Μέλισσες και επικονιαστές: 6 λόγοι που στηρίζουν την τροφή, τη γεωργία και το περιβάλλον

επιμέλεια Κασσιανή Τσώνη, medlabnews.gr iatrikanea

Η Παγκόσμια Ημέρα Μέλισσας τιμάται στις 20 Μαΐου και υπενθυμίζει ότι οι μέλισσες δεν μας δίνουν μόνο μέλι. Με την επικονίαση στηρίζουν την αναπαραγωγή φυτών, τη βιοποικιλότητα, την παραγωγή τροφίμων και την επισιτιστική ασφάλεια. Το άρθρο παρουσιάζει έξι λόγους για τους οποίους οι μέλισσες και οι άλλοι επικονιαστές είναι απαραίτητοι, καθώς και πρακτικούς τρόπους με τους οποίους πολίτες και αγρότες μπορούν να βοηθήσουν στην προστασία τους. 

Είναι ακούραστες εργάτριες και με την καθημερινή τους δραστηριότητα, αν και μικρές φροντίζουν για κάτι σπουδαίο: την αναπαραγωγή των περισσότερων φυτών. Επακόλουθο αυτής της δραστηριότητας, δεν είναι μόνον το μέλι που παράγουν, αλλά η συμβολή τους στη διατήρηση της βιοποικιλότητας, στην αύξηση της παραγωγής τροφίμων και της επισιτιστικής ασφάλειας, ακόμη και στο να γίνονται τα φρούτα και τα λαχανικά μεγαλύτερα και νοστιμότερα!

Πρόκειται, βέβαια, για τις μέλισσες, τον ρόλο και τη σημασία των οποίων αναγνώρισε η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, κηρύσσοντας την 20ή Μαΐου Παγκόσμια Ημέρα των Μελισσών. Στο Ψήφισμα της 20ής Δεκεμβρίου 2017, τονίζεται η επείγουσα ανάγκη να προστατευθούν οι μέλισσες και οι άλλοι επικονιαστές και επισημαίνονται οι κίνδυνοι που συνεπάγεται ενδεχόμενη εξαφάνισή τους.

Σημειώνεται ότι καθώς ένας αυξανόμενος αριθμός ειδών επικονιαστών παγκοσμίως οδηγούνται προς εξαφάνιση από διάφορες πιέσεις, πολλές από τις οποίες προκαλούνται από ανθρώπους, απειλούνται εκατομμύρια πόροι διαβίωσης και ποσότητες τροφίμων αξίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Υπολογίζεται ότι σχεδόν 35% των επικονιαστών ασπόνδυλων, ιδιαίτερα των μελισσών και των πεταλούδων, και περίπου 17% των επικονιαστών σπονδυλωτών, όπως οι νυχτερίδες, αντιμετωπίζουν την εξαφάνιση παγκοσμίως. Κύριες αιτίες είναι οι εντατικές γεωργικές πρακτικές, οι αλλαγές στη χρήση της γης, τα παρασιτοκτόνα (συμπεριλαμβανομένων των νεονικοτινοειδών εντομοκτόνων), οι ασθένειες, τα παράσιτα και η κλιματική αλλαγή.

Σύμφωνα με την πρώτη παγκόσμια έρευνα για τους επικονιαστές που διενήργησε η Διακυβερνητική Πλατφόρμα για την Επιστήμη και την Πολιτική, για την Βιοποικιλότητα και τις Υπηρεσίες Οικοσυστημάτων (IPBES), η ετήσια αξία παγκόσμιων καλλιεργειών που επηρεάζονται άμεσα από επικονιαστές, κυμαίνεται μεταξύ 235 και 577 δισ. δολ. Υπολογίζει επίσης σε 300% την αύξηση του όγκου της γεωργικής παραγωγής που εξαρτάται από την επικονίαση, τα τελευταία 50 χρόνια.

Από την επικονίαση εξαρτώνται σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό 75% των καλλιεργειών τροφίμων και 90% των φυτών ανθοφορίας, παγκοσμίως. Οι επικονιαστές , όπως οι μέλισσες, οι πεταλούδες, τα πουλιά, οι σκώροι, τα σκαθάρια, ακόμη και οι νυχτερίδες, βοηθούν τα φυτά να αναπαραχθούν και οι μέλισσες είναι ο βασικός λόγος που έχουμε ποικιλία σπόρων, καρπών, φρούτων και ορισμένων λαχανικών.

Όμως τι ακριβώς προσφέρουν οι επικονιαστές και ειδικότερα οι μέλισσες και τι μπορούμε να κάνουμε για να τους βοηθήσουμε; Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα των Μελισσών ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ παραθέτει έξι λόγους για τους οποίους πρέπει να είμαστε ευγνώμονες για τους επικονιαστές, αλλά και συμβουλές για το πώς μπορούμε αυτό να τους το ανταποδώσουμε:

1. Βελτιώνουν τη διατροφή μας παρέχοντας τροφές πλούσιες σε θρεπτικά συστατικά. Δεν είναι όλες οι καλλιέργειες τροφίμων που χρειάζονται επικονίαση. Το ρύζι, το σιτάρι και οι πατάτες, για παράδειγμα, θα επιβίωναν ακόμη και αν δεν υπήρχαν οι επικονιαστές. Ωστόσο, πολλά από τα πολύ θρεπτικά τρόφιμα, όπως τα φρούτα, ορισμένα λαχανικά, σπόροι, καρύδια και έλαια, θα εξαφανιστούν χωρίς επικονιαστές. Ένας κόσμος χωρίς επικονιαστές είναι ένας κόσμος χωρίς κάποια από τα τρόφιμα που αγαπάμε (όπως κακάο, καφές) και τα οποία εξασφαλίζουν σωστή διατροφή (φράουλες, μήλα κεράσια, αμύγδαλα και πολλά άλλα).

Συμβουλή: Ανταποδώστε! Προσφέρετε στις μέλισσες τρόφιμα που τους αρέσουν, αυξάνοντας τα φυτά στον κήπο σας. Τα φυτά και οι επικονιαστές έχουν μια αμοιβαία επωφελή σχέση συμβίωσης. Χρειάζονται ο ένας τον άλλον για να επιβιώσουν και ως εκ τούτου έχουν εξελιχθεί με αυτό τον τρόπο. Η φύτευση ενός ποικίλου συνόλου ιθαγενών φυτών και λουλουδιών σε διαφορετικές περιόδους του έτους μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά για τους επικονιαστές.

2. Μας δίνουν μέλι! Από περίπου 20.000 είδη μελισσών μόνο 7 παράγουν μέλι. Οι δυτικές μέλισσες παράγουν 1,6 εκατ. τόνους μελιού ετησίως! Αυτό το υπέροχο προϊόν είναι ένα φυσικό γλυκαντικό που έχει επίσης αντιβακτηριακές και αντισηπτικές ιδιότητες. Το μέλι είναι μέρος του ανθρώπινου πολιτισμού για χιλιετίες. Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι χρησιμοποίησαν μέλι για ιατρικούς σκοπούς και το κερί για να βαλσαμώνουν τους νεκρούς, αλλά και να παράγουν τεχνητό φως. Σήμερα, το μέλι, το κερί, ο βασιλικός πολτός και η πρόπολη, παρέχουν πρόσθετο εισόδημα στις αγροτικές οικογένειες.

Συμβουλή: Αγοράστε μέλι από τους τοπικούς αγρότες. Πολλοί τοπικοί μικροκαλλιεργητές και δασικές κοινότητες διατηρούν βιώσιμες πρακτικές μελισσοκομίας. Μπορείτε να υποστηρίξετε την αγορά ανεπεξέργαστου μελιού, κεριού ή άλλων προϊόντων μελισσών, απευθείας από αυτούς.

3. Έχουν μεγάλη «επαγγελματική» ηθική. Μια μεμονωμένη μέλισσα συνήθως επισκέπτεται περίπου 7.000 λουλούδια την ημέρα και χρειάζεται 4 εκατομμύρια επισκέψεις σε λουλούδια για να παραγάγει ένα κιλό μέλι. Κάθε μεμονωμένη μέλισσα αποτελεί μέρος μιας ομάδας που εργάζεται ακούραστα για να στηρίξει την ανάπτυξη και την παραγωγικότητα της κυψέλης, συγκεντρώνοντας όσο το δυνατόν περισσότερη γύρη, ενώ παράλληλα επικονιάζει πολλά φυτικά είδη.

Συμβουλή: Επιβραβεύστε αυτά τα πολυάσχολα έντομα, προσφέροντάς τους νερό, το οποίο χρειάζονται έπειτα από το πέταγμά τους όλη την ημέρα. Ένας καλός τρόπος για να δώσετε στις μέλισσες ένα σημείο ανάπαυσης και ανανέωσης, είναι να αφήσετε ένα καθαρό, ρηχό μπολ με νερό, με πέτρες ή ράβδους μέσα σε αυτό, ώστε οι μέλισσες να το προσεγγίσουν χωρίς να κινδυνεύουν να πνιγούν.

4. Κάνουν πιο νόστιμα τα τρόφιμά μας. Καλά γονιμοποιημένα φυτά παράγουν μεγαλύτερα, πιο ομοιόμορφα και πιο γευστικά φρούτα και λαχανικά. Τα φυτά υπολογίζουν πόση προσπάθεια απαιτείται για την παραγωγή των καρπών τους. Αν ένα φρούτο ή λαχανικό δεν έχει καλά γονιμοποιηθεί, τα φυτά δεν θα επενδύουν απαραίτητα τους πόρους ομοιόμορφα στην παραγωγή τους, με αποτέλεσμα παραμορφωμένα ή μικρά και άνοστα φρούτα και λαχανικά. Ένα παραμορφωμένο μήλο, για παράδειγμα, θα μπορούσε να σημαίνει ότι το φυτό είχε ανεπαρκή ή μη ισορροπημένη επικονίαση!

Συμβουλή: 
Αποφύγετε τα φυτοφάρμακα, τα μυκητοκτόνα ή τα ζιζανιοκτόνα στους κήπους σας. Μπορούν να σκοτώσουν τους επικονιαστές και να δηλητηριάσουν τις κυψέλες με μολυσμένο νέκταρ ή γύρη που έφεραν οι μέλισσες από τα φυτά. Προσπαθήστε να βρείτε φυσικές λύσεις για τα παράσιτα των φυτών στον κήπο σας.

5. Αυξάνουν την παραγωγή τροφίμων και την επισιτιστική ασφάλεια. Σε μία μελέτη, στη διάρκεια της οποίας η γονιμοποίηση ήταν καλά διαχειριζόμενη σε μικρές, ποικίλες, εκμεταλλεύσεις, οι καλλιεργητικές αποδόσεις αυξήθηκαν κατά ένα σημαντικό μέσον όρο 24%! Οι μέλισσες και άλλα επικονιαστικά έντομα βελτιώνουν την παραγωγή τροφίμων σε 2 δισεκατομμύρια μικρούς αγρότες παγκοσμίως, συμβάλλοντας στη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας για τον παγκόσμιο πληθυσμό. Το κυνήγι μελιού των αποικιών των άγριων μελισσών παραμένει επίσης ένα σημαντικό μέρος των μέσων διαβίωσης των ανθρώπων που εξαρτώνται από τα δάση σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες.

Συμβουλή για τους αγρότες: 
Δημιουργήστε έναν καλό βιότοπο για τις μέλισσες για να εξασφαλίσετε την επικονίαση. Αφήστε ορισμένες περιοχές του αγροκτήματος ως φυσικό οικότοπο. Δημιουργήστε επίσης φράκτες με φυσικά φυτά που ανθίζουν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές κατά τη διάρκεια του έτους και φυτέψτε ελκυστικές καλλιέργειες και οπωροφόρα δέντρα. Μειώστε τη χρήση φυτοφαρμάκων και αφήστε ανέγγιχτες τις περιοχές φωλεοποίησης.

6. Διατηρούν τη βιοποικιλότητα. Η επικονίαση είναι μία από τις σημαντικότερες διαδικασίες της φύσης που συμβάλλουν στη βιοποικιλότητα. Βοηθά στην παραγωγή μεγάλης ποικιλίας φυτών, πολλά από τα οποία καταναλώνονται από τους ανθρώπους. Και αν και συχνά παραβλέπεται, οι μέλισσες και η μελισσοκομία των δασών συμβάλλουν επίσης στη διατήρηση των δασικών οικοσυστημάτων, καθώς η επικονίαση βοηθά στην αναγέννηση των δέντρων, γεγονός που με τη σειρά του συμβάλλει στη διατήρηση της δασικής βιοποικιλότητας.

Συμβουλή: 

Μάθετε περισσότερα για τις μέλισσες και ξεπεράστε τον ενδεχόμενο φόβο σας. Εξετάζοντας αυτά τα πλάσματα, θα δείτε ότι οι μέλισσες δεν είναι γενικά επικίνδυνες. Δεν τσιμπούν όλες οι μέλισσες και εκείνες που το κάνουν, έχουν κάποιον λόγο. Κατανοώντας καλύτερα αυτά τα πλάσματα, μπορεί κανείς να τα σεβαστεί και να μάθει να ζει ειρηνικά μαζί τους.

Βοηθώντας να διατηρήσουμε τους επικονιαστές ασφαλείς υποστηρίζουμε την παραγωγή τροφίμων, τα εισοδήματα των αγροτών και το ευρύτερο περιβάλλον.

Πληροφορία
Η 20ή Μαΐου δεν επιλέχθηκε τυχαία ως Παγκόσμια Ημέρα Μελισσών, καθώς συμπίπτει με τα γενέθλια του Anton Jansa, ο οποίος τον 18ο αιώνα πρωτοστάτησε στις σύγχρονες τεχνικές μελισσοκομίας στην πατρίδα του τη Σλοβενία και απολάμβανε τις μέλισσες για την ικανότητά τους να εργάζονται τόσο σκληρά, ενώ χρειάζονται τόσο λίγη προσοχή.

Διαβάστε επίσης

• Τα 3… θαύματα που κάνει μια κουταλιά μέλι πριν τον ύπνο
• Ο πόλεμος του μελιού: Πώς έγινε βασιλιάς η Γερμανία, τι κάνει η Ελλάδα
• Πώς θα το καταλάβετε ότι το μέλι είναι νοθευμένο;
• Ανακαλείται και άλλο γνωστό μέλι που είναι χρωματισμένο με χρωστικές, από τον ΕΦΕΤ

Πρώτη δημοσίευση: Μάιος 2018 — MEDLABNEWS.GR | Επιμέλεια: Κασσιανή Τσώνη

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 20 Μαΐου 2026

O ΣΦΕΕ για την Παγκόσμια Ημέρα Κλινικών Μελετών: Επένδυση στην στην υγεία, την καινοτομία και την οικονομία οι κλινικές μελέτες

medlabnews.gr iatrikanea

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Κλινικών Μελετών (20 Μαΐου), ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) αναδεικνύει για άλλη μια φορά τον στρατηγικό ρόλο της κλινικής έρευνας για τους ασθενείς, το σύστημα υγείας και την εθνική οικονομία, σε μια περίοδο αυξανόμενων διεθνών προκλήσεων και έντονου ανταγωνισμού για την προσέλκυση επενδύσεων.

Η σημερινή διεθνής συγκυρία χαρακτηρίζεται από γεωπολιτική αστάθεια, αναδιάταξη των εφοδιαστικών αλυσίδων, αυξημένο ενεργειακό κόστος, πληθωριστικές πιέσεις και αυστηρότερα κανονιστικά πλαίσια στην Ευρώπη. Παράλληλα, οι πολιτικές τιμολόγησης και αποζημίωσης φαρμάκων, καθώς και η διαρκής υποχρηματοδότηση της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης, επηρεάζουν σημαντικά την προβλεψιμότητα και τη δυναμική των επενδύσεων στον χώρο της υγείας.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι κλινικές μελέτες εξελίσσονται σε πεδίο έντονου διεθνούς ανταγωνισμού. Η Ευρώπη χάνει σταδιακά έδαφος έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας, ενώ και η Ελλάδα εμφανίζει τα τελευταία χρόνια επιβράδυνση στην προσέλκυση νέων κλινικών μελετών, παρά το υψηλό επιστημονικό δυναμικό και τις δυνατότητες του συστήματος υγείας.

Στην πράξη, η Ελλάδα εξακολουθεί να υπολείπεται των δυνατοτήτων της στον τομέα των κλινικών μελετών, με τις επενδύσεις να παραμένουν στάσιμες σε επίπεδα χαμηλότερα αντίστοιχων χωρών. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι επενδύσεις σε κλινικές μελέτες στη χώρα για το 2025 ήταν περίπου στα 160 εκατ. ευρώ — επίπεδο σημαντικά χαμηλότερο από το πραγματικό δυναμικό της Ελλάδας, το οποίο θα μπορούσε να είναι πολλαπλάσιο στη βάση ενός πιο ανταγωνιστικού και σταθερού θεσμικού πλαισίου. Την ίδια στιγμή, τα οφέλη για το σύστημα υγείας, τους ασθενείς και την οικονομία είναι σαφή και πολυεπίπεδα, τόσο σε όρους πρόσβασης στην καινοτομία όσο και εξοικονόμησης πόρων και ενίσχυσης της επιστημονικής δραστηριότητας.

Ο ΣΦΕΕ επισημαίνει για άλλη μια φορά ότι οι κλινικές μελέτες αποφέρουν σημαντικότατα οφέλη, καθώς:

Ø προσφέρουν στους ασθενείς πρώιμη πρόσβαση σε καινοτόμες θεραπείες αρκετά χρόνια πριν από την κυκλοφορία τους,

Ø ενισχύουν οικονομικά και επιστημονικά τα δημόσια νοσοκομεία και τους ερευνητές,

Ø συμβάλλουν στη συγκράτηση υψηλής εξειδίκευσης ανθρώπινου δυναμικού στη χώρα,

Ø και δημιουργούν σημαντική εξοικονόμηση πόρων για το σύστημα υγείας, μέσω της δωρεάν παροχής ακριβών θεραπειών και διαγνωστικών/εργαστηριακών εξετάσεων στο πλαίσιο υλοποίησης των μελετών.

Ενώ έχουν γίνει σημαντικές βελτιώσεις σε θεσμικά θέματα, όπως μείωση της γραφειοκρατίας, τυποποίηση διαδικασιών, μείωση χρόνου κ.λπ., υφίσταται πρόβλημα στην εισαγωγή κινήτρων για την προσέλκυση κλινικών μελετών, συγκεκριμένα:

1. Δικαιούχοι: Δεν θεωρούνται δικαιούχοι οι αλλοδαπές μητρικές εταιρείες που υλοποιούν μελέτες στην Ελλάδα απευθείας από το εξωτερικό και όχι μέσω των θυγατρικών τους, παρότι πρόκειται για βασικούς φορείς ανάπτυξης κλινικών προγραμμάτων διεθνώς.

2. Προϋπολογισμοί: Δεν προβλέπεται διακριτό κονδύλι προς συμψηφισμό για έργα Έρευνας & Ανάπτυξης και παραγωγικές επενδύσεις, γεγονός που περιορίζει τη στοχευμένη ενίσχυση της κλινικής έρευνας.

3. Χρονικοί περιορισμοί υλοποίησης: Η απαίτηση ολοκλήρωσης τουλάχιστον του 70% του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου έως το τέλος του 2028 δεν ανταποκρίνεται στη φύση των κλινικών μελετών, οι οποίες συχνά διαρκούν 3 – 5 χρόνια και κορυφώνονται επιχειρησιακά προς το τέλος της υλοποίησής τους.

Ο Γενικός Διευθυντής του ΣΦΕΕ, κ. Μιχάλης Χειμώνας, σημείωσε σχετικά: «Μία πολυεθνική εταιρεία μπορεί να επιλέξει οποιαδήποτε χώρα για τη διεξαγωγή κλινικών μελετών. Εάν οι μελέτες δεν πραγματοποιηθούν στην Ελλάδα, θα πραγματοποιηθούν σε άλλη χώρα. Ο πραγματικά χαμένος, όμως, είναι ο Έλληνας ασθενής, ο οποίος στερείται έγκαιρης πρόσβασης σε καινοτόμες θεραπείες που ενδέχεται να διατεθούν ευρέως στην αγορά μετά από έως και 10 χρόνια. Παράλληλα, το σύστημα υγείας χάνει την ευκαιρία παροχής σύγχρονων και υψηλού κόστους θεραπειών χωρίς επιβάρυνση για το Δημόσιο, ενώ η εθνική οικονομία στερείται πολύτιμων επενδύσεων, νέων θέσεων εργασίας υψηλής εξειδίκευσης και σημαντικής επιστημονικής δραστηριότητας. Η ενίσχυση των κλινικών μελετών δεν αποτελεί μόνο αναπτυξιακή προτεραιότητα. Είναι στρατηγική επιλογή δημόσιας υγείας, που επηρεάζει άμεσα την πρόσβαση των ασθενών στην καινοτομία, τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας και την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας.»

 

Αν εξαφανιστούν οι μέλισσες: τι θα συμβεί στην τροφή, στις καλλιέργειες και στη βιοποικιλότητα

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Οι μέλισσες είναι από τους σημαντικότερους επικονιαστές του πλανήτη και η συμβολή τους στην παραγωγή τροφής, στη γεωργία και στη βιοποικιλότητα είναι τεράστια. Πολλά καλλιεργούμενα φυτά χρειάζονται επικονίαση για να δώσουν καρπούς και σπόρους, ενώ η απώλεια μελισσών θα επηρέαζε άμεσα τρόφιμα όπως μήλα, φράουλες, αμύγδαλα και πολλές ακόμη καλλιέργειες. Το άρθρο εξηγεί γιατί η Παγκόσμια Ημέρα Μέλισσας καθιερώθηκε από τον ΟΗΕ, ποιοι κίνδυνοι απειλούν τις μέλισσες και γιατί η προστασία των επικονιαστών είναι ζήτημα τροφής, οικονομίας και περιβάλλοντος. 

Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, κήρυξε την 20ή Μαΐου Παγκόσμια Ημέρα των Μελισσών. Στο Ψήφισμα της 20ής Δεκεμβρίου 2017, τονίζεται η επείγουσα ανάγκη να προστατευθούν οι μέλισσες και οι άλλοι επικονιαστές και επισημαίνονται οι κίνδυνοι που συνεπάγεται ενδεχόμενη εξαφάνισή τους.

Χωρίς τις μέλισσες η τροφή μας θα περιορίζονταν σε καλαμπόκι, ρύζι και σιτάρι! 

Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες το 84% από τα καλλιεργούμενα φυτά χρειάζονται τη μέλισσα για επικονίαση ενώ το 80% της άγριας βλάστησης οφείλεται στις μέλισσες! Γενικότερα τα έντομα αυτά, που θεωρούνται τα σπουδαιότερα από οικονομικής άποψης για τον άνθρωπο, συμμετέχουν άμεσα ή έμμεσα στο 15- 30% της παραγωγής τροφίμων.

Σε αυτό το πλανήτη που ζούμε, μέσα σε πορεία εκατομμυρίων χρόνων έχει αναπτυχθεί μια σχέση μεταξύ φυτών και μελισσών που εντυπωσιάζει! Οι μέλισσες μεταφέρουν την γύρη από λουλούδι σε λουλούδι, και έτσι "ζευγαρώνουν" τα άνθη μεταξύ τους. Οι μέλισσες είναι κατασκευασμένες να ζευγαρώνουν δεκάδες χιλιάδες άνθη μέσα στην μικρή ζωή που τους δίνεται, και ας μας φαίνεται παράξενο αυτό είναι μεγαλειώδες! Διότι όταν πάψει να συμβαίνει η γονιμοποίηση, τα φυτά δεν θα μπορούν να δημιουργήσουν καρπούς (φαγητό) και κατά συνέπεια να διαιωνίσουν το είδος τους (σπόρους). Δηλαδή χωρίς τις μέλισσες δεν θα υπάρχει φαγητό, ένα αργό τέλος για όλους μας!

Το 1/3 των τροφίμων που παράγονται σήμερα παγκοσμίως συνδέονται με την επικονίαση από τις μέλισσες, ενώ από τα 90 καλλιεργούμενα είδη φυτών, τα 70 έχουν ανάγκη τη μέλισσα.

Εάν οι μέλισσες αφανιστούν, οι 71 από τις 100 πιο σημαντικές φυτικές καλλιέργειες παγκοσμίως που επικονιάζονται από τις μέλισσες, θα αρχίσουν να εξαφανίζονται και αυτές. Ειδικότερα, καρποί όπως τα μήλα, οι φράουλες και τα αμύγδαλα θα εμφανίσουν απότομη πτώση. Η εξαφάνιση των μελισσών όμως θα έχει και καταστροφικές επιπτώσεις στην οικονομία, αν αναλογιστούμε ότι η οικονομική αξία της επικονίασης των μελισσών αποτιμάται σε € 265 δις το χρόνο παγκοσμίως.

Ευτυχώς για εμάς η μέλισσα είναι ένα ανθεκτικό και ευπροσάρμοστο στις αντιξοότητες και ανθρώπινες αυθαιρεσίες έντομο.

Η γλυκόζη και η φρουκτόζη στο μέλι είναι στην πιο απλή τους μορφή. Τόσο εύπεπτες για τον οργανισμό που μπορούν να κάνουν ένα πραγματικό θαύμα. Δεν υπάρχει ουδεμία σχέση με τη ζάχαρη που καταστρέφει τα όργανα και την εύρυθμη λειτουργία τους. Το μέλι όταν μπαίνει στον οργανισμό, αναγνωρίζεται ως «βιολογικό προϊόν» και η γλυκόζη που απορροφάται στο αίμα γίνεται με μέτρο (παίρνει όση έχει ανάγκη ο οργανισμός) και όχι ανεξέλεγκτη όπως συμβαίνει με τη ζάχαρη.

Αυτές πρόκειται για πολύ σημαντικές ανακαλύψεις που μας θυμίζουν για άλλη μια φορά την ανεκτίμητη αξία που έχει το ελληνικό μέλι και ότι πρέπει να καταναλώνεται οπωσδήποτε δύο φορές κάθε ημέρα.

Tην περίοδο του καλοκαιριού μια κυψέλη περιέχει:

• 1 Βασίλισσα
• 250-300 κηφήνες
• 60.000 εργάτριες μέλισσες (από τις οποίες οι 20.000 είναι συλλέκτριες)

Εργασίες που κάνει μια εργάτρια μέλισσα ανάλογα με την ηλικία της

Ηλικία σε ημέρες:

• 1-2 Καθαρίζει κελιά και διατηρεί ζεστό το γόνο
• 3-11 Ταΐζει τον γόνο
• 12-17 Παράγει κερί, χτίζει κηρήθρες, μεταφέρει τροφές στην κυψέλη
• 18-21 Φρουρός στην είσοδο της κυψέλης
• 21-40 Συλλέκτρια νέκταρος, γύρης, πρόπολης, νερού
• 35-45 Τέλος της ζωής της

Η υγεία των μελισσών είναι ένα πολύπλοκο ζήτημα.

Η μεγαλύτερη απειλή για τις μέλισσες προέρχεται από τα χημικά φυτοφάρμακα, υψηλής τοξικότητας που χρησιμοποιούνται, στις βιομηχανικές καλλιέργειες. Αυτά τα πολύ επικίνδυνα φυτοφάρμακα, έχουν την ιδιότητα να κυκλοφορούν σε όλα τα μέρη του φυτού. Παράνομα ραντίσματα γίνονται παντού και σκοτώνουν τις μέλισσες, κάτι που θα πρέπει να σταματήσει.

Οι μέλισσες προσλαμβάνουν τα φυτοφάρμακα από την γύρη και το νέκταρ κάτι που βλάπτει ανεπανόρθωτα το νευρικό τους σύστημα και πολύ συχνά τις οδηγεί στο θάνατο. Οι ολοένα περισσότερες μονοκαλλιέργειες που προωθεί η βιομηχανική γεωργία και που έχουν οδηγήσει στη μείωση της βιοποικιλότητας και την καταστροφή πλούσιων σε ποικιλία οικοσυστημάτων είναι ένας βασικός παράγοντας.

Οι μονοκαλλιέργειες αποτελούν μεγάλο κίνδυνο γιατί οι μέλισσες για να επιβιώσουν θα πρέπει να τρέφονται από μια μεγάλη ποικιλία ανθοφόρων φυτών.

Το σύνδρομο CCD ή Σύνδρομο Εγκατάλειψης Αποικιών Κυψελών

Η ζοφερή πραγματικότητα είναι ότι οι μέλισσες πεθαίνουν με ταχύτατους ρυθμούς, απειλώντας με εξαφάνιση την αγροτική παραγωγή και πολλά είδη φυτών που χρειάζονται επικονίαση για να αναπαραχθούν.

Σε κάποιες περιοχές παραπάνω από το 40% των κυψελών είναι πλέον άδειες. Στην Ισπανία εκατοντάδες χιλιάδες αποικίες έχουν... χαθεί, στην Πολωνία το ποσοστό απώλειας των μελισσών υπερβαίνει το 40%, ενώ ανάλογα προβλήματα αναφέρονται και από την Ελλάδα, τη Σουηδία, την Ιταλία και την Πορτογαλία.

Ένα μόνο μελίσσι γονιμοποιεί 300 εκ. άνθη τη μέρα!

Στην Κίνα στην επαρχία Σιτσουάν- από την δεκαετία του '80- που τα φυτοφάρμακα εξάλειψαν τις μέλισσες, η επικονίαση της αγροτικής παραγωγής γίνεται με το χέρι, χρησιμοποιώντας βούρτσες με φτερά!

Στο Πανεπιστήμιο της Κολούμπια και στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα διαπιστώθηκε ότι υπάρχει σχέση μεταξύ του ισραηλινού φαρμάκου IAPV (Israel acute paralysis virus) και του συνδρόμου CCD.

Βρήκαν επίσης και ίχνη από Clothianidin, ένα φάρμακο που σκοτώνει παράσιτα, ζιζάνια, το οποίο το έχει κατασκευάσει η Bayer και το οποίο σχετίζεται με την απώλεια χιλιάδων μελισσιών σε Γαλλία και Γερμανία.

Πως ξεκίνησε όμως η παραγωγή του;

Το σιτάρι αποτελεί βασική τροφή για τα γουρούνια και της αγελάδες και όχι μόνο. Στην ουσία ότι τρώμε βασίζεται στο σιτάρι. Το σιτάρι όμως έχει έναν εχθρό, ένα ζιζάνιο.

Το ζιζάνιο αυτό (diabrotica) που προκαλεί τον θάνατο του σιταριού. Οι αγρότες άρχισαν να παραπονιούνται γιατί η σοδειά τους μειωνόταν. Έτσι το 2003 με έγκριση της Γερμανικής Κυβέρνησης η Bayer κυκλοφόρησε το Clothianidin. Τα πειράματα που είχαν κάνει έδειχναν ότι πέρα από το ζιζάνιο τίποτα άλλο δεν θα πάθει κάτι ή τουλάχιστον έτσι λέγανε.

Επιστήμονες αναφέρουν ότι οι μέλισσες και τα άλλα έντομα συνήθως αφήνουν τις εγκαταλειμμένες κυψέλες άθικτες. Κοντινοί πληθυσμοί από μέλισσες ή παράσιτα θα κυρίευαν φυσιολογικά μια τέτοια κυψέλη για να εκμεταλλευτούν τις προμήθειες μελιού και γύρης από τις μέλισσες που πέθαναν για κάποιους λόγους, όπως το υπερβολικό κρύο του χειμώνα.

Η αποφυγή όμως που δείχνουν οι μέλισσες και τα παράσιτα για τις άδειες κυψέλες μοιάζει σαν να υπάρχει κάτι τοξικό στην αποικία που απομακρύνει όποιον πλησιάσει.

Το 2007 το Γερμανικό σιτάρι μολύνθηκε από το ζιζάνιο για να το σώσει η Γερμανία διάταξε τον ψεκασμό του. Μετά από ένα χρόνο υπολογίζεται ότι πεθάναν 330 εκ. μέλισσες Η Γερμανική κυβέρνηση αναγκάστηκε να δώσει αποζημίωση στους αγρότες και να σταματήσει την χρήση του Clothianidin

Όλη αυτή η κατάσταση οδήγησε την Bayer στην συνέχεια να αναπτύξει το πρόγραμμα Bee Care. Ετσι έχει αναπτύξει σημαντικό ερευνητικό έργο μέσα από τα κέντρα Bee Care σε Ευρώπη και Αμερική. Πέραν αυτού, διενεργεί σε βάθος έρευνα για τα χαρακτηριστικά των φυτοπροστατευτικών προϊόντων και των καλλιεργειών με βιοτεχνολογία από τα πρώιμα στάδια ανάπτυξής τους για να διασφαλίσει ότι δεν επηρεάζουν αρνητικά τα είδη που δεν αποτελούν στόχο όπως οι μέλισσες, όταν βέβαια τα προϊόντα της εταιρίας εφαρμόζονται σύμφωνα με τις συγκεκριμένες οδηγίες ετικέτας. Τα προϊόντα με βάση τα νεονικοτινοειδή έχουν αντικαταστήσει πολλά παλαιότερα φυτοπροστατευτικά προϊόντα χάρη στην αποτελεσματικότητά τους στη διαχείριση επιβλαβών εντόμων, της άριστης ασφάλειας του χρήστη και του σχετικά ευνοϊκού περιβαλλοντολογικού προφίλ, που σημαίνει σημαντική μείωση της ποσότητας δραστικών ουσιών στο περιβάλλον.

Ο κίνδυνος για την εξαφάνιση των μελισσιών και κατ΄επέκταση της ζωής, είναι υπαρκτός. Το μέλλον της γεωργίας στην Ελλάδα και παγκοσμίως βασίζεται αποκλειστικά στη βιώσιμη ανάπτυξη. Απαιτούνται καινοτόμες λύσεις διαχείρισης επιβλαβών οργανισμών σε συνδυασμό με άρτια τεχνική υποστήριξη του παραγωγού για να χτίσουμε το μέλλον της γεωργίας

Διαβάστε επίσης

• Τα 3… θαύματα που κάνει μια κουταλιά μέλι πριν τον ύπνο
• Ο πόλεμος του μελιού: Πώς έγινε βασιλιάς η Γερμανία, τι κάνει η Ελλάδα
• Πώς θα το καταλάβετε ότι το μέλι είναι νοθευμένο;
• Ανακαλείται και άλλο γνωστό μέλι που είναι χρωματισμένο με χρωστικές, από τον ΕΦΕΤ

Κλεοπατρα Ζουμπουρλη
MSc

Πρώτη δημοσίευση: Μάιος 2018 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 20 Μαΐου 2026

Πρόπολη από τις μέλισσες: με αντιμικροβιακές ιδιότητες, χρήσεις και τι να προσέχετε

medlabnews.gr iatrikanea

Η πρόπολη είναι ρητινώδης ουσία που συλλέγουν οι μέλισσες από φυτά και τη χρησιμοποιούν για να προστατεύουν, να στεγανοποιούν και να «θωρακίζουν» την κυψέλη. Περιέχει ρητίνες, κεριά, αιθέρια έλαια, γύρη και διάφορες βιοδραστικές ουσίες, γι’ αυτό έχει μελετηθεί για πιθανές αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμονώδεις και αντιμικροβιακές ιδιότητες. Το άρθρο εξηγεί τι είναι η πρόπολη, πώς τη χρησιμοποιούν οι μέλισσες, ποιες χρήσεις έχουν αναφερθεί και γιατί χρειάζεται προσοχή: η πρόπολη δεν αντικαθιστά τα αντιβιοτικά, τα αντιικά ή την ιατρική θεραπεία, ενώ μπορεί να προκαλέσει αλλεργικές αντιδράσεις σε άτομα ευαίσθητα στα προϊόντα της μέλισσας 

Οι μέλισσες – τα αγαπημένα έντομα της φύσης τα οποία και έχει προικίσει με χιλιάδες χαρίσματα-έχουν την ικανότητα να δημιουργούν μια εκπληκτική δομή και συνοχή της κυψέλης-πόλης τους.

Οι Αρχαίοι Έλληνες δεν παρέλειψαν να παρατηρήσουν τις μέλισσες και τις αρχιτεκτονικές τους τεχνοτροπίες οι οποίες αφορούσαν και αφορούν  την προστασία της κυψέλης.
Έτσι το πρώτο που έκαναν, αφού οι μέλισσες είχαν γίνει ήδη πηγή έμπνευσης για αυτούς, ήταν να δώσουν όνομα στο υλικό που αυτές  χρησιμοποιούσαν για να φέρουν σε πέρας αυτή τους τη μηχανική  εργασία.
Παρατηρώντας την περίεργη ουσία που οι μέλισσες τοποθετούσαν στην είσοδο της κυψέλης-πόλη τους για να την προστατεύσουν από τους εχθρούς την ονόμασαν πρόπολη- προ της πόλης-προσδίδοντάς της με τον πιο εύστοχο τρόπο την αμυντική της ιδιότητα.
Σήμερα διεθνώς η πρόπολη κρατάει το σοφό αυτό όνομα “propolis” θυμίζοντάς μας τις ιδιότητες της οι οποίες προφυλάσσουν και προστατεύουν την κυψέλη-πόλη και τους κατοίκους της από πάσης φύσεως εχθρούς.
Ας δούμε λοιπόν τι είναι η πρόπολη
Τα φυτά καλύπτουν τα μπουμπούκια τους και τα τρυφερά τους φύλλα για να τα προστατεύσουν από κάθε είδους επίθεση με μια λεπτή ρητινώδη μεμβράνη.
Αυτή τη ρητινώδη μεμβράνη συλλέγουν οι μέλισσες νωρίς την άνοιξη από
ιτιές – το 95% των φυτικών συστατικών της πρόπολης στις εύκρατες περιοχές της Ευρώπης συλλέγουν οι μέλισσες από τις Ιτιές και τις λεύκες,
λεύκες,
καστανιές,
πεύκα,
βελανιδιές,
σκλήθρα,
ρείκια -σουσούρα,
κουμαριές 

και αφού την αναμείξουν με δικά τους εκκρίματα την χρησιμοποιούν σαν οικοδομικό υλικό για:
α) να θωρακίσουν την κυψέλη-πόλη τους.
β) να  μικραίνουν την είσοδο της κυψέλης ώστε να μπαίνουν και να βγαίνουν μόνο οι ίδιες κλείνοντας έξω κάθε επικίνδυνο εξωτερικό εχθρό.
γ) να στεγανοποιούν την κυψέλη τους χρησιμοποιώντας την σαν στεγανωτικό υλικό,σφραγίζοντας τυχόν χαραμάδες,ρωγμές και οπές στα  τοιχώματα της.
δ) να προετοιμάσουν τα βασιλικά δωμάτια στα οποία θα γεννήσει η βασίλισσα.

Η μελισσοθεραπεία -apiterapie- είναι τόσο παλιά όσο και η ίδια η μελισσοκομία. Συνίσταται στη χρήση των προϊόντων που συλλέγονται, επεξεργάζονται ή εκκρίνονται από τη μέλισσα, όπως το μέλι, η πρόπολη, η γύρη,ο βασιλικός πολτός και το δηλητήριο του κεντριού τους – για διαιτητικούς και θεραπευτικούς σκοπούς.Σε όλες τις ηλικίες της ζωής, είναι εκεί για να μας βοηθήσουμε να ζούμε καλύτερα κάθε μέρα για να μας προφυλάξουν και να μας ενδυναμώσουν. Αλλά και να μας βοηθήσουν να ανακουφιστούμε από τους ρευματικούς πόνους, να προστατέψουν το νευρικό μας σύστημα, το συκώτι μας, την καρδιά μας. Είναι οι πρωταγωνιστές της πρόληψης, αλλά και της θεραπείας των πιο σοβαρών λοιμώξεων. Roch Domerego

Όμως οι ιδιότητες της πρόπολης ξεπερνούν αυτές της μηχανικής χρήσης.
Οι μέλισσες την χρησιμοποιούν και για να αποστειρώσουν την  κυψέλη τους από κάθε μολυσματική ασθένεια.
Εκτός όμως από τις μέλισσες, το προϊόν  αυτό –την πρόπολη-την χρησιμοποίησαν για φαρμακευτικούς, ιατρικούς και διατροφικούς σκοπούς πρώτοι οι Αρχαίοι Έλληνες γιατροί και φαρμακολόγοι με πρώτο τον Ιπποκράτη.
Ο Ιπποκράτης συνιστούσε την πρόπολη για την ίαση διαφόρων παθήσεων και πληγών όπως εσωτερικά και εξωτερικά έλκη, αποστήματα, έλκος κ.α.
Τα συστατικά της πρόπολης είναι:
+/- 5% γύρη
+/- 10% αιθέρια έλαια
+/- 30% κερί
+/- 55% ρητίνες και βάλσαμα
+/- 5% διάφορες ουσίες οργανικές και ανόργανες
Είναι πλούσια σε:
αμινοξέα,
ιχνοστοιχεία,
βιοφλαβίνες,
βιταμίνη Α,
βιταμίνη Β1,
βιταμίνη Β2,
βιταμίνη Β3,
ασβέστιο,
μαγνήσιο,
σίδηρο,
ψευδάργυρο,
πυρίτιο,
κάλιο,
φώσφορο και ένα πλήθος άλλα άγνωστα συστατικά και ενώσεις,που εργάζονται σε συνέργεια δημιουργώντας αυτό το θαύμα της φύσης και των μελισσών.
Η ποικιλία των ενεργών αυτών συστατικών της πρόπολης είναι εντυπωσιακή.
Κάθε ένα από αυτά διαθέτει τεράστια και ουσιαστική θεραπευτική αξία.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει η παρατήρηση πως ασχέτως από τη χώρα και τη ράτσα της μέλισσας, η δράση της πρόπολης είναι πάντα ίδια, παρ’ όλο που πολλές φορές τα συστατικά της διαφέρουν!
Η ρητινώδης αυτή ουσία είναι ένα ισχυρότατο ίαμα-φάρμακο με παγκόσμια, κατόπιν ερευνών και πειραμάτων, αναγνωρισμένες:
1. αντιοξειδωτικές
2. αντιφλεγμονώδεις
3. αντικαρκινικές
4. αντιαλλεργικές
5. αντιμικροβιακές
6. αντιικές
7. αντιμυκητιακές
8. αντιισταμινική
9. ανοσοποιητικές και
10. επουλωτικές  ιδιότητες
Σε πειράματα που έχουν γίνει έχει αποδειχθεί η αντιμικροβιακή και μυκητοκτόνος δράσης της, αφού σταμάτησε τη δράση είκοσι πέντε βακτηρίων σε ένα σύνολο είκοσι εννέα (29) ειδών!
Στο σύνολο δε τριάντα εννέα (39) ειδών μυκήτων σταμάτησε την ανάπτυξη είκοσι (20) από αυτών!
Στη πρώην σοβιετική ένωση είχαν γίνει πάρα πολλές επιστημονικές έρευνες και η πρόπολη είχε αναγνωριστεί σαν το καθ’ ολοκληρίαν αντιβιοτικό της φύσης για αυτό και σε πολλά κράτη η πρόπολη είναι γνωστή και σαν “η ρώσικη πενικιλίνη”!
Και αυτό δεν είναι καθόλου υπερβολή.
Είναι κλινικά αποδεδειγμένο και επαληθεύσιμο με την εφαρμογή της πρόπολης σε χιλιάδες καταγραμμένες και διαφορετικές περιπτώσεις σε ολόκληρο τον κόσμο.
Η πρόπολη είναι περισσότερο αποτελεσματική από την πενικιλίνη και από πολλά σύγχρονα αντιβιοτικά καθώς βακτήρια , μικρόβια και ιοί δεν μπορούν να αντέξουν στην ισχυρότατη δράση της.
Έχει αποδειχτεί η ισχυρή της δράση  έναντι των ιών:
– της πολιομυελίτιδας
– του έρπητα(άκρως αποτελεσματική η δράση της στην ίαση, στην επούλωση των τραυμάτων που σχετίζονται με τον ιό και στην ανακούφιση των συμπτωμάτων του)
– της αδενίτιδας
– της μυκητώδους στοματίτιδας
– έχει ισχυρή δράση έναντι του βακτηρίου της φυματίωσης
– βοηθάει στην αναγέννηση των ιστών
– είναι μια  ανώτερη και αστείρευτη πηγή ενέργειας και αντοχής
– δυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα καθώς ενδυναμώνει την έμφυτη και την επίκτητη ανοσία
Η πρόπολη βοηθάει στην ίαση:
– των ηλιακών εγκαυμάτων και πάσης φύσεως εγκαυμάτων
– των αλλεργιών
– των παθήσεων και φλεγμονών των ματιών
– της ελκώδους ουλίτιδας
– της ελκώδους στοματίτιδας
– των προβλημάτων από στοματική χειρουργική επέμβαση – Η πλύση του  στόματος με πρόπολη πέντε φορές την ημέρα για μία εβδομάδα βελτιώνει την επούλωση και μειώνει τον πόνο και το πρήξιμο μετά από χειρουργική επέμβαση στο στόμα.
– των λοιμώξεων του αναπνευστικού συστήματος –  Η πρόπολη μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη ή τη μείωση της διάρκειας των συνηθισμένων  κρυολογημάτων αλλά και άλλων λοιμώξεων του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος. Σε περίπτωση κρυολογήματος ή βρογχικού βήχα, η πρόπολη ρευστοποιεί τις εκκρίσεις και διευκολύνει την εκκένωση. Επίσης σαρώνει τους ιούς της αναπνευστικής οδού και διεγείρει το ανοσοποιητικό σύστημα. 
– του άσματος και της χρόνιας πνευμονίας
– της φαρυγγιτίδας
– της γρίπης
– της μέσης ωτίτιδας και της ωτίτιδας
– του προστάτη
– της παγκρεατίτιδας
– των γυναικολογικών παθήσεων( όπως οξείες κολπίτιδες, καταπολέμηση του παράσιτου Giardia intestinalis)
– των ιώσεων και μυκητιάσεων
– των ελκών και πληγών – Έρευνες δείχνουν ότι η εφαρμογή 3% αλοιφής πρόπολης πέντε φορές την ημέρα μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση του χρόνου επούλωσης και στη μείωση του πόνου από τις κρύες πληγές.
– του έλκος του στομάχου
– των εκζεμάτων και δερματικών παθήσεων
– Της κολπίτιδας – Η εφαρμογή διαλύματος πρόπολης 5% για 7 ημέρες μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των γυναικών με προβλήματα κολπίτιδας.
– του έρπη των γεννητικών οργάνων – Οι πρώτες έρευνες δείχνουν ότι η εφαρμογή αλοιφής πρόπολης 3% τέσσερις φορές ημερησίως για 10 ημέρες μπορεί να βελτιώσει την επούλωση των βλαβών από τον έρπη των γεννητικών οργάνων. Ορισμένες έρευνες υποδεικνύουν ότι μπορεί να θεραπεύσει τις βλάβες ταχύτερα και πληρέστερα από τη συμβατική θεραπεία με αλοιφή.
                 Η πρόπολη είναι ασφαλής όταν λαμβάνεται από το στόμα ή εφαρμόζεται κατάλληλα στο δέρμα. Δεν προκαλεί αλλεργικές αντιδράσεις παρά μόνο σε άτομα που είναι αλλεργικά στις μέλισσες ή στα προϊόντα μελισσών.
                 Αυτή  είναι λοιπόν η πρόπολη και η ιδιότητες της , ένα προϊόν της ομάδας των προϊόντων της μέλισσας για τα οποία ο βιολόγος Roch Domerego και ο γιατρός Théodore Cherbuliez λένε:
“η ομάδα των προϊόντων της μέλισσας είναι μια αστείρευτη και απίστευτη πηγή ενέργειας, με ανυποψίαστες ευεργετικές  αρετές και ιδιότητες για την υγεία” 
Και μετά το πέρας ενός συνεδρίου στην Κούβα , κατά την διάρκεια του οποίου παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα των θεραπειών με τα προϊόντα  των μελισσών, ο Roch Domerego επισημαίνει:
“ποιος μπορεί να φανταστεί πως η τιμή κόστους μιας θεραπείας που ολοκληρώνεται σε δεκαπέντε μέρες και που μπορεί να νικήσει οριστικά μια επιμολυσμένη πνευμονία είναι τόσο χαμηλο΄λυ κόστους;”
                Επισήμανση: Οι αντιαλλεργικές ιδιότητες της πρόπολης είναι διαπιστωμένες όμως
κάποια άτομα ( πέντε στα χίλια) έχουν αλλεργία στα προϊόντα της μέλισσας,αυτά τα άτομα πρέπει να είναι προσεχτικά και να συμβουλεύονται πάντα το γιατρό τους.

Κείμενο και επιμέλεια κειμένου:thalia-botanologia.gr

πηγές και αναφορές:
www.webmd.com
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5549483/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24566317/
https: / /www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15847875/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1062152/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc / articles / PMC3872021 /
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4461776/
https://www.lci.fr/nutrition/meteo-contre-le-froid-et-la-fatigue -10-aliments-vont-vous-faire-du-bien-cet-hiver-2076608.html
http://weeksmd.com/2010/11/propolis-russian-penicillin-and-mouth-ulcers/
https: //www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5481798/
https://www.bbc.com/news/uk-england-bradford-west-yorkshire-11774275
https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-390/propolis
http://www.naturesmarketholland.com/ns/DisplayMonograph.asp?

Πρώτη δημοσίευση: Νοέμβριος 2019 — MEDLABNEWS.GR | Κείμενο και επιμέλεια: thalia-botanologia.gr

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 20 Μαΐου 2026