Ακάρεα έντομα που προκαλούν άσθμα, ρινίτιδα, καταρροή, φαγούρα, επιπεφυκίτιδα, αναπνευστικά προβλήματα

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Τα Ακάρεα αποτελούν μια ευρέως διαδεδομένη ομάδα εντόμων (αρθροπόδων) τα οποία απαντώνται σε μεγάλο αριθμό μέσα στα στρώματα, στα χαλιά, στις μοκέτες, στα σαλόνια κλπ.. Πρόκειται για αρθρόποδα μικροσκοπικού μεγέθους. Ανήκουν στο γένος Dermatophagoides και και στην οικογένεια Pyroglyphidae.

Στην Ελλάδα τα κυρίαρχα είδη είναι το Dermatophagoides pteronyssinus (ηπειρωτική Ελλάδα) και το Dermatophagoides farinae (νησιά). Το όνομά τους προέρχεται από το γεγονός ότι τα ίδια τα ακάρεα, τμήματα του σώματός τους και εκκρίματα τους μεταφέρονται με τη σκόνη των σπιτιών, «ακάρεα της οικιακής σκόνης» (house dust mites).

Tο 90-100% του πληθυσμού των ακάρεων τα οποία ζουν στα στρώματα μας και το 70-95% των ακάρεων που ζουν στα χαλιά και τις μοκέτες, ανεξαρτήτως γεωγραφικής κατανομής. Ο αριθμός των ακάρεων σε ένα στρώμα 5ετίας μπορεί να είναι από 5.000 έως 15.000 ακάρεα ανά τετραγωνικό εκατοστό στρώματος…!

Πρέπει να επισημάνουμε ότι τα ακάρεα μπορούν να μετακινηθούν μέσα στο ίδιο σπίτι από στρώμα σε στρώμα. Αυτό γίνετε επειδή έχουν πολλή μικρό βάρος και έτσι, όταν χτυπάμε το στρώμα μας αιωρούνται και μετακινούνται για περίπου 20 λεπτά της ώρας. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η σκόνη της ακαρέας μεταφέρεται σε όλα τα σημεία του εσωτερικού χώρου και προφανώς σε όλα τα στρώματα του σπιτιού μας.

Είναι γνωστό ότι το ανθρώπινο σώμα χάνει συνεχώς νεκρά επιδερμικά κύτταρα και νερό μέσω της εφίδρωσης. Τόσο τα κύτταρα όσο και ο ιδρώτας μεταφέρονται στο στρώμα, το σαλόνι, τα χαλιά και όλες γενικά τις επιφάνειες. Τα στοιχεία αυτά όπως επίσης και τα υπολείμματα τροφών, μύκητες και γύρη που είναι πιθανό να υπάρχουν επιβαρύνουν τις επιφάνειες και αποτελούν τροφή για τα ακάρεα της σκόνης.

Η ανάπτυξη του πληθυσμού των ακάρεων εξαρτάται από τις θερμοκρασίες του χώρου, τη σχετική υγρασία στην ατμόσφαιρα και την επάρκεια τροφής. Υψηλές θερμοκρασίες και υγρασία ευνοούν την ανάπτυξή τους. Ένα γραμμάριο σκόνη είναι δυνατό να περιέχει μέχρι και 100-400 άτομα. Κρεβάτια, στρώματα, ταπετσαρίες και χαλιά είναι οι πιο σημαντικές εστίες ανάπτυξης ακάρεων.

Υψηλά επίπεδα ακάρεων διαπιστώνονται όταν η υγρασία κυμαίνεται σε υψηλά επίπεδα (από φθινόπωρο μέχρι την άνοιξη). Χαμηλότερα επίπεδα ακαρέας παρατηρούνται κατά τις περιόδους με τις υψηλότερες θερμοκρασίες και τη χαμηλότερη σχετική υγρασία(καλοκαίρι). Συνεπώς αν κάποιος ασθενής εμφανίζει συμπτώματα αλλεργικής ρινίτιδας ή άσθματος το φθινόπωρο και το χειμώνα θα πρέπει να ερευνάται με ενδοεπιδερμικές δοκιμασίες νυγμού μήπως είναι ευαίσθητος στα ακάρεα της σκόνης του σπιτιού.

Τα ενήλικα έχουν μέγεθος ως 0,33, σώμα ωοειδές και πεπλατυσμένο. Το χρώμα τους είναι υπόλευκο και στη ράχη τους φέρουν μακριά αυλάκια. Εξαιτίας του μεγέθους τους δεν μπορούμε να τα διακρίνουμε με γυμνό μάτι, παρά μόνο με μεγέθυνση.

Τα ακάρεα της σκόνης έχουν τρία στάδια ανάπτυξης, ωό, νύμφη και ενήλικο. (τέλειο έντομο). Ο βιολογικός τους κύκλος διαρκεί από μερικές ημέρες ως κάποιους μήνες ανάλογα με το είδος και τις συνθήκες του περιβάλλοντος (θερμοκρασία και υγρασία).

Βλέπουμε λοιπόν ότι μέσα στη σκόνη του σπιτιού κρύβονται εχθροί της υγείας μας, όπως τα ακάρεα τα οποία μπορεί να μην είναι ορατά, ωστόσο δημιουργούν αλλεργίες και είναι υπεύθυνα για το αλλεργικό άσθμα, το οποίο ταλαιπωρεί όλο και περισσότερο κόσμο. Επίσης προκαλούν:

• Αλλεργική ρινίτιδα.
• Αλλεργικό βρογχικό άσθμα.
• Αναπνευστικά προβλήματα.
• Συμπτώματα συναχιού, όπως μπούκωμα της μύτης και καταρροή, βήχα.
• Βλεφαρίτιδα και επιπεφυκίτιδα.
• Φαγούρα

Αρκετά από τα ακάρεα προκαλούν αλλεργικές αντιδράσεις όπως η αλλεργική ρινίτιδα, το άσθμα και το έκζεμα και επιδεινώνουν την ατοπική δερματίτιδα. Μόλις τα αλλεργιογόνα των ακάρεων έλθουν σε επαφή με το βλεννογόνο του ανώτερου και κατώτερου αναπνευστικού ή τον τους επιπεφυκότες και δέρμα πυροδοτούν το μηχανισμό της αλλεργίας, ο οποίος συνοδεύεται από παραγωγή χημικών μεσολαβητών, όπως η ισταμίνη και δημιουργείται η αλλεργική φλεγμονή. Η τελευταία ανάλογα με την ένταση και τον εντοπισμό της προκαλεί αλλεργικά συμπτώματα από το όργανο στόχο (ρινικός βλεννογόνος ή ο βλεννογόνος των βρόγχων (άσθμα) ή οι επιπεφυκότες των ματιών ή ο βλεννογόνος των παραρρινίων κόλπων, ή των κοιλοτήτων των μέσων ώτων (αυτιών) ή του βλεννογόνου του λάρυγγα ή του δέρματος (ατοπική δερματίτιδα). Η ατοπική ρινίτιδα που εκδηλώνεται με συμπτώματα σχεδόν όλο το έτος (ολοετήσια αλλεργική ρινίτιδα) οφείλεται συχνότατα σε υπερευαισθησία προς τα αλλεργιογόνα των ακάρεων της σκόνης του σπιτιού. 

Θεωρείται πως η εισπνοή τους από τον άνθρωπο κατά τη διάρκεια του ύπνου εκθέτει το ανθρώπινο σώμα σε κάποια αντιγόνα που τελικά προκαλούν αντιδράσεις υπερευαισθησίας. Τα ακάρεα της σκόνης θεωρούνται από τα χειρότερα αλλεργιογόνα. Όταν υπάρχουν πάνω από 100ακάρεα/g σκόνης, τότε τα ευαισθητοποιημένα άτομα μπορεί να εκδηλώσουν συμπτώματα άσθματος. Τα μη ευαισθητοποιημένα άτομα όταν εκτίθενται σ’ αυτό τον αριθμό ακάρεων κινδυνεύουν να ευαισθητοποιηθούν και στη συνέχεια να εμφανίσουν  συμπτώματα ρινίτιδας ή άσθματος ή και των δύο. Ο περιορισμός των ακάρεων κάτω των 100/g σκόνης περιορίζει τα αλλεργικά συμπτώματα και σχεδόν θεραπεύεται ο ασθενής, αφού αυτές οι συνθήκες θεωρούνται ως περιβάλλον ελεύθερο από ακάρεα. Οι ασθενείς δεν εμφανίζουν συμπτώματα επίσης, όταν βρεθούν σε υψόμετρο μεγαλύτερο των 1600 μέτρων, αφού εκεί αδυνατούν να επιβιώσουν τα ακάρεα.  

Διάγνωση
Η διάγνωση της ευαισθητοποίησης στα ακάρεα γίνεται  με τη διενέργεια των αλλεργικών δερματικών δοκιμασιών. Πρέπει να σημειωθεί ότι όσοι παρουσιάζουν ευαισθησία στα ακάρεα δεν παρουσιάζουν αλλεργική νόσο ούτε κατ' ανάγκη για τα αλλεργικά συμπτώματα που προαναφέρθηκαν ευθύνονται πάντα τα ακάρεα.

Θεραπεία
Η αντιμετώπιση του προβλήματος συνίσταται στην αποφυγή. 
Ένα άλλος αποτελεσματικός τρόπος είναι η χρήση φαρμακευτικών σκευασμάτων για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της αλλεργίας στα ακάρεα. Ο γιατρός θα χορηγήσει αντι-ισταμινικά, κορτιζονούχα και αντιλευκοτριένια. Το δυσάρεστο είναι ότι μόλις σταματήσουμε τη χρήση τους τα συμπτώματα επιστρέφουν.

Η απευαισθητοποίηση ή ανοσοθεραπεία είναι μία μέθοδος που εφαρμόζεται από τους αλλεργιολόγους κατά των ακάρεων και άλλων αλλεργικών παραγόντων. Μετά τη διάγνωση του ακριβούς αλλεργιογόνου ο γιατρός προβαίνει σε απευαισθητοποίηση. Είναι ο πιο φυσικός τρόπος αντιμετώπισης και αποτελεί οριστική θεραπεία κατά των συμπτωμάτων αλλεργίας.

Πώς αντιμετωπίζονται τα ακάρεα;

Όσο πιο λίγα ακάρεα της σκόνης του σπιτιού υπάρχουν σε ένα υπνοδωμάτιο, τόσο ελαχιστοποιείται η έκθεση προς τα αλλεργιογόνα τους με αποτέλεσμα τον περιορισμό της συχνότητας και της έντασης των αλλεργικών συμπτωμάτων. Ανεξάρτητα από το πόσο συχνά καθαρίζεται ένα σπίτι, είναι αδύνατη η απαλλαγή του από τα ακάρεα, ιδίως αυτών που ζουν βαθιά στα στρώματα και τα κλινοσκεπάσματα και τις μοκέτες. Παρά τούτο η αποφυγή ή ο περιορισμός των ακάρεων αποτελεί την πρώτη επιλογή αντιμετώπισης της αλλεργίας στα ακάρεα της σκόνης του σπιτιού.

Όπως και με όλα τα είδη των αλλεργιών, η θεραπεία από την αλλεργία λόγω ακάρεων ξεκινά με το να τα αποφεύγει κανείς. Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις πως βοηθιούνται άμεσα από την απομάκρυνση όσοι υποφέρουν από ατοπική δερματίτιδα. Βοηθά επίσης το τακτικό πλύσιμο των ταπήτων , των μοκετών , των στρωμάτων , των υφαντών , των παπλωμάτων και των κουβερτών με βιο-καθαρισμό από επαγγελματίες ταπητοκαθαριστές με ειδικό εξοπλισμό.

• Πάντα ξεσκόνισμα με υγρό πανί.
• Όχι φαγητά στο κρεβάτι.
• Διατήρηση υγρασίας στο σπίτι σε επίπεδα κάτω του 40%.
• Τακτικός αερισμός του δωματίου.
• Αλλαγή του στρώματος εάν είναι ηλικίας άνω των πέντε ετών.
• Πλύσιμο κλινοσκεπασμάτων στο πλυντήριο σε θερμοκρασία άνω των 60°C.
• Όσα ρούχα δεν μπορούν να πλυθούν στο πλυντήριο στέλνονται για στεγνό καθάρισμα.
• Απομάκρυνση λούτρινων παιχνιδιών από το κρεβάτι του παιδιού (π.χ. αρκουδάκια).
• Απομάκρυνση μόνιμων μοκετών ή χαλιών.
• Απομάκρυνση πουπουλένιων μαξιλαριών και παπλωμάτων (μπορεί να αναπτυχθούν μύκητες που χρησιμεύουν ως τροφή για τα ακάρεα). 
• Χρήση ειδικών ακαρεοκτόνων για το στρώμα και τα χαλιά σε μορφή αφρού, αεροζόλ ή υγρής σκόνης.
• Χρήση ειδικού ακαρεοκτόνου για πλύσιμο στο πλυντήριο.
• Χρήση ειδικών θηκών για τα στρώματα, τα μαξιλάρια και τα παπλώματα που δεν επιτρέπουν τη δίοδο των περιττωμάτων των ακάρεων.
• Φυλάσσετε τα ενδύματα, εσώρουχα και κλινοσκεπάσματα σε ερμάρια που κλίνουν στεγανά
• Οι πηγές θερμού αέρα πρέπει να περιέχουν φίλτρα καθαρισμού του αέρα στο σημείο  της εισόδου του αέρα. Καλύτερα να χρησιμοποιείται καλοριφέρ κοινόχρηστο ή εξατομικευμένο στο υπνοδωμάτιο αντί ρεύμα θερμού αέρα.
• Τοποθετήστε ειδικά αντιαλλεργικά φίλτρα στις συσκευές κλιματισμού και χρησιμοποιείται συσκευή περιορισμού της υγρασίας
• Χρήση ηλεκτρικών σκουπών με ειδικά φίλτρα που παγιδεύουν τα ακάρεα και τα περιττώματά τους.
• Αποφυγή εισόδου κατοικίδιων ζώων στα υπνοδωμάτια.

Με το να καλυφθούν το στρώμα και τα μαξιλάρια με ειδικές θήκες από αδιαπέραστο στα ακάρεα ύφασμα όχι μόνο περιορίζονται η ένταση και η συχνότητα των αλλεργικών συμπτωμάτων , αλλά περιορίζεται και η μη ειδική υπεραντιδραστικότητα των βρόγχων. Πολλές έρευνες έχουν δείξει ότι ο περιορισμός της έκθεσης στα αλλεργιογόνα αυξάνει την αναπνευστική ικανότητα σε πολλούς ασθενείς με ρινίτιδα και άσθμα.
Αν εφαρμοστούν με επιμέλεια τα παραπάνω μπορεί να περιοριστούν τα συμπτώματα του άσθματος κατά 50% και της αλλεργικής ρινίτιδας κατά 40%. 

Διαβάστε επίσης

• Ψείρες και κόνιδα. Τι είναι, πώς προλαμβάνονται και πώς αντιμετωπίζονται;
• Τι είναι η αλλεργία; Με ποιόν τρόπο εκδηλώνεται μια αλλεργική αντίδραση και πώς αντιμετωπίζεται;
• Ψύξη, ρινίτιδα, κατάπτωση, πονοκέφαλο, βήχα μπορεί να προκαλέσει η κακή χρήση των κλιματιστικών

Η νυχτερινή νηστεία σε συγχρονισμό με τον ύπνο ενισχύει την Καρδιομεταβολική Υγεία

medlabnews.gr iatrikanea

Τα τελευταία χρόνια η διαλειμματική νηστεία και τα διάφορα μοντέλα χρονικά περιορισμένης σίτισης έχουν κερδίσει ολοένα και μεγαλύτερη δημοτικότητα, τόσο στον επιστημονικό χώρο όσο και στο ευρύ κοινό. Πολλοί άνθρωποι αναζητούν απλές, εφαρμόσιμες παρεμβάσεις που μπορούν να βελτιώσουν την καρδιομεταβολική τους υγεία χωρίς πολύπλοκες δίαιτες ή εξαντλητικά προγράμματα. Μια πρόσφατη επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό Arteriosclerosis, Thrombοsis, and Vascular Biology [Grimaldi D, Reid KJ, Abbott SM, Knutson KL, Zee PC. Sleep-Aligned Extended Overnight Fasting Improves Nighttime and Daytime Cardiometabolic Function. Arterioscler Thromb Vasc Biol. 2026 Feb 12. doi: 10.1161/ATVBAHA.125.323355] έρχεται να προτείνει μια νέα, ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα προσέγγιση: την παράταση της νυχτερινής νηστείας σε ευθυγράμμιση με τον ύπνο.

Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος), συνοψίζουν τα σημαντικότερα στοιχεία και αναφέρουν ότι η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε σε υπέρβαρους και παχύσαρκους ενήλικες ηλικίας 36 έως 75 ετών, εξέτασε αν η επιμήκυνση της νυχτερινής νηστείας κατά τρεις επιπλέον ώρες – έτσι ώστε το τελευταίο γεύμα να καταναλώνεται τουλάχιστον τρεις ώρες πριν τον ύπνο – μπορεί να βελτιώσει βασικούς δείκτες καρδιομεταβολικής λειτουργίας. Σε αντίθεση με άλλα πρωτόκολλα διαλειμματικής νηστείας, τα οποία συχνά ορίζουν αυστηρά χρονικά «παράθυρα» κατανάλωσης τροφής ή αφήνουν στους συμμετέχοντες την ελευθερία να επιλέγουν μόνοι τους το ωράριο χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο ύπνος, η συγκεκριμένη προσέγγιση εστιάζει στη βιολογική σημασία της νύχτας ως περιόδου αποκατάστασης και μεταβολικής ρύθμισης.

Στη μελέτη συμμετείχαν 39 άτομα, τα οποία χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες. Η ομάδα παρέμβασης ακολούθησε ένα πρόγραμμα παρατεταμένης νυχτερινής νηστείας διάρκειας 13 έως 16 ωρών, ενώ η ομάδα ελέγχου διατήρησε τις συνήθεις διατροφικές της συνήθειες με νυχτερινή νηστεία 11 έως 13 ωρών. Και οι δύο ομάδες ακολούθησαν μια επιπλέον σύσταση: να χαμηλώνουν τα φώτα τρεις ώρες πριν τον ύπνο, ενισχύοντας έτσι τη φυσιολογική προετοιμασία του οργανισμού για τη νυχτερινή ανάπαυση. Η διάρκεια της παρέμβασης ήταν 7,5 εβδομάδες, αρκετός χρόνος ώστε να αξιολογηθούν μεταβολικές και καρδιαγγειακές αλλαγές.

Ένας από τους βασικούς δείκτες που μελετήθηκαν ήταν η «νυχτερινή πτώση» της αρτηριακής πίεσης, δηλαδή η φυσιολογική μείωση της πίεσης κατά τη διάρκεια του ύπνου. Η επαρκής πτώση της αρτηριακής πίεσης τη νύχτα θεωρείται ένδειξη καλής καρδιαγγειακής ρύθμισης και σχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων. Η ομάδα που παρέτεινε τη νυχτερινή νηστεία παρουσίασε σημαντική βελτίωση στη νυχτερινή πτώση της διαστολικής αρτηριακής πίεσης σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου.

Επιπλέον, καταγράφηκαν θετικές αλλαγές στη λειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος κατά τη διάρκεια της νύχτας. Οι συμμετέχοντες που εφάρμοσαν την παρατεταμένη νηστεία είχαν χαμηλότερο νυχτερινό καρδιακό ρυθμό και αυξημένη μεταβλητότητα καρδιακού ρυθμού – έναν δείκτη που αντικατοπτρίζει καλύτερη ισορροπία μεταξύ συμπαθητικού και παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος. Παράλληλα, τα επίπεδα κορτιζόλης τη νύχτα ήταν χαμηλότερα, γεγονός που υποδηλώνει μειωμένο βιολογικό στρες και πιο αποτελεσματική νυχτερινή αποκατάσταση.

Όσον αφορά τον μεταβολισμό της γλυκόζης, αν και δεν παρατηρήθηκε σημαντική βελτίωση σε έναν από τους κύριους δείκτες ευαισθησίας στην ινσουλίνη (Matsuda Index), καταγράφηκαν ουσιαστικές βελτιώσεις σε άλλες παραμέτρους. Κατά τη δοκιμασία ανοχής γλυκόζης από το στόμα, οι συμμετέχοντες της ομάδας παρέμβασης εμφάνισαν χαμηλότερα επίπεδα γλυκόζης και βελτιωμένη πρώιμη απόκριση ινσουλίνης, όπως φάνηκε από τον αυξημένο 30λεπτο ινσουλινογενή δείκτη. Αυτό σημαίνει ότι ο οργανισμός τους ανταποκρινόταν πιο αποτελεσματικά στην αύξηση της γλυκόζης μετά την κατανάλωση τροφής.

Η σημασία των ευρημάτων αυτών έγκειται στο γεγονός ότι η παρέμβαση δεν βασίστηκε σε δραστικές αλλαγές στη διατροφή ή σε αυστηρούς περιορισμούς θερμίδων. Αντίθετα, επικεντρώθηκε στον συγχρονισμό της πρόσληψης τροφής με τον κιρκαδικό ρυθμό και τον ύπνο. Ο ανθρώπινος οργανισμός λειτουργεί βάσει ενός εσωτερικού βιολογικού ρολογιού που ρυθμίζει τον ύπνο, τις ορμόνες, τη θερμοκρασία σώματος και τον μεταβολισμό. Η κατανάλωση τροφής αργά το βράδυ μπορεί να διαταράξει αυτή τη λεπτή ισορροπία, επηρεάζοντας αρνητικά την καρδιομεταβολική υγεία.

Η αποφυγή γευμάτων τις τρεις τελευταίες ώρες πριν τον ύπνο φαίνεται να επιτρέπει στο σώμα να μεταβαίνει πιο ομαλά στη «νυχτερινή λειτουργία», όπου κυριαρχούν μηχανισμοί επιδιόρθωσης, αποκατάστασης και ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης και του σακχάρου. Με άλλα λόγια, η απλή μετατόπιση του τελευταίου γεύματος νωρίτερα μέσα στην ημέρα μπορεί να έχει ουσιαστικά οφέλη για την καρδιά και τον μεταβολισμό.

Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο είναι η βιωσιμότητα της παρέμβασης. Σε αντίθεση με ορισμένα αυστηρά σχήματα διαλειμματικής νηστείας που απαιτούν μεγάλες περιόδους αποχής από το φαγητό ή αυστηρά χρονικά παράθυρα κατανάλωσης, η συγκεκριμένη προσέγγιση είναι πιο ευέλικτη και εξατομικευμένη. Προσαρμόζεται στο συνήθη χρόνο ύπνου κάθε ατόμου και απαιτεί ουσιαστικά μία βασική αλλαγή: να ολοκληρώνεται το τελευταίο γεύμα τουλάχιστον τρεις ώρες πριν την κατάκλιση.

Συνεπώς, η βελτίωση της καρδιομεταβολικής υγείας δεν απαιτεί απαραίτητα περίπλοκες στρατηγικές. Η προσεκτική ευθυγράμμιση των γευμάτων με τον φυσικό κύκλο ύπνου-αφύπνισης μπορεί να ενισχύσει τη φυσιολογική ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, του καρδιακού ρυθμού και του μεταβολισμού της γλυκόζης. Φυσικά, κάθε αλλαγή στον τρόπο ζωής θα πρέπει να γίνεται με καθοδήγηση επαγγελματία υγείας, ιδιαίτερα σε άτομα με χρόνια νοσήματα ή φαρμακευτική αγωγή.

Συνολικά, η παρατεταμένη νυχτερινή νηστεία σε ευθυγράμμιση με τον ύπνο αναδεικνύεται ως μια απλή, προσβάσιμη και επιστημονικά τεκμηριωμένη στρατηγική που ενισχύει τον συντονισμό μεταξύ κιρκαδικών ρυθμών, αυτόνομου νευρικού συστήματος και μεταβολισμού. Σε μια εποχή όπου οι καρδιομεταβολικές παθήσεις αποτελούν μία από τις κύριες αιτίες νοσηρότητας και θνησιμότητας παγκοσμίως, παρεμβάσεις αυτού του τύπου μπορεί να αποτελέσουν ένα πολύτιμο εργαλείο πρόληψης και βελτίωσης της ποιότητας ζωής.

Προστατευτείτε από τις εποχικές ιώσεις και την γρίπη. Τροφές που προστατεύουν από τις ιώσεις;

του Ξενοφώντα Τσούκαλη, Μ.D., medlabnews.gr iatrikanea

Για να εμποδίζετε αποτελεσματικά τους ιούς της γρίπης να έρθουν σε επαφή και να εισβάλουν στο σώμα σας πρέπει να γνωρίζετε πώς αυτοί μεταδίδονται.

Οι ιοί της γρίπης μεταδίδονται με δύο τρόπους:



1. Ο πρώτος είναι διαμέσου σταγονιδίων που εκπέμπονται όταν βήχει ή φταρνίζεται ένα άτομο που έχει ήδη τη γρίπη. 



2. Ο δεύτερος είναι όταν αγγίζουμε επιφάνειες (συμπεριλαμβανομένων και των χεριών) στις οποίες υπάρχει ο ιός και στη συνέχεια με τα χέρια που φέρουν τον ιό αγγίζουμε το στόμα, τη μύτη ή τα μάτια.

Προληπτικά μέτρα που μπορεί να λάβει κανείς;

Μέχρι σήμερα, ο κύριος τρόπος για να προστατευθεί κανείς από τη γρίπη είναι ο έγκαιρος εμβολιασμός. Κανένα φάρμακο δεν μπορεί να υποκαταστήσει τον αντιγριπικό εμβολιασμό, που είναι το κύριο μέτρο πρόληψης για την γρίπη.
O εμβολιασμός πρέπει να επαναλαμβάνεται, κάθε χρόνο, γιατί η ανοσία που αφήνει το εμβόλιο εξασθενεί μετά από 6 μήνες περίπου, επομένως δεν υπάρχει προστασία εναντίον της γρίπης την επόμενη περίοδο.

Η τήρηση βασικών κανόνων υγιεινής είναι ένας αρκετά αποτελεσματικός τρόπος για να προστατεύσουμε τον εαυτό μας και τους γύρω μας. Υπάρχουν πολλά που μπορούμε να κάνουμε, ώστε να προστατευτούμε αποτελεσματικά: υγιεινότερος τρόπος ζωής, συστηματική προσωπική υγιεινή, αποφυγή ακραίων διαιτών που αποδυναμώνουν τον οργανισμό, σωστή διατροφή με έμφαση στις τροφές που ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα. 

Ακολουθήστε τις παρακάτω συμβουλές για να περιορίσετε τον κίνδυνο των ιώσεων. Για το λόγο αυτό:

•   Αποφύγετε στενή επαφή με άλλα άτομα

•   Αποφύγετε να έρχεστε σε επαφή με άτομα που είναι άρρωστα.

•   Κρατήστε απόσταση από τους άλλους όταν είστε εσείς άρρωστοι για να τους προφυλάξετε.

•   Μείνετε στο σπίτι σας όταν είστε άρρωστοι και αποφύγετε να πηγαίνετε στη δουλειά σας, στο σχολείο, σε συναθροίσεις οικογενειακές ή κοινωνικές.

•   Καλύψτε το στόμα σας και τη μύτη σας με χαρτομάντιλο όταν βήχετε ή φταρνίζεστε.

•   Πλένετε συχνά τα χέρια σας ειδικά όταν επιστρέφετε σπίτι από δημόσιους χώρους. Το συχνό πλύσιμο μειώνει σημαντικά την διασπορά των ιών.

•   Καθαρίστε τους χώρους που φιλοξενούν τα πιο πολλά μικρόβια στο σπίτι.

•   Αλλάζετε συχνά τις πετσέτες χεριών. Χρησιμοποιώντας μια κοινή πετσέτα, μπορεί να περάσουν τα μικρόβια από το ένα άτομο στο άλλο.

•   Αποφύγετε επίσης να πιάνετε τα μάτια σας, τη μύτη σας ή το στόμα σας.

•   Κοιμηθείτε αρκετά. Το να μην κοιμάστε αρκετά θα επηρεάσετε αρνητικά το ανοσοποιητικό σας σύστημα, κάνοντας σας ευάλωτους στα κρυολογήματα και τους ιούς της γρίπης.

•   Οι ιοί της γρίπης συχνά μεταδίδονται όταν κάποιος αγγίζει αντικείμενα και επιφάνειες που έχουν μολυνθεί και στη συνέχεια πιάνει τα μάτια του, τη μύτη ή το στόμα του.

•   Πάρτε τις βιταμίνες σας. Βρείτε ένα καλό πολυβιταμινούχο σκεύασμα για σας και την οικογένεια σας, ειδικά αν δεν τρώτε τόσο υγιεινά όσο θα έπρεπε.

•   Μείνετε δραστήριος. Η τακτική άσκηση, η ιδιαίτερα έντονη άσκηση, διατηρεί το σώμα σας υγιές και αντισταθμίζει τον σύγχρονο καθιστικό τρόπο ζωής. Αν γυμνάζεστε τακτικά έχετε μικρότερες πιθανότητες να αρρωστήσετε, αφενός μεν γιατί μειώνετε τα επίπεδα του στρες στον οργανισμό σας και αφετέρου γιατί δυναμώνετε το ανοσοποιητικό σας.

•   Να τρώτε περισσότερα φρούτα και λαχανικά. Τα λαχανικά και τα φρούτα είναι εργοστάσια υγιεινής διατροφής.

Σε κάθε περίπτωση, ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπίσει ένας οργανισμός τις διάφορες μορφές εποχικής γρίπης είναι η πλήρης και ισορροπημένη διατροφή. Για πρόληψη και αντιμετώπιση της γρίπης και του κρυολογήματος διάφορα τρόφιμα προσφέρουν ένα πλούσιο οπλοστάσιο ισχυρών παραγόντων που θωρακίζουν το σύστημα άμυνας μας. Τα τρόφιμα που διαλέγουμε να τρώμε κάθε μέρα σε συνδυασμό με τα εμβόλια, την ξεκούραση, τον καλό ύπνο και την τακτική σωματική άσκηση είναι ασπίδες προστασίας από τη γρίπη και άλλες σοβαρές ασθένειες. 

Ποιες τροφές μας προστατεύουν από τις ιώσεις;


Αρχικά θα πρέπει να ενισχύσουμε το ανοσοποιητικό μας σύστημα με τροφές πλούσιες σε συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά.

1. Αβγό: πηγή πρωτεϊνών, από τις οποίες φτιάχνονται τα αντισώματα, βιταμινών Α και Β, ψευδαργύρου και DHA, ω-3 λιπαρού οξέος απαραίτητου για την ανοσοπροστασία των νευρικών κυττάρων.

2. Ακτινίδιο, βατόμουρα, λεμόνι, πορτοκάλι: πλούσια σε αντιοξειδωτικά και βιταμίνη C. Η βιταμίνη C βοηθά στην απορρόφηση σιδήρου και ψευδαργύρου, στοιχείων με ρόλο-«κλειδί» στην καταπολέμηση των ιών.

3. Ανανάς και παπάγια (φρέσκα): περιέχουν σημαντικά ενεργά ένζυμα, βρωμελίνη και παπαΐνη αντίστοιχα, με αντιφλεγμονώδεις και αντιικές ιδιότητες, καθώς και βιταμίνες Β που ενισχύουν το ανοσοποιητικό.

4. Βερίκοκα, καρότα, κολοκύθες, μάγκο: πλούσια σε καροτένια, προβιταμίνη Α και άλλα φυτοθρεπτικά. Θρέφουν τα επιθηλιακά κύτταρα δέρματος και ρινικών βλεννογόνων, ενισχύοντας και προστατεύοντας έτσι τα τοιχώματα των φυσικών φίλτρων της αναπνευστικής οδού, από όπου προσπαθούν να εισβάλουν οι ιοί.

5. Γιαούρτι παραδοσιακό, ξινόγαλο και κεφίρ: τα «φιλικά» βακτήρια τους (προβιοτικά) συμβάλλουν στην εξισορρόπηση της μικροβιακής χλωρίδας, επομένως και στην καλύτερη λειτουργία του εντέρου.

6. Κοτόσουπα: μεταβάλλει τη δράση των λευκών αιμοσφαιρίων, λειτουργεί σαν αντιβιοτικό, προκαλεί αντισηψία, διαλύει τη βλέννα, περιορίζει τις εκκρίσεις των βλεννογόνων, καταπραΰνει τα συμπτώματα της γρίπης.

7. Κρεμμύδια, πράσα, μήλα: περιέχουν κουερσετίνη, ένα φλαβονοειδές με ισχυρή αντιική, αντιαλλεργική και αντιφλεγμονώδη δράση, που προστατεύει βλεννογόνους και πνεύμονες. Υψηλότερα ποσά κουερσετίνης ανευρίσκονται στα κόκκινα κρεμμύδια.

8. Μυρωδικά και βότανα: όλα είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά, ιδίως όμως η ρίγανη, ο κρόκος Κοζάνης και το τσάι, καθώς και σε ουσίες με άμεση και έμμεση δράση κατά των ιών.

9. Πιπεριές κόκκινες και πορτοκαλί: περιέχουν ένα ισχυρό κοκτέιλ ουσιών, όπως βιταμίνη C, β-καροτίνη, πιπερόλη και καψαϊκίνη, που δρουν αντιοξειδωτικά και αντιικά, κινητοποιώντας τα μακροφάγα κύτταρα να «καταβροχθίσουν» τους παθογόνους ιούς-εισβολείς.

10. Ρέγκα, σαρδέλες, σκουμπρί, στρείδια: καλές πηγές πρωτεϊνών, ω-3 λιπαρών, ψευδαργύρου και συνενζύμου Q-10. Η παραμικρή έλλειψη ψευδαργύρου ή Q-10 αποδυναμώνει τα κύτταρα Τ του ανοσοποιητικού και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές δυσλειτουργίες.

11. Σκόρδο: αποτελεί το υπ’ αριθμόν ένα φυσικό αντιβιοτικό. Χάρη στην ουσία αλλισίνη που περιέχει, καταπολεμά ιούς και βακτήρια σε χρόνο μηδέν, αρκεί να καταναλωθεί ωμό ή ελάχιστα μαγειρεμένο.

12. Σταφίδες κορινθιακές: έχουν μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικά, σίδηρο και βιταμίνη C σε σύγκριση με τα υπόλοιπα ξερά φρούτα αλλά και από το σπανάκι, που επίσης «στηρίζει» το ανοσοποιητικό.

13. Φύκια (σπιρουλίνα, χλωρέλλα κ.ά.): περιέχουν πληθώρα θρεπτικών συστατικών («super foods»), αυξάνουν τη δραστικότητα των λευκοκυττάρων, βοηθούν στην αποβολή ιών και τοξικών από τον οργανισμό.

Και φυσικά καταναλώνετε άφθονη ποσότητα νερού για να μειώσετε τον κίνδυνο πρόκλησης αφυδάτωσης, ειδικότερα σε εμπύρετη κατάσταση όπου η απώλεια υγρών από το σώμα μας είναι αυξημένη. Το νερό αποτελεί ένα ζωτικό συστατικό, επειδή είναι βασικό δομικό συστατικό όλων των κυττάρων του οργανισμού. Φαίνεται, όμως, ότι η επαρκής πρόσληψή του βελτιώνει σημαντικά και την εν γένει αμυντική λειτουργία του οργανισμού μας, καθώς διατηρεί την ισορροπία υγρών και ηλεκτρολυτών, ρυθμίζει τη θερμοκρασία του σώματος και βοηθά να αποβάλλουμε τις άχρηστες ουσίες που μεταβολίζονται στο σώμα μας.

Διαβάστε επίσης

-Κρυολόγημα ή γρίπη; Τι πρέπει να κάνουμε; Γιατί δεν πρέπει να δίνουμε ασπιρίνη στα παιδιά με γρίπη;

-Εποχική γρίπη. Ποιες είναι οι ομάδες υψηλού κινδύνου, που πρέπει να εμβολιαστούν και ποια είναι η καλύτερη περίοδος εμβολιασμού;

-Έχει το παιδί σας πυρετό; Τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κάνετε.

-Οι θεραπευτικές ιδιότητες του ευκάλυπτου, από το κρυολόγημα και την ιγμορίτιδα μέχρι την ψωρίαση και την ακμή.

Χάστε κιλά κάνοντας κάτι πολύ απλό. Δείτε τι λέει έρευνα;

επιμέλεια medlabnews.gr iatrikanea

Θέλετε να χάσετε βάρος όντας ξάπλα στο κρεβάτι; Τότε προσπαθήστε να παρατείνετε τον χρόνο ύπνου σας!

Αυτό είναι το εκπληκτικό συμπέρασμα μιας τυχαιοποιημένης δοκιμής που ζήτησε από νέους, υπέρβαρους ενήλικες που συνήθως κοιμόντουσαν λιγότερο από 6,5 ώρες, να προσπαθήσουν να κοιμηθούν περίπου 8,5 ώρες τη νύχτα για δύο εβδομάδες.

Στο τέλος αυτού του μικρού χρονικού διαστήματος, πολλοί από εκείνους που επέκτειναν τον ύπνο τους, μείωσαν την πρόσληψη θερμίδων κατά μέσο όρο κατά 270 θερμίδες την ημέρα, σύμφωνα με την μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Internal Medicine.

Ορισμένοι από τους συμμετέχοντες στην μελέτη μείωσαν την πρόσληψη κατά 500 θερμίδες κάθε μέρα!

“Αυτό είναι ριζοσπαστική ανακάλυψη για την απώλεια ή διατήρηση βάρους”, είπε η συγγραφέας της μελέτης, δρ. Esra Tasali, αναπληρώτρια καθηγήτρια ιατρικής που διευθύνει το Ερευνητικό Κέντρο Ύπνου στο πανεπιστήμιο του Σικάγο.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η κατανάλωση 270 λιγότερων θερμίδων την ημέρα θα μεταφραζόταν σε απώλεια 12 κιλών σε βάθος τριετίας, απλά και μόνο με επιπλέον ύπνο κάθε μέρα!

“Μια μικρή παρέμβαση που μπορείτε να κάνετε στον εαυτό σας για να αυξήσετε ή να διατηρήσετε τη διάρκεια του ύπνου σας ώστε συνολικά να μην στερείστε καθόλου ύπνο κάθε μέρα. Αυτό μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο στο υγιές βάρος”, είπε η δρ. Tasali.

Ένα από τα δυνατά σημεία της μελέτης ήταν το γεγονός ότι συνέβη σε πραγματικό περιβάλλον, όχι σε εργαστήριο ύπνου, και χρησιμοποίησε ένα αντικειμενικό τεστ ούρων για την μέτρηση των θερμίδων αντί να βασίζεται σε αυτοαναφερόμενα στοιχεία διατροφής των συμμετεχόντων.

“Πρόκειται για μια πολύ καλά εκπονημένη μελέτη που απαντά σε μια σημαντική ερώτηση”, είπε ο δρ. Bhanuprakash Kolla, ψυχίατρος ύπνου και νευρολόγος στο Κέντρο Ιατρικής Ύπνου και στο Τμήμα Ιατρικής του Εθισμού στην Κλινική Mayo στο Ρότσεστερ της Μινεσότα.

Ο ίδιος, που δεν συμμετείχε στην μελέτη, πρόσθεσε: “Έδειξε ξεκάθαρα ότι καθώς αυξάνεις την ποσότητα του ύπνου, η ενεργειακή πρόσληψη μειώνεται και αυτό με την σειρά του οδήγησε σε μέτρια μείωση του βάρους. Είναι πιθανό ότι εάν αυτό παραταθεί, θα μπορούσαν να υπάρξουν πιο σημαντικές αλλαγές στο βάρος».

Ο ύπνος και η πείνα σχετίζονται

Πώς σας βοηθάει ο περισσότερος ύπνος να χάσετε βάρος; Ένας λόγος είναι η επίδραση που έχει η έλλειψη ύπνου σε δύο βασικές ορμόνες που ελέγχουν την πείνα και τον κορεσμό: την γκρελίνη και την λεπτίνη.

Η γκρελίνη διεγείρει την πείνα και έχει αποδειχθεί ότι αυξάνεται με την στέρηση ύπνου. Η λεπτίνη παίζει κεντρικό ρόλο στο να αντιληφθούμε πότε είμαστε χορτάτοι.

«Έχει αποδειχθεί ότι η λεπτίνη μειώνεται με τον περιορισμό του ύπνου. Επομένως, όταν στερούμαστε ύπνου, έχουμε λιγότερη από αυτή την ορμόνη και επομένως λιγότερο φρένο στην όρεξή μας», είπε ο δρ. Kolla.

Και δεν είναι μόνο οι υπέρβαροι που λαχταρούν υδατάνθρακες και προσθέτουν κιλά όταν στερούνται ύπνου, είπε η δρ. Kristen Knutson, αναπληρώτρια καθηγήτρια ύπνου και προληπτικής ιατρικής στην Ιατρική Σχολή Feinberg του πανεπιστημίου Northwestern, η οποία επίσης δεν συμμετείχε στην μελέτη:

«Μελέτες που παρατήρησαν αυξημένη όρεξη μετά την απώλεια ύπνου ήταν σε άτομα που δεν ήταν υπέρβαρα. Ο επαρκής ύπνος έχει οφέλη για την υγεία όλων ανεξαρτήτως σωματικού βάρους«.

Ένας άλλος τρόπος με τον οποίο ο κακός ύπνος επηρεάζει τις διατροφικές μας επιλογές αφορά τα κέντρα ανταμοιβής του εγκεφάλου, δηλαδή το σημείο που μας προκαλεί ευχάριστα συναισθήματα για συγκεκριμένες καταστάσεις, τις οποίες μετά θέλουμε να επαναλαμβάνουμε.

“Τα κέντρα ανταμοιβής στον εγκέφαλο ενεργοποιούνται περισσότερο όταν στερούμαστε ύπνου, γεγονός που αυξάνει την επιθυμία για υδατάνθρακες, ή πρόχειρο φαγητό, ή μεγαλύτερη συνολική πρόσληψη τροφής”, είπε η δρ. Tasali.

Έπειτα, υπάρχει το πρόβλημα της αντίστασης στην ινσουλίνη, η οποία αυξάνεται με τη στέρηση ύπνου και οδηγεί σε αύξηση βάρους.

“Διάφορες εργαστηριακές μελέτες έχουν δείξει ότι ένα τεστ ανοχής σακχάρου το πρωί σε άτομα που στερούνται ύπνου έναντι ατόμων που έχουν κοιμηθεί καλά, θα έδειχνε μια προδιαβητική, ανθεκτική στην ινσουλίνη κατάσταση το πρωί”, είπε η δρ. Tasali.

Μια εύκολη παρέμβαση

Πόσο δύσκολο ήταν για τους ανθρώπους να προσθέσουν περισσότερο ύπνο στη ζωή τους; Καθόλου δύσκολο, είπε η δρ. Tasali. Κάθε άτομο υποβλήθηκε σε μια ωριαία συμβουλευτική συνεδρία σχετικά με τον τρόπο ύπνου του:

“Ήταν πολύ εξατομικευμένο, επικεντρώθηκε στην προσπάθεια αναθεώρησης του τρόπου ζωής των ανθρώπων, των περιορισμών που σχετίζονται με την εργασία, των μελών της οικογένειάς τους, των κατοικίδιων τους, των παιδιών και της ρουτίνας πριν τον ύπνο. Στην συνέχεια, μιλήσαμε μαζί τους για τη βελτίωση της υγιεινής του ύπνου τους, όπως το να μένουν μακριά από οθόνες πριν τον ύπνο”.

Οι ειδικοί στον ύπνο συμβουλεύουν ότι τυχόν συσκευές που εκπέμπουν μπλε φως (smartphones, laptops, tablets και τηλεοράσεις) πρέπει να κλείνουν 45 λεπτά με μία ώρα πριν τον ύπνο. Αυτό συμβαίνει επειδή το μπλε φως από τις οθόνες διακόπτει την απελευθέρωση της μελατονίνης, της ορμόνης που ρυθμίζει την υπνηλία του σώματος.

Άλλες συμβουλές για καλύτερο ύπνο περιλαμβάνουν:

• ύπνο σε ένα δροσερό υπνοδωμάτιο (περίπου 15 έως 20 βαθμούς Κελσίου)
• παράλειψη πικάντικων φαγητών και αλκοόλ πριν τον ύπνο
• απόλυτη ησυχία στο δωμάτιο
• ζεστό μπάνιο ή ντους πριν τον ύπνο
• χαλαρή ανάγνωση ενός βιβλίου
• ακρόαση χαλαρωτικής μουσικής
• βαθιά αναπνοή
• γιόγκα
• διαλογισμός
• ελαφριές διατάσεις

Η δρ. Tasali είπε ότι είδε αλλαγές από την πρώτη κιόλας εβδομάδα του προγράμματος βελτίωσης του ύπνου, το οποίο ήταν συνολικής διάρκειας δύο εβδομάδων:

“Μερικοί από αυτούς μου είπαν, ‘Νόμιζα ότι θα ήμουν λιγότερο παραγωγικός. Μένω τόσο χρόνο στο κρεβάτι, πώς θα προλάβω όλες τις δουλειές που πρέπει να κάνω;’. Και στο τέλος των δύο εβδομάδων μου έλεγαν συνέχεια ότι ήταν πιο παραγωγικοί, γιατί ήταν πιο ενεργητικοί και πιο προσεκτικοί”.

Ένας από τους περιορισμούς της μελέτης, είπε ο δρ. Kolla, είναι ότι κανένα από τα άτομα δεν υπέφερε από αϋπνία, ή άλλες σημαντικές διαταραχές ύπνου, οι οποίες επηρεάζουν εκατομμύρια ανθρώπους:

“Συμμετείχαν μόνο άτομα που δεν έχουν διαταραχές ύπνου, αλλά έχουν απλά αυτό που θα λέγαμε ανεπαρκής ύπνος και που προκαλείται από τη συμπεριφορά. Αν και ο στόχος ήταν να επεκταθεί στις 8,5 ώρες, είναι πολύ πιθανό η πλειονότητα των ανθρώπων να μην χρειάζεται τόσο πολύ ύπνο. Επομένως, η μελλοντική έρευνα πρέπει να εξετάσει συγκεκριμένες πληροφορίες για τους συμμετέχοντες για να δει ποιος είναι πιθανό να ωφεληθεί από αυτό το είδος παρέμβασης».

Παρά αυτούς τους περιορισμούς, είπε ότι είναι σαφές ότι οι άνθρωποι που προσπαθούν να χάσουν βάρος θα πρέπει να προσέχουν “το πόσες ώρες κοιμούνται κάθε μέρα, διότι η αποφυγή της εκούσιας στέρησης ύπνου παίζει σημαντικό ρόλο”.

Διαβάστε επίσης

• Κάντε δίαιτα έξυπνα, τρώγοντας. Τροφές που κόβουν την όρεξη. Η σημασία των πρωτεϊνών και της μαύρης σοκολάτας
• Χωρίς πανικό διώξτε τα παραπανίσια κιλά των εορτών.
• Μικρά μυστικά για αδυνάτισμα χωρίς δίαιτα!
• Κόψτε την όρεξή σας έξυπνα!

H ηλεκτρική κουβέρτα πόσο ασφαλής είναι; Τι πρέπει να προσέχουμε κατά την χρήση της; Είναι επικίνδυνη στην εγκυμοσύνη;

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Η ηλεκτρική κουβέρτα μπορεί να προθερμάνει το κρεβάτι σας και να το διατηρήσει ζεστό καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας. Η ένταση της θερμότητας που εκλύεται είναι ιδανική για ένα ήρεμο και ζεστό ύπνο ενώ απομακρύνει την υγρασία από το στρώμα και τα σεντόνια.

Η χρήση της ηλεκτρικής κουβέρτας έχει επιδράσεις στην υγεία: 

μειώνει τους μυϊκούς πόνους καθώς και πόνους που σχετίζονται με την αρθρίτιδα και την ινομυαλγία κτλ, 

μειώνει τις αλλεργίες και 

έχει και θετική επίδραση στα προβλήματα ιγμορίτιδας.

Ο όρος ηλεκτρική κουβέρτα χρησιμοποιείται για να περιγράφει δύο διακριτές κατηγορίες προϊόντων: την ηλεκτρική κουβέρτα (electrical blanket) και την ηλεκτρική υποκουβέρτα (electric underblanket) ή αλλιώς ηλεκτρικό υπόστρωμα (electric mattress pad).

Η διαφορά ηλεκτρικής κουβέρτας και ηλεκτρικού υποστρώματος είναι ότι η μεν πρώτη (κουβέρτα) χρησιμοποιείται σαν κάλυμμα, όπως δηλαδή η τυπική κουβέρτα, ενώ το ηλεκτρικό υπόστρωμα ως υπόστρωμα, δηλαδή κάτω από το σεντόνι πάνω στο οποίο κοιμόμαστε.

Μέσα στο ύφασμα της ηλεκτρικής κουβέρτας βρίσκεται μονωμένη καλωδίωση η οποία ζεσταίνεται καθώς τροφοδοτείται με ηλεκτρική τάση, με τρόπο παρόμοιο με αυτό των ηλεκτρικών καλοριφέρ, ήτοι με αντιστάσεις. Η μόνωση προστατεύει από την ηλεκτροπληξία ενώ η θέρμανση εκπέμπεται, ζεσταίνοντας το περιβάλλον.

Οι πιο μοντέρνες κουβέρτες χρησιμοποιούν ίνες άνθρακα (carbon fibres) οι οποίες είναι πιο διακριτικές, ελαφριές και ανθεκτικές από άλλα πιο παραδοσιακά μέταλλα.

Πόσο ασφαλής είναι η ηλεκτρική κουβέρτα;

Ο σημαντικότερος κίνδυνος από την χρήση ηλεκτρικής κουβέρτας ήταν μέχρι πριν λίγα χρόνια η εκδήλωση φωτιάς. Παλαιότερης τεχνολογίας κουβέρτες ήταν επισφαλείς ως προς αυτό και κυρίως κουβέρτες που είχαν ήδη σημειώσει μεγάλη διάρκεια ζωής (πάνω από δέκα χρόνια). 

Από το 2001 και έπειτα, οι ηλεκτρικές κουβέρτες κατασκευάζονται με ενσωματωμένα συστήματα ασφαλείας, με μηχανισμό αυτόματης διακοπής τροφοδοσίας ανάλογα με την επιθυμητή θερμοκρασία (θερμοστάτη) ή τον χρόνο λειτουργίας (χρονοδιακόπτη) ή και τα δύο.

Ο κίνδυνος της ηλεκτροπληξίας επίσης είναι υπαρκτός, για αυτό θα πρέπει κατά την αγορά μιας κουβέρτας (αλλά και κατά περιόδους) να ελέγχουμε διεξοδικά την επιφάνεια για τυχόν εκδορές ή φθορές. Οι σύγχρονες κουβέρτες βέβαια έχουν πολύ ισχυρή μόνωση και αυτό επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι είναι πλενόμενες, και μάλιστα και στο πλυντήριο.

Όσον αφορά στην χρήση της ηλεκτρικής κουβέρτας, έχουν εκφραστεί επιφυλάξεις σχετικά με τις επιπτώσεις της στην υγεία.

Οι επιφυλάξεις αυτές αφορούν την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, ακτινοβολία εξαιρετικά χαμηλής συχνότητας. Η χρήση του ηλεκτρισμού έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας μας. Το 1996, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) ξεκίνησε το Διεθνές Πρόγραμμα Ηλεκτρομαγνητικών Πεδίων (Ιnternational EMF Project) για να διερευνήσει τους πιθανούς κινδύνους υγείας που σχετίζονται με τις τεχνολογίες που εκπέμπουν EMF. Τα εξωτερικά ELF μαγνητικά πεδία επάγουν ηλεκτρικά πεδία και ρεύματα στο σώμα που, στις πολύ υψηλές εντάσεις πεδίων, προκαλούν νευρική και μυϊκή διέγερση, όπως και αλλαγές στη δυνατότητα διέγερσης των νευρικών κυττάρων στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Ένα μεγάλο μέρος της επιστημονικής έρευνας που εξετάζει τους μακροπρόθεσμους κινδύνους από την έκθεση σε ELF μαγνητικά πεδία έχει εστιάσει στην παιδική λευχαιμία. Τα στοιχεία σχετικά με την παιδική λευχαιμία δεν είναι αρκετά ισχυρά, ώστε να θεωρηθούν αιτιώδη.

Πάντως είναι σκόπιμο ευπαθείς κατηγορίες ανθρώπων όπως βρέφη, μικρά παιδιά, διαβητικοί, καρδιοπαθείς και ηλικιωμένοι να μην κοιμούνται με την ηλεκτρική κουβέρτα στην πρίζα, αλλά να την χρησιμοποιούν για να ζεστάνουν το κρεβάτι πριν ξαπλώσουν. 

Έτσι καλό είναι να ενεργοποιείται η ηλεκτρική κουβέρτα στην ανώτερη σκάλα λίγες ώρες προτού πέσετε για ύπνο, αρκετές για να αποθηκευτεί η ζέστη στο στρώμα και στα σκεπάσματα. Πριν πέσετε για ύπνο μπορείτε είτε να την κλείσετε, είτε να την ρυθμίσετε στην χαμηλότερη σκάλα, ανάλογα με την προτίμηση σας.

Τι πρέπει να προσέχουμε κατά την χρήση της ηλεκτρικής κουβέρτας:

• Δεν πρέπει να ενεργοποιούμε την ηλεκτρική κουβέρτα ενόσω είναι ακόμα διπλωμένη.

• Δεν πρέπει να ενεργοποιούμε την ηλεκτρική κουβέρτα αν έχει φθορές και χτυπήματα

• Δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε δοχεία με ζεστά νερά ταυτόχρονα με την ηλεκτρική κουβέρτα

• Δεν πρέπει να ερχόμαστε σε επαφή με την κουβέρτα με βρεγμένα χέρια ή πόδια

• Δεν πρέπει να καρφώνουμε την ηλεκτρική κουβέρτα στο κρεβάτι με καρφιά.

• Δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε ηλεκτρική κουβέρτα σε πτυσσόμενα κρεβάτια και αν το κάνουμε αυτό θα πρέπει να φροντίζουμε να μην υπάρχει κίνδυνος να μπλεχτεί ή τσαλακωθεί το καλώδιο τροφοδοσίας.

• Δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε ηλεκτρική κουβέρτα σε κρεβάτια ανήμπορων ανθρώπων, βρεφών, ή ανθρώπων που πάσχουν από κάποιο πρόβλημα που τους καθιστά υπερευαίσθητους στην θερμότητα.

• Δεν πρέπει να επιτρέπουμε την χρήση της ηλεκτρικής κουβέρτας σε μικρά παιδιά

• Δεν πρέπει να επιτρέπουμε την ολονύχτια χρήση από ανθρώπους που έχουν βηματοδότη.

Επίσης:

• Διεξάγουμε τακτικούς οπτικούς ελέγχους για να βεβαιωθούμε ότι η ηλεκτρική κουβέρτα είναι σε καλή κατάσταση.

• Αν η κουβέρτα που έχετε είναι παλαιότερη από δέκα ετών, ίσως είναι καλύτερα να την αντικαταστήσετε.

Κατά την αποθήκευση:

• Ακολουθούμε τις οδηγίες του κατασκευαστή.

• Δεν χρησιμοποιούμε χημικά για προστασία από το σκόρο ή άλλη αιτία.

• Δεν τοποθετούμε πάνω στην ηλεκτρική κουβέρτα βαριά αντικείμενα.

Ηλεκτρική κουβέρτα και εγκυμοσύνη

Οι περισσότεροι άνθρωποι ανησυχούν ότι η χρήση ηλεκτρικής κουβέρτας μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος, προκαλώντας έτσι αποβολή. Μια άλλη λογική που δίνεται συχνά είναι ότι μια ηλεκτρική κουβέρτα παράγει ένα ηλεκτρομαγνητικό πεδίο που οδηγεί σε γενετικές ανωμαλίες ή αποβολή του μωρού.
Ο φόβος ότι μια ηλεκτρική κουβέρτα μπορεί να αυξήσει τη θερμοκρασία του σώματός σας είναι αβάσιμη. Έρευνα σχετικά με την ασφάλεια της ηλεκτρικής κουβέρτας αποκαλύπτει ότι είναι εξαιρετικά απίθανο ότι μια ηλεκτρική κουβέρτα μπορεί να αυξήσει τη θερμοκρασία του σώματός. Γενικά, αποβολή ή βλάβη στο νωτιαίο νεύρο μπορεί να συμβεί μόνο όταν η θερμοκρασία του σώματος αυξάνεται σημαντικά πάνω από τους 39 βαθμούς Κελσίου που δεν είναι δυνατή από την χρήση ηλεκτρικής κουβέρτας.

Με τις σύγχρονες ηλεκτρικές κουβέρτες, η ασφάλεια βελτιώνεται πολύ περισσότερο καθώς συνοδεύονται από σύστημα ελέγχου θερμοκρασίας. Αυτό τις καθιστά πολύ πιο ασφαλείς στη χρήση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και εξαλείφει ακόμη και τις δυνατότητες σύλληψης φωτιάς ή καύσης του σώματός σας κατά τη διάρκεια του ύπνου. 
Αν και το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο που παράγεται από ηλεκτρικές κουβέρτες δεν προκαλεί καμία βλάβη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, υπάρχουν ορισμένα πλεονεκτήματα καθώς και κίνδυνοι που συνδέονται με τη χρήση της σε διάφορα στάδια της εγκυμοσύνης. Παρόλο που το αποτέλεσμα ερευνών δεν ήταν απολύτως σαφές, επιβεβαίωσε ότι όταν οι έγκυες γυναίκες που χρησιμοποίησαν ηλεκτρική κουβέρτα με πολύ υψηλές ρυθμίσεις, υπήρχε αυξημένος κίνδυνος αποβολής ειδικά κατά τις πρώτες επτά εβδομάδες της κύησης. 
Οι γιατροί προτείνουν ότι μια έγκυος γυναίκα πρέπει να αποφεύγει τη χρήση ηλεκτρικής κουβέρτας, ειδικά κατά τις πρώτες επτά εβδομάδες της εγκυμοσύνης της όταν οι πιθανότητες αποβολής και του καρκίνου του ενδομητρίου λόγω του ηλεκτρομαγνητικού πεδίου είναι αυξημένες.
Οι ειδικοί συμβουλεύουν τη χρήση ενός επιπλέον χονδρού παπλώματος ή μπουκάλι ζεστού νερού για να κρατήσει το σώμα ζεστό αντί της ηλεκτρικής κουβέρτας.

Διαβάστε επίσης

• Τι είναι η αναφυλαξία. Τι πρέπει να κάνετε σε αναφυλακτικό shock, πώς γίνεται η ένεση και μέτρα πρόληψης (video). 
• Τι είναι η αλλεργία; Με ποιόν τρόπο εκδηλώνεται μια αλλεργική αντίδραση και πώς αντιμετωπίζεται;
• Ομοιοπαθητική: Μια άλλη προσέγγιση στην αντιμετώπιση της αλλεργικής ρινίτιδας (κι όχι μόνο αυτής)
• Ακάρεα προκαλούν άσθμα, ρινίτιδα, καταρροή, φαγούρα, επιπεφυκίτιδα, αναπνευστικά προβλήματα