρατάτε ηλεκτρικές συσκευές ή το τηλέφωνο, γιατί ο κεραυνός μπορεί να περάσει μέσα από τα καλώδια. Οι συσκευές τηλεόρασης είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες σε αυτές τις περιπτώσεις και προτείνεται να αποσυνδέονται από την κεραία και την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος.

-Αποφύγετε τις σωληνώσεις των υδραυλικών (κουζίνα, μπάνιο), γιατί οι μεταλλικοί σωλήνες είναι καλοί αγωγοί του ηλεκτρισμού.

 

εάν βρίσκεστε σε εξωτερικό χώρο

-Προσπαθήστε να βρείτε καταφύγιο σε κτίριο ή σε αμάξι.

-Αν αυτό δεν είναι εφικτό καθίστε αμέσως στο έδαφος. Αν βρίσκεστε σε δάσος προστατευθείτε κάτω από συμπαγή κλαδιά χαμηλών δέντρων. Ποτέ μη στέκεστε κάτω από ένα ψηλό δέντρο σε έναν ανοιχτό χώρο. Αν βρίσκεστε σε πεδινές περιοχές εξετάστε την περίπτωση να εκδηλωθεί πλημμυρικό φαινόμενο.

-Αποφύγετε κατασκευές, όπως πυλώνες, υψηλά δέντρα, φράκτες, τηλεφωνικές γραμμές και γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος.

-Αποφύγετε να βρίσκεστε κοντά σε μεταλλικά αντικείμενα, όπως αμάξια, ποδήλατα, κλπ.

-Απομακρυνθείτε από ποτάμια και λίμνες.

-Αν βρίσκεστε μέσα στη θάλασσα, βγείτε αμέσως έξω.

-Αν βρίσκεστε απομονωμένος σε μια επίπεδη έκταση και νιώθετε να σηκώνονται τα μαλλιά σας (γεγονός που δηλώνει ότι σύντομα θα εκδηλωθεί κεραυνός), κάντε βαθύ κάθισμα, με το κεφάλι ανάμεσα στα πόδια και πετάξτε ό,τι μεταλλικό αντικείμενο έχετε πάνω σας.

-Μη ξαπλώνετε στο έδαφος.

 

εάν βρίσκεστε σε αυτοκίνητο

-Σταματήστε το αυτοκίνητο στην άκρη του δρόμου και μακριά από δέντρα τα οποία μπορεί να πέσουν στο αυτοκίνητο.

-Μείνετε μέσα στο αυτοκίνητο και ανάψτε τα προειδοποιητικά φώτα στάσης (φώτα έκτακτης ανάγκης) μέχρι να κοπάσει η καταιγίδα.

-Κλείστε τα τζάμια και μην ακουμπάτε σε μεταλλικά αντικείμενα μέσα στο αυτοκίνητο.

-Αποφύγετε τους πλημμυρισμένους δρόμους.

Εκτίμηση της απόστασης από την καταιγίδα

-Μετρήστε το χρόνο που μεσολαβεί μεταξύ της αστραπής και της βροντής σε δευτερόλεπτα.

-Διαιρέστε αυτόν το χρόνο που μετρήσατε με το 3 για να υπολογίσετε την απόσταση της καταιγίδας σε χιλιόμετρα.

-Λάβετε γρήγορα τα απαραίτητα μέτρα, πριν η καταιγίδα σας πλησιάσει. Η απόσταση αυτή είναι ενδεικτική, καθώς η καταιγίδα μπορεί να εμφανιστεί πολύ γρήγορα πάνω από την περιοχή στην οποία βρίσκεστε.

Ενέργειες κατά τη διάρκεια χαλαζόπτωσης

-Προφυλαχτείτε αμέσως! Μην εγκαταλείψετε τον ασφαλή χώρο, παρά μόνο όταν βεβαιωθείτε ότι η καταιγίδα πέρασε. Η χαλαζόπτωση μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνη, τόσο για τους ανθρώπους όσο και τα ζώα.

 

ΠΛΗΜΜΥΡΕΣ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΛΗΜΜΥΡΕΣ

Οι πλημμύρες αποτελούν τη δεύτερη πιο συχνή φυσική καταστροφή, μετά τις δασικές πυρκαγιές. Πλημμύρα εκδηλώνεται λόγω ραγδαίων βροχοπτώσεων και ισχυρών καταιγίδων, από το ανέβασμα της στάθμης των ποταμών ή από το λιώσιμο χιονιού. Εκδηλώνεται επίσης από υποχώρηση φραγμάτων και στην περίπτωση αυτή οι επιπτώσεις είναι πολύ μεγάλες.

Ένα σπανιότερα εμφανιζόμενο είδος πλημμύρας στην Ελλάδα είναι η παράκτια πλημμύρα, η οποία εμφανίζεται στις παράκτιες περιοχές λόγω του κυματισμού της θάλασσας ή μιας μεγάλης λίμνης. Ο κυματισμός προκαλείται συνήθως από τους ισχυρούς ανέμους που πνέουν στην περιοχή.

Η πλημμύρα από φυσικά αίτια, είτε παρουσιάζει βραδεία εξέλιξη, είτε ανήκει στην κατηγορία της ξαφνικής πλημμύρας, που είναι και το πιο συνηθισμένο φαινόμενο στην Ελλάδα. Στον Ελληνικό χώρο οι πλημμύρες οφείλονται σε καταρρακτώδεις βροχές. Πολλοί παράγοντες συνηγορούν σε μία ξαφνική πλημμύρα, όπως η ένταση της βροχής και η διάρκειά της, η τοπογραφία, οι συνθήκες του εδάφους, η φυτοκάλυψη, η καταστροφή των δασών καθώς και η αστικοποίηση.

Οι ξαφνικές πλημμύρες εμφανίζονται σε μικρό χρονικό διάστημα λίγων ωρών ή λιγότερο και έχουν σαν αποτέλεσμα ταχεία ύψωση νερού, το οποίο στο πέρασμα του μπορεί να προκαλέσει μεγάλες καταστροφές σε κατασκευές, όπως κτίρια, γέφυρες, κλπ, να παρασύρει αυτοκίνητα, να ξεριζώσει δέντρα κ.α. Οι πλημμύρες, που έχουν σαν αίτιο τις βροχοπτώσεις, μπορεί να προκαλέσουν καταστροφικές κατολισθήσεις εδαφών. Τα περισσότερα θύματα εξαιτίας πλημμυρών προέρχονται από τις ξαφνικές πλημμύρες.

 

ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΛΗΜΜΥΡΕΣ

Ενέργειες πριν από την Πλημμύρα

Εάν κατοικείτε σε περιοχή που κατά το παρελθόν είχε προβλήματα από πλημμύρες:

-Βεβαιωθείτε ότι τα φρεάτια έξω από το σπίτι σας δεν είναι φραγμένα.

-Βεβαιωθείτε ότι οι υδρορροές των σπιτιών λειτουργούν κανονικά.

-Περιοριστείτε στις αναγκαίες μετακινήσεις.

-Αποφύγετε την εργασία και την παραμονή σε υπόγειους χώρους, εάν αυτό δεν είναι απαραίτητο.

Ενέργειες κατά τη διάρκεια εμφάνισης της πλημμύρας

-Εγκαταλείψτε υπόγειους χώρους και μετακινηθείτε σε ασφαλές υψηλό σημείο.

-Μη διασχίζετε χειμάρρους πεζός ή με το αυτοκίνητο σας.

-Εγκαταλείψτε το αυτοκίνητό σας αν ακινητοποιήθηκε και ενδέχεται να παρασυρθεί ή να πλημμυρίσει.

-Μείνετε μακριά από ηλεκτροφόρα καλώδια.

-Μην πλησιάζετε σε περιοχές, όπου έχουν σημειωθεί κατολισθήσεις.

Ενέργειες σε περιοχές που έχουν πλημμυρίσει

-Μείνετε μακριά από περιοχές που έχουν πλημμυρίσει ή είναι επικίνδυνες να πλημμυρίσουν ξανά στις επόμενες ώρες.

-Η πλημμύρα ενδέχεται να έχει μεταβάλει τα χαρακτηριστικά γνώριμων περιοχών και τα νερά να έχουν παρασύρει μέρη του δρόμου, των πεζοδρομίων, κλπ.

-Εγκυμονούν κίνδυνοι από σπασμένα οδοστρώματα, περιοχές με επικίνδυνη κλίση, λασπορροές, κλπ.

-Τα νερά ενδέχεται να είναι μολυσμένα αν έχουν παρασύρει μαζί τους απορρίμματα, νεκρά ζώα και διάφορα αντικείμενα.

-Προσέχετε ώστε η παρουσία σας να μην εμποδίζει τα συνεργεία διάσωσης.

-Μην πλησιάζετε σε περιοχές όπου έχουν σημειωθεί κατολισθήσεις και πτώσεις βράχων.

-Ελέγξτε αν το σπίτι ή ο χώρος εργασίας σας κινδυνεύει από πιθανή πτώση βράχων.

Αν πρέπει οπωσδήποτε να βαδίσετε ή να οδηγήσετε σε περιοχές που έχουν πλημμυρίσει:

-Προσπαθήστε να βρείτε σταθερό έδαφος.

-Αποφύγετε νερά που ρέουν.

-Αν βρεθείτε μπροστά σε δρόμο που έχει πλημμυρίσει σταματήστε και αλλάξτε κατεύθυνση.

-Αποφύγετε τα λιμνάζοντα νερά που μπορεί να γίνουν αγωγοί ηλεκτρικού ρεύματος, στην περίπτωση που υπάρχουν υπόγεια καλώδια ηλεκτρικού ρεύματος ή διαρροές από εγκαταστάσεις.

-Ακολουθείστε τις οδηγίες των αρμόδιων αρχών.

Αποκατάσταση των ζημιών στο σπίτι ή το χώρο εργασίας

-Αν η περιοχή που διαμένετε είχε εκκενωθεί, μην επιστρέψετε, προτού οι αρχές ενημερώσουν ότι είναι ασφαλές.

-Πριν αρχίσετε τις διαδικασίες αποκατάστασης του χώρου σας:

-κλείστε την τροφοδοσία ηλεκτρικού ρεύματος, ακόμα και αν στην περιοχή σας έχει διακοπεί το ρεύμα.

-κλείστε την παροχή νερού, καθώς το δίκτυο μπορεί να έχει υποστεί βλάβες.

-Για να εξετάσετε ένα κτίριο που έχει πλημμυρίσει, δείξτε ιδιαίτερη προσοχή:

-φορέστε κλειστά παπούτσια, ώστε να αποφύγετε τραυματισμούς στα πόδια από αντικείμενα ή ανωμαλίες στο έδαφος, που κρύβονται από τα νερά.

-εξετάστε τοίχους, πόρτες, σκάλες και παράθυρα.

-εξετάστε τα δίκτυα ηλεκτρικού ρεύματος, νερού, αποχέτευσης.

-Θυμηθείτε: Οι κίνδυνοι από την πλημμύρα δεν υποχωρούν αμέσως μετά την έναρξη της απόσυρσης των υδάτων.