Survivor: Προφυλακιστέος ο χειριστής του ταχύπλοου που τραυμάτισε σοβαρά τον Σταύρο Φλώρο

 medlabnews.gr  

Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, ο χειριστής του σκάφους «Adrien III», Γουόκερ Νάθαν Πολάνκο Μοράλες, είχε συλληφθεί αμέσως μετά το ναυτικό ατύχημα, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα τον βαρύ τραυματισμό του νεαρού παίκτη. Μετά την παραπομπή του στη Δικαιοσύνη, αποφασίστηκε η προφυλάκισή του, ενώ αναμένεται να γίνει γνωστό το επίσημο κατηγορητήριο.

Το ατύχημα σημειώθηκε στη θαλάσσια περιοχή της Saona, στη Δομινικανή Δημοκρατία, την ώρα που ο Σταύρος Φλώρος φέρεται να έκανε ψαροντούφεκο. Σύμφωνα με τις αναφορές, ο 22χρονος παρασύρθηκε από διερχόμενο ταχύπλοο, με συνέπεια να υποστεί σοβαρό τραυματισμό.

Ο Σταύρος Φλώρος, ο οποίος κατάγεται από την Καβάλα και εργάζεται ως μελισσοκόμος, εξακολουθεί να νοσηλεύεται σε νοσοκομείο του Αγίου Δομίνικου. Η κατάσταση της υγείας του περιγράφεται ως σταθερή, ενώ φέρεται να έχει διαφύγει τον άμεσο κίνδυνο.

Πληροφορίες που μεταδόθηκαν τις προηγούμενες ημέρες αναφέρουν ότι ο νεαρός έχει υποστεί μερικό ακρωτηριασμό στο αριστερό πόδι και σοβαρό τραυματισμό στον δεξί αστράγαλο. Παράλληλα, εξετάζεται η μεταφορά του σε εξειδικευμένο κέντρο στις ΗΠΑ για την περαιτέρω αποκατάστασή του.

Η υπόθεση παραμένει σε εξέλιξη, καθώς οι αρχές της Δομινικανής Δημοκρατίας συνεχίζουν τη διερεύνηση των συνθηκών του ατυχήματος. Κρίσιμο στοιχείο θεωρείται πλέον το επίσημο κατηγορητήριο, το οποίο θα αποσαφηνίσει τις κατηγορίες που αντιμετωπίζει ο χειριστής του σκάφους.

Παγκόσμια Ημέρα Κοιλιοκάκης: τι είναι η κοιλιοκάκη, η γλουτένη και η ζωή χωρίς γλουτένη

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Η 16η Μαΐου είναι η Παγκόσμια Ημέρα Κοιλιοκάκης και αποτελεί ευκαιρία να ξεχωρίσουμε τη σοβαρή ιατρική ανάγκη από τη διατροφική μόδα. Για τους ανθρώπους με κοιλιοκάκη, η γλουτένη δεν είναι απλώς ένα συστατικό που αποφεύγουν από επιλογή· είναι πρωτεΐνη που ενεργοποιεί ανοσολογικούς μηχανισμούς και προκαλεί βλάβη στον βλεννογόνο του λεπτού εντέρου. Το άρθρο εξηγεί τι είναι η κοιλιοκάκη, τι είναι η γλουτένη και γιατί η διατροφή χωρίς γλουτένη έχει πρακτικές δυσκολίες στην καθημερινή ζωή, από τις ετικέτες τροφίμων μέχρι την επιμόλυνση κατά την παραγωγή και την παρασκευή

Η κοιλιοκάκη είναι μια ασθένεια (ή κατά πολλούς κατάσταση) στην οποία η κατανάλωση δημητριακών (σιταριού, κριθαριού, σίκαλης και βρώμης) προκαλεί βλάβη στην εσωτερική επιφάνεια του λεπτού εντέρου (εντερικού βλεννογόνου). Παραμένει αδιευκρίνιστος ο μηχανισμός με τον οποίο αυτοί οι σπόροι, αβλαβείς για τη μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων, βλάπτουν το εντερικό βλεννογόνο των ατόμων με κοιλιοκάκη.

Έχει διαπιστωθεί ότι ο υπεύθυνος τοξικός παράγοντας που περιέχεται στα ανωτέρω δημητριακά είναι η γλουτένη, η οποία συνίσταται από ένα μείγμα συγκεκριμένων πρωτεϊνών που ονομάζονται γλιαδίνες. Μέχρι σήμερα, οι περισσότερες επιστημονικές ενδείξεις συνηγορούν στο ότι οι πρωτεΐνες της γλουτένης στα άτομα με κοιλιοκάκη ασκούν την τοξική τους δράση ενεργοποιώντας ανοσολογικούς μηχανισμούς, που έχουν ως τελικό αποτέλεσμα τη βλάβη (ατροφία) του βλεννογόνου λεπτού εντέρου.

Η κοιλιοκάκη είναι μια νόσος, η οποία μόλις τα τελευταία χρόνια έγινε ευρύτερα γνωστή σε μεγαλύτερο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας. Τι κι αν σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη, ο σεβασμός στην υγεία του συνανθρώπου είχε ήδη γίνει συνείδηση του κοινωνικού συνόλου. Δυστυχώς, η κλειστή ελληνική κοινωνία αντιμετωπίζει πάντα φοβικά το ο,τιδήποτε νέο, κυρίως όταν αυτό αφορά το διπλανό κι όχι εμάς τους ίδιους. Το σκηνικό, όμως, αλλάζει ή τουλάχιστον αρχίζει να αλλάζει, όταν αυτό το κάτι «νέο» χτυπά και τη δική μας πόρτα και μας ξεβολεύει από την τακτοποιημένο καθημερινή ρουτίνα μας. ‘Η ακόμη κι όταν υιοθετούμε μια νέα συνήθεια για να συμβαδίσουμε με το ρεύμα της εποχής.

Και κάπως έτσι, τα σούπερ μάρκετ δέχτηκαν να μπουν στα ράφια τους προϊόντα χωρίς γλουτένη. Οι εταιρείες, που μέχρι πρότινος με δυσκολία απαντούσαν στις κλήσεις και στα αιτήματα της Εταιρείας μας, πραγματοποίησαν τους «πολυέξοδους» εργαστηριακούς ελέγχους και πλέον αναγράφουν την ύπαρξη ή μη γλουτένης, όπως και όλων των συστατικών, στις συσκευασίες τους. Υπάλληλοι εστιατορίων, φίλοι και γνωστοί δεν μας κοιτούν πλέον ως κάτι το εξωπραγματικό. Ο διάλογος που ξεκινά με η φράση «δεν κάνει να φάω γλουτένη» συνεχίζεται με απόκριση «α κι εσύ;», κι όχι με την απορία «πώς το είπες αυτό;». Πολλοί είναι πλέον οι διάσημοι καλλιτέχνες και άνθρωποι του θεάματος, εγχώριοι και μη, οι οποίοι δηλώνουν είτε ότι πάσχουν από κοιλιοκάκη είτε ότι έχουν δυσανεξία στη γλουτένη.

Τι είναι όμως αυτό που έχει αλλάξει σήμερα; Ενημερώθηκε η κοινωνία για το τι είναι κοιλιοκάκη και τι σημαίνει γλουτένη ή είναι απλώς άλλη μία τάση της εποχής, στο πλαίσιο της υγιεινής διατροφής; Το σίγουρο είναι ότι για τους πάσχοντες με κοιλιοκάκη, η ζωή χωρίς γλουτένη δεν είναι  μόδα. Είναι η καθημερινότητά τους, την οποία πασχίζουν καθημερινά να κάνουν να ανταποκρίνεται όσο το δυνατόν περισσότερο σε ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο.

Διατροφή χωρίς γλουτένη

Η εφαρμογή διαιτολογίου χωρίς γλουτένη είναι πολύ αποτελεσματική στα άτομα με κοιλιοκάκη για την εκπλήρωση των στόχων που προαναφέρθηκαν. Υπάρχουν όμως σημαντικές πρακτικές δυσκολίες στην εφαρμογή της, καθότι η γλουτένη είναι πολύ διαδεδομένο συστατικό της δυτικής δίαιτας με αποτέλεσμα να είναι δύσκολος ο σχεδιασμός διαιτολογίων χωρίς γλουτένη, ιδιαίτερα όταν αυτά θα πρέπει να περιλάβουν βιομηχανικά τυποποιημένες τροφές ή να καλύψουν ανάγκες μεγαλύτερων παιδιών και εφήβων που περνούν πολλές ώρες μακριά από το σπίτι. Η γλουτένη είναι ένα συστατικό κοινό σε τυποποιημένα τρόφιμα. Επιπλέον μπορεί να «επιμολύνει» την τροφή σε οποιαδήποτε φάση της παρασκευής της (καλλιέργεια, άλεση, αποθήκευση, μεταφορά ή παρασκευή).

Η κατάρτιση λοιπόν του διαιτολογίου για τα άτομα με κοιλιοκάκη περιλαμβάνει τροφές, που δεν έχουν υποστεί βιομηχανική κατεργασία και δεν παρασκευάζονται με αλεύρι δημητριακών. Ως υποκατάσταση των αλεύρων δημητριακών (κυρίως του σιτάλευρου) χρησιμοποιούνται με ασφάλεια άλλα άλευρα (ρυζιού, καλαμποκιού ή πατάτας). 

Γενικά για την κατάρτιση διαιτολογίων αποφυγής κάποιου συστατικού της τροφής που σχετίζεται με ανεπιθύμητες αντιδράσεις, είναι απαραίτητα η πρόσβαση σε έγκυρη πληροφόρηση σχετικά με τη σύσταση τυποποιημένων τροφίμων. Ο αναθεωρημένος Κώδικας Τροφίμων και Ποτών (CodexAlimentarius) προβλέπει την ακριβή αναγραφή συστατικών που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με ανεπιθύμητες αντιδράσεις. Στην πραγματικότητα όμως, ετικέτα των τυποποιημένων προϊόντων δεν προσφέρει πάντα τις απαραίτητες αυτές πληροφορίες. Για τους λόγους αυτούς η πληροφόρηση σχετικά με τα προς επιλογή τρόφιμα στην Ευρώπη προέρχεται από εθνικές τράπεζες δεδομένων με τυποποιημένα τρόφιμα «χωρίς» (“freefrom”) γλουτένη, γάλα, σόγια, αυγό, θειώδη, αζωχρωστικές κ.ά. Στην Ελλάδα λειτουργεί τράπεζα δεδομένων με τυποποιημένα τρόφιμα κατάλληλα για χρήση από άτομα με κοιλιοκάκη (glutenfree) που ανανεώνεται και εμπλουτίζεται κάθε χρόνο.

Πηγή Ελληνική Εταιρεία για την Κοιλιοκάκη

Διαβάστε επίσης

• Τι είναι η κοιλιοκάκη ή δυσανεξία στη γλουτένη; Τι προκαλεί, πώς γίνεται η διάγνωση και ποια η σωστή διατροφή για τους ασθενείς;
• Να τρώμε ή να μην τρώμε γλουτένη; Τι είναι και πόσο απαραίτητη είναι για τον οργανισμό μας; (gluten)
• Τι είναι το φούσκωμα στην κοιλιά; Που οφείλεται ο τυμπανισμός και ποια η κατάλληλη δίαιτα για πρόληψη της πρησμένης κοιλιάς;
• Ζέα για εύπεπτο και εύγευστο ψωμί και με μεγάλη διατροφική αξία.
• Κινόα (Quinoa), το πιο θρεπτικό τρόφιμο στον πλανήτη. Διατροφική αξία και πως θα την αξιοποιήσετε (video)
• Τι πρέπει να τρώτε και τι δεν πρέπει αν έχετε ελκώδη κολίτιδα. Η σημασία του άγχους και της άσκησης

Κλεοπατρα Ζουμπουρλη
MSc

Πρώτη δημοσίευση: Μάιος 2018 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 16 Μαΐου 2026

Έμπολα: Νέα επιδημία στο Κονγκό με 65 θανάτους — κρούσμα και στην Ουγκάντα

medlabnews.gr iatrikanea 

Νέα επιδημία Έμπολα επιβεβαιώθηκε στη βορειοανατολική Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, με τις υγειονομικές αρχές της Αφρικής να καταγράφουν περίπου 246 ύποπτα κρούσματα και 65 θανάτους στην επαρχία Ιτούρι. Την ίδια ώρα, η Ουγκάντα ανακοίνωσε θάνατο άνδρα από το Κονγκό στην Καμπάλα, γεγονός που εντείνει την ανησυχία για πιθανή διασυνοριακή εξάπλωση.

Σύμφωνα με την Africa CDC, η επιδημία εντοπίζεται κυρίως στις υγειονομικές ζώνες Mongwalu και Rwampara, ενώ ύποπτα περιστατικά έχουν αναφερθεί και στην Bunia, πρωτεύουσα της επαρχίας Ιτούρι. Προκαταρκτικές εργαστηριακές εξετάσεις από το Institut National de Recherche Biomédicale ανίχνευσαν ιό Έμπολα σε 13 από 20 δείγματα, με την ακριβή ταυτοποίηση του στελέχους να βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.

Η Africa CDC εκφράζει ιδιαίτερη ανησυχία επειδή η περιοχή βρίσκεται κοντά στα σύνορα με Ουγκάντα και Νότιο Σουδάν, ενώ η έντονη κινητικότητα πληθυσμών, η δραστηριότητα σε μεταλλευτικές περιοχές και η ανασφάλεια στην ανατολική ΛΔ Κονγκό δυσκολεύουν την ιχνηλάτηση και τον έλεγχο της μετάδοσης. Για τον λόγο αυτό συγκλήθηκε επείγουσα περιφερειακή σύσκεψη με τις αρχές του Κονγκό, της Ουγκάντας, του Νοτίου Σουδάν, τον ΠΟΥ και διεθνείς εταίρους.

Η Ουγκάντα επιβεβαίωσε ότι ένας άνδρας από το Κονγκό πέθανε στην Καμπάλα από Έμπολα, ωστόσο οι αρχές διευκρίνισαν ότι πρόκειται για εισαγόμενο περιστατικό και ότι, μέχρι στιγμής, δεν έχει επιβεβαιωθεί τοπική μετάδοση στη χώρα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι τα πρώτα στοιχεία δείχνουν πιθανώς μη-Zaire στέλεχος του ιού Έμπολα. Αυτό είναι κρίσιμο, επειδή ορισμένα διαθέσιμα εμβόλια και θεραπευτικά σχήματα έχουν αναπτυχθεί κυρίως για το στέλεχος Zaire ebolavirus. Η τελική γενετική αλληλούχηση αναμένεται να καθορίσει ποια μέσα πρόληψης και αντιμετώπισης μπορούν να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι η περίοδος επώασης της νόσου κυμαίνεται από 2 έως 21 ημέρες. Τα αρχικά συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό, κόπωση, μυαλγίες, πονοκέφαλο και πονόλαιμο, ενώ στη συνέχεια μπορεί να εμφανιστούν έμετοι, διάρροια, κοιλιακό άλγος, εξάνθημα και διαταραχές νεφρικής ή ηπατικής λειτουργίας. Η μετάδοση γίνεται με άμεση επαφή με σωματικά υγρά ασθενών, μολυσμένα αντικείμενα ή σορούς ανθρώπων που πέθαναν από τη νόσο.

Η ΛΔ Κονγκό έχει μακρά ιστορία επιδημιών Έμπολα από το 1976, όταν ο ιός αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά. Η τρέχουσα επιδημία θεωρείται ιδιαίτερα ανησυχητική όχι μόνο λόγω των θανάτων, αλλά και επειδή εξελίσσεται σε περιοχή με περιορισμένη πρόσβαση, βία, μετακινήσεις πληθυσμών και υγειονομικές υποδομές υπό πίεση.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η άμεση απομόνωση των ύποπτων περιστατικών, η ιχνηλάτηση επαφών, η ασφαλής ταφή των νεκρών και η σωστή ενημέρωση των κοινοτήτων είναι κρίσιμα μέτρα για να περιοριστεί η επιδημία πριν περάσει ανεξέλεγκτα σε γειτονικές χώρες.

Διαβάστε επίσης

• Ακόμα δεν υπάρχει γρήγορη διάγνωση για τον Εμπολα. Μέθοδοι διάγνωσης.
• Πώς και πότε πρωτοεμφανίστηκε ο ιός Εμπολα στην Αφρική και πώς πήρε το όνομα του, από τον Βέλγο γιατρό Peter Piot;Τα τελευταία νέα για τον Εμπολα (καθημερινό ιστορικό) 
• Πώς ο Εμπολα επιτίθεται στα κύτταρα του οργανισμού μας και πώς επιδρά στο σώμα μας; (video)
• Παγκόσμια Ημέρα Πλυσίματος των Χεριών: Το πιο αποτελεσματικό «όπλο» απέναντι στον Εμπολα

Μολυσμένες νυχτερίδες και Έμπολα: τι έδειξε έρευνα για την πηγή της επιδημίας

medlabnews.gr iatrikanea

Οι νυχτερίδες θεωρούνται ένας από τους πιθανότερους φυσικούς ξενιστές του ιού Έμπολα και έχουν συνδεθεί με την έναρξη επιδημιών μέσω επαφής ανθρώπων με μολυσμένα ζώα ή το περιβάλλον τους. Στο άρθρο παρουσιάζεται έρευνα του Robert Koch Institute στη Γουινέα, όπου οι επιστήμονες εξέτασαν νυχτερίδες σε χωριό που συνδέθηκε με την επιδημία και κατέληξαν ότι η ανθρώπινη επαφή με μολυσμένες νυχτερίδες ήταν πιθανή πηγή της μόλυνσης. Το άρθρο πρέπει να διαβαστεί ως research-news για την προέλευση της επιδημίας, όχι ως γενικός οδηγός για συμπτώματα ή θεραπεία του Έμπολα. 

Μετά από μία αποστολή εβδομάδων στην Γουινέα, οι ερευνητές του Robert Koch-Institute στο Βερολίνο έφεραν στο φως μια παράξενη πραγματικότητα, καθώς η έρευνα που έκαναν έδειξε ότι η επιδημία του ιού Έμπολα μάλλον ξεκίνησε από επαφή μεταξύ ανθρώπων και νυχτερίδων μολυσμένων από τον ιό.

Οι ερευνητές αιχμαλώτισαν νυχτερίδες σε ένα χωριό και τις ερεύνησαν ως πιθανή πηγή μόλυνσης και τα αποτελέσματα τους εξέπληξαν όπως αναφέρει χαρακτηριστικά το περιοδικό ‘’EMBO Molecular Medicine’’ που δημοσιεύει την έρευνα.

Τα δείγματα των νυχτερίδων είναι πιθανώς η πηγή μόλυνσης στους ανθρώπους ενώ αντίθετα η ευρύτερη άγρια ζωή δεν ευθύνεται καθόλου για την μόλυνση από τον ιό έμπολα.

MEDLABNEWS.GR

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 16 Μαΐου 2026

Ιός Έμπολα: πώς μεταδίδεται, συμπτώματα, επώαση, θεραπεία και πρόληψη

του Κωνσταντίνου Λούβρου, M.D.,  medlabnews.gr iatrikanea

Ο ιός Έμπολα προκαλεί σπάνια αλλά σοβαρή ιογενή λοίμωξη, γνωστή ως αιμορραγικός πυρετός Έμπολα. Μεταδίδεται κυρίως με άμεση επαφή με αίμα, εκκρίσεις, ιστούς ή άλλα σωματικά υγρά μολυσμένων ανθρώπων ή ζώων, και όχι όπως η γρίπη από τον αέρα. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν μετά από περίοδο επώασης 2 έως 21 ημερών και περιλαμβάνουν αιφνίδιο υψηλό πυρετό, μυαλγίες, διάρροια, πονοκέφαλο, κόπωση και πόνο στην κοιλιά. Το άρθρο εξηγεί πώς μεταδίδεται ο Έμπολα, ποια συμπτώματα πρέπει να κινητοποιούν, πότε ο ασθενής θεωρείται μολυσματικός και ποια μέτρα πρόληψης είναι κρίσιμα. 

Ο αιμορραγικός πυρετός Έμπολα είναι μια σπάνια, σοβαρή, συχνά θανατηφόρος ιογενής λοίμωξη. Ο ιός Έμπολα μεταδίδεται μέσω απευθείας επαφής με το αίμα, τα σωματικά υγρά ή τους ιστούς των μολυσμένων ανθρώπων ή ζώων. Ο αιμορραγικός πυρετός που προκαλεί εμφανίζεται με αιμορραγίες, εμετούς και διάρροια. 

Το ποσοστό θνησιμότητας κυμαίνεται από 25% μέχρι 90% στον άνθρωπο και δεν υπάρχει εμβόλιο για την αντιμετώπιση του ιού.

Πρόκειται για την χειρότερη έως σήμερα επιδημία του ιού.

Η νόσος προκαλείται από ένα από τα τρία είδη του ιού Έμπολα, ο οποίος ανήκει στην οικογένεια Fikwiridae και διακρίνεται από τις μακρές νηματοειδείς ίνες του RNA. Ο ζωικός ξενιστής (δεξαμενή) δεν έχει αναγνωριστεί, περιορίζοντας την έρευνα γύρω από τη νόσο. Σε κάθε εισβολή επιδημίας, η πρώτη ανθρώπινη μόλυνση πιστεύεται ότι οφείλεται σε δήγμα από μολυσμένο ζώο. 

Οι ακόλουθες περιπτώσεις οφείλονται σε επαφή με το αίμα ή με σωματικά υγρά από ένα μολυσμένο άνθρωπο ή από την επαναχρησιμοποίηση μολυσμένων βελονών και συρίγγων.  

Ο ιός Έμπολα μεταδίδεται από άτομο σε άτομο, με άμεση επαφή (μέσω αμυχών στο δέρμα ή των βλεννογόνων) με αίμα, εκκρίσεις, όργανα, ιστούς ή άλλα σωματικά υγρά (π.χ. σάλιο, ούρα, κόπρανα, σπέρμα κ.λπ.) μολυσμένων ατόμων, νεκρών ή ζωντανών, καθώς και με την έμμεση επαφή με αντικείμενα (όπως ρούχα, σεντόνια, χρησιμοποιημένες βελόνες) που έχουν μολυνθεί από σωματικά υγρά ασθενών. Στους τρόπους μετάδοσης περιλαμβάνεται και η χωρίς προφυλάξεις σεξουαλική επαφή με ασθενείς, έως και επτά εβδομάδες (περίπου δύο μήνες) μετά την ανάρρωση τους. Η μετάδοση στο περιβάλλον του νοσοκομείου είναι συχνή, με την έκθεση των επαγγελματιών υγείας και άλλων ατόμων που φροντίζουν ασθενείς χωρίς να λαμβάνουν τις απαραίτητες προφυλάξεις. Οι ασθενείς θεωρούνται μολυσματικοί από τη στιγμή που παρουσιάζουν συμπτώματα.

Η χρήση των συνήθων μέτρων προφύλαξης εμποδίζει την εξάπλωση της νόσου, με την επιπλέον χρήση καλυμμάτων για τα πόδια και τα υποδήματα, σε περίπτωση ύπαρξης μεγάλων ποσοτήτων αίματος, εμεσμάτων ή διαρροϊκών κενώσεων. Οι θάλαμοι απομόνωσης αρνητικής πίεσης χρησιμοποιούνται επίσης, αν υπάρχουν. 

Ο ιός μπορεί επίσης να μεταδοθεί μέσω επαφής με νεκρά ή ζωντανά μολυσμένα ζώα (π.χ. πιθήκους, γορίδες, χιμπατζήδες).

Η εξάπλωση του ιού Έμπολα μεταξύ των ανθρώπων μέσω αιωρούμενων σταγονιδίων δεν έχει αναφερθεί ποτέ, συνιστάται όμως η χρήση μάσκας σε περίπτωση που ο ασθενής εμφανίζει αναπνευστικά συμπτώματα. 
Ο ιός Έμπολα δεν μεταδίδεται μέσω του αέρα, όπως η γρίπη ή η φυματίωση. 
Όλος ο εξοπλισμός πρέπει να αποστειρώνεται πριν επαναχρησιμοποιηθεί.

Συμπτώματα

Σύμφωνα με οδηγίες προς τους ταξιδιώτες που είχε εκδώσει, το ελληνικό Κέντρο Ελέγχου & Προλήψεως Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ), μέσα σε 2 έως 21 μέρες από τη μόλυνση με τον ιό εκδηλώνονται 

• αιφνίδιος υψηλός πυρετός, 
• μυαλγία, 
• διάρροια, 
• πονοκέφαλος, 
• κόπωση και 
• πόνος στην κοιλιά.

Μπορεί επίσης να υπάρχει 

• δερματικό εξάνθημα, 
• πονόλαιμος και 
• επιπεφυκίτιδα.

Εντός 7 ημερών αναπτύσσεται σοκ (καταπληξία), κυρίως εξαιτίας της αιμορραγίας. Περισσότεροι από το 50% των ασθενών καταλήγουν.

Ο ασθενής καθίσταται μολυσματικός μόλις εκδηλωθεί ο πυρετός.


Η περίοδος επώασης διαρκεί 2-3 εβδομάδες και ακολουθείται από απότομη εμφάνιση υψηλού πυρετού, μυαλγίας, διάρροιας, κεφαλαλγίας, κόπωσης και κοιλιακού άλγους. Μπορεί επίσης να υπάρχει εξάνθημα, πονόλαιμος και επιπεφυκίτιδα.


Θεραπεία:

Δεν υπάρχουν αποτελεσματικά εμβόλια ή φάρμακα εναντίον των ιών Έμπολα του αιμορραγικού πυρετού και η θεραπεία περιορίζεται σε υποστηρικτικά μέτρα για τη διατήρηση της αρτηριακής πίεσης, της οξυγόνωσης και του ισοζυγίου υγρών και ηλεκτρολυτών.

Ο κίνδυνος μόλυνσης από τον ιό Έμπολα και πώς να τον αποφύγετε
Ακόμα και αν ζείτε ή έχετε ταξιδέψει σε περιοχές που έχουν πληγεί, ο κίνδυνος μόλυνσης από τον ιό Έμπολα είναι εξαιρετικά χαμηλός, εκτός εάν έχετε εκτεθεί στο αίμα ή σε άλλα σωματικά υγρά ενός νεκρού ή ζωντανού ατόμου ή ζώου που έχει μολυνθεί. Στην επαφή με σωματικά υγρά περιλαμβάνεται η χωρίς προφυλάξεις σεξουαλική επαφή με ασθενείς έως και εφτά εβδομάδες μετά την ανάρρωσή τους.

• Η συνήθης επαφή σε δημόσιους χώρους με άτομα που δεν φαίνεται να είναι άρρωστα δεν ενέχει κίνδυνο μετάδοσης του Έμπολα. 
• Δεν κινδυνεύετε να μολυνθείτε με τον ιό Έμπολα ανταλλάσσοντας χρήματα ή αγαθά ή κολυμπώντας σε πισίνα. 
• Ο ιός Έμπολα ΔΕΝ μεταδίδεται από τα κουνούπια.
• Ο ιός Έμπολα σκοτώνεται εύκολα με σαπούνι, χλωρίνη, το φως του ήλιου ή το στέγνωμα. Αν τα ρούχα σας μολυνθούν με υγρά, μπορείτε να εξουδετερώσετε τον ιό Έμπολα πλένοντάς τα στο πλυντήριο. 
• Ο ιός Έμπολα δεν επιζεί για μεγάλο χρονικό διάστημα σε επιφάνειες που είναι εκτεθειμένες στον ήλιο ή έχουν στεγνώσει. 

Προληπτικά μέτρα

Οι Αρχές παρακολουθούν προσεκτικά την κατάσταση και έχουν αρχίσει να λαμβάνουν μέτρα για την προστασία του πληθυσμού.

Στο πλαίσιο αυτό, ενημερώθηκαν οι επαγγελματίες Υγείας της χώρας για την κατάσταση στη Δυτική Αφρική και τους ζητήθηκε να έχουν το νου τους για ανεξήγητα συμπτώματα σε ασθενείς που προσφάτως είχαν επισκεφθεί τις προσβεβλημένες περιοχές.

Συμβουλές για ταξιδιώτες που φτάνουν στη Γουινέα ή τη Λιβερία

Ο κίνδυνος να εκτεθείτε στον ιό Έμπολα είναι εξαιρετικά χαμηλός. Μπορείτε να εξουδετερώσετε τον κίνδυνο μόλυνσης λαμβάνοντας τα ακόλουθα προληπτικά μέτρα:

• αποφύγετε την άμεση επαφή με το αίμα ή τα σωματικά υγρά ασθενούς ή ατόμου που έχει αποβιώσει, καθώς και με αντικείμενα που μπορεί να έχουν μολυνθεί·
• αποφύγετε την απευθείας επαφή με άγρια ζώα και την κατανάλωση κρέατος θηραμάτων
• αποφύγετε τη σεξουαλική επαφή χωρίς προφυλάξεις. 

Βέβαια οι συστάσεις για αποφυγή της ανθρώπινης επαφής πλήττουν τις κοινωνικές σχέσεις και συνήθειες στις κοινωνίες της Δ. Αφρικής. Η αγκαλιά είναι κοινώς αποδεκτή μορφή χαιρετισμού, αλλά και θρησκευτικών τελετών σε Λιβερία και Σιέρα Λεόνε. Η ταφή των νεκρών σε όλη την περιοχή προϋποθέτει την πλύση της σορού και το ξύρισμα της κεφαλής της, από μέλη της οικογένειας, ενισχύοντας τον κίνδυνο μετάδοσης. 


Σε τι οφείλεται το κοινωνικό στίγμα που συνοδεύει τους ασθενείς και όσους επιβιώνουν από τον Έμπολα; 
– Ασθενείς, επιζήσαντες, αλλά και υγειονομικό προσωπικό στιγματίζονται κι αντιμετωπίζονται με καχυποψία από τις τοπικές κοινωνίες. Σε προηγούμενες επιδημίες, η επάνοδος στα σπίτια τους δεν επιτρεπόταν σε ορισμένους επιβιώσαντες, άλλοι αδυνατούσαν να βρουν δουλειά ή εγκαταλείφθηκαν από τους συζύγους τους. Στην επιδημία Έμπολα, που έπληξε την Ουγκάντα το 2000-01, σπίτια και υπάρχοντα ασθενών πυρπολήθηκαν. Ασθενής του Έμπολα, που επέζησε στην Γκαμπόν το 1996, διηγήθηκε πως οι συγχωριανοί του αρνούνταν να τον ακουμπήσουν, δεν του γυρνούσαν ποτέ την πλάτη, πως τα ταξί δεν σταματούσαν ποτέ για αυτόν και πως οι αστυνομικοί δεν τον σταματούσαν ποτέ στα μπλόκα, φοβούμενοι το άγγιγμά του.

Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων 

Διαβάστε επίσης

• Ακόμα δεν υπάρχει γρήγορη διάγνωση για τον Εμπολα. Μέθοδοι διάγνωσης.
• Πώς και πότε πρωτοεμφανίστηκε ο ιός Εμπολα στην Αφρική και πώς πήρε το όνομα του, από τον Βέλγο γιατρό Peter Piot;Τα τελευταία νέα για τον Εμπολα (καθημερινό ιστορικό) 
• Πώς ο Εμπολα επιτίθεται στα κύτταρα του οργανισμού μας και πώς επιδρά στο σώμα μας; (video)
• Παγκόσμια Ημέρα Πλυσίματος των Χεριών: Το πιο αποτελεσματικό «όπλο» απέναντι στον Εμπολα

Πρώτη δημοσίευση: Ιούλιος 2014 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κωνσταντίνος Λούβρος, M.D.

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 16 Μαΐου 2026

Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία: Δράσεις για την Παγκόσμια Ημέρα Υπέρτασης 2026

medlabnews.gr iatrikanea

Η Παγκόσμια Ημέρα Υπέρτασης γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 17 Μαΐου. Στόχος της είναι η ευαισθητοποίηση του κόσμου σχετικά με την υψηλή αρτηριακή πίεση, η προώθηση της πρόληψης, της ανίχνευσης και του ελέγχου και η ενθάρρυνση της δράσης σε ατομικό, κοινοτικό και υγειονομικό επίπεδο.

Η υπέρταση παραμένει η κύρια αιτία πρόωρου θανάτου που μπορεί να προληφθεί παγκοσμίως. Υπολογίζεται ότι 1,6 δισεκατομμύρια άνθρωποι ζουν με υπέρταση παγκοσμίως. Παρά τη διαθεσιμότητα αποτελεσματικών και οικονομικά προσιτών θεραπειών, πολλοί άνθρωποι δεν γνωρίζουν την πάθησή τους και μόνο περίπου ένα στα τέσσερα άτομα με υπέρταση έχουν την αρτηριακή τους πίεση επαρκώς ελεγχόμενη.

Συχνά αποκαλείται «σιωπηλός δολοφόνος» επειδή συνήθως δεν έχει συμπτώματα, αλλά αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής, εγκεφαλικού επεισοδίου, νεφρικής νόσου και πρόωρου θανάτου. Η έγκαιρη ανίχνευση, η τακτική παρακολούθηση και η συνεχής θεραπεία μπορούν να αποτρέψουν τις περισσότερες επιπλοκές που σχετίζονται με την υπέρταση

Στο πλαίσιο αυτό, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Υπέρτασης, η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία και η Ομάδα Εργασίας Αρτηριακής Υπέρτασης της ΕΚΕ -εκτός της διαδικτυακής ενημερωτικής της καμπάνιας και σχετικής αρθρογραφίας στον Έντυπο και Ηλεκτρονικό Τύπο-, σε συνεργασία με τον ΕΝΙΑΙΟ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ (ΕΔΟΕΑΠ) πραγματοποιεί κοινή δράση, την Παρασκευή 15 Μαΐου 2026, στο κτίριο του ΕΔΟΕΑΠ, επί της οδού Σισίνη 18-Αθήνα, με κύριο στόχο την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των ασφαλισμένων του ΕΔΟΕΑΠ αλλά και ευρύτερα των πολιτών, με μετρήσεις πίεσης στους προσερχομένους, ενημέρωσή τους από Ιατρούς και διανομή εξειδικευμένου ενημερωτικού φυλλαδίου.

Επίσης την Τρίτη 19 Μαΐου 2026 η Ομάδα Εργασίας Αρτηριακής Υπέρτασης της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας, σε συνεργασία με τον Δήμο Μοσχάτου-Ταύρου και την Πνευματική Εστία Μοσχάτου, θα βρίσκεται στο ΚΑΠΗ Μοσχάτου (οδός Χαλκίδη 21, ώρες 10.30π.μ.-12.30μ.μ.) για να ενημερώσει τους δημότες της πόλης. Στις δύο παραπάνω δράσεις θα συμβάλλει η Σχολή Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης του ΓΝΑ «ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» με συμμετοχή των σπουδαστών της.

Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αρτηριακής Υπέρτασης καλεί σε αφύπνιση τους πολίτες:

• Ελέγξτε την αρτηριακή σας πίεση: Η τακτική μέτρηση της αρτηριακής πίεσης είναι το πρώτο βήμα για την πρόληψη και τον έλεγχο. Όλοι πρέπει να γνωρίζουν τις τιμές της αρτηριακής τους πίεσης.

• Η υπέρταση μπορεί να προληφθεί και να ελεγχθεί: Η υγιεινή διατροφή, η σωματική δραστηριότητα, η αποφυγή του καπνίσματος, η μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ και η κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο.

• Η έγκαιρη ανίχνευση σώζει ζωές: Οι περισσότεροι άνθρωποι με υπέρταση δεν γνωρίζουν ότι την έχουν. Ο έλεγχος και η τακτική μέτρηση είναι απαραίτητες.

• Η θεραπεία λειτουργεί: Οι οικονομικά προσιτές, αποτελεσματικές θεραπείες είναι ευρέως διαθέσιμες και μπορούν να αποτρέψουν σοβαρές επιπλοκές όταν λαμβάνονται με συνέπεια.

• Ο έλεγχος απαιτεί μακροχρόνια φροντίδα: Η διαχείριση της υπέρτασης είναι δια βίου και εξαρτάται από τη διαρκή πρόσβαση σε φροντίδα, φάρμακα και παρακολούθηση.

• Θέματα ισότητας: Η ενίσχυση της πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης και η διασφάλιση της πρόσβασης στη διάγνωση και τη θεραπεία είναι κρίσιμες για τη μείωση των ανισοτήτων.

Η Παγκόσμια Ημέρα Υπέρτασης παρέχει την ευκαιρία για:

• Αύξηση της ευαισθητοποίησης του κοινού και της κατανόησης της υπέρτασης

• Προώθηση της τακτικής μέτρησης της αρτηριακής πίεσης σε κοινότητες και εγκαταστάσεις υγείας

• Υποστήριξη των συστημάτων υγείας για την ενίσχυση της ανίχνευσης, της θεραπείας και του μακροπρόθεσμου ελέγχου της υπέρτασης

• Ενδυνάμωση των ατόμων ώστε να αναλάβουν ενεργό ρόλο στη διαχείριση της αρτηριακής τους πίεσης

Η ευαισθητοποίηση, η ανταλλαγή γνώσεων και η υποστήριξη δράσεων μπορούν να δημιουργήσουν διαρκή αλλαγή για όλους όσοι επηρεάζονται από την υπέρταση.

Για το λόγο αυτό Μην αφήνεις την Αρτηριακή Υπέρταση να σε ελέγχει. Έλεγξέ την εσύ!

Ποια η σχέση ατμίσματος και καρκίνου; Νέα επιστημονικά δεδομένα

medlabnews.gr iatrikanea

Νέα επιστημονική ανασκόπηση επαναφέρει τις ανησυχίες για τους μακροπρόθεσμους κινδύνους του ατμίσματος, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα είναι πιθανό να έχουν καρκινογόνο δράση, αν και τα διαθέσιμα στοιχεία εξακολουθούν να έχουν σημαντικά κενά. Η ανάλυση, που βασίστηκε σε ανασκοπήσεις και μεμονωμένες μελέτες που δημοσιεύθηκαν από το 2017 και μετά, εκτιμά ότι το άτμισμα νικοτίνης «πιθανότατα» συμβάλλει στην εμφάνιση καρκίνου του στόματος και του πνεύμονα. Ωστόσο, οι πραγματικοί κίνδυνοι, καθώς και το πώς συγκρίνονται με εκείνους του συμβατικού καπνίσματος, δεν μπορούν ακόμη να υπολογιστούν με ακρίβεια.

Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας - Προληπτικής Ιατρικής, Παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) και ο Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ) αναφέρουν ότι ένας βασικός λόγος είναι ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα είναι σχετικά νέα προϊόντα, με παρουσία στην αγορά περίπου τα τελευταία 20 χρόνια. Σε αντίθεση με το κάπνισμα, για το οποίο υπάρχουν δεκαετίες επιδημιολογικών δεδομένων που τεκμηριώνουν ξεκάθαρα τον καρκινικό κίνδυνο, για το άτμισμα απουσιάζουν ακόμη μακροχρόνιες πληθυσμιακές μελέτες. Συνεπώς, δεν έχει περάσει ακόμη αρκετός χρόνος ώστε να αποκαλυφθεί το πραγματικό φορτίο καρκίνου που θα μπορούσε να αποδοθεί αποκλειστικά στο άτμισμα.

Όταν πρωτοεμφανίστηκαν, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα παρουσιάστηκαν ως λιγότερο βλαβερή εναλλακτική σε σχέση με το παραδοσιακό κάπνισμα και, ενδεχομένως, ως βοήθημα για τη διακοπή του. Έχει φανεί ότι το άτμισμα με νικοτίνη μπορεί να αυξήσει τα ποσοστά διακοπής του καπνίσματος σε σύγκριση με άλλα προϊόντα υποκατάστασης νικοτίνης. Παράλληλα, στις 5 Μαΐου 2026, ο FDA ανακοίνωσε για πρώτη φορά ότι επιτρέπει την προώθηση ατμιστικών προϊόντων με φρουτώδεις γεύσεις, επικαλούμενος την ανάγκη να υπάρχουν περισσότερες επιλογές για ενήλικες που επιθυμούν να εγκαταλείψουν το συμβατικό τσιγάρο. Την ίδια στιγμή, όμως, κανένα ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν έχει εγκριθεί από τον FDA ως θεραπευτικό μέσο διακοπής καπνίσματος, ενώ οι υγειονομικές αρχές εκφράζουν εδώ και χρόνια ανησυχίες τόσο για τη διαφήμιση των προϊόντων αυτών προς τους εφήβους όσο και για την έλλειψη δεδομένων σχετικά με τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους στην υγεία.

Η νέα ανασκόπηση, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Carcinogenesis, συγκέντρωσε τα πιο πρόσφατα στοιχεία για την πιθανή καρκινογόνο δράση των ηλεκτρονικών τσιγάρων, εξετάζοντας μελέτες βιοδεικτών σε χρήστες, αναφορές περιστατικών, πειραματικές έρευνες σε ζώα και αναλύσεις του αερολύματος που παράγεται από τις συσκευές. Τα δεδομένα δείχνουν ότι όσοι ατμίζουν εκτίθενται σε γνωστές ή ύποπτες καρκινογόνες ουσίες. Σε χρήστες ηλεκτρονικών τσιγάρων έχουν βρεθεί αυξημένοι δείκτες πτητικών οργανικών ενώσεων στα ούρα, όπως το ακρυλαμίδιο και το ακρυλονιτρίλιο, σε σύγκριση με μη χρήστες. Επίσης, παρουσιάζουν υψηλότερα επίπεδα μετάλλων, όπως ο μόλυβδος και το κάδμιο, καθώς και ορισμένων πολυκυκλικών αρωματικών υδρογονανθράκων.

Σχεδόν σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, η έκθεση των ατμιστών είναι αισθητά χαμηλότερη από εκείνη των καπνιστών. Παρ’ όλα αυτά, οι μελέτες βιοδεικτών δείχνουν ότι η χημική έκθεση από το άτμισμα μπορεί να συνδέεται με βλάβες στο DNA, οξειδωτικό στρες, χρόνια φλεγμονή και επιγενετικές αλλαγές σε δείγματα ιστών, σε σύγκριση με άτομα που δεν καπνίζουν. Παράλληλα, εργαστηριακές αναλύσεις των αερολυμάτων από ηλεκτρονικά τσιγάρα έχουν εντοπίσει και τα 10 βασικά χαρακτηριστικά που συνδέονται με καρκινογόνες ουσίες, όπως η δυνατότητα να επηρεάζουν την επιδιόρθωση του DNA, να προκαλούν φλεγμονή και να καταστέλλουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Μελέτες σε ζώα, μάλιστα, υποδηλώνουν ότι η έκθεση στα αερολύματα αυτά μπορεί να οδηγήσει σε όγκους του πνεύμονα.

Το μεγάλο κενό παραμένει η απουσία επαρκών δεδομένων για καρκίνο σε ανθρώπους. Οι ερευνητές αναφέρουν μεμονωμένες περιπτώσεις καρκίνου του στόματος σε άτομα που άτμιζαν για περισσότερο από μία δεκαετία και, συνδυάζοντας αυτά τα περιστατικά με τα υπόλοιπα διαθέσιμα στοιχεία, θεωρούν ότι υπάρχουν αρκετές ενδείξεις ώστε να χαρακτηριστεί το ηλεκτρονικό τσιγάρο ως πιθανός παράγοντας κινδύνου για καρκίνο του στόματος και του πνεύμονα. Για να υπάρξουν πιο ασφαλή συμπεράσματα, τονίζουν ότι χρειάζονται μακροχρόνιες μελέτες που να συνδέουν τη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων με περιστατικά καρκίνου σε μεγάλους πληθυσμούς.

Η ανασκόπηση περιορίστηκε στα ηλεκτρονικά τσιγάρα που χορηγούν νικοτίνη και δεν εξέτασε το άτμισμα κάνναβης. Υπάρχουν πρώιμες ενδείξεις ότι τα αερολύματα κάνναβης προκαλούν φλεγμονή, απόπτωση και ενεργοποίηση μηχανισμών που σχετίζονται με τον καρκίνο σε ανθρώπινα βρογχικά κύτταρα, όμως η ερευνητική βάση είναι ακόμη πιο περιορισμένη από εκείνη που αφορά τα ηλεκτρονικά τσιγάρα.

Η αβεβαιότητα γύρω από το θέμα οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο ότι ο καρκίνος εμφανίζεται συνήθως ύστερα από πολλά χρόνια. Ένα ακόμη εμπόδιο είναι η μεγάλη ποικιλία των προϊόντων: οι συσκευές διαφέρουν στον σχεδιασμό τους, τα υγρά έχουν διαφορετική σύσταση και οι χρήστες δεν ατμίζουν όλοι με τον ίδιο τρόπο, κάτι που δυσκολεύει τόσο την ακριβή μέτρηση της έκθεσης όσο και τη σύγκριση των μελετών. Επιπλέον, είναι δύσκολο να απομονωθεί η επίδραση του ατμίσματος από εκείνη του καπνίσματος, αφού πολλοί χρήστες κάνουν και τα δύο. Όπως παρατηρούν οι ερευνητές, είναι εξαιρετικά δύσκολο να βρεθούν μεγάλες ομάδες ανθρώπων, ιδιαίτερα μεγαλύτερης ηλικίας, που να μην έχουν καπνίσει ποτέ αλλά να ατμίζουν συστηματικά επί πολλά χρόνια.

Συμπερασματικά λοιπόν, υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις ότι το άτμισμα δεν είναι ακίνδυνο και ότι η έκθεση σε αυτό συνδέεται με βλάβες σε σχέση με τη μη έκθεση. Από την άλλη, όλα δείχνουν ότι για τα περισσότερα νοσήματα, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου, το άτμισμα είναι λιγότερο επιβλαβές από το παραδοσιακό κάπνισμα. Εκείνο που παραμένει άγνωστο είναι το ακριβές μέγεθος αυτής της διαφοράς: πόσο πιο επιβλαβές είναι το άτμισμα σε σχέση με το να μην χρησιμοποιεί κανείς τίποτα και πόσο λιγότερο βλαβερό είναι σε σύγκριση με το κάπνισμα. Και αυτή ακριβώς η αβεβαιότητα έχει μεγάλη σημασία για τη δημόσια υγεία και την πολιτική ρύθμισης των προϊόντων αυτών.