Μέλισσες και επικονιαστές: 6 λόγοι που στηρίζουν την τροφή, τη γεωργία και το περιβάλλον

επιμέλεια Κασσιανή Τσώνη, medlabnews.gr iatrikanea

Η Παγκόσμια Ημέρα Μέλισσας τιμάται στις 20 Μαΐου και υπενθυμίζει ότι οι μέλισσες δεν μας δίνουν μόνο μέλι. Με την επικονίαση στηρίζουν την αναπαραγωγή φυτών, τη βιοποικιλότητα, την παραγωγή τροφίμων και την επισιτιστική ασφάλεια. Το άρθρο παρουσιάζει έξι λόγους για τους οποίους οι μέλισσες και οι άλλοι επικονιαστές είναι απαραίτητοι, καθώς και πρακτικούς τρόπους με τους οποίους πολίτες και αγρότες μπορούν να βοηθήσουν στην προστασία τους. 

Είναι ακούραστες εργάτριες και με την καθημερινή τους δραστηριότητα, αν και μικρές φροντίζουν για κάτι σπουδαίο: την αναπαραγωγή των περισσότερων φυτών. Επακόλουθο αυτής της δραστηριότητας, δεν είναι μόνον το μέλι που παράγουν, αλλά η συμβολή τους στη διατήρηση της βιοποικιλότητας, στην αύξηση της παραγωγής τροφίμων και της επισιτιστικής ασφάλειας, ακόμη και στο να γίνονται τα φρούτα και τα λαχανικά μεγαλύτερα και νοστιμότερα!

Πρόκειται, βέβαια, για τις μέλισσες, τον ρόλο και τη σημασία των οποίων αναγνώρισε η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, κηρύσσοντας την 20ή Μαΐου Παγκόσμια Ημέρα των Μελισσών. Στο Ψήφισμα της 20ής Δεκεμβρίου 2017, τονίζεται η επείγουσα ανάγκη να προστατευθούν οι μέλισσες και οι άλλοι επικονιαστές και επισημαίνονται οι κίνδυνοι που συνεπάγεται ενδεχόμενη εξαφάνισή τους.

Σημειώνεται ότι καθώς ένας αυξανόμενος αριθμός ειδών επικονιαστών παγκοσμίως οδηγούνται προς εξαφάνιση από διάφορες πιέσεις, πολλές από τις οποίες προκαλούνται από ανθρώπους, απειλούνται εκατομμύρια πόροι διαβίωσης και ποσότητες τροφίμων αξίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Υπολογίζεται ότι σχεδόν 35% των επικονιαστών ασπόνδυλων, ιδιαίτερα των μελισσών και των πεταλούδων, και περίπου 17% των επικονιαστών σπονδυλωτών, όπως οι νυχτερίδες, αντιμετωπίζουν την εξαφάνιση παγκοσμίως. Κύριες αιτίες είναι οι εντατικές γεωργικές πρακτικές, οι αλλαγές στη χρήση της γης, τα παρασιτοκτόνα (συμπεριλαμβανομένων των νεονικοτινοειδών εντομοκτόνων), οι ασθένειες, τα παράσιτα και η κλιματική αλλαγή.

Σύμφωνα με την πρώτη παγκόσμια έρευνα για τους επικονιαστές που διενήργησε η Διακυβερνητική Πλατφόρμα για την Επιστήμη και την Πολιτική, για την Βιοποικιλότητα και τις Υπηρεσίες Οικοσυστημάτων (IPBES), η ετήσια αξία παγκόσμιων καλλιεργειών που επηρεάζονται άμεσα από επικονιαστές, κυμαίνεται μεταξύ 235 και 577 δισ. δολ. Υπολογίζει επίσης σε 300% την αύξηση του όγκου της γεωργικής παραγωγής που εξαρτάται από την επικονίαση, τα τελευταία 50 χρόνια.

Από την επικονίαση εξαρτώνται σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό 75% των καλλιεργειών τροφίμων και 90% των φυτών ανθοφορίας, παγκοσμίως. Οι επικονιαστές , όπως οι μέλισσες, οι πεταλούδες, τα πουλιά, οι σκώροι, τα σκαθάρια, ακόμη και οι νυχτερίδες, βοηθούν τα φυτά να αναπαραχθούν και οι μέλισσες είναι ο βασικός λόγος που έχουμε ποικιλία σπόρων, καρπών, φρούτων και ορισμένων λαχανικών.

Όμως τι ακριβώς προσφέρουν οι επικονιαστές και ειδικότερα οι μέλισσες και τι μπορούμε να κάνουμε για να τους βοηθήσουμε; Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα των Μελισσών ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ παραθέτει έξι λόγους για τους οποίους πρέπει να είμαστε ευγνώμονες για τους επικονιαστές, αλλά και συμβουλές για το πώς μπορούμε αυτό να τους το ανταποδώσουμε:

1. Βελτιώνουν τη διατροφή μας παρέχοντας τροφές πλούσιες σε θρεπτικά συστατικά. Δεν είναι όλες οι καλλιέργειες τροφίμων που χρειάζονται επικονίαση. Το ρύζι, το σιτάρι και οι πατάτες, για παράδειγμα, θα επιβίωναν ακόμη και αν δεν υπήρχαν οι επικονιαστές. Ωστόσο, πολλά από τα πολύ θρεπτικά τρόφιμα, όπως τα φρούτα, ορισμένα λαχανικά, σπόροι, καρύδια και έλαια, θα εξαφανιστούν χωρίς επικονιαστές. Ένας κόσμος χωρίς επικονιαστές είναι ένας κόσμος χωρίς κάποια από τα τρόφιμα που αγαπάμε (όπως κακάο, καφές) και τα οποία εξασφαλίζουν σωστή διατροφή (φράουλες, μήλα κεράσια, αμύγδαλα και πολλά άλλα).

Συμβουλή: Ανταποδώστε! Προσφέρετε στις μέλισσες τρόφιμα που τους αρέσουν, αυξάνοντας τα φυτά στον κήπο σας. Τα φυτά και οι επικονιαστές έχουν μια αμοιβαία επωφελή σχέση συμβίωσης. Χρειάζονται ο ένας τον άλλον για να επιβιώσουν και ως εκ τούτου έχουν εξελιχθεί με αυτό τον τρόπο. Η φύτευση ενός ποικίλου συνόλου ιθαγενών φυτών και λουλουδιών σε διαφορετικές περιόδους του έτους μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά για τους επικονιαστές.

2. Μας δίνουν μέλι! Από περίπου 20.000 είδη μελισσών μόνο 7 παράγουν μέλι. Οι δυτικές μέλισσες παράγουν 1,6 εκατ. τόνους μελιού ετησίως! Αυτό το υπέροχο προϊόν είναι ένα φυσικό γλυκαντικό που έχει επίσης αντιβακτηριακές και αντισηπτικές ιδιότητες. Το μέλι είναι μέρος του ανθρώπινου πολιτισμού για χιλιετίες. Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι χρησιμοποίησαν μέλι για ιατρικούς σκοπούς και το κερί για να βαλσαμώνουν τους νεκρούς, αλλά και να παράγουν τεχνητό φως. Σήμερα, το μέλι, το κερί, ο βασιλικός πολτός και η πρόπολη, παρέχουν πρόσθετο εισόδημα στις αγροτικές οικογένειες.

Συμβουλή: Αγοράστε μέλι από τους τοπικούς αγρότες. Πολλοί τοπικοί μικροκαλλιεργητές και δασικές κοινότητες διατηρούν βιώσιμες πρακτικές μελισσοκομίας. Μπορείτε να υποστηρίξετε την αγορά ανεπεξέργαστου μελιού, κεριού ή άλλων προϊόντων μελισσών, απευθείας από αυτούς.

3. Έχουν μεγάλη «επαγγελματική» ηθική. Μια μεμονωμένη μέλισσα συνήθως επισκέπτεται περίπου 7.000 λουλούδια την ημέρα και χρειάζεται 4 εκατομμύρια επισκέψεις σε λουλούδια για να παραγάγει ένα κιλό μέλι. Κάθε μεμονωμένη μέλισσα αποτελεί μέρος μιας ομάδας που εργάζεται ακούραστα για να στηρίξει την ανάπτυξη και την παραγωγικότητα της κυψέλης, συγκεντρώνοντας όσο το δυνατόν περισσότερη γύρη, ενώ παράλληλα επικονιάζει πολλά φυτικά είδη.

Συμβουλή: Επιβραβεύστε αυτά τα πολυάσχολα έντομα, προσφέροντάς τους νερό, το οποίο χρειάζονται έπειτα από το πέταγμά τους όλη την ημέρα. Ένας καλός τρόπος για να δώσετε στις μέλισσες ένα σημείο ανάπαυσης και ανανέωσης, είναι να αφήσετε ένα καθαρό, ρηχό μπολ με νερό, με πέτρες ή ράβδους μέσα σε αυτό, ώστε οι μέλισσες να το προσεγγίσουν χωρίς να κινδυνεύουν να πνιγούν.

4. Κάνουν πιο νόστιμα τα τρόφιμά μας. Καλά γονιμοποιημένα φυτά παράγουν μεγαλύτερα, πιο ομοιόμορφα και πιο γευστικά φρούτα και λαχανικά. Τα φυτά υπολογίζουν πόση προσπάθεια απαιτείται για την παραγωγή των καρπών τους. Αν ένα φρούτο ή λαχανικό δεν έχει καλά γονιμοποιηθεί, τα φυτά δεν θα επενδύουν απαραίτητα τους πόρους ομοιόμορφα στην παραγωγή τους, με αποτέλεσμα παραμορφωμένα ή μικρά και άνοστα φρούτα και λαχανικά. Ένα παραμορφωμένο μήλο, για παράδειγμα, θα μπορούσε να σημαίνει ότι το φυτό είχε ανεπαρκή ή μη ισορροπημένη επικονίαση!

Συμβουλή: 
Αποφύγετε τα φυτοφάρμακα, τα μυκητοκτόνα ή τα ζιζανιοκτόνα στους κήπους σας. Μπορούν να σκοτώσουν τους επικονιαστές και να δηλητηριάσουν τις κυψέλες με μολυσμένο νέκταρ ή γύρη που έφεραν οι μέλισσες από τα φυτά. Προσπαθήστε να βρείτε φυσικές λύσεις για τα παράσιτα των φυτών στον κήπο σας.

5. Αυξάνουν την παραγωγή τροφίμων και την επισιτιστική ασφάλεια. Σε μία μελέτη, στη διάρκεια της οποίας η γονιμοποίηση ήταν καλά διαχειριζόμενη σε μικρές, ποικίλες, εκμεταλλεύσεις, οι καλλιεργητικές αποδόσεις αυξήθηκαν κατά ένα σημαντικό μέσον όρο 24%! Οι μέλισσες και άλλα επικονιαστικά έντομα βελτιώνουν την παραγωγή τροφίμων σε 2 δισεκατομμύρια μικρούς αγρότες παγκοσμίως, συμβάλλοντας στη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας για τον παγκόσμιο πληθυσμό. Το κυνήγι μελιού των αποικιών των άγριων μελισσών παραμένει επίσης ένα σημαντικό μέρος των μέσων διαβίωσης των ανθρώπων που εξαρτώνται από τα δάση σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες.

Συμβουλή για τους αγρότες: 
Δημιουργήστε έναν καλό βιότοπο για τις μέλισσες για να εξασφαλίσετε την επικονίαση. Αφήστε ορισμένες περιοχές του αγροκτήματος ως φυσικό οικότοπο. Δημιουργήστε επίσης φράκτες με φυσικά φυτά που ανθίζουν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές κατά τη διάρκεια του έτους και φυτέψτε ελκυστικές καλλιέργειες και οπωροφόρα δέντρα. Μειώστε τη χρήση φυτοφαρμάκων και αφήστε ανέγγιχτες τις περιοχές φωλεοποίησης.

6. Διατηρούν τη βιοποικιλότητα. Η επικονίαση είναι μία από τις σημαντικότερες διαδικασίες της φύσης που συμβάλλουν στη βιοποικιλότητα. Βοηθά στην παραγωγή μεγάλης ποικιλίας φυτών, πολλά από τα οποία καταναλώνονται από τους ανθρώπους. Και αν και συχνά παραβλέπεται, οι μέλισσες και η μελισσοκομία των δασών συμβάλλουν επίσης στη διατήρηση των δασικών οικοσυστημάτων, καθώς η επικονίαση βοηθά στην αναγέννηση των δέντρων, γεγονός που με τη σειρά του συμβάλλει στη διατήρηση της δασικής βιοποικιλότητας.

Συμβουλή: 

Μάθετε περισσότερα για τις μέλισσες και ξεπεράστε τον ενδεχόμενο φόβο σας. Εξετάζοντας αυτά τα πλάσματα, θα δείτε ότι οι μέλισσες δεν είναι γενικά επικίνδυνες. Δεν τσιμπούν όλες οι μέλισσες και εκείνες που το κάνουν, έχουν κάποιον λόγο. Κατανοώντας καλύτερα αυτά τα πλάσματα, μπορεί κανείς να τα σεβαστεί και να μάθει να ζει ειρηνικά μαζί τους.

Βοηθώντας να διατηρήσουμε τους επικονιαστές ασφαλείς υποστηρίζουμε την παραγωγή τροφίμων, τα εισοδήματα των αγροτών και το ευρύτερο περιβάλλον.

Πληροφορία
Η 20ή Μαΐου δεν επιλέχθηκε τυχαία ως Παγκόσμια Ημέρα Μελισσών, καθώς συμπίπτει με τα γενέθλια του Anton Jansa, ο οποίος τον 18ο αιώνα πρωτοστάτησε στις σύγχρονες τεχνικές μελισσοκομίας στην πατρίδα του τη Σλοβενία και απολάμβανε τις μέλισσες για την ικανότητά τους να εργάζονται τόσο σκληρά, ενώ χρειάζονται τόσο λίγη προσοχή.

Διαβάστε επίσης

• Τα 3… θαύματα που κάνει μια κουταλιά μέλι πριν τον ύπνο
• Ο πόλεμος του μελιού: Πώς έγινε βασιλιάς η Γερμανία, τι κάνει η Ελλάδα
• Πώς θα το καταλάβετε ότι το μέλι είναι νοθευμένο;
• Ανακαλείται και άλλο γνωστό μέλι που είναι χρωματισμένο με χρωστικές, από τον ΕΦΕΤ

Πρώτη δημοσίευση: Μάιος 2018 — MEDLABNEWS.GR | Επιμέλεια: Κασσιανή Τσώνη

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 20 Μαΐου 2026

Υπέρταση στα 30: πώς η υψηλή πίεση μπορεί να βλάψει τον εγκέφαλο αργότερα

 

της Κασσιανής Τσώνη, medlabnews.gr iatrikanea

Η υψηλή αρτηριακή πίεση δεν αφορά μόνο την καρδιά. Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Lancet Neurology, η υπέρταση στις ηλικίες των 30 και 40 ετών συνδέθηκε με μεταγενέστερες αλλαγές στον εγκέφαλο, όπως συρρίκνωση και ενδείξεις βλάβης των αιμοφόρων αγγείων. Το εύρημα ενισχύει την ανάγκη για έγκαιρη μέτρηση, πρόληψη και αντιμετώπιση της υπέρτασης από νεότερες ηλικίες, πριν εμφανιστούν μακροχρόνιες επιπλοκές. 

Η υπέρταση στην κρίσιμη ηλικιακή περίοδο των 30 και 40 ετών μπορεί να βλάψει τον εγκέφαλο, σύμφωνα με νέα έρευνα την οποία επικαλείται η ΒBC.

Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης που δημοσιεύτηκαν στην επιστημονική επιθεώρηση «Lancet Neurology» έδειξαν πως η υψηλή αρτηριακή πίεση στη μέση ηλικία σχετίζεται με καταστροφή των αιμοφόρων αγγείων και συρρίκνωση του εγκεφάλου.

Συγκεκριμένα, βρέθηκε ότι η υπέρταση στις ηλικίες 36 με 43 συνδέεται με συρρίκνωση του εγκεφάλου, ενώ στις ηλικίες 43 με 53 σχετίζεται με περισσότερες ενδείξεις καταστροφής των αιμοφόρων αγγείων ή με μικρά εγκεφαλικά επεισόδια στην ηλικία των 70.

Ο καθηγητής Τζόναθαν Σκοτ, κλινικός νευρολόγος στο Ινστιτούτο Νευρολογίας Queen Square του Πανεπιστημιακού Κολεγίου του Λονδίνου (UCL), ο οποίος διεξήγε τη μελέτη εξηγεί πως εφόσον η υπέρταση στην ηλικία των 30 έχει αντίκτυπο στην υγεία του εγκεφάλου έως και τέσσερις δεκαετίες αργότερα, οι θεραπευτικές παρεμβάσεις πρέπει να αρχίζουν όσο το δυνατόν νωρίτερα. Ο ίδιος, μάλιστα, προσθέτει ότι το Εθνικό Σύστημα Υγείας της Βρετανίας παρέχει τακτικές εξετάσεις για την αρτηριακή πίεση μετά την ηλικία των 40 και προτείνει ότι, ιδανικά, αυτοί οι έλεγχοι πρέπει να ξεκινάνε πολύ νωρίτερα.

Ο εγκέφαλος κάθε ανθρώπου συρρικνώνεται σταδιακά με την ηλικία, ωστόσο αυτό είναι ακόμη πιο έκδηλο στα άτομα που πάσχουν από νευροεκφυλιστικές νόσους, όπως η αγγειακή άνοια. Η υπέρταση, επομένως, που σχετίζεται με τη συρρίκνωση εγκεφάλου, ενδεχομένως αυξάνει και τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας στη μετέπειτα ζωή.

«Γνωρίζουμε ότι η υψηλή αρτηριακή πίεση στη μέση ηλικία σχετίζεται με αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου τα επόμενα χρόνια. Αυτό όμως που δεν ξέρουμε είναι το αν η αντιμετώπιση του προβλήματος της υπέρτασης θα αποτρέψει αυτές τις αλλαγές στον εγκέφαλο», δήλωσε ο Πολ Λίσον, καθηγητής Καρδιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

Για την παρούσα μελέτη οι ερευνητές συνέλεξαν δεδομένα από 500 άτομα που γεννήθηκαν το 1946, τα οποία παρακολούθησαν μέχρι τη μέση ενήλικη ζωή

Διαβάστε 

Αλλαγές στον τρόπο που μετράμε τη πίεση. Με πόσο έχουμε υπέρταση; Οδηγίες για τη σωστή μέτρηση της πίεσης

Πρώτη δημοσίευση: Οκτώβριος 2022 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κασσιανή Τσώνη

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 17 Μαΐου 2026

Πρωταπριλιά: η ιστορία του εθίμου και γιατί λέμε ψέματα την 1η Απριλίου;

επιμέλεια Κασσιανή Τσώνη, medlabnews.gr iatrikanea

Υπάρχουν διάφορες εκδοχές αναφορικά με τον τόπο και το χρόνο που γεννήθηκε το έθιμο αυτό που κάνει μικρούς και μεγάλους να λένε ψέματα και να κάνουν πρωταπριλιάτικες φάρσες την 1η Απριλίου.

Πρωταπριλιά: Η επικρατέστερη ιστορία

Κάθε χρόνο την Πρωταπριλιά αναβιώνει το έθιμο με τα αθώα ψέματα. Πρόκειται για μία παιγνιώδη συνήθεια των ανθρώπων, με παγκόσμια διάσταση. Το έθιμο έλκει την καταγωγή του από τη Δύση και οι ρίζες του ανιχνεύονται στους αρχαίους Κέλτες, οι οποίοι συνήθισαν την Πρωταπριλιά που καλυτέρευε ο καιρός να βγαίνουν για ψάρεμα.

Τις περισσότερες φορές γύριζαν με άδεια χέρια, αλλά οι ψεύτικες ιστορίες τους για μεγάλα ψάρια έδιναν κι έπαιρναν.

Τον Μεσαίωνα, οι Γάλλοι γιόρταζαν την Πρωτοχρονιά την 1η Απριλίου, λόγω του Πάσχα. Το 1560 ή το 1564 ο βασιλιάς Κάρολος Θ’ μετέθεσε την αρχή του έτους από την 1η Απριλίου στην 1η Ιανουαρίου για να συμβαδίζει η χώρα του ημερολογιακά με τις άλλες χώρες. Η αλλαγή αυτή δημιούργησε προβλήματα στο λαό, καθώς ό,τι έχει σχέση με την οργάνωση του χρόνου δημιουργεί συναισθηματικές φορτίσεις και αντιδράσεις. Όσοι, λοιπόν, από τους υπηκόους του βασιλιά αποδέχτηκαν την ημερολογιακή αλλαγή πείραζαν εκείνους που συνέχιζαν να τηρούν την παλιά πρωτοχρονιά (1η Απριλίου), λέγοντάς τους περιπαικτικά ψέματα ή κάνοντάς τους ψεύτικα πρωτοχρονιάτικα δώρα.

Από τους Κέλτες και τους Γάλλους το έθιμο μεταλαμπαδεύτηκε σ’ όλο τον κόσμο, με προεξάρχουσες τις εφημερίδες στις αρχές του 20ου αιώνα και στη συνέχεια τα ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης, που συχνά μεταδίδουν πολύ επιτυχημένες ειδήσεις – φάρσες. Με την εξάπλωση του Ίντερνετ, η Πρωταπριλιά έχει γίνει πλέον καθημερινή συνήθεια. Τα λεγόμενα «hoax» είναι οι πιο συνηθισμένες διαδικτυακές φάρσες. Πρόκειται για κατασκευασμένες ιστορίες με περίτεχνο τρόπο που μπορούν να ξεγελάσουν ακόμη κι ένα γνώστη του θέματος, το οποίο πραγματεύονται.

Πρωταπριλιά στην Ελλάδα

Στον ελληνικό χώρο το έθιμο πρέπει να ήταν γνωστό από την εποχή των Σταυροφοριών.

 Η συνήθεια να λένε ψέματα εκείνη την μέρα, δεν είναι άγνωστη στην Ελλάδα. 

Η βασική ιδέα βέβαια παρέμεινε ίδια. Λέμε αθώα ψέματα με σκοπό να ξεγελάσουμε το «θύμα» μας. Σε κάποιες περιοχές, θεωρούν ότι όποιος καταφέρει να ξεγελάσει τον άλλο, θα έχει την τύχη με το μέρος του όλη την υπόλοιπη χρονιά. Σε κάποιες άλλες πιστεύουν ότι ο «θύτης» θα έχει καλή σοδειά στις καλλιέργειες του. Επίσης το βρόχινο νερό της πρωταπριλιάς, θεωρούν μερικοί, ότι έχει θεραπευτικές ιδιότητες. Όσο για το «θύμα», πιστεύεται ότι, σε αντίθεση με τον «θύτη», θα έχει γρουσουζιά τον υπόλοιπο χρόνο και πιθανότατα αν είναι παντρεμένος θα χηρέψει γρήγορα.

Μάλιστα, αποτελεί, όπως υποστηρίζει ο λαογράφος Γεώργιος Μέγας, συνήθη μηχανισμό στην προσπάθεια εξασφάλισης της επιτυχίας μιας μαγικής ενέργειας ή ενός δύσκολου έργου, βάσει της αντίληψης ότι η ψευδολογία ξεγελά και εμποδίζει τις βλαπτικές δυνάμεις. Και το ψέμα της Πρωταπριλιάς είναι «ένα σκόπιμο ξεγέλασμα των βλαπτικών δυνάμεων που θα εμπόδιζαν την αγροτική παραγωγή», σύμφωνα με το λαογράφο Δημήτριο Λουκάτο.

Ακραίες κατασκευασμένες ειδήσεις στην 1η Απριλίου που συγκλόνισαν τον κόσμο

Τον προηγούμενο αιώνα, η τεχνολογία βοήθησε κάποιους να ξεγελάσουν χιλιάδες άτομα την ημέρα αυτή. Για παράδειγμα μια Αμερικάνικη εφημερίδα δημοσίευσε ένα άρθρο (στις αρχές του 20ού αιώνα) που προκάλεσε. Στο άρθρο αναφερόταν ότι ο Τόμας Έντισον εφηύρε μια μηχανή, η οποία μετέτρεπε το νερό σε κρασί. Οι μετοχές των εταιριών παρασκευής οίνου, σημείωσαν κατακόρυφη πτώση στο χρηματιστήριο.

Ένα άλλο παράδειγμα μεγάλης πρωταπριλιάτικης φάρσας, είναι αυτή του δικτύου BBC το 1957. Τότε προβλήθηκε από το δίκτυο ένα ρεπορτάζ που έγραψε ιστορία … Ιταλοί γεωργοί μάζευαν μακαρόνια από τα δέντρα που υποτίθεται ότι τα παράγουν. Παρόμοια ρεπορτάζ συνεχίζονται όμως μέχρι και σήμερα σχεδόν από το σύνολο των ΜΜΕ. Τις περισσότερες φορές αγγίζουν σημαντικά θέματα οικονομίας, διασκέδασης, κ.λπ.

Εσείς πώς θα γιορτάσετε την 1η Απριλίου;

Διαβάστε επίσης

x. Γιατί πιστεύουμε τον ψεύτη;

Πρώτη δημοσίευση: 1 Απριλίου 2018 — MEDLABNEWS.GR

| Επιμέλεια: Κασσιανή Τσώνη

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 1 Απριλίου 2026

Παγκόσμια Ημέρα Διπολικής Διαταραχής: τι είναι η μανιοκατάθλιψη και ποια είναι τα συμπτώματα

της Κασσιανής Τσώνη, medlabnews.gr iatrikanea

Η 30ή Μαρτίου είναι η Παγκόσμια Ημέρα Διπολικής Διαταραχής και στόχος της είναι η ενημέρωση του κοινού για μια σοβαρή διαταραχή της διάθεσης που παλαιότερα ήταν γνωστή ως μανιοκατάθλιψη. Το άρθρο εξηγεί τι είναι η διπολική διαταραχή, ποια είναι τα βασικά συμπτώματα και γιατί η έγκαιρη διάγνωση είναι τόσο σημαντική. 

Στις 30 Μαρτίου γιορτάζουμε την Παγκόσμια ημέρα Διπολικής διαταραχής (Μανιοκατάθλιψης). Αυτή είναι και η ημέρα γέννησης του Vincent Van Gogh ο οποίος θεωρείται ότι έπασχε από τη διπολική διαταραχή.

Η Παγκόσμια Ημέρα Διπολικής διαταραχής είναι σημαντική ημέρα για να θυμόμαστε τους ανθρώπους με διπολική διαταραχή αλλά και για την ευαισθητοποίηση του ευρύτερου κοινού. Δημιουργήθηκε από τρεις διεθνείς οργανώσεις για τη διπολική διαταραχή (Asian Network of Bipolar disorders, International Bipolar Foundation, International Society for Bipolar disorders)

Η διπολική διαταραχή (ή πιο παλιά μανιοκατάθλιψη) είναι η πιο σοβαρή ψυχική διαταραχή της διάθεσης. Χαρακτηρίζεται κυρίως από επεισόδια Μανίας (ανεβασμένης & εκτός ελέγχου διάθεσης) και επεισόδια Κατάθλιψης (πεσμένης διάθεσης με σημαντική δυσκολία στη λειτουργία).

Οι ξαφνικές εναλλαγές της διάθεσης συνήθως σημαίνουν κατάθλιψη. Μπορεί όμως να είναι ενδεικτικές μιας διπολικής κατάστασης (μανιοκατάθλιψης). Ο ειδικός θα διερευνήσει διεξοδικά το ιστορικό, την έναρξη των συμπτωμάτων και τους πιθανούς εκλυτικούς παράγοντες. Είναι σημαντικό να βρεθούν και να αναλυθούν τα στοιχεία εκείνα τα οποία πυροδότησαν τις εναλλαγές διάθεσης.

Υπολογίζεται ότι πάσχουν 1-5% του πληθυσμού παγκοσμίως, δηλαδή περίπου 600.000 Έλληνες ασθενείς.

Το φάσμα των διπολικών διαταραχών είναι ευρύ και η σωστή θεραπεία τους βασίζεται στη σωστή και πρώιμη διάγνωση καθώς και στην εξειδικευμένη ψυχοκοινωνική και φαρμακευτική παρέμβαση. Η ενημέρωση αποτελεί σημαντικό κομμάτι της καλής πορείας της Διπολικής διαταραχής και βοηθάει και στην αποστιγματοποίησή της.

Η αιτία της διπολικής διαταραχής δεν έχει απόλυτα ξεκαθαριστεί. Επειδή δύο τρίτα των διπολικών ασθενών έχουν οικογενειακό ιστορικό συναισθηματικών διαταραχών, οι ερευνητές έχουν ψάξει για πιθανή γενετική συσχέτιση με την προδιάθεση για τη διπολική διαταραχή. Η συμβολή των γενετικών παραγόντων στις διαταραχές της διάθεσης φαίνεται από τα αποτελέσματα μελετών σε οικογένειες, σε διδύμους και σε υιοθετημένα άτομα και από τις έρευνες της μοριακής βιολογίας. Υποθέσεις έχουν διατυπωθεί και αφορούν την ατελή κατασκευή της μυελίνης (ουσία που περιβάλλει τους άξονες των νευρικών κυττάρων με σκοπό την προστασία και την μόνωσή τους), την παρουσία μεγάλων ποσοτήτων ασβεστίου στα νευρικά εγκεφαλικά κύτταρα, την ντοπαμίνη και άλλες χημικές ουσίες- νευροδιαβιβαστές μέσω των οποίων επικοινωνούν τα νευρικά κύτταρα.

Διαβάστε επίσης
Διπολική διαταραχή με μεταπτώσεις διάθεσης, κυκλοθυμία, μανία, κατάθλιψη. Αιτίες και τρόποι αντιμετώπισης
Μπορεί να έχετε κατάθλιψη; Τι θα μπορούσατε να κάνετε για την θεραπεία της κατάθλιψης;

Πρώτη δημοσίευση: 30 Μαρτίου 2017 — MEDLABNEWS.GR | 

 Συγγραφέας: Κασσιανή Τσώνη

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 30 Μαρτίου 2026

Παράξενα και μη πράγματα, που είναι παράγοντες κινδύνου πρόκλησης καρκίνου.

επιμέλεια Κασσιανή Τσώνη, medlabnews.gr iatrikanea

Ο καρκίνος είναι δυνατό να προκληθεί από διάφορες αιτίες και το 2020 ο κατάλογος αυτός έγινε ακόμη πιο μακρύς, καθώς η επιστημονική έρευνα έφερε στο φως ή επιβεβαίωσε παράγοντες κινδύνου μάλλον απρόσμενους, πέρα από τους ήδη γνωστούς, όπως το κάπνισμα, η πολλή ηλιοθεραπεία, η χημική ρύπανση, το πολύ κόκκινο κρέας και διάφοροι ιοί.

Ακολουθούν επτά πράγματα, παράξενα και μη, που θα μπορούσαν υπό προϋποθέσεις να ανοίξουν το δρόμο στον καρκίνο, σύμφωνα με το Live Science:

1. Το καυτό τσάι: 

Το τσάι έχει ποικίλα οφέλη για την υγεία, μάλιστα, το πράσινο φαίνεται να έχει και αντικαρκινικές ιδιότητες. Όμως, αν κανείς το πίνει πολύ καυτό, τότε αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του οισοφάγου, σύμφωνα με κινεζική έρευνα σε 450.000 ανθρώπους. Ιδίως αν κάποιος, εκτός από καυτό τσάι, είναι καπνιστής και πίνει αρκετό αλκοόλ, τότε, έχει πενταπλάσιο κίνδυνο για καρκίνο του οισοφάγου σε σχέση με όσους δεν κάνουν τίποτε από τα τρία (καυτό τσάι, κάπνισμα, αλκοόλ).

2. Η ακινησία: 

Η σωματική κίνηση και άσκηση μειώνει κατά 7% κατά μέσο όρο τον κίνδυνο οποιουδήποτε καρκίνου, σύμφωνα με μια νέα μελέτη. Αλλά, σύμφωνα με μια άλλη έρευνα, πολλοί άνθρωποι δεν έχουν συνειδητοποιήσει τη σχέση ανάμεσα στη σωματική αδράνεια και στον αυξημένο κίνδυνο καρκίνου.

3. Το μεγάλο ύψος: 

Οι ψηλοί είναι πιθανότερο να πάθουν καρκίνο από ό,τι οι κοντοί, σύμφωνα με μια νέα έρευνα, που βρήκε ότι για κάθε έξτρα δέκα εκατοστά ύψους ο κίνδυνος καρκίνου αυξάνει κατά 10% περίπου. Ίσως αυτό συμβαίνει επειδή οι ψηλότεροι έχουν περισσότερα κύτταρα στο σώμα τους, άρα και μεγαλύτερες πιθανότητες να συμβεί σε αυτά κάποια καρκινική μετάλλαξη.

4. Ο καπνός από την ψησταριά: 

Οι άνθρωποι που κάθονται κοντά στις ψησταριές, την ώρα του ψησίματος, απορροφούν μέσω του δέρματός τους, σύμφωνα με μια νέα έρευνα, αυξημένες ποσότητες χημικών ουσιών (πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων), που απελευθερώνονται από την καύση των ξύλων ή των κάρβουνων και είναι δυνατό να προκαλέσουν καρκίνο. Η απορρόφηση αυτών των δυνητικά καρκινογόνων ουσιών είναι μεγαλύτερη από το δέρμα από ό,τι εισπνέοντας τις από τον αέρα, συνεπώς, όταν είναι καλοκαίρι και το δέρμα είναι πιο εκτεθειμένο, η απορρόφηση είναι μεγαλύτερη.

5 Τα εμφυτεύματα στήθους: 

Ένας συγκεκριμένος τύπος εμφυτεύματος, σύμφωνα με νέα έρευνα, μπορεί να αυξήσει στις γυναίκες την πιθανότητα ενός σπάνιου είδους λεμφώματος, που δεν είναι καρκίνος του μαστού, αλλά του λεμφικού συστήματος. Ο κίνδυνος είναι πάντως μικρός, καθώς υπολογίστηκε ότι για κάθε 7.000 γυναίκες που βάζουν εμφύτευμα στήθους, μία θα εμφανίσει αυτόν τον καρκίνο στο μαστό έως τα 75 της χρόνια. Η αιτία είναι ακόμη ασαφής και πιθανώς οφείλεται στην πρόκληση φλεγμονής από το εμφύτευμα στον ιστό του στήθους.

6. Το αλκοόλ: 

Περίπου το 5% των νέων περιστατικών καρκίνου κάθε χρόνο παγκοσμίως σχετίζονται άμεσα με την κατανάλωση αλκοόλ, σύμφωνα με την Αμερικανική Εταιρεία Κλινικής Ογκολογίας. Το αλκοόλ ενέχεται για διάφορους καρκίνους όπως στόματος-λαιμού, οισοφάγου, μαστού, παχέος εντέρου, ήπατος κ.ά. Δεν είναι ανάγκη να είναι κανείς "γερό ποτήρι", καθώς ακόμη και μικρές έως μέτριες ποσότητες αλκοόλ μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο.

7. Τα παραπανίσια κιλά: 

Η παχυσαρκία συνδέεται με τουλάχιστον δέκα είδη καρκίνου, σχεδόν διπλασιάζοντας τον κίνδυνο για καρκίνο του οισοφάγου, του στομάχου, του ήπατος, των νεφρών κ.ά. Η διατήρηση κανονικού βάρους θεωρείται πλέον βασικό μέτρο προφύλαξης.

Διαβάστε επίσης

World Cancer Day - 4 Φεβρουαρίου (video)

• ΠΑΠ ΤΕΣΤ, ΓΙΑ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ
• Καρκίνος του δέρματος. Η έγκαιρη διάγνωση σώζει ζωές
• Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη, με έλεγχο του ειδικού προστατικού αντιγόνου PSA
• YΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΗΜΑ ΜΑΣΤΟΥ. ΠΟΤΕ ΓΙΝΕΤΑΙ; ΑΝΤΙΚΑΘΙΣΤΑ ΤΗΝ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑ;

Μηχανισμός και παράγοντες που συμβάλλουν στις μεταστάσεις του καρκίνου; Πνευμονικές, ηπατικές, οστικές, εγκεφαλικές μεταστάσεις.

Γιατί να εντάξω τους σπόρους Chia στη διατροφή μου; Σπόροι Chia και αδυνάτισμα

της Κασσιανής Τσώνη, medlabnews.gr iatrikanea

Τι είναι οι σπόροι Chia ;

Οι σπόροι Chia έχουν γίνει εξαιρετικά δημοφιλείς τα τελευταία χρόνια και έχουν κερδίσει άξια μια θέση στην καρδιά αλλά και στο τραπέζι μας !

Το εκπληκτικό αυτό superfood είναι μια σούπερ-υγιεινή τροφή (μια υπερ-τροφή) που μπορείτε να την προσθέσετε πολύ εύκολα σε διάφορες συνταγές (αλμυρές ή γλυκές) και να δώσετε μια ώθηση υγείας στον οργανισμό σας.
Οι σπόροι Chia ή Salvia hispanica όπως είναι η επιστημονική ονομασία τους, είναι σπόροι (σχεδόν άγευστοι που δεν επηρεάζουν το γευστικό αποτέλεσμα των φαγητών σας), εξαιρετικά θρεπτικοί και (το σημαντικότερο !) πάρα πολύ εύπεπτοι (ακόμα και για άτομα με ευαίσθητο στομάχι που δυσκολεύονται στην κατανάλωση άλλων σπόρων).

ΠΡΟΣΟΧΗ : Για να είναι πιο εύπεπτοι οι σπόροι Chia απαιτούν κάποια συγκεκριμένη και σωστή προετοιμασία !!!

Οι πρώτες καλλιέργειες των σπόρων Chia εντοπίζονται στο Μεξικό, όπου εκτός από βρώσιμη ύλη χρησιμοποιούνταν ευρέως και για τις φαρμακευτικές και ιαματικές τους ιδιότητες, ενώ είναι αξιοσημείωτο ότι θεωρούνταν τόσο πολύτιμοι ώστε να χρησιμοποιηθούν ακόμα και ως νόμισμα.

Γιατί να εντάξω τους σπόρους Chia στη διατροφή μου ;

Εκτός από τα πολλά και πολύτιμα θρεπτικά συστατικά τους, οι σπόροι Chia, μας προσφέρουν και ένα ακόμα εξαιρετικό πλεονέκτημα (ειδικά για τα σκληρά εργαζόμενα άτομα, τους φοιτητές που ξενυχτούν επάνω από τα βιβλία τους ή τους αθλητές που δαπανούν πολλές θερμίδες για να επιτύχουν τις ασκήσεις) ... οι σπόροι Chia προσφέρουν μεγάλα ποσά ενέργειας και εξαιρετικά αποθέματα αντοχής !!!

ΣΗΜΕΙΩΣΗ : Στη γλώσσα των Μάγια η λέξη “Chia” σημαίνει “δύναμη”, γεγονός καθόλου τυχαίο, αφού μια κουταλιά μόνο από σπόρους Chia πίστευαν ότι θα μπορούσε να τους κρατήσει ακμαίους για 24 ολόκληρες ώρες ! Τους σπόρους τους χρησιμοποιούσαν κυρίως δρομείς και πολεμιστές της φυλής των Μάγια για να έχουν αποθέματα ενέργειας στην μάχη και σωματική αντοχή για το τρέξιμο !

ΠΡΟΣΟΧΗ : Σύμφωνα μάλιστα με πρόσφατες πλέον επιστημονικές μελέτες σχετικά με αυτό τον σπόρο – υπερτροφή, η κατανάλωσή του μπορεί να προσφέρει απίστευτα οφέλη στον οργανισμό, όπως για παράδειγμα ακόμα και τη θεραπεία του διαβήτη !

Η διατροφική αξία των σπόρων Chia

• Φυτικές ίνες (11g - 42% της συνιστώμενης ημερήσιας αξίας)
• Πρωτεΐνες (4,4 g - 9% RDV)
• Ωμέγα - 3 λιπαρά οξέα (4915 mg)
• Ωμέγα - 6 λιπαρά οξέα (1620 mg)
• Χαλκός (0,1 mg - 3% RDV)
• Ψευδάργυρος (1,0 mg - 7% RDV)
• Ασβέστιο (77 mg - 18% RDV)
• Φώσφορος (265 mg - 27% RDV)
• Κάλιο (44,8 mg - 1% RDV)

ΣΗΜΕΙΩΣΗ : Οι σπόροι Chia είναι ωφέλιμοι και για τις πολλές βιταμίνες που προσφέρουν στον οργανισμό, όπως βιταμίνη Α, σύμπλεγμα βιταμινών Β, βιταμίνη Ε αλλά και βιταμίνη D !

Επίσης προσφέρουν νιασίνη, θειαμίνη, σίδηρο, ιώδιο, μαγγάνιο, θείο και μαγνήσιο, ενώ είναι άξια λόγου και η προσφορά τους σε αντιοξειδωτικά στοιχεία και ωφέλιμες φυτικές ίνες !

ΣΗΜΕΙΩΣΗ : Μια μόνο μερίδα σπόρων Chia (περίπου μια χούφτα) προσφέρει περίπου 11 γραμμάρια φυτικών διαιτητικών ινών στον οργανισμό που ευνοούν την καλή λειτουργία του εντέρου και προωθούν τον έλεγχο του σωματικού βάρους (και την απώλεια βάρους όποτε αυτό είναι απαραίτητο !).

Τέλος, οι σπόροι Chia, προσφέρουν εξαιρετικά οφέλη και στην λειτουργία της καρδιάς, αφού βοηθούν στον έλεγχο των επιπέδων της χοληστερόλης στο αίμα και μειώνουν την αρτηριακή πίεση.

Σπόροι Chia και αδυνάτισμα

Οι “μαγικοί” αυτοί σπόροι μπορούν να κάνουν μαγικά και στο σώμα σας, αφού ενισχύουν τον μεταβολικό ρυθμό του οργανισμού και προωθούν την ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ... και μάλιστα χωρίς καν να το καταλάβετε !
Βάλτε τους σπόρους στα διάφορα πιάτα σας, είτε αλμυρά είτε ακόμα και γλυκά – και απολαύστε νόστιμα εδέσματα ενώ χάνετε βάρος ! Μία μόνο μερίδα σπόρων Chia καθημερινά είναι ικανή να κάνει θαύματα στον κοιμισμένο μεταβολισμό σας και φυσικά στο σώμα σας ! Θα δείτε σιγά – σιγά το σώμα σας να αλλάζει – θα χάσετε κιλά, θα χάσετε σωματικό λίπος, θα τονώσετε και θα χτίσετε


Διαβάστε επίσης

• Πώς η διατροφή επηρεάζει τον σχηματισμό των χολολίθων; Ποιες τροφές αυξάνουν τις πιθανότητες εμφάνισης χολολιθίασης και ποιές τις μειώνουν;
• Ο πόνος στην κοιλιά μπορεί να οφείλεται στην χολή. Ποιες είναι και πώς αντιμετωπίζονται οι παθήσεις της χοληδόχου κύστης;
• Πόνος στην κοιλιά. Τι μπορεί να σημαίνει;
• Κολλιτσίδα, βότανο για τις πέτρες χολής και νεφρών, ουρικό οξύ, κατακράτηση υγρών, αντιμικροβιακό, για τα αρθριτικά, ακμή, δοθιηνώσεις
• Μη αλκοολική λιπώδης διήθηση του ήπατος, που οφείλεται και ποια η σημασία της άσκησης;

Το παραδοσιακό έθιμο της λαγάνας. Η ιστορία της λαγάνας από τον Αριστοφάνη μέχρι σήμερα

  

επιμέλεια Κασσιανή Τσώνη, medlabnews.gr iatrikanea

Το παραδοσιακό έθιμο της λαγάνας παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στο νηστίσιμο τραπέζι της Καθαράς Δευτέρας.  Η λαγάνα είναι άζυμος άρτος, που σημαίνει ότι παρασκευάζεται χωρίς προζύμι και φαίνεται ότι χρησιμοποιήθηκε από τους Ισραηλίτες κατά τη νύχτα της Εξόδου τους από την Αίγυπτο, υπό την καθοδήγηση του Μωυσή. Έκτοτε, επιβαλλόταν από το Μωσαϊκό Νόμο για όλες τις ημέρες της εορτής του Πάσχα, μέχρι που ο Χριστός στο τελευταίο του Πάσχα ευλόγησε τον ένζυμο άρτο.

    Η ιστορία της λαγάνας διατρέχει όλη τη διατροφική παράδοση από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Ο Αριστοφάνης στις "Εκκλησιάζουσες" λέει "Λαγάνα πέττεται", ενώ ο Οράτιος στα κείμενά του, αναφέρει τη λαγάνα ως "Το γλύκισμα των φτωχών". 

    Το έθιμο της λαγάνας παρέμεινε αναλλοίωτο ανά τους αιώνες και συνηθίζεται να παρασκευάζεται με μεράκι από τον αρτοποιό της γειτονιάς, τραγανή λαχταριστή και σουσαμένια και να καταναλώνεται κατά την Καθαρά Δευτέρα, την Πρωτονήστιμη Δευτέρα της Σαρακοστής. Γιατί η συγκεκριμένη Δευτέρα λέγεται "Καθαρά"; Η ονομασία προήλθε από τη συνήθεια που είχαν οι νοικοκυρές το πρωί της ημέρας αυτής, να πλένουν με ζεστό νερό και στάχτη όλα τα μαγειρικά σκεύη, ως "ημέρα κάθαρσης". Στη συνέχεια τα κρεμούσαν στη θέση τους, όπου και παρέμεναν μέχρι τη λήξη της νηστείας. Επίσης, κατά την ημέρα αυτή εξέρχονταν όλοι οικογενειακώς στην ύπαιθρο και έστρωναν κάτω στη γη και έτρωγαν νηστίσιμα φαγητά όπως χαλβά, ελιές, ταραμά και -φυσικά- λαγάνα.

Διαβάστε επίσης

• ΣΟΥΣΑΜΙ, ΤΑΧΙΝΙ, ΧΑΛΒΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΥΕΡΓΕΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ
• Το σουσάμι με αντιυπερτασικές, αντικαρκινικές, αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες
• 
  

Καθαρά Δευτέρα και Κούλουμα στην Αθήνα του 1900. Πώς γιόρταζαν και ποια μέρη προτιμούσαν οι Αθηναίοι;

επιμέλεια Κασσιανή Τσώνη, medlabnews.gr iatrikanea

Ο καιρός δεν δείχνει να έχει επηρεάσει τους κατοίκους της πρωτεύουσας από το να γιορτάσουν παραδοσιακά τα Κούλουμα, συμμετέχοντας στις εκδηλώσεις που διοργανώνονται σε πολλές γειτονιές της Αθήνας.

Στον λόφο του Φιλοπάππου, στο Λυκαβηττό, στους πρόποδες του Υμηττού, σε πλατείες αλλά και λίγο πιο έξω από την Αθήνα, στο Φλοίσβο, στον 'Αλιμο και σε όλη την παραλιακή ήδη από πολύ πρωί χαρταετοί «πετούν» στον Αττικό ουρανό

Πώς όμως γιόρταζαν τα Κούλουμα οι κάτοικοι της Αθήνας στις αρχές του περασμένου αιώνα; Ποια μέρη προτιμούσαν;

Στο βιβλίο «Μίλτος Λιδωρίκης: Έζησα την Αθήνα της Μπελ Επόκ», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Polaris, και περιλαμβάνει τα απομνημονεύματα του Μ. Λιδωρίκη, «την αναμφισβήτητη ηθογραφική, πολιτειακή και κοινωνική ιστορία από τα 1880 έως τα 1930, τα ήθη και τα έθιμα του τόπου μας και όλες τις λεπτομέρειες της ελληνικής ζωής», όπως ο ίδιος ανέφερε, υπάρχει και σχετική αναφορά στην Καθαρά Δευτέρα:

«Μασκαράδες και πολίται, στις κολόνες να βρεθείτε.

Σαν μια ηχώ που έρχεται από πολύ μακριά και είναι έτοιμη να σβήσει ακούονται στη σημερινή εποχή οι στίχοι αυτοί, που άλλοτε αποτελούσαν το εγερτήριον της αθηναϊκής οικογενείας, ξημερώνοντας η Καθαρά Δευτέρα.

Η ρωμιοσύνη ολόκληρος, που δεν εννοούσε να γυρίσει σπίτι της μετά το γλέντι της τελευταίας Κυριακής των Απόκρεω, αλλά επέμενε ν' αντικρίσει το μενεξεδένιο ξημέρωμα στον αττικό ουρανό, θεωρούσε υποχρέωση και καθήκον της να μη σταματήσει τη διασκέδασή της παρά την νύκτα της επομένης Καθαράς Δευτέρας.

Η ωραία μας φύσις, με την θαυμασίαν λιακάδα της, με το μυρωμένο από γρασίδι αεράκι, μας καλούσε να πάμε να περάσουμε μίαν ημέρα στο αττικό ύπαιθρο.

Η ελληνική οικογένεια από το βράδυ της Κυριακής ετοίμαζε ό,τι θα εχρειάζετο για να περάσει καλά και αναπαυτικά, να φάει και να πιει την ημέρα της Καθαράς Δευτέρας.

Κάθε Καθαρά Δευτέρα της παλιάς Αθήνας, η αττική ατμόσφαιρα επληρούτο του χαρακτηριστικώς διαπεραστικού αρώματος του σκόρδου και των κρεμμυδιών [...] Ο αθηναϊκός γηγενής κόσμος -που διά να τον βρεις σήμερον κατά τας αθηναϊκάς εορτάς των Κουλούμων, της Πρωτομαγιάς, της παραμονής του νέου Έτους, των Θεοφανίων, της δευτέρας ημέρας του Πάσχα, πρέπει να μεταβληθείς εις Διογένην- εκάστην Καθαράν Δευτέραν μετεβάλλετο εις αρχηγόν πολεμικού επιτελείου.

Η έφοδος θα διηυθύνετο εναντίον των Στύλων του Ολυμπίου Διός, του μνημείου του Φιλοπάππου, της πλατείας του Θησείου, του Αρδήττου λόφου, του περί την Ακρόπολην χώρου, του λόφου των μουσών, των περιβολιών της Κολοκυνθούς, των Σεπολίων, των αμπελοκήπων, των περί το Στάδιο λοφίσκων, της παρακτίου Κρεμμυδαρούς, ωραίας της Σαρακοστής νύμφης, και άλλων τοποθεσιών, αι οποίαι επί τριακοσίας εξήκοντα τέσσαρες ημέρας του έτους έχουν μερικά δενδράκια, και εν μία και μόνη ημέρα χάνουσι κάθε τους χλωρό κλαδί, τσαλαπατούμενον και ανηλεώς καταστρεφόμενον παρά των επιδρομών.

Από πολύ πρωί την Καθαρά Δευτέρα η αθηναϊκή οικογένεια ξεκινούσε για να πάει να γιορτάσει τα Κούλουμα.

«Πού θα πάμε, μητέρα;» ρωτούσαν τα παιδιά ροκανίζοντας το πρωινό εφτάζυμο παξιμάδι.

«Κάτω από την Ακρόπολη...»

«Όχι, πατέρα. να πάμε στους Στύλους του Ολυμπίου Διός να δούμε τους Λιδωρικιώτες που χορεύουν!»

Ο χορός των ευσταλών συμπολιτών μου, φερόντων την κατάλευκη φουστανέλα των, ήταν γραφικότατος την ημέραν εκείνην. Δυστυχώς, πάνε και οι γαλατάδες με τη φουστανέλα, πάει και ο γραφικός χορός των, πάνε και τα Κούλουμα του παλιού καιρού. Οι συμπολίται γαλακτοπώλαι ελησμόνησαν τα πάτρια. Η κρέμα σαντιγί και το γιαούρτι της Σηλυβρίας τούς φόρεσαν κοστούμι κομπλέ και σπορ.

Από της αγγλικής Εκκλησίας μέχρι του Θησείου, από την δεξιάν πλευράν, και μέχρι του Θων από την αριστεράν διά του γύρου, οι χαλβατζήδες και στραγαλατζήδες των Αθηνών είχαν στήσει κρεβάτια-στρίποδα, σκεπασμένα με καθαρά λευκά σενδόνια, επί των οποίων είχαν τοποθετήσει προς πώλησην άσπρα και ξεφλουδισμένα κίτρινα στραγάλια.

«Στραγαλάκια φρέσκα, φρέσκα» εφώναζαν ανακατεύοντας διαρκώς με τις φούχτες το εμπόρευμά τους.

«Μπαμπάκα, στραγάλια...»

«Μάνα, στραγάλια...»

Οι γονείς στην αρχή έκαναν τους κουφούς. Η επιμονή όμως των παιδιών τους και η καθήλωσίς των παρά την στραγαλοφόρον κλίνην του Τρικαλινού πωλητού τους ηνάγκαζαν να θυσιάσουν τρεις δεκάρες και να υπερπληρώσουν τις τσέπες των βασάνων, κοινώς λεγομένων τέκνων.

Όλη η Αθήνα γλεντούσε την Καθαρά Δευτέρα. Πολλοί, κατ' έθιμον της παλαιάς εποχής, κυκλοφορούσαν και διασκέδαζαν φέροντες τη μουτσούνα εις το πίσω μέρος της κεφαλής. Τα Ρόπαλα και το Γαϊτανάκι, χωρίς όμως προσωπίδα, έπαιζαν εις την πλατείαν του Θησείου, των Στύλων και κάτωθι της ακροπόλεως, ενώ γύρω τους ο κόσμος εχάζευε. Εις τας συγκεντρώσεις αυτάς του πλήθους, την μεγαλυτέραν κατανάλωσην έκανεν ο πωλητής του λουκουμίου, ο οποίος περιφερόμενος δεν έπαυε να φωνάζει: «Λουκούμι και νερό, μια δεκαρίτσα και τα δυο». «Εδώ το συριανό, με νερό».

Σε μίαν άλλην γωνίαν των πλατειών, ο ζυγιστής, ο λοταρτζής, ο στραγαλατζής και της τύχης τα πουλάκια εμάζευαν ακατάπαυστα πενταροδεκάρες. ο ένας κατόπιν του άλλου πηδούσαν επάνω στην πλάστιγγα για να ζυγισθούν.

«Πόσο; Πόσο;» ρωτούσαν με αγωνίαν. «Πενήντα οκτώ».

«Ύστερα από τον τόσο ταραμά που 'φαγες, και πάλι λίγο ζυγίζεις» [...]

Στα σκαλιά του Θησείου, ο Βδελόπουλος. Παρακάτω, άλλος υπαίθριος ποιητής. μία, δύο, τρεις ρομβίες. μυριάδες αληθινών και της περιστάσεως ζητιάνων ζητούν ελεημοσύνην. Και κόσμος, κόσμος άπειρος παντού. Κόσμος που τρώει από το πρωί έως το βράδυ και τραγουδάει και χορεύει υπό τους γλυκείς ήχους εγχωρίων οργάνων. ο καλαματιανός, ο ρουμελιώτικος, ο τσάμικος, ο χασάπικος, ο μπάλος διαρκώς χορεύονται. απ' όπου και εάν εστέκετο κανείς και γύριζε τα βλέμματά του προς όλας τας διευθύνσεις, δεν έβλεπε παρά ανθρώπους διασκε- δάζοντας.

Τα λαντό, υπεργεμάτα από Ρωμιούς ξεμανίκωτους, με το γαρουφαλάκι στ' αυτί, την χιλιάρικη στο χέρι, τη λατέρνα στα γόνατά τους, διαβαίνουν, σταματούν εμπρός στις προχείρως στημένες παράγκες ή στα μαγαζιά και οι επιβαίνοντες κερνούν και πίνουν.

Ολόκληρος η αττική ύπαιθρος περιφέρεια αντηχεί από τον ευχάριστο θόρυβο της καραμούζας, της γάιδας, του νταουλιού, του κλαρίνου. Αυτή είναι η πραγματική εικών του αθηναϊκού γλεντιού κατά την πρώτην ημέραν της Μεγάλης Τεσσαρακοστής στα περασμένα χρόνια».

Τα απομνημονεύματα του Μίλτου Γ.Λιδωρίκη ξεκίνησαν να δημοσιεύονται για πρώτη φορά στην εφημερίδα «Ασύρματος» τον Μάρτιο του 1940. Ο Μίλτος Λιδωρίκης γεννήθηκε στο Κροκύλειο Φωκίδος το 1871 και υπήρξε διακεκριμένος θεατρικός συγγραφέας, σκηνοθέτης, λογοτέχνης, δημοσιογράφος και πολιτικός της γενιάς του 1890. Εξελέγη δύο φορές βουλευτής το 1906 και το 1910, διετέλεσε διευθυντής της Βουλής και πρώτος προσωπάρχης του Εθνικού Θεάτρου, για δύο δεκαετίες, με πλούσιο έργο και δράσεις που συνέβαλαν στα πρώτα βήματα της ιστορικής του διαδρομής.

Διαβάστε επίσης

• ΣΟΥΣΑΜΙ, ΤΑΧΙΝΙ, ΧΑΛΒΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΥΕΡΓΕΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ
• Το σουσάμι με αντιυπερτασικές, αντικαρκινικές, αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες

Η ιστορία της λαγάνας από τον Αριστοφάνη μέχρι σήμερα