Η Έλενα Χουλιάρα της AstraZeneca στο Delphi Economic Forum XI

medlabnews.gr iatrikanea

Η AstraZeneca συμμετείχε ενεργά στο Delphi Economic Forum XI, συμμετέχοντας ουσιαστικά στον δημόσιο διάλογο για το μέλλον της Υγείας και ειδικότερα για τη συμβολή της καινοτόμου φαρμακοβιομηχανίας στη βιωσιμότητα του συστήματος Υγείας και στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας μας. Η Πρόεδρος και Διευθύνουσα Σύμβουλος της AstraZeneca Ελλάδας και Κύπρου, Έλενα Χουλιάρα, συμμετείχε σε δύο υψηλού επιπέδου πάνελ, αναδεικνύοντας τη στρατηγική σημασία της πρόληψης και της καινοτομίας.

Προσκεκλημένη σε συζήτηση με θέμα «Από τη Θεραπεία στην Πρόληψη: Μετασχηματίζοντας τα Συστήματα Υγείας» και με τη συμμετοχή, μεταξύ άλλων, της Αναπληρώτριας Υπουργού Υγείας Ειρήνης Αγαπηδάκη, η κα. Χουλιάρα υπογράμμισε τη σημασία των εθνικών προγραμμάτων πρόληψης: «Χαιρετίζουμε τις πρωτοβουλίες του Υπουργείου Υγείας για στοχευμένα εθνικά προγράμματα πρόληψης. Πέρα από τα οφέλη της έγκαιρης διάγνωσης, καλλιεργείται μια πραγματική κουλτούρα πρόληψης στους συμπολίτες μας. Στην AstraZeneca πιστεύουμε βαθιά στην οριστική μετάβαση από ένα σύστημα "διαχείρισης της ασθένειας" σε ένα ολοκληρωμένο και βιώσιμο σύστημα "διασφάλισης της υγείας". Αναγνωρίζουμε την πρόληψη ως μία ζωτική, εμπροσθοβαρή επένδυση που συμβάλλει στη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας, στην εξοικονόμηση πόρων στην υγεία και στη μείωση του σημαντικού χρηματοδοτικού κενού. Η ορθή επανεπένδυση των πόρων στην καινοτομία, συμβάλει στη βιωσιμότητα του Συστήματος Υγείας και στην απρόσκοπτη πρόσβαση των πολιτών στις θεραπείες που σώζουν ζωές».

Η κα. Χουλιάρα έκανε ιδιαίτερη αναφορά στο επερχόμενο πιλοτικό πρόγραμμα για τον καρκίνο του πνεύμονα, επισημαίνοντας ότι ο προσυμπτωματικός έλεγχος μπορεί να μετατρέψει ένα νόσημα με χαμηλά ποσοστά επιβίωσης σε μία νόσο με υψηλές πιθανότητες ίασης, όταν διαγνωστεί έγκαιρα. Παράλληλα, επεσήμανε την ορθότητα της πρωτοβουλίας της Πολιτείας για προγράμματα πρόληψης συναφών ασθενειών που εξετάζονται και αντιμετωπίζονται συνδυαστικά, όπως τα Καρδιαγγειακά, η Χρόνια Νεφρική Νόσος, η Παχυσαρκία και η Υπέρταση. Παράλληλα, τόνισε την καθοριστική σημασία της αξιοποίησης των δεδομένων για τη χάραξη μιας σύγχρονης, data-driven πολιτικής υγείας.

Επένδυση στην πρόληψη και την καινοτομία, πρόσβαση στις βέλτιστες θεραπείες

Κατά τη διάρκεια ομιλίας της σε δεύτερο πάνελ του Forum, με αντικείμενο τη σύνδεση διαφορετικών κλάδων της αγοράς με την οικονομική ανάπτυξη, η κα. Χουλιάρα ανέδειξε τον ρόλο της καινοτόμου φαρμακοβιομηχανίας, ως μοχλού ανάπτυξης αλλά και κοινωνικής συνοχής και ευημερίας, μέσα από την αξιοποίηση της επιστημονικής έρευνας και της τεχνητής νοημοσύνης. «Η φαρμακευτική καινοτομία είναι επένδυση στη ζωή και την κοινωνία. Στην AstraZeneca, αναλαμβάνουμε το ρίσκο της έρευνας και επενδύουμε περίπου το 25% του κύκλου εργασιών μας, με στόχο έως το 2030 να αναπτύξουμε και να διαθέσουμε 20 νέες θεραπείες, αξιοποιώντας την Τεχνητή Νοημοσύνη», επεσήμανε.

Αναφερόμενη στις προκλήσεις του συστήματος Υγείας σημείωσε ότι το χρηματοδοτικό κενό στη φαρμακευτική δαπάνη υπερβαίνει το 1 δισ. ευρώ, ενώ οι υποχρεωτικές επιστροφές (clawback & rebates) έχουν φτάσει σε μη βιώσιμα επίπεδα, εμποδίζοντας την πρόσβαση των ασθενών στην καινοτομία. «Στην Ελλάδα, η χρόνια υποχρηματοδότηση πιέζει τη βιωσιμότητα του κλάδου και απειλεί την έγκαιρη πρόσβαση των ασθενών στην καινοτομία. Η λύση δεν είναι οι οριζόντιες περικοπές. Είναι η αύξηση της χρηματοδότησης, η συνυπευθυνότητα, ο εξορθολογισμός της συνταγογράφησης, η αξιοποίηση του ψηφιακού μετασχηματισμού αλλά και τα στοχευμένα εθνικά προγράμματα πρόληψης και έγκαιρης διάγνωσης». τόνισε.

Η AstraZeneca παραμένει προσηλωμένη στο διάλογο και στη συνεργασία με την Πολιτεία και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, συμβάλλοντας ενεργά στη διαμόρφωση ενός βιώσιμου, καινοτόμου και ανθρωποκεντρικού συστήματος Υγείας, με επίκεντρο την πρόληψη και την έγκαιρη πρόσβαση των ασθενών στις βέλτιστες θεραπείες.

Αντίδραση από τους καρδιοπαθείς για το νέο νόμο με τίτλο: «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη»

medlabnews.gr iatrikanea

Ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Πασχόντων από Καρδιοπάθειες ιδρύθηκε το 2022 και εκπροσωπεί θεσμικά και σε όλα τα επίπεδα τους πάσχοντες από καρδιαγγειακά νοσήματα.

Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων μας, αισθανόμαστε την υποχρέωση να διατυπώσουμε δημόσια τη θέση μας αναφορικά με ένα σημαντικό θέμα το οποίο αφορά δυνάμει κάθε Έλληνα πολίτη και πρωτίστως τους πάσχοντες από χρόνια και σοβαρά θέματα υγείας και κάθε είδους αναπηρία.

Ειδικότερα, είμαστε υποχρεωμένοι να εκφράσουμε την αντίθεσή μας με συγκεκριμένη διάταξη του νόμου με τίτλο «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη». Πρόκειται πιο συγκεκριμένα για την πρόβλεψη που περιλαμβάνεται στο άρθρο 10 «Ενιαία εφαρμογή νομοθεσίας επί ενδικοφανών προσφυγών – Προσθήκη άρθρου 25Α στον Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας» η οποία αφορά την άμεση κατάργηση 120 Τοπικών Διοικητικών Επιτροπών του ΕΦΚΑ, η πλειονότητα των οποίων βρίσκεται στην περιφέρεια.

Παρά το ότι προωθεί την ψηφιοποίηση των παρεχόμενων υπηρεσιών, κάτι αναντίρρητα θετικό, δεν λαμβάνει υπόψη της η ανωτέρω διάταξη τις ιδιαιτερότητες των κοινωνικών ομάδων τις οποίες αφορά κατ’ εξοχήν.

Πιο αναλυτικά, πρέπει να επισημάνουμε ότι θα δημιουργήσει, και αυτό μπορεί να ειπωθεί με βεβαιότητα από τον αντικειμενικό παρατηρητή, σημαντικά προβλήματα και δυσλειτουργίες σε ασφαλισμένους του ΕΦΚΑ οι οποίοι αντιμετωπίζουν χρόνια και σοβαρά προβλήματα υγείας, τα οποία συνεπάγονται κατά κανόνα υψηλά ποσοστά αναπηρίας, όπως συμβαίνει με μεγάλο αριθμό συμπασχόντων μας.

Η διευθέτηση και επίλυση προβλημάτων και εκκρεμοτήτων που αφορούν έναν κομβικής σημασίας οργανισμό, όπως ο ΕΦΚΑ, σε κεντρικό πλέον και όχι σε τοπικό επίπεδο, με τρόπο συγκεντρωτικό, κυρίως σε απομακρυσμένες περιοχές της χώρας μας και μικρούς οικισμούς πρόκειται να δυσχαιράνει σημαντικά την καθημερινότητα των πολιτών. Πρωτίστως εκείνων οι οποίοι είτε για λόγους υγείας και αρτιμέλειας είτε λόγω έλλειψης ψηφιακών δεξιοτήτων ή υποστηρικτικού περιβάλλοντος, κάτι συχνότατο σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας ή καταβεβλημένα από την πάθησή τους, δεν θα είναι σε θέση να παρακολουθήσουν εκ του σύνεγγυς και αποτελεσματικά την πορεία του όποιου ζητήματος προκύψει.

Βιώνοντας μία ήδη βεβαρημένη πραγματικότητα, για λόγους προφανείς, η προσθήκη γραφειοκρατικών διαδικασιών οι οποίες συνεπάγονται ενίοτε και τη μετακίνηση στο διοικητικό κέντρο, είναι βέβαιο ότι θα δημιουργήσει πολύ περισσότερα προβλήματα από αυτά που φιλοδοξεί να διευθετήσει.

Εκφράζουμε τη δικαιολογημένη ανησυχία μεγάλου αριθμού συμπολιτών μας με καρδιαγγειακά νοσήματα και αντίστοιχες συνοσηρότητες και ενώνουμε τη φωνή μας με τους φορείς ο οποίοι ζητούν ευλόγως την απόσυρση του σχετικού άρθρου και την επαναφορά του, πιθανόν, κατόπιν ενδελεχούς αξιολόγησης και κυρίως ουσιαστικής διαβούλευσης με τους θεσμικούς φορείς εκπροσώπησης των άμεσα ενδιαφερομένων.

Τραγωδία σε νηπιαγωγείο: 5χρονος έχασε δάχτυλα όταν έκλεισε πόρτα στον Εύοσμο

 medlabnews.gr iatrikanea

Σοβαρό ατύχημα σημειώθηκε σε νηπιαγωγείο στον Εύοσμο Θεσσαλονίκης, με θύμα ένα παιδί μόλις 5 ετών, το οποίο υπέστη ακρωτηριασμό μετά από ατύχημα με πόρτα.

Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, το παιδί τραυματίστηκε όταν η πόρτα του σχολείου έκλεισε απότομα, παγιδεύοντας το χέρι του. Η δύναμη της σύγκρουσης ήταν τέτοια που προκάλεσε σοβαρό τραυματισμό και ακρωτηριασμό δακτύλων.

Άμεσα κινητοποιήθηκαν οι εκπαιδευτικοί και το ΕΚΑΒ, με το παιδί να μεταφέρεται εσπευσμένα σε νοσοκομείο της Θεσσαλονίκης, όπου οι γιατροί δίνουν μάχη για την αντιμετώπιση των τραυμάτων του.

Οι συνθήκες κάτω από τις οποίες συνέβη το περιστατικό διερευνώνται, ενώ αναμένεται να εξεταστεί αν τηρούνταν τα απαραίτητα μέτρα ασφάλειας στον χώρο του νηπιαγωγείου.

Το περιστατικό έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στην τοπική κοινωνία και επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της ασφάλειας των παιδιών στους σχολικούς χώρους.

Τραυματισμοί τύπου “door-crush injuries” αποτελούν συχνή αιτία ακρωτηριασμών δακτύλων σε παιδιά.

Πιο ευάλωτη ομάδα: παιδιά μικρότερα των 6 ετών (λόγω ύψους και μηχανισμού σύλληψης πόρτας).

Συνηθέστερη βλάβη:

• ακρωτηριασμός τελικής φάλαγγας
• συνθλιπτικά τραύματα (crush injuries)

Παράγοντες κινδύνου:

• βαριές πόρτες
• απουσία μηχανισμών soft-close ή προστατευτικών
• ανεπαρκής επίβλεψη

Χανιά: Γιατρός του ΕΚΑΒ πλήρωνε από την τσέπη του – «Δεν έχω υπερδυνάμεις» και παραιτήθηκε

medlabnews.gr iatrikanea 

Σε οριακό σημείο φαίνεται πως έχει φτάσει η λειτουργία του ΕΚΑΒ στα Χανιά, μετά την παραίτηση του μοναδικού γιατρού του τομέα, Κωνσταντίνος Λάμπρης, η οποία πυροδότησε έντονες αντιδράσεις και καταγγελίες από εργαζομένους.

Σύμφωνα με όσα καταγγέλλονται, ο γιατρός φέρεται να πλήρωνε ακόμη και από την προσωπική του τσέπη προκειμένου να καλυφθούν βασικές ανάγκες και να μπορούν να λειτουργούν τα ασθενοφόρα, αποτυπώνοντας την έκταση της υποστελέχωσης και των ελλείψεων.

Η απόφασή του να αποχωρήσει συνοδεύτηκε από δραματικές δηλώσεις όπως «δεν αντέχω άλλο» και «δεν έχω υπερδυνάμεις», φράσεις που αποτυπώνουν την εξουθένωση ενός συστήματος που στηρίζεται πλέον σε οριακές αντοχές ανθρώπων και όχι σε οργανωμένες δομές.

Η παραίτηση του έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στον τομέα υγείας στα Χανιά, με τους εργαζόμενους να κάνουν λόγο για μια ιδιαίτερα δυσάρεστη εξέλιξη, καθώς δημιουργείται σοβαρό κενό σε μια ήδη πιεσμένη υπηρεσία.

Ο Κωνσταντίνος Λάμπρης, εξήγησε ότι οδηγήθηκε σε αυτή την απόφαση λόγω της υπερβολικής επιβάρυνσης, αφού ήταν ο μόνος γιατρός που κάλυπτε τις ανάγκες, σε μια περιοχή με αυξημένες απαιτήσεις λόγω τουρισμού και συχνών περιστατικών.

Όπως ανέφερε, παρά την αγάπη του για τη δουλειά, δεν μπορεί να ανταποκριθεί μόνος σε τόσο μεγάλο φόρτο, τονίζοντας ότι η συνεχής εργασία χωρίς επαρκή ξεκούραση επηρεάζει τόσο τον ίδιο όσο και την οικογενειακή του ζωή.

Σε σχετική ανάρτησή του στα social media, ανέφερε αρχικά πως «υπέβαλα την παραίτηση μου για προσωπικούς λόγους».

«Όλα τα άντεξα στη δουλειά τη σωματική, ψυχολογική κούραση όλα, δούλευα με χειρουργημένο πόδι δύο φορές διαλυμένη μέση και ποτέ δεν διαμαρτυρήθηκα. Αγαπώ το ΕΚΑΒ αγαπώ τη δουλειά μου, τον ασθενή τους συναδέλφους. Τα Χανιά έχουν μια ιδιαιτερότητα είναι μια πόλη με πολλά φαράγγια επισκέψιμα, με Γαύδο, με τουρισμό, με αεροδιακομιδές και εγώ είμαι μόνος», συνέχισε.

«Δεν μπορώ λοιπόν εγώ να τα αναλάβω όλα. Δεν έχω υπερδυνάμεις, δεν γίνεται μετά από εφημερία ενώ έχεις δει αυτά που έχεις δει και να έχεις τη μεθεπόμενη ημέρα εφημερία και να είσαι σε ρεπό να αναλαμβάνεις πάλι υπηρεσία. Δεν σέβεσαι εμένα δεν σέβεσαι τίποτα, σεβάσου το παιδί μου που δεν είχα που να το αφήσω. Πάντα όλοι πόνταραν στο φιλότιμο μου», κατέληξε ο κ. Λάμπρης.

Η αποχώρησή του δημιουργεί σοβαρό επιχειρησιακό κενό, καθώς επρόκειτο για τον μοναδικό γιατρό του ΕΚΑΒ στην περιοχή, γεγονός που εγείρει ζητήματα ασφάλειας για την επείγουσα προνοσοκομειακή φροντίδα των πολιτών.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί μάλιστα, η αναφορά ότι ο ίδιος ο γιατρός είχε βάλει επανειλημμένα χρήματα από την τσέπη του, προκειμένου να καλυφθούν ανάγκες των ασθενοφόρων. Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο γραμματέας του ΕΚΑΒ Χανίων, ο κ. Λάμπρης είχε συμβάλει οικονομικά σε επισκευές, βαψίματα και γενικότερη αναβάθμιση οχημάτων και εξοπλισμού, σε μια προσπάθεια να διασφαλιστεί η εύρυθμη λειτουργία του τομέα.

Μετά τις αντιδράσεις, πραγματοποιήθηκε συνάντηση στο Γενικό Νοσοκομείο Χανίων υπό τον διοικητή Γιώργος Μπέας, με στόχο να βρεθεί λύση και να εξεταστεί ενδεχόμενη ανάκληση της παραίτησης.

Οι εργαζόμενοι κάνουν λόγο για «κραυγή αγωνίας» και ζητούν άμεσες παρεμβάσεις, επισημαίνοντας ότι η κατάσταση δεν είναι μεμονωμένη, αλλά ενδεικτική των πιέσεων που δέχεται συνολικά το ΕΣΥ, ιδιαίτερα σε περιφερειακές δομές.

Το περιστατικό αναδεικνύει με τον πιο έντονο τρόπο τα χρόνια προβλήματα στελέχωσης και χρηματοδότησης της επείγουσας ιατρικής φροντίδας, με τους επαγγελματίες υγείας να φτάνουν στα όρια της εξουθένωσης.

18χρονος ήρωας: Έσωσε γυναίκα που πνιγόταν από γαρίδα με μια κίνηση ζωής

medlabnews.gr iatrikanea

Στιγμές πανικού εκτυλίχθηκαν όταν μια γυναίκα άρχισε να πνίγεται ενώ έτρωγε γαρίδα, με την κατάσταση να εξελίσσεται σε ελάχιστα δευτερόλεπτα σε απειλητική για τη ζωή της.

Η γυναίκα δεν μπορούσε να αναπνεύσει ή να μιλήσει, παρουσιάζοντας τα κλασικά σημάδια πνιγμονής από ξένο σώμα. Οι παρευρισκόμενοι πάγωσαν, μέχρι τη στιγμή που ένας 18χρονος μαθητής αποφάσισε να δράσει.

Χωρίς δισταγμό, πλησίασε και εφάρμοσε τη λαβή Χάιμλιχ, την τεχνική πρώτων βοηθειών που χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις απόφραξης του αεραγωγού. Με τις κατάλληλες κοιλιακές ωθήσεις, προκάλεσε την απότομη αύξηση πίεσης στο θώρακα, λειτουργώντας σαν ένας «τεχνητός βήχας».

Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, το κομμάτι της γαρίδας εκτινάχθηκε και η γυναίκα μπόρεσε ξανά να αναπνεύσει.

Η άμεση αντίδραση του νεαρού αποδείχθηκε καθοριστική, καθώς σε τέτοιες περιπτώσεις η έλλειψη οξυγόνου μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια συνείδησης μέσα σε λίγα λεπτά. 

Μετά το περιστατικό ο 18χρονος, ο οποίος σκοπεύει στο μέλλον να εργαστεί ως διασώστης σε χιονοδρομικό κέντρο στην Ελβετία, ανέδειξε την αναγκαιότητα της εκπαίδευσης των παιδιών στις πρώτες βοήθειες μέσα από τις σχολικές αίθουσες. 

 Ο ίδιος παρακολούθησε αντίστοιχα μαθήματα στο σχολείο του, με τη συμβολή της οργάνωσης Kids Save Lives. Αναφερόμενος στη χρησιμότητα αυτών των γνώσεων σημείωσε: «Θα ήταν πολύ θετικό τα σχολεία να εντάξουν την εκμάθηση πρώτων βοηθειών στο πρόγραμμά τους, γιατί εν ώρα σχολείου, τα παιδιά θα συγκρατήσουν πράγματα. Είναι μια ικανότητα που εάν την μάθεις, δε θα διστάσεις την κρίσιμη στιγμή».

Το περιστατικό αναδεικνύει με τον πιο έντονο τρόπο πόσο σημαντική είναι η γνώση βασικών πρώτων βοηθειών, καθώς μια απλή κίνηση μπορεί κυριολεκτικά να κάνει τη διαφορά ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο.

Δείτε βίντεο: Η λαβή Χάιμλιχ16χρονης που έσωσε παιδί που πνιγόταν - «Όλοι μπορούν να το κάνουν»

Πρωτομαγιά και μαγιάτικο στεφάνι: έθιμα, συμβολισμοί και παραδόσεις από όλη την Ελλάδα

medlabnews.gr iatrikanea

Η Πρωτομαγιά δεν είναι μόνο μια ανοιξιάτικη έξοδος ή μια σύγχρονη αργία, αλλά μια γιορτή με πολύ παλιές ρίζες που συνδέεται με την αναγέννηση της φύσης, τη γονιμότητα και την προστασία του σπιτιού. Το άρθρο εξηγεί τι συμβολίζει η Πρωτομαγιά, πώς καθιερώθηκε το μαγιάτικο στεφάνι και ποια παραδοσιακά έθιμα επιβιώνουν σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας. 

Ο μαγεμένος Μάης

Η Πρωτομαγιά ανοιξιάτικη γιορτή, πολύ πριν γίνει εργατική γιορτή, κοντά πάντοτε στο Πάσχα, συνδυάζει αρχέγονα λατρευτικά στοιχεία που σχετίζονται με τη λατρεία των νεκρών (Λεμούρια, Ροζάρια) και την αναγέννηση της φύσης. Θεωρείται παρετυμολογικά ευνοϊκή για τα μάγια, όπως και ολόκληρος ο μήνας Μάιος.

Το μαγιάτικο στεφάνι

Το στεφάνι που πλέκεται την παραμονή της Πρωτομαγιάς είναι το μοναδικό σχεδόν έθιμο, που εξακολουθεί να μας δένει με την παραδοσιακή πρωτομαγιά, μια γιορτή της άνοιξης και της φύσης με πανάρχαιες ρίζες πλούσια σε εκδηλώσεις σε παλιότερες εποχές. Το στεφάνι κατασκευαζόταν με βέργα από ευλύγιστο και ανθεκτικό ξύλο κρανιάς ή κλήματος και στολιζόταν με λουλούδια και θαλερά κλαδιά από καρποφόρα δέντρα (αμυγδαλιά με αμύγδαλο, συκιά με τα σύκα, ροδιά με ρόδι ) αλλά και στάχυα από σιτάρι και κριθάρι, κρεμμύδι και σκόρδο για το μάτι.

Η χρησιμοποίηση πρασινάδας και όχι τόσο λουλουδιών με σκοπό τη μετάδοση της θαλερότητας και της γονιμότητάς τους στον άνθρωπο είναι το κύριο χαρακτηριστικό των μαγιάτικων συνηθειών. Στον αγροτικό μάλιστα χώρο δεν ήταν απαραίτητο το πλέξιμο στεφανιών αλλά η τοποθέτηση πάνω από την πόρτα του σπιτιού δέσμης από χλωρά κλαδιά  ελιάς, συκιάς, νερατζιάς, πορτοκαλιάς κ.ά.  μαζί με λουλούδια. Απαραίτητη ήταν η ύπαρξη μεταξύ των λουλουδιών και χλωρών κλαδιών φυτών αποτρεπτικών του κακού, όπως  τσουκνίδα, σκόρδο, δαιμοναριά, αγκάθια. Σε ορισμένες περιοχές οι μαγικές ενέργειες για υγεία συνοδεύονται από ομαδικές εκδηλώσεις, όπως αγερμούς (παιδιά στεφανωμένα με λουλούδια και κρατώντας κλαδιά καρποφόρων δένδρων έλεγαν τραγούδια του Μάη:

Μάη, Μάη χρυσομάη,
τι μας άργησες;
να μας φέρεις τα λουλούδια
και την άνοιξη;
ή
Μάη, Μάη δροσερέ κι Απρίλη λουλουδάτε (με τα ρόδα)  κ.ά.

Στην Κέρκυρα για παράδειγμα περιέφεραν κορμό τρυφερού κυπαρισσιού στολισμένου με λουλούδια, μαντήλια, κορδέλες και φρούτα της εποχής (μούσμουλα) και χορταρικά. Αυτό ήταν το μαγιόξυλο .

Η Πρωτομαγιά είναι εθιμικά μια από τις δημοφιλέστερες γιορτές του ελληνικού λαού ιδιαίτερα στο βορειοελλαδικό χώρο. Ο βαρύς χειμώνας, ο οποίος συνήθως επικρατεί στη Μακεδονία και κυρίως στην κατ’ εξοχήν ορεινή περιοχή της, με τις πολλές βροχές, τα χιόνια, τον παγετό, το δυνατό κρύο και τις ομίχλες, κάνει εντονότερη την προσδοκία της άνοιξης και του καλοκαιριού. Έτσι την Πρωτομαγιά γιορτάζεται χαρακτηριστικά και πανηγυρικά η βελτίωση του καιρού, η επικράτηση της άνοιξης και η επικείμενη έλευση του καλοκαιριού, η αναγέννηση προπαντός της φύσης.

Η Πρωτομαγιά στη Δυτική Μακεδονία συνδέεται με ποικίλα έθιμα γονιμικού  κυρίως χαρακτήρα, και τραγούδια. Έτσι, στη Βλάστη Κοζάνης πρωΐ πρωΐ αδειάζουν  τα αγγεία και φέρνουν φρέσκο νερό από τη βρύση. Τα παιδιά κόβουν κλάδους οξυάς και τους φέρνουν στους γύρω από το χωριό λόφους, όπου κυρίως τα κορίτσια  στήνουν χορούς, « πιάνοντας το Μάη». Στολίζουν τις μέσες τους με λυγαριές, για να μην τους πονάει  τον Ιούνιο στον θερισμό. Στο Τσακνοχώρι Βοϊου στολίζουν τις πόρτες των σπιτιών με πρασινάδες, ενώ στη Γαλατινή κρεμούν στη βρύση ένα πράσινο κλαδί και τρώνε κάτι πρωΐ - πρωΐ, για να « μην τους τσακίσ΄ ο κούκος».

Στην πόλη της Φλώρινας πρωϊ ανεβαίνουν στον  λόφο του Αγίου Παντελεήμονα και συναγωνίζονται ποιος θα μαζέψει πρώτος λουλούδια, να φτιάξουν στεφάνια που στεφανώνονται οι ίδιοι και φροντίζουν και να τα κρεμάσουν πρώτοι στην εξώπορτα του σπιτιού τους και να πιάσουν πρώτοι τον Μάη, για το καλό, για γούρι. Εκεί στον λόφο οι Φλωρινιώτες παραδοσιακά μέχρι σήμερα χαίρονται τη φύση, χορεύουν και τραγουδούν. Επικαλούνται επίσης τον άγιο Ιερεμία, που γιορτάζει τη Πρωτομαγιά, για να φύγουν από τα σπίτια τους ποντίκια, φίδια κλπ. με την έλευση του Μάη. Έτσι χτυπώντας τον μασά, ένα μέλος της οικογένειας, γυρίζει την παραμονή όλο το σπίτι και τους βοηθητικούς χώρους του φωνάζει μεταξύ άλλων: «Γιερεμία, συντελεία στα ποντίκια ( ή στα φίδια κλπ. )», ή «φύγετε γάτες, φίδια, ποντίκια, γιατί έρχεται ο Μάης ».

Και στα τραγούδια της Πρωτομαγιάς οι κάτοικοι της Δυτικής Μακεδονίας θεωρούν τον Μάη ως τον κατ’ εξοχήν μήνα της άνοιξης και τον προπομπό του καλοκαιριού. Έτσι το παρακάτω πολύ γνωστό και ευρύτατα διαδεδομένο τραγούδι το τραγουδούν την Πρωτομαγιά στην Κοζάνη και αλλού, όταν οι οικογένειες γυρίζουν στολισμένες με πρασινολούλουδα από την εξοχή. Είναι η εποχή που με τη βελτίωση του καιρού είναι πλέον εφικτά τα μακρινά ταξίδια και η επιστροφή των ξενιτεμένων στο γενέθλιο τόπο τους:

Τώρα Μαγιά, τώρα δροσιά, τώρα το καλοκαίρι,

Τώρα φουντώνουν τα κλαριά και βγάζ΄ η γη χορτάρι,

τώρα κι ο ξένος βούλεται να πάγει στα δικά του.

Νύχτα σελώνει τ’ άλογο, νύχτα το καλιγώνει.

Βάζει τα πέταλα αργυρά, καρφιά μαλαματένια.

Βάζει τα φτερνιστήρια του, ζώνει κι του σπαθί του

Κι η κόρη που τον αγαπά κρατεί κερί και φέγγει.

Με το ‘να χέρι το κερί, με τ’ άλλο το ποτήρι

κι όσα ποτήρια τον κερνά, τόσες βουλές του λέει:

- Πάρε μ΄, αφέντη μ΄, πάρε με κι εμένανε κοντά σου,

να μαγειρεύω να δειπνάς, να στρώνω να κοιμάσαι,

να γίνω κι ασημόκουπα να πίνεις το κρασί σου.

Εσύ να πίνεις το κρασί κι εγώ να λάμπω μέσα.

- Κει που πηγαίνω, κόρη μου, γυναίκες δεν διαβαίνουν,

Κει ’ναι λύκοι στα βουνά και κλέφτες στα ντερβένια

κι εσένα παίρνουν, κόρη μου, κι εμένα με σκλαβώνουν.

Σε χορευτικό τραγούδι ακολουθεί παραλλαγή του από τον Πελεκάνο Βοϊου, ο λαός εκδηλώνει την προσμονή του για τον Μάη και την άνοιξη που φέρνει:

Μάη, Μάη , χρυσομάη, τι μας άργησες και δεν φάνηκες,

να μας φέρεις τα λουλούδια και την άνοιξη;

Λούσου κι άλλαξε, μπεΐνα, κοντά μου πλάγιασε.

Για ’τος, για ’τος από πέρα, με τριαντάφυλλα, με καρόφυλλα.

Σε άλλο τραγούδι, πολύ διαδεδομένο επίσης στον δυτικομακεδονικό χώρο, ο Μάης θεωρείται  ο μήνας, που παράλληλα με το ξύπνημα της φύσης μετά τη βαρυχειμωνιά, προκαλεί διέγερση ερωτικών αισθημάτων, γι’ αυτό και διατυπώνονται σχετικές συμβουλές. Άλλωστε γενικότερα ο Μάης, καθώς έχει συνδεθεί παρετυμολογικά με τη μαγεία, είναι  μήνας συνδεδεμένος με ποικίλες προλήψεις και δεισιδαιμονίες.

Κι εμείς το Μάη τον ξέρουμε πως είναι σκανταλιάρης,

που σκανταλίζει όμορφες χήρες και μαυρομάτες !

Το Μάη κρασί μην πίνετε, όξω μην κοιμηθείτε.

Τρία παιδιά παλάβωσαν και πήραν τα σοκάκια.

Σέρνουν ψωμί για τα σκυλιά και κρέας για τ’ αγρίμια,

σέρνουν κι αγαποβότανο γι΄ αυτές τις μαυρομάτες.

Στο παρακάτω τραγούδι από τα πολλά σχετικά της επαρχίας Βοϊου Κοζάνης, διατυπώνονται οι προσδοκίες όχι  μόνο του ανθρώπου, αλλά και των άλλων ζωντανών οργανισμών, από τον όμορφο μήνα της άνοιξης, που στ΄ όνομά του εξυμνούνται οι ομορφιές της φύσης και της ζωής:

Απρίλη, Απρίλη δροσερέ, Μάη καμαρωμένε,

σε μήνυσαν, Μάη μου, τα πρόβατα ν΄ αξιώνεις ( = αυξάνεις ) τα χορτάρια,

Σε μήνυσαν οι όμορφες ν΄ αξιώνεις τα λουλούδια,

σε μήνυσαν και τα πουλιά της άνοιξης τ΄ αηδόνια

ν΄ αξιώνεις τα κοντά κλαδιά και τα ψιλά δενδράκια.

Την ίδια μέρα οι γυναίκες συνηθίζουν να συγκεντρώνουν τα χόρτα που χρησιμοποιούν για τα φάρμακα (βότανα) και να βγάζουν το ασπρόχωμα ή ασημόχωμα που προορίζεται για λούσιμο όλο το χρόνο. Πιστεύουν ότι έτσι η ψώρα και οι λειχήνες εξαλείφονται. Μάλιστα η εξαγωγή του χώματος  αυτού από συγκεκριμένο σημείο γινόταν με συμμετοχή πολλών γυναικών μαζί και με τραγούδια.

Ο σεβασμός προς τους νεκρούς, οι οποίοι ευρίσκονται ακόμη πάνω στη γη και ετοιμάζονται να ξαναμπούν στους τάφους οδηγεί τις γυναίκες στα νεκροταφεία προκειμένου να καθαρίσουν τους τάφους από τα χόρτα, να τους ασβεστώσουν και να τους περιποιηθούν, να ανάψουν κεριά και όταν γυρίσουν στα σπίτια να φτιάσουν πίττα που μοιράζουν στη γειτονιά και στους φτωχούς για συχώριο.

Στον καταραμένο τόπο το Μάη χαλαζώνει......

Το χαλάζι, όπως είναι γνωστό, προκαλεί μεγάλες καταστροφές στη γεωργική  παραγωγή, όταν μάλιστα πέφτει την εποχή που  ανθίζουν τα φυτά (αμπέλια, δέντρα) ή ωριμάζουν οι καρποί τους. Αυτός είναι και  ο λόγος που ο γεωργός το θεωρεί κατάρα και θεομηνία, όπως εύκολα μπορεί να συμπεράνει κανείς από σχετικές παροιμίες και παροιμιώδεις εκφράσεις π.χ. «στον καταραμένο τόπο το Μάη μήνα χαλάζι ρίχνει», «αντά ’πρεπε δεν έβρεχε κι ο  Μάης χαλαζώνει».

Ειδικότερα  ο λαός πιστεύει ότι με το χαλάζι εκδηλώνεται η οργή του θεού για κάποιο ηθικό παράπτωμα των ανθρώπων. Τέτοια παραπτώματα που μπορούν, σύμφωνα πάντοτε με τη λαϊκή αντίληψη, να προκαλέσουν χαλαζοθύελλα είναι πολλά. Αναφέρω ενδεικτικά την παραβίαση της αργίας ορισμένων εορτών, την εγκατάλειψη νόθου παιδιού, δοξασία  με πλατειά διάδοση σε χαλαζόπληκτες ελληνικές περιοχές αλλά και στον ευρωπαϊκό χώρο,  τον ανόσιο έρωτα μεταξύ συγγενών εξ αίματος, όπως συχνά  αναφέρεται στα δημοτικά μας τραγούδια, την εξωμοσία χριστιανού, τη φθορά εκκλησιαστικής – μοναστηριακής περιουσίας.

Ο  γεωργός για να αποφύγει την καταστροφή του μόχθου του ο γεωργός καταφεύγει στη μαγεία, στη θρησκεία  αλλά συνήθως και στα δύο  μαζί. Με τη βοήθεια της μαγείας επιχειρεί «να καταδέσει το χαλάζι», να το  «καρφώσει» και να το «γυρίσει πίσω» χρησιμοποιώντας μέσα και τους τρόπους, όπως πυροστιά, μαυρομάνικο μαχαίρι, κεριά και άνθη του Επιταφίου, κόκκινο αβγό του Πάσχα, επωδές, που χρησιμοποιεί, όπως είναι γνωστό, και σε άλλες περιστάσεις.

Άγιοι προστάτες από το χαλάζι

Τη βοήθεια της θρησκείας εξασφαλίζει με την αυστηρή τήρηση  της αργίας ορι-σμένων εορτών ή μνήμης αγίου, που θεωρείται προστάτης από το χαλάζι και θεωρεί την  παραβίασή της από  τις πιό σοβαρές αιτίες για τη χαλαζόπτωση. Έτσι π.χ. τηρούνται αυστηρά σαν αργίες από τους αμπελουργούς και τους κηπουρούς σ’όλες σχεδόν τις χαλαζόπληκτες περιοχές η Μεγάλη Πέμπτη, η Πέμπτη της Διακαινησίμου, η ημέρα της Αναλήψεως, της Πεντηκοστής. Αυτές τις ημέρες δεν πλένουν, δεν απλώνουν ρούχα, δεν λούζονται, δεν γνέθουν και δεν πηγαίνουν στο αμπέλι.

Άη Γιάννης ο Χαλαζιάς

Στην Κεντρική Ελλάδα «κρατούν την αργία του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου (8 Μαίου), που τον λένε μάλιστα «χαλαζιά», γιατί πιστεύουν ότι  ο άγιος «στέλνει το χαλάζι και καταστρέφει τα σπαρτά». Στη Μακεδονία την αργία του Αγίου Γεωργίου και της Αγίας  Ελένης που «φυλάει από το χαλάζι. Το σηκώνει στο μανίκι της», ενώ στην περιοχή της Γορτυνίας τη γιορτή της Αγίας Τριάδας  και του Αγίου Αντωνίου.

Σε διάφορες άλλες περιοχές  καταφεύγουν σε αγίους που θεωρούνται γενκότερα προστάτες της βλαστήσεως από ασθένειες ή δυσμενείς καιρικές συνθήκες, όπως ο άγιος Τρύφων και ο Προφήτης Ηλίας ή τοπικούς αγίου, όπως ο άγιος  Αχίλλειος (Κόνιτσα),  ο Κοσμάς ο Αιτωλός (Ήπειρος), ο άγιος  Αρσένιος (Παραμυθιά Θεσπρωτίας). Ενώ όμως η λατρεία των αγίων που προαναφέρθηκαν είναι περιορισμένη τοπικά, η λατρεία του αγίου Χριστοφόρου, ως προστάτη από το χαλάζι, καλύπτει όλο το βορειοελληνικό χώρο, από την Ήπειρο μέχρι την Ανατολική Θράκη.

Ειδικότερα στην Ήπειρο πιστεύεται ότι ο άγιος Χριστόφορος «γυρίζ’ με το χαλάζ’ στον κόρφο», για αυτό και τηρούν την αργία της γιορτής του (9 του Μάη) με μεγάλη αυστηρό-τητα. «Έχ’ νι σκόλ’ όλοι, γιατί πεισμών’ ου άγιους». «...Επειδή πολλοί ζητούσι με εις πόλιν έχειν ή χώραν ή αγρόν, ή εν οιωδήποτε τόπω μη επέλθη αυτοίς εκεί, Δέσποτα, χάλαζα, μηδέ θυμός μηδέ αφορία αμπέλου, αλλ’ ει και ποτε ηδικούντο, απελθόντος μου εκείσε, φύλαξον τους τόπους αυτών, όπως ούτοι αφθόνως λαμβάνουσι τας αιτήσεις αυτών...» Του Αγίου Χριστοφόρου δε μπαίνουν στους κήπους και στα χωράφια, γιατί, αν δουλέψουν, «θα πέση χαλάζι και θα τους χαλάσει τη σοδειά» «Ο Αη Χριστόφορος, λένε, στέκεται με το χαλάζι στο χέρι» και αλλού πως το έχει στην ποδιά του το χαλάζι κι ίσια το ρίχνει, άμα εργαστείς στη γιορτή του».

Από την ίδια περιοχή προέρχεται μια παράδοση που αιτιολογεί την καθιέρωση της αργίας στις 9 Μαϊου: Όταν ακόμη η ημέρα δεν είχε καθιερωθεί ως αργία, θέλησε ο άγιος Χριστόφορος να παρουσιαστεί στο θεό και να παραπονεθεί, αλλά ο φύλακας άγγελος της Πύλης τον ρώτησε τί θέλει και μαθαίνοντας την αιτία τον συμβούλεψε: - Αφού δε σου κρατούν την ημέρα, χτύπα τους με λιθάρια από δω ψηλά. - Πού να βρω τα λιθάρια, εδώ δεν έχουμε, είπε ο άγιος. - Έχουμε το χαλάζι. Έτσι και έγινε. Επήρε το μεγαλύτερο χαλάζι χτύπησε τους γεωργούς και κατάστρεφε τους αγρούς και τους κήπους τους. Από τότε κρατούν την ημέρα αυτή» .

Στη Μακεδονία (περιοχή Πέλλης) «για να μη πέφτει χαλάζι και καταστρέφει τα σπαρτά, τα δέντρα - ακόμη και τα ζώα σκοτώνει - φυλάνε την ημέρα του αγίου Χριστοφόρου». Και στη Χαλκιδική «εκείνη την ημέρα οι γεωργοί δεν οργώνουν». Στο χωριό Καρπερό των Γρεβενών στις 9 Μαϊου η λειτουργία συνοδεύεται από δημοτελή θυσία και «εγκατόρυξη» (ταφή) των υπολειμμάτων από την από κοινού κατανάλωση του σφαγίου. «Συγκεντρώνονται οι κάτοικοι της περιοχής στο εξωκλήσι του Αγίου Χριστοφόρου και μετά τη λειτουργία θυσιάζουν ένα μαύρο αρνί. Η θυσία γίνεται σ’ ένα λάκκο κοντά στο άγιο βήμα, σκεπασμένο με μια πέτρα. Στο λάκκο αυτό χύνεται το αίμα, το δέρμα και τα κόκκαλα του αρνιού μετά από το κοινό τραπέζι».

Όταν υπάρχει κίνδυνος να πέσει χαλάζι μαζεύεται ο κόσμος στον άγιο Χριστόφορο. Έρχεται και ο παπάς. «Ανοίγουν και βγάζουν μερικά κόκκαλα από μέσα. Ο παπάς φέρνει την εικόνα του αγίου Χριστοφόρου. Την ακουμπάει πάνω στην πέτρα, ανάβει και μια λαμπάδα, διαβάζει την ευχή και το σύννεφο δια-λύεται». Η τελετή της εκταφής των οστών του θυσιασθέντος ζώου συνηθίζεται και σε περιπτώσεις ανομβρίας στην ίδια περιοχή. Τη γιορτή τηρούσαν και οι Τούρκοι... Στη Θράκη για τον ίδιο σκοπό και με την ίδια αυστηρότητα τηρούν την αργία του αγίου.

Στο Φανάρι Κομοτηνής «κάθε χρόνο στη γιορτή τ’ αποβραδύ έκαμναν αγρυπνία και την ώρα που έβγαινε τ’ άστρο, ο αυγερινός, ανέβαιναν έξω στα χωράφια κι έκαμναν δέησι να μη ρίχνει χαλάζι. Κείν’ τη μέρα δεν δούλευαν κι οι Τούρκοι του Γιαπατζή. Ρωτούσανε πότε ήτανε η γιορτή τ’ για να μη δουλέψουν».

Στην Κομοτηνή, τέλος, όπως αναφέρει ο Στίλπων Κυριακίδης, «του Χριστοφόρου δε δ’ λεύουν». Είνι για του χαλάζ’». Ο άγιος Χριστόφορος (250 περ. π.Χ.) ανήκει στους λαϊκούς μάρτυρες τόσο της Ανατολικής όσο και της Δυτικής Εκκλησίας και θεωρείται από το ελληνικό λαό καθώς και τους ευρωπαϊκούς λαούς προστάτης από διάφορες συμφορές, όπως είναι οι επιδημίες, η κακοκαιρία, τα ατυχήματα κ.ά. Η εικονογραφική παράδοση είναι διττή. Η μία τον θέλει Κυνοκέφαλο, επειδή ήταν πολύ όμορφος και παρακάλεσε το Θεό να τον κάνει άσχημο.

Η σύνδεσή του με τα απότομα καιρικά φαινόμενα, όπως είναι η χαλαζόπτωση, αποτελεί ενδεχομένως ένα στοιχείο για την συσχέτισή του με τους αιγυπτιακούς Κυνοκεφάλους δαίμονες. Στην απόδοση της ιδιότητας του προστάτη από το χαλάζι στον άγιο Χριστόφορο συνετέλεσε προφανώς η εποχή που γιορτάζει (9 Μαϊου) που θεωρείται η πιο κρίσιμη για τις επιπτώσεις της χαλαζόπτωσης στη γεωργική παραγωγή. Η άλλη παράδοση τον παριστάνει με κανονικά χαρακτηριστικά να κουβαλάει στον ώμο το Χριστό, τον οποίο περνάει από ένα ποτάμι (Χρι-στοφόρος).

Ως Χριστοφόρος είναι σήμερα ο προστάτης των αυτοκινητιστών. Στο εύλογο ερώτημα, γιατί η λατρεία του αγίου αυτού εντοπίζεται ειδικά στο Βόρειο Ελληνικό χώρο, όπως τουλάχιστον προκύπτει από τη σχετική έρευνα τόσο σε έντυπα όσο και στο χειρόγραφο υλικό του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, και γιατί έχει τέτοια διάδοση σε σύγκριση με την περιορισμένη τοπικά λατρεία άλλων αγίων, την απάντηση δίνει η διάδοση της λατρείας του αγίου Χριστοφόρου στον βορειοελληνικό χώρο οφείλεται στις καιρικές συνθήκες που επικρατούν την εποχή της εορτής του αγίου ή σε τοπική λατρεία του αγίου, προερχομένη από τη Μ. Ασία (Καππαδοκία), που απλώθηκε στο χώρο αυτό, όπου επικρατούν οι ίδιες δυσμενείς συνθήκες κλίματος. Την υπόθεση αυτή ενισχύει και η παρουσία εικόνων του αγίου Χριστοφόρου σε ναούς των Μικρασιατών Ελλήνων προσφύγων στους τόπους όπου εγκαταστάθηκαν.

Στο ερώτημα εξ άλλου, γιατί αποδίδεται στον άγιο η ιδιότητα του προστάτη από το χαλάζι, η απάντηση θεωρούμε ότι δίδεται από τη διήγηση που υπάρχει στο συναξάριο του αγίου - που σώζεται σε κώδικα του ΙΑ΄ αιώνα - και απηχεί ασφαλώς παλαιότερη παράδοση, όπου αναφέρεται ότι ο άγιος σε προσευχή του προς τον θεό, όταν τον οδηγούσαν στο μαρτύριο είπε: «Κύριε, δος χάριν τω σώματί μου, ίνα πας ο έχων λείψανόν μου φανερώς δύναται δι αυτού απελαύνειν τους δαίμονας. Αλλά και επειδή πολλοί ζητούσι με εις πόλιν έχειν ή χώραν ή αγρόν, ή εν οιωδήποτε τόπω μη επέλθη αυτοίς εκεί, Δέσποτα, χάλαζα, μηδέ θυμός μηδέ αφορία αμπέλου, αλλ’ ει καί ποτε ηδικούντο, απελθόντος μου εκείσε, φύλαξον τους τόπους αυτών, όπως ούτοι αφθόνως λαμβάνουσι τας αιτήσεις αυτών... Και ήλθεν αυτώ φωνή εκ του ουρανού. Κατά το αίτημά σου έσται σοι, και ου μη λυπήσω σε έως του αιώνος. Και εν τούτω θαυμασθήσει..»

Οι Μάηδες στο Πήλιο...

Στο Πήλιο ο ερχομός του Μάη γιορταζόταν παλιότερα– και αναβίωσε κάποιες φορές από το 1957 και εξής στη Μακρινίτσα - με ιδιαίτερες εκδηλώσεις. Κατά μία περιγραφή, την παλαιότερη, του Ζωσιμά Εσφιγμενίτη το 1892 «Τη α΄ Μαϊου άγουσι τινές νουμηνίαν μετημφιεσμένοι και προσωπιδοφορημένοι όντες εν συνεταιρισμώ και συνοδεία δέκα έως δώδεκα, ων έκαστος φέρει ίδιον όνομα, ως ιατρός, γενίτσαρος, αράπης κτλ. Έχοντες μεθ’ εαυτών και νεανίαν τινά όλον κεκαλυμμένον δι’ ανθέων, όν ονομάζουσι « μαγιόπουλον» και περιερχόμενοι ανά τας οδούς και ρύμας του χωρίου άδουσι και χορεύουσιν επί προαιρετική αμοιβή.

Τα αδόμενα δε ιδιόρρυθμα άσματα εισί τάδε:

Μάη μου, Μάη δροσερέ κι Απρίλη λουλουδάτε,

Ο Μάης με τα τριαντάφυλλα κι Απρίλ’ς με τα λουλούδια,

Όλον τον κόσμο γέμουσι τ’ άθη και το λουλούδι,

Το νιόνε περικύκλουσες μες της κυράς την πόρτα.

Άνοιξε, πόρτα της κυράς, πόρτα της μαυρομάτας,

Να μπω να διώ τη λιγυρή, πώς στρώνει, πώς κοιμάται,

Πώς στρώνει στα τριαντάφυλλα, κοιμάται στα λουλούδια.

Πώς να την πω να σηκωθεί, πώς να την πω να κάτσει.

Να την ειπώ αγιόκλημα, το κλήμα κόμπους έχει,

Να την ειπώ τριαντάφυλλο κι από τ’ αγκάθι βγαίνει,

Να την ειπώ βασιλικό κι από τη μυρουδιά του.

Ακόμη: Αφέντη κι αφεντούτσικε, πέντε φορές αφέντη,

Λύσε τ(ο), αφέντη μ’, λύσε το, το χρυσομάντηλό σου,

Κι αν έχεις γρόσια δός μας τα, φλουργιά μη τα λυπάσαι,

Κι αν τα λυπάσαι τα φλουριά, δός μας δεκαπεντάρια.

Δός μας τα, αφέντη, δός μας τα, να πούμε για την υγειά σου,

Για την υγειά σ’, αφέντη μου, για την καλή χρονιά σου,

Να ζήσης χρόνους εκατό και να τους ξεπεράσεις,

Κι απ’ τους διακόσιους κι εμπροστά, ν’ ασπρίσεις, να γεράσεις,

Ν’ ασπρίσεις σαν τον Όλυμπο, σαν τ’ άσπρο περιστέρι. Και του χρόνου.

Το έθιμο έχει ζωγραφίσει στις αρχές του 20ού αιώνα ο λαϊκός ζωγράφος Θεόφιλος Χατζημιχαήλ, ενώ ο Γεώργιος Αδρακτάς κάνοντας λόγο για την σηροτροφία (καματερός) στο Πήλιο αναφέρεται στη συνήθεια των γυναικών για προληπτικούς λόγους «κατά την πρωτομαγιάν αποσπώσιν εκ του μάη ήτοι του παιδός, όστις εστολισμένος δι’ ανθέων χορεύει κατά την πρώτην του Μαϊου προ των οικιών υπό τον ήχον τυμπάνου, τεμάχιον ορμαθιάς από μαϊολούλουδα, ταύτα δε μετά χαράς κρεμώσιν εις την πρώτην σταντοσιάν, επειδή τούτο θεωρείται ως συντελεστικόν καλής εσοδείας».

Περιγραφή των Μάηδων στο Πήλιο μας δίνει το 1931 στη Νέα Εστία ο Γιάνης Κορδάτος. Μετά την αναβίωσή τους (1957) οι περιγραφές είναι πολλές (Κ. Λιάπης, Αποστολία Νάνου-Σκοτεινιώτη. Δ. Λαμπαδάρης, Κ. Καρυδάκης κ.ά.) και αφορούν σε όλα τα χωριά του Πηλίου.

Σύμφωνα με τις καταγεγραμμένες πληροφορίες ομάδες ανδρών ντυμένων με διάφορα ρούχα και προσωπίδες παράσταιναν τον αράπη, το γιατρό, το γέρο και τη γριά, τον φουστανελά, τον γενίτσαρο, τη χανούμισσα και στη μέση πάντοτε έναν νέο στολισμένο με λουλούδια, που κρατούσε ένα ξύλο στολισμένο επίσης με λουλούδια, το μαγιόξυλο. Η ομάδα συνοδευόταν από οργανοπαίχτες με ζουρνά, νταούλι, βιολί και περιερχόταν τα σπίτια και τα μαγαζιά και παρίστανε πως ο νέος πέθαινε και ο γιατρός με τη βοήθεια και της γριάς τον ξανάφερναν στη ζωή. Τραγουδούσαν και τα παραπάνω τραγούδια.

Ως προς τις λεπτομέρειες οι περιγραφές που διαθέτουμε διαφέρουν μεταξύ τους. Ωστόσο κοινό στοιχείο που χαρακτηρίζει το μαγικοθρησκευτικό δρώμενο του Πηλίου και το συνδέει με ανάλογα ανοιξιάτικα δρώμενα του ελληνικού χώρου (Ζαφείρης, Φουσκοδέντρι, «Πεθαμένος») είναι η συμβολική μιμική αναπαράσταση θανάτου και ανάστασης στο αποκορύφωμα της άνοιξης και στην αρχή της καρποφορίας. Όπως έχει γράψει για την παλιά « Αθηναϊκή Πρωτομαγιά » ο Δημ. Καμπούρογλους, η « η πρώτη Μαϊου συνεκέντρωσε την ελπίδα της βλαστήσεως, την χαράν της ανθίσεως και την αθανασίαν της καρπώσεως, εκπροσωπήσασα συμβολικώς και την άνοιξιν ολόκληρον».

*Η Δρ Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη, είναι τ. Διευθύντρια του Κέντρου Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών

kathimerini.gr

Διαβάστε επίσης

• Οι θεραπευτικές ιδιότητες των λουλουδιών. Βοηθούν στην κατάθλιψη, την κόπωση και στην ανάρρωση.
• Τριαντάφυλλο, κυνόροδο, ροδέλαιο με θεραπευτικές ιδιότητες για πονοκέφαλο, ζαλάδες, κατάθλιψη, πληγές, στομαχικούς πόνους

Πρώτη δημοσίευση: Μάιος 2017 — MEDLABNEWS.GR | Επιμέλεια: medlabnews.gr iatrikanea

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 11 Απριλίου 2026

8

Η θεραπευτική επίδραση των λουλουδιών: πώς βελτιώνουν διάθεση, ανάρρωση και ψυχική ευεξία

της Kλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Τα λουλούδια δεν λειτουργούν μόνο ως διακοσμητικό στοιχείο, αλλά φαίνεται να επηρεάζουν θετικά τη διάθεση, την αίσθηση ευεξίας και ακόμη και την ψυχολογία της ανάρρωσης. Το άρθρο εξηγεί τι δείχνουν μελέτες για τη σχέση λουλουδιών, συναισθημάτων και ψυχικής κατάστασης, καθώς και πώς το άρωμα και το χρώμα τους μπορεί να συμβάλλουν στη χαλάρωση και στην καλύτερη καθημερινή διάθεση 

Ο εορτασμός της Πρωτομαγιάς, από αρχαιοτάτων χρόνων, συνδέεται με την ανθρώπινη χαρά για την άνοιξη και τη βλάστηση. Απότοκο των δοξασιών αυτών είναι το μαγιάτικο στεφάνι που φτιάχνεται από διάφορα άνθη και καρπούς και κρεμιέται στην πόρτα των σπιτιών.

Το μάζεμα των λουλουδιών για το πρωτομαγιάτικο στεφάνι, ενισχύει στη σημερινή εποχή τις σχέσεις του ανθρώπου με τη φύση, από την οποία οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν απομακρυνθεί λόγω του τρόπου ζωής των σύγχρονων πόλεων.

Από πολύ παλιά ήταν γνωστό ότι τα λουλούδια έχουν κατευναστική επίδραση στον άνθρωπο. Οι αρχαίοι πολιτισμοί γνώριζαν τις θεραπευτικές ιδιότητες των λουλουδιών. Μάλιστα τα χρησιμοποιούσαν για θεραπεία ορισμένων ασθενειών. Οι χρήσεις αυτές των λουλουδιών αναγνωρίζονται όλο και πιο πολύ σήμερα.

Μελέτες στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ και του Γενικού Νοσοκομείου της Μασαχουσέτης δείχνουν ότι τα λουλούδια έχουν συναισθηματική επίδραση στους ανθρώπους.

Τα λουλούδια έχουν μια φυσική ιδιότητα που μπορούν να μας βοηθήσουν να αισθανθούμε αναζωογονημένοι. Η επίδραση των λουλουδιών έχει χρησιμοποιηθεί για την θεραπεία ασθενών που πάσχουν από κατάθλιψη, άγχος, προβλήματα του κύκλου της έμμηνου ρύσεως καθώς και για κόπωση, κούραση. 
Η παρουσία των λουλουδιών πυροδοτεί συναισθήματα ευτυχίας, εντείνει το αίσθημα της ικανοποίησης για τη ζωή και επιδρά μ΄ ένα θετικό τρόπο.

Με ποιόν μηχανισμό επιδρούν τα λουλούδια;

Δεν υπάρχει συγκεκριμένη επιστημονική ή βιολογική εξήγηση με ποιόν μηχανισμό επιδρούν τα λουλούδια στον άνθρωπο. Είναι γνωστό ότι τα λουλούδια έχουν μια κατευναστική επίδραση στην διάθεσή μας. Πάντως υπάρχουν δύο κύριοι τρόποι που επιδρούν τα λουλούδια. Ο ένας είναι το χρώμα τους και ο άλλος το άρωμα τους.

Οι μυρωδιές των λουλουδιών και η διάθεση

Κάθε λουλούδι έχει ένα μοναδικό άρωμα και η επιστήμη έχει αποδείξει ότι κάθε άρωμα έχει διαφορετική επίδραση στη διάθεση μας και τον τρόπο σκέψης. Πολλά αιθέρια έλαια και αρώματα έχουν εξαχθεί από τα λουλούδια και αποτελούν τη βάση της αρωματοθεραπείας. 



Το χρώμα των λουλουδιών

Ομοίως, κάθε χρώμα έχει επίσης ένα μοναδικό αποτέλεσμα για μας με βάση το φως και την κυματική συχνότητα που αντιπροσωπεύει. Έτσι, ενώ το κόκκινο μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα ενέργειας, το κίτρινο μπορεί να μας κάνει να αισθανόμαστε αισιόδοξοι. 



Χρησιμοποιώντας τη θεραπευτική επίδραση λουλουδιών

Δεν χρειάζεται να είναι ειδικός κανείς για να χρησιμοποιήσει τη θεραπευτική ιδιότητα των λουλουδιών. Μελέτες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι που βλέπουν λουλούδια το πρωί έχουν καλύτερη διάθεση και αισθάνονται καλύτερα από ότι αν δεν είχαν δει τα λουλούδια. Μάλιστα είναι πολύ πιθανό να περάσουν αυτήν την θετική ενέργεια σε άλλους ανθρώπους. Επίσης μελέτη έδειξε ότι οι άνθρωποι που λαμβάνουν λουλούδια, αμέσως χαμογελούν και δεν έχει σε αυτό καμία σχέση η ηλικία και η ιδιοσυγκρασία του ατόμου. Τα λουλούδια, μελέτες έδειξαν, ότι μπορεί να βοηθήσουν στο να περιορίσουν σε κάποιον την κατάθλιψη και να τον ενθαρρύνουν να γίνει πιο κοινωνικός. 

Τα λουλούδια έχουν μακροπρόθεσμο αντίκτυπο στη διάθεση. Ειδικότερα, οι συμμετέχοντες στην έρευνα παρουσίαζαν συναισθήματα λιγότερο καταθλιπτικά, αγωνίας, άγχους, και σύγχυσης κάθε φορά που λάμβαναν λουλούδια, προβάλλοντας ένα υψηλότερο αίσθημα ικανοποίησης και χαράς για την ζωή.

Άλλωστε δεν είναι τυχαίο που οι άνθρωποι φέρνουν λουλούδια στα δωμάτια των νοσοκομείων. Τα λουλούδια μπορούν να βοηθήσουν τους ανθρώπους να αισθάνονται πιο αισιόδοξοι και με αυτό τον τρόπο βοηθάτε η διαδικασία ανάρρωσης.

Διαβάστε επίσης

• Μπορεί να έχετε κατάθλιψη; Τι θα μπορούσατε να κάνετε για την θεραπεία της κατάθλιψης;
• Τι μπορείτε να κάνετε, για να απολαύσετε τις εορταστικές μέρες όσο γίνεται καλύτερα ξεφεύγοντας από την κατάθλιψη και την μελαγχολία.
• Τι προκαλεί τις αυτοκτονίες; Μύθοι και αλήθειες και ποια τα προειδοποιητικά σημεία για μια απόπειρα;

Πρώτη δημοσίευση: Απρίλιος 2012 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 11 Απριλίου 2026