Ηπατομεγαλία δηλαδή την αύξηση του μεγέθους του συκωτιού ποιες παθήσεις την προκαλούν;

του Κωνσταντίνου Λούβρου, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Η ηπατομεγαλία σημαίνει αύξηση του μεγέθους του ήπατος, δηλαδή διογκωμένο συκώτι, και μπορεί να σχετίζεται με πολλές διαφορετικές παθολογικές καταστάσεις. Μπορεί να μην προκαλεί συμπτώματα, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις συνοδεύεται από πόνο ή βάρος στην κοιλιά, ίκτερο, φαγούρα, ασκίτη, οιδήματα ή άλλα σημεία ηπατικής δυσλειτουργίας. Το άρθρο εξηγεί τι μπορεί να προκαλεί ηπατομεγαλία και ποιες εξετάσεις βοηθούν τον γιατρό να εντοπίσει την αιτία. Η αύξηση του μεγέθους του συκωτιού (ηπατομεγαλία) αποτελεί μέρος πολλών παθολογικών καταστάσεων στον άνθρωπο. Το ήπαρ είναι συνήθως περίπου 7,5 εκατοστά σε γυναίκες και 10,5 εκατοστά σε άνδρες.

Μπορεί να είναι 3 εκατοστά μεγαλύτερο ή μικρότερο και ακόμη είναι φυσιολογική. Το μέγεθος και το βάρος του ήπατος αυξάνει με την ηλικία  και το σωματικό βάρος. Το φύλο και το σχήμα του σώματος επηρεάζουν επίσης το μέγεθος του ήπατος. Κανονικά το κατώτερο άκρο του ήπατος φτάνει ως το κάτω μέρος του θώρακα στα δεξιά, κάτω από την τελευταία πλευρά. Εάν επεκτείνεται πιο κάτω και ψηλαφείται από το γιατρό στην εξέταση τότε υπάρχει ηπατομεγαλία.

Σε άτομα με πολύ λεπτούς και χαλαρούς μύες ή ραχίτιδα το ήπαρ μπορεί να είναι ψηλαφητό χωρίς να είναι διογκωμένο.

Είναι σημαντικό σε κάθε περίπτωση ηπατομεγαλίας να αναγνωρίζεται η αιτία που την προκαλεί διότι από αυτήν εξαρτάται η θεραπεία που χρειάζεται.

Το συκώτι μπορεί να αυξηθεί σε μέγεθος χωρίς να προκαλεί συμπτώματα. Το αίσθημα πληρότητας της κοιλιάς όπως και ο πόνος μπορεί να υπάρχουν σε ασθενείς με μεγάλη ηπατομεγαλία.

Σε πολλές περιπτώσεις η ηπατομεγαλία δεν επηρεάζει τη λειτουργία του ήπατος. Ωστόσο εάν αυτή επηρεαστεί είναι δυνατόν να εκδηλωθούν:
▪ ίκτερος (κίτρινο χρώμα του δέρματος και του άσπρου των ματιών), 
▪ φαγούρα, 
▪ ασκίτης, 
▪ οιδήματα, 
▪ αιμορραγικά και νευρολογικά προβλήματα

Ασκίτης παρατηρείται σε πυλαία υπέρταση, καρκινωματώδη διασπορά, απόφραξη ηπατικών φλεβών. Εξανθήματα συνοδεύουν διάφορα λοιμώδη εξανθηματικά νοσήματα (ιλαρά), ενώ οι αραχνοειδείς τηλαγγειεκτασίες και η ερυθρότητα του θέναρος και οπισθεναρος των παλαμών στις χρόνιες ηπατοπάθειες.

Ηπατομεγαλία με ίκτερο υποδηλώνει αιμολυτική αναιμία, τοξική η λοιμώδη ηπατίτιδα απόφραξη του χοληδόχου πόρου που μπορεί να οφείλεται σε λιθίαση, καρκίνο του παγκρέατος   η του φύματος του Vater η ακόμη και σε χολική κίρρωση 

Ηπατομεγαλία με πυρετό  υποδηλώνει ιογενής ηπατίτιδα, η λοιμώδης μονοπυρήνωση, η ανιούσα   χολαγγειίτιδα, καθώς και άλλες μολυσματικές ασθένειες.                             

Ηπατομεγαλία και σπληνομεγαλία  υποδηλώνει αλκοολική κίρρωση, αμυλοείδωση, δικτυοενδοθηλίωση, διάφορες αιμολυτικές αναιμίες, χολική κίρρωση και μυελοειδή μεταπλασία. Θα πρέπει επίσης να  σκεφτεί κανείς διάφορες παρασιτικές ασθένειες.

Η παρουσία   ηπατομεγαλίας με ίκτερο και διευρυμένης χοληδόχου κύστεως είναι χαρακτηριστικό εύρημα της απόφραξης του χοληδόχου πόρου από  καρκινώμα  του παγκρέατος, των χοληφόρων, ή της ληκύθου του Vater. 

Ο κλινικός ιατρός θα πρέπει να προσέξει, ότι ο ύδρωπας της χοληδόχου κύστης με λιθίαση στον κοινό χοληδόχο πόρο μπορεί να μιμηθεί την ίδια κλινική εικόνα.

Η μεγάλη σπληνομεγαλία είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα της νόσου του Gaucher, του Κάλα-Αζάρ και της μυελοειδούς μεταπλασίας. Περιστασιακά, άλλες μορφές δικτυοενδοθηλίωσης μπορούν επίσης να συνδέονται με μια μεγάλη σπληνομεγαλία.

Η παρουσία άλλης κοιλιακής μάζας υποδεικνύει μεταστατικό καρκίνωμα.

Η ύπαρξη ηπατομεγαλίας με διόγκωση λεμφαδένων υποδηλώνουν   λοιμώδης μονοπυρήνωση, χρόνια λεμφογενής λευχαιμία, λεϊσμανίαση, σαρκοείδωση, λεμφώματα, ιστοπλάσμωση, τοξοπλάσμωση  

Η ευαισθησία του ήπατος μπορεί να προέρχεται από μια ιογενή ή τοξική ηπατίτιδα, συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, και ανιούσα χολαγγειίτιδα. Η  ευαισθησία είναι χαρακτηριστικό της πρόσφατης διόγκωσης όπως συμβαίνει στη λοιμώδη   ηπατίτιδα, την οξεία συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, το ηπατικό απόστημα (αμοιβαδικό και ιδίως μικροβιακό.

Οι παθολογικές καταστάσεις που προκαλούν διόγκωση τόσο του ήπατος, όσο και του σπληνός (ισότιμη ή με υπεροχή του ενός οργάνου) είναι αρκετές. 

Οι σημαντικότερες είναι:

▪ οι χρόνιες αιμολυτικές αναιμίες.  
▪ Χρόνιες λοιμώξεις (ελονοσία, σχιστοσωμίαση, αμυλοείδωση).
▪ Ιογενείς μολύνσεις: Λοιμώδης μονοπυρήνωση που είναι μόλυνση από τον ιό EBV (Epstein-Barr), μόλυνση από τον ιό CMV ή άλλους ιούς
▪ Κίρρωση ήπατος
▪ Κατάχρηση αλκοόλ
▪ Λιπώδης διήθηση του ήπατος, στεάτωση, παχυσαρκία
▪ Διηθήσεις (Λευχαιμία, λέμφωμα, αμυλοείδωση, αιμοχρωμάτωση)
▪ Ηπατίτιδα Α, ηπατίτιδα Β, ηπατίτιδα C
▪ Καρδιακή ανεπάρκεια
▪ Καρκίνος του ήπατος (ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα, ηπατοβλάστωμα, ηπατικό σάρκωμα)
▪ Λευχαιμία, λέμφωμα, νευροβλάστωμα και άλλοι καρκίνοι που κάνουν μεταστάσεις στο συκώτι (καρκίνος παχέος εντέρου)
▪ Αιμοχρωμάτωση συγγενής ή επίκτητος (υπερβολική εναπόθεση σιδήρου στο συκώτι και άλλα όργανα)
▪ Ασθένειες αποθήκευσης γλυκογόνου
▪ Σύνδρομο Rey
▪ Αιμολυτικό-ουραιμικό σύνδρομο 
▪ Σαρκοείδωση
▪ Σκληρωτική χολαγγειίτιδα
▪ Νόσος Gaucher (Γκοσέ)
▪ Κοκκιώματα (Σύφιλη, Τb-c, σαρκοείδωση).
▪ Νοσήματα συνδετικού ιστού (σύνδρομο Felty).
▪ Ερυθηματώδης λύκος, οζώδης πολυαρτηρίτιδα, ρευματοειδής αρθρίτιδα.
▪ Φάρμακα

Ο ασθενής με ηπατομεγαλία πρέπει να δίνει ένα λεπτομερές ιστορικό για να βοηθήσει το γιατρό να βρει την αιτία πρόκλησης της. Μεταξύ άλλων πρέπει να αναφέρει τις συνήθειες του σε σχέση με την κατανάλωση αλκοόλ, τα φάρμακα που παίρνει ή πήρε, το οικογενειακό ιστορικό ανάλογων προβλημάτων, εάν είχε ή όχι πυρετό, αναγούλες, εμέτους, ίκτερο ή πόνο. 

Στην κλινική εξέταση ο γιατρός μπορεί σχετικά εύκολα να ανιχνεύσει την ηπατομεγαλία. Ταυτόχρονα μπορεί να καταλάβει εάν το αυξημένο σε μέγεθος συκώτι είναι μαλακό ή σκληρό, εάν έχει ομαλή ή ανώμαλη επιφάνεια και εάν η ψηλάφηση προκαλεί ή όχι πόνο.

Εκτός από το συκώτι ο γιατρός θα ψάξει να δει εάν υπάρχουν και άλλα παθολογικά σημεία ή συμπτώματα που θα το βοηθήσουν στο να βρει την αιτία πρόκλησης της ηπατομεγαλίας.

Οι συνήθεις εξετάσεις που βοηθούν στη διάγνωση της ηπατομεγαλίας περιλαμβάνουν:

• γενική αίματος,
• την ταχύτητα καθίζησης,
• την ANA ,
• το test Monospot ,
• την ηπατική βιοχημεία (τρανσαμινάσες, γGT, χολερυθρίνη, παράγοντες πήξεως και άλλων πρωτεϊνών που συντίθενται στο συκώτι)
• μια ακτινογραφία θώρακος,
• ένα ΗΚΓ, και
• μια απλή ακτινογραφία  κοιλιάς.

Η εξέταση με υπερήχους του ήπατος, η ακτινογραφία της κοιλιάς, η αξονική τομογραφία ή η μαγνητική τομογραφία προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για την κατάσταση του ήπατος και των άλλων οργάνων της κοιλιάς που βοηθούν στην ανεύρεση της αιτίας πρόκλησης της ηπατομεγαλίας.

• Εάν  υπάρχει υποψία   ιογενούς ηπατίτιδας , πρέπει να δοθεί ο πλήρης έλεγχος των ορολογικών δεικτών της ηπατίτιδας .

• Εάν υπάρχει υποψία  συμφορητικής καρδιακής ανεπάρκειας , πρέπει να μετρηθεί η κεντρική φλεβική πίεση και  να γίνει έλεγχος της πνευμονικής λειτουργίας 

• Εαν υπάρχει υποψία καρκινώματος πρέπει να γίνει  μια αξονική τομογραφία της κοιλιάς που μάλλον θα αναδείξει όχι μόνο τη πρωτοπαθή εστία αλλά και τυχόν μεταστάσεις.

• Εαν υπάρχει υποψία μεταστατικού νεοπλάσματος και η κίρρωσης μπορεί να γίνει  βιοψία ήπατος, αλλά θα πρέπει να έχετε κατά νου ότι είναι επικίνδυνο να κάνετε μια βιοψία ήπατος εάν  υπάρχει χολική κίρρωση.

• Εάν υπάρχει υποψία χολοκυστίτιδας και χολολιθίασης  είναι αναγκαίο να γίνει ένα υπερηχογράφημα  της χοληδόχου κύστης  ή μια χολοκυστογραφία .

• Εάν υπάρχει υποψία χοληδοχολιθίασης  η απόφραξης του χοληδόχου πόρου από καρκίνο τότε πιθανών να χρειαστεί να γίνει μια διηπατική  χολαγγειογραφία ή μια ERCP(ενδοσκοπική παλίνδρομη χολαγγειοπαγκρεατογραφία)μπορεί να χρειαστεί να γίνουν.

• Σε αποφρακτικό ίκτερο τέλος μπορεί να χρειαστεί να γίνει διερευνητική χειρουργική επέμβαση ώστε να πάρετε μια διάγνωση.

• Σε υποψία  μολυσματικών ασθενειών , θα πρέπει γίνουν τίτλοι αντισωμάτων και δερματικές δοκιμασίες για να απομονωθούν  τα υπεύθυνα αίτια. Για παράδειγμα, ένας τίτλος αντισωμάτων της βρουκέλας  ή η δοκιμή Monospot μπορεί να χρειαστούν να γίνουν. Επίσης είναι πιθανό να γίνουν δερματικές δοκιμασίες για διάφορους μύκητες η για έλεγχο φυματίωσης.

• Οι  διάφορες αιμολυτικές αναιμίες  μπορούν να διαγνωστούν με τη μελέτη μιας κηλίδας   αίματος, με το τεστ δρεπάνωσης, με την απτοσφαιρίνη ορού, και την ηλεκτροφόρηση της αιμοσφαιρίνης.

• Οι δικτυοενδοθηλιώσεις  απαιτούν βιοψία ήπατος.

• Η αιμοχρωμάτωση   επίσης μπορεί να διαγνωστεί με βιοψία ήπατος, αλλά  χρειάζονται να γίνουν  εξετάσεις  σιδήρου   ορού και της σιδηροδεσμευτικής ικανότητας .

• Η νόσος του Wilson  μπορεί να διαγνωστεί με τις εξετάσεις  χαλκού ορού και της σερουλοπλασμίνης.

• Η διάγνωση  της ηπατικής φλεβική θρόμβωση γίνεται με φλεβογραφία

Η αντιμετώπιση της ηπατομεγαλίας εξαρτάται από την αιτία πρόκλησης της.

Διαβάστε επίσης

• Μη αλκοολική λιπώδης διήθηση του ήπατος, που οφείλεται και ποια η σημασία της άσκησης;
• Το συκώτι σας γνωρίζετε αν λειτουργεί φυσιολογικά; Έλεγχος ηπατικής λειτουργίας
• Πόνος στην κοιλιά, αναιμία, κόπωση, πυρετός, νυχτερινή εφίδρωση, φαγούρα είναι συμπτώματα της μυελοΐνωσης. Δεν είναι κληρονομική, μπορεί να συμβεί σε οποιονδήποτε
• Προσοχή. Τι άλλο μπορεί να σημαίνει ένας επίμονος πόνος στην μέση;
• Οι καλοήθεις όγκοι του ήπατος επηρεάζουν κυρίως τις γυναίκες. Πόσο επικίνδυνοι είναι και πώς αντιμετωπίζονται;
• Πώς η διατροφή επηρεάζει τον σχηματισμό των χολολίθων; Ποιες τροφές αυξάνουν τις πιθανότητες εμφάνισης χολολιθίασης και ποιές τις μειώνουν;
• Οι αυξημένες τιμές τρανσαμινασών, στις εξετάσεις αίματος, τι μπορεί να σημαίνει; Τι πρέπει να κάνουμε;

Πρώτη δημοσίευση: Φεβρουάριος 2016 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κωνσταντίνος Λούβρος, M.D.

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 20 Ιουνίου 2026

Κατσικίσιο γάλα: οφέλη, διατροφική αξία και διαφορές από το αγελαδινό

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Το κατσικίσιο γάλα θεωρείται από πολλούς πιο εύπεπτο από το αγελαδινό, λόγω της σύστασης των πρωτεϊνών του, της μικρότερης περιεκτικότητας σε λακτόζη και των μικρότερων λιποσφαιριδίων. Το άρθρο παρουσιάζει τη διατροφική του αξία, τα πιθανά οφέλη του για πέψη, ασβέστιο, οστεοπόρωση και σιδηροπενία, καθώς και πίνακες σύγκρισης με το αγελαδινό γάλα. Περιλαμβάνει επίσης σημαντική διευκρίνιση ότι σε έντονη δυσανεξία στη λακτόζη χρειάζονται προϊόντα πλήρως απαλλαγμένα από λακτόζη. Η Ελλάδα είναι η πρώτη από τις χώρες της Ευρωπαϊκής ένωσης σε πληθυσμό αιγών (6.000.000) και παράγει 450.000 τόνους γάλακτος τον χρόνο

Το κατσικίσιο γάλα ΔΕΝ προκαλεί αλλεργίες λόγω της σύνθεσης των πρωτεϊνών του. 

Χωνεύεται εύκολα, γιατί η σύστασή του είναι παρόμοια με αυτή των υγρών του στομάχου, και ΔΕΝ φουσκώνει. 

Όσοι προτιμούν το κατσικίσιο γάλα θα σας πουν ότι το βρίσκουν πιο εύπεπτο από το αγελαδινό. Αυτό συμβαίνει γιατί η περιεκτικότητά του σε λακτόζη είναι μικρότερη από εκείνη του αγελαδινού. Έτσι, σε περιπτώσεις ελαφριάς δυσανεξίας στο αγελαδινό, συστήνεται η χρήση κατσικίσιου. (Αν όμως υπάρχει έντονη δυσανεξία στη λακτόζη, θα πρέπει να στραφείτε σε γαλακτοκομικά προϊόντα που είναι εντελώς απαλλαγμένα από αυτήν.) Το κατσικίσιο γάλα, συγκριτικά με το αγελαδινό, περιέχει ακόμα αρκετά μεγαλύτερο ποσοστό ινοσιτόλης, μιας ουσίας που εμπλέκεται στο μεταβολισμό των λιπαρών οξέων, γεγονός που το κάνει πιο εύπεπτο.

Συμβάλει στην θεραπεία του γαστρικού έλκους. 

Είναι το πιο πολύτιμο γάλα για την ανάπτυξη των παιδιών μετά το μητρικό. 

Συμβάλει στην κατασκευή γερού σκελετού, ιστών και μυϊκού συστήματος γιατί είναι το πιο πλούσιο σε ασβέστιο, μαγνήσιο, φώσφορο και μαγγάνιο. μέσω του κατσικίσιου γάλακτος μεταβολίζονται καλύτερα μεταλλικά στοιχεία, όπως το ασβέστιο, ο σίδηρος και ο φώσφορος, και στη συνέχεια επιτυγχάνεται καλύτερη απορρόφησή τους από τον οργανισμό. Αυτό το πλεονέκτημα του κατσικίσιου γάλακτος είναι που το κάνει αποτελεσματικότερο στην αντιμετώπιση της σιδηροπενίας και της οστεοπόρωσης συγκριτικά με το αγελαδινό.

Το κατσικίσιο γάλα είναι πλουσιότερο σε σχέση με το αγελαδινό σε ασβέστιο. Περιέχει κατά μέσο όρο τουλάχιστον 10% περισσότερο (Σε 100 γρ. γάλακτος, το κατσικίσιο έχει 129 γρ. ασβεστίου ενώ το αγελαδινό 117 γρ.) 

Είναι το μοναδικό γάλα που περιέχει βιοργανικό νάτριο και σελήνιο. Συγκεντρώνει τις υψηλότερες ποσότητες βιταμινών (βιταμίνες Α, Β2, C, D, νιασίνη) και περιέχει καροτίνη που λειτουργεί προληπτικά ενάντια στον καρκίνο. 

Είναι το γάλα με τα μικρότερα λιποσφαιρίδια, προφυλάσσοντας έτσι τον οργανισμό από την αρτηριοσκλήρυνση.

Περιέχει μεγαλύτερη ποσότητα απαραίτητων λιπαρών οξέων που συνιστώνται σε θεραπείες ασθενειών όπως στεφανιαίες νόσοι, εντερικές διαταραχές και κυστική ίνωση. Επίσης αυτά τα λιπαρά οξέα έχουν το ιδιαίτερο μεταβολικό πλεονέκτημα να προσφέρουν ενέργεια ενώ συγχρόνως μειώνουν την ποσότητα χοληστερόλης.

Σύγκριση των συστατικών του κατσικίσιου και του αγελαδινού γάλακτος

	Κατσικίσιο	Αγελαδινό
Πρωτεΐνη%	3.0	3.0
Λιπαρά %	3.8	3.6
Θερμίδες/100 ml	70	69
Βιταμίνη A (i.u.*/gram fat)	39	21
Βιταμίνη B1 (θειαμίνη), (µg/100 ml)	68	45
Βιταμίνη Β2 (ριβοφλαβίνη), (µg/100( ml)	210	159
Βιταμίνη C (ασκορβικό οξύ), (mg /100 ml)	2	2
Βιταμίνη D (i.u.*/gram fat)	0.7	0.7
Χοληστερόλη (mg/100 ml)	12	15

 * i.u = international unit

         Σύγκριση των μετάλλων του κατσικίσιου και αγελαδινού γάλακτος

	Κατσικίσιο *	Αγελαδινό *
Ασβέστιο	1215.2	1031.5
Φώσφορος	843.3	731.3
Μαγνήσιο	82,5	76.3
Σίδηρος	1,13	0.61
Χαλκός	0,42	0.11
Ψευδάργυρος	4.15	3.72

 * mg/100 g λυοφιλιωμένου γάλακτος

Διαβάστε επίσης

• ΠΗΓΕΣ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ. ΠΙΝΑΚΑΣ με περιεκτικοτητα τροφών σε ασβέστιο
• Κεφίρ, μεγάλης διατροφικής αξίας γαλακτοκομικό ρόφημα κατάλληλο για το έντερο, την πίεση, την αναιμία, την δίαιτα, την αρθρίτιδα, την ουρολιθίαση, τον διαβήτη. Οδηγίες παρασκευής
• Οι ευεργετικές ιδιότητες του γιαουρτιού. Βοηθήστε την δίαιτα σας τρώγοντας γιαούρτι
• Η θρεπτική - διατροφική αξία που έχει το γάλα. Παγκόσμια ημέρα γάλακτος
• Το κατσικίσιο γάλα συμβάλει στην θεραπεία του γαστρικού έλκους, της οστεοπόρωσης, της σιδηροπενίας, της αρτηριοσκλήρυνσης.

Πρώτη δημοσίευση: 12 Αυγούστου 2013 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 2 Ιουνίου 2026

Γαστρεντερίτιδα ή τροφική δηλητηρίαση; Συμπτώματα, διαφορές, αντιμετώπιση και πότε πάμε γιατρό

του Κωνσταντίνου Λούβρου, M.D., medlabnews.gr iatrikanea 

Η γαστρεντερίτιδα και η τροφική δηλητηρίαση μπορεί να μοιάζουν πολύ, γιατί και οι δύο προκαλούν ξαφνική διάρροια, εμετούς, κοιλιακές κράμπες, πυρετό, πονοκέφαλο και αδυναμία. Η τροφική δηλητηρίαση συνήθως σχετίζεται με κατανάλωση μολυσμένου φαγητού ή νερού και τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν μέσα σε λίγες ώρες, ενώ η γαστρεντερίτιδα συχνά οφείλεται σε ιούς και μεταδίδεται εύκολα από άτομο σε άτομο ή από μολυσμένες επιφάνειες. Το βασικό πρακτικό μέλημα και στις δύο περιπτώσεις είναι η αποφυγή της αφυδάτωσης και η αναγνώριση σημείων που χρειάζονται γιατρό, όπως αίμα στα κόπρανα, λίγα ούρα, ζάλη ή επιδείνωση των συμπτωμάτων. 

Τα βαριά για την εποχή φαγητά, τα λαχανικά, αλλά και η κακή συντήρηση μπορούν να οδηγήσουν σε αλλοιώσεις των τροφών, με δυσάρεστες συνέπειες για την υγεία μας.  Από την άλλη η εποχή ευνοεί τις ιώσεις και την γαστρεντερίτιδα. 

Η Γαστρεντερίτιδα είναι μια πάθηση του γαστρεντερολογικού συστήματος που χαρακτηρίζεται από έντονες υδαρείς διάρροιες, εμετούς, πυρετό και κοιλιακούς πόνους. Είναι το πιο συχνό αίτιο νόσησης στον κόσμο και προκαλείτε από μόλυνση του εντέρου από τοξίνες, μικρόβια και ιούς

Η Τροφική δηλητηρίαση συμβαίνει όταν καταναλώνετε φαγητό ή νερό που περιέχει βακτήρια, παράσιτα, ιούς ή τοξίνες που δημιουργούνται από αυτά τα μικρόβια. Οι περισσότερες περιπτώσεις τροφικής δηλητηρίασης προκαλούνται από κοινά βακτήρια όπως η σαλμονέλα, ο σταφυλόκοκκος και η E. coli.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Τα συμπτώματα στη γαστρεντερίτιδα αρχίζουν συνήθως ξαφνικά και περιλαμβάνουν διάρροιες και εμέτους. Επίσης μπορεί να συνοδεύονται από στομαχόπονο, πονοκέφαλο και μυϊκούς πόνους. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων η γαστρεντερίτιδα διαρκεί 3-5 ημέρες. 

Τα συμπτώματα από τους πιο κοινούς τύπους τροφικής δηλητηρίασης γενικά εκδηλώνονται 2 - 6 ώρες από την κατανάλωση του φαγητού. Ο χρόνος μπορεί να είναι μεγαλύτερος (ακόμα και κάποιες ημέρες) ή μικρότερος, ανάλογα με το αίτιο της τροφικής δηλητηρίασης. Τα πιθανά συμπτώματα περιλαμβάνουν κοιλιακές κράμπες, διάρροια, έμετο, πυρετό και ρίγη, πονοκέφαλο και αίσθημα αδυναμίας.

Τα συμπτώματα της νόσου εμφανίζονται ξαφνικά, χωρίς προειδοποίηση και είναι κοινά σε όλους.

Μπορεί να προκληθούν όλα ή μερικά από τα ακόλουθα συμπτώματα:

• ναυτία και έμετο που μπορεί να διαρκέσει μια ή δύο ημέρες

• διάρροια, που συνήθως διαρκεί μία με τρεις ημέρες, αλλά μπορεί να διαρκέσει έως και 10 ημέρες

• Απώλεια της όρεξης

• Πονοκέφαλοι

• Κοιλιακό άλγος

• Κοιλιακές κράμπες

• Αιμορραγικές κενώσεις (δυσεντερία - γεγονός που υποδηλώνει λοίμωξη από αμοιβάδα,''Campylobacter'',''Salmonella'',''Shigella''ή κάποια παθογόνα στελέχη του''Escherichia coli'')

• πυρετό (θερμοκρασία πάνω από 37,5^oC σε ενήλικες και πάνω από 38^oC σε παιδιά)

• Λιποθυμία και αδυναμία

Θεραπεία

Η γαστρεντερίτιδα είναι συνήθως ήπια και η θεραπεία θα εξαρτηθεί από το είδος της γαστρεντερίτιδας.

Μπορεί να δοθεί συνταγή για φάρμακα κατά τη ναυτίας για ναυτία και εμετό.

Τα αντιβιοτικά χρειάζονται μόνο αν η γαστρεντερίτιδα προκαλείται από βακτήρια ή παράσιτα. Ένα δείγμα της διάρροιας, είναι δυνατόν να εξεταστεί για το σκοπό αυτό.

Μερικοί άνθρωποι μπορεί να χρειαστούν ενδοφλέβια (μέσα στη φλέβα) υγρά αν είναι πολύ αφυδατωμένοι.

Το κυριότερο μέλημα στην περίπτωση της ιογενούς γαστρεντερίτιδας, είναι η αποφυγή της αφυδάτωσης του ασθενούς, ο οποίος συνήθως λόγω των εμέτων, αδυνατεί να πάρει τα υγρά που χάνει με τις διάρροιες.

Το λάθος που γίνεται συνήθως στην προκειμένη περίπτωση είναι η χρησιμοποίηση αντιδιαρροϊκών φαρμάκων ως μέσον αποφυγής της αφυδάτωση

Προβιοτικά, χρήσιμα για την ισορροπία του μικροβιώματος του εντέρου

Τα προβιοτικά είναι «ζωντανοί οργανισμοί, οι οποίοι όταν χορηγούνται σε επαρκείς ποσότητες, επιφέρουν όφελος στην υγεία του ξενιστή». Τα συχνότερα προβιοτικά αποτελούνται από ωφέλιμα βακτήρια. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ενίσχυση του μικροβιώματος όταν αυτό βρίσκεται εκτός ισορροπίας. Όταν προσληφθούν, μπορούν να βοηθήσουν στην αναπλήρωση και τη διατήρηση της ισορροπίας του μικροβιώματος στο έντερο.

Αντιμετώπιση στο σπίτι

• Να παίρνετε αρκετά υγρά , χρησιμοποιώντας υδατικά διαλύματα όταν υπάρχουν πολλές κενώσεις, για αναπλήρωση των υγρών και των ηλεκτρολυτών που χάνονται.

• Τα υγρά δεν θα σταματήσουν τον εμετό και τη διάρροια αλλά δεν θα σας αφήσουν να πάθετε αφυδάτωση.

• Αν αισθανθείτε πεινασμένοι να φάτε. Ξεκινήστε με μαλακές τροφές, όπως κράκερ, ρύζι, μπανάνες ή τοστ. Θα πρέπει να ξαναρχίσετε τα κανονικά υγρά και τη διατροφή σε 48-72 ώρες, ακόμη κι αν η διάρροια συνεχίζεται.

• Όταν νιώσετε καλύτερα, μπορείτε να φάτε σε μικρές ποσότητες μπανάνα ή μήλο, τροφές που θα δώσουν στον οργανισμό το απαραίτητο κάλιο.

• Καλό είναι να τρώτε σούπα με ρύζι ή φιδέ με λίγο αλάτι, αν δεν υπάρχει πρόβλημα με την αρτηριακή πίεση ή άλλα οργανικά προβλήματα που απαγορεύουν αυστηρά την κατανάλωση αλατιού.

• Πίνετε σε μικρές ποσότητες τσάι με λεμόνι. Το τσάι χαρακτηρίζεται και για την αντιδιαρροϊκή του δράση.

• Σε πολλές μαρτυρίες αναφέρεται πως τα αναψυκτικά τύπου Cola εμφανίζουν παρόμοιες ιδιότητες με το τσάι. Πράγματι, λόγω τις περιεκτικότητάς τους σε τανίνες, οι οποίες περιορίζουν την κινητικότητα του εντέρου και άρα των αριθμό των κενώσεων, παρατηρείται μείωση των συμπτωμάτων, αλλά υπάρχει περίπτωση να δημιουργούν πρόβλημα στη χλωρίδα του εντέρου. Άρα, η ζημιά που προκαλούν αξιολογείται ως σοβαρότερη, γι' αυτό καλό είναι να περιορίζεται η κατανάλωσή τους.

• Αποφύγετε τα γαλακτοκομικά προϊόντα (γάλα, τυρί, γιαούρτι). Αν νοσήσει παιδί που η διατροφή του στηρίζεται στο γάλα, συστήνεται η προσθήκη ρυζάλευρου ή και η αραίωση του γάλακτος. Καλό επίσης είναι να αποφεύγετε τα γλυκά, τις λιπαρές τροφές, τις σάλτσες, κ.ά..

• Να ξεκουράζεστε πολύ.

• Θα πρέπει να επιστρέψετε στο γιατρό σας ή στο νοσοκομείο αν δεν είστε σε θέση να κρατήσετε αρκετά υγρά, αισθανθείτε ζάλη όταν είστε όρθιοι ή δείτε σημαντική επιδείνωση των συμπτωμάτων

Να δείτε το γιατρό σε περίπτωση  που έχετε:

• στομαχικό πόνος που επιδεινώνεται

• συχνό εμετό ή διάρροια ή και τα δύο

• αίμα ή βλέννα στα κόπρανα σας (διάρροια)

• ουρήσει λίγο ή καθόλου, ή τα ούρα σας είναι  σκούρα ή δύσοσμα.

Το πόσο διαρκεί  η γαστρεντερίτιδα εξαρτάται από το μικροοργανισμό που προκαλεί τη λοίμωξη. Οι ιογενείς και οι  βακτηριακές γαστρεντερίτιδες έχουν ήπια συμπτώματα και διαρκούν μερικές ημέρες.

Διαβάστε επίσης

• Γαστρεντερίτιδα. Τι είναι, τι προκαλεί, πώς εξαπλώνεται και πώς μπορεί να προληφθεί η εξάπλωση της.

• Τι πρέπει να κάνετε αν πάθετε τροφική δηλητηρίαση. Ποια τα συμπτώματα που προκαλεί το χαλασμένο φαγητό; 
• Tροφική δηλητηρίαση: 20 συνηθισμένα και ασυνήθιστα αίτια. Ποιά είναι τα συμπτώματα και πως μπορούμε να προστατευτούμε;

• Ο δεκάλογος της σωστής πρόληψης της τροφικής δηλητηρίασης

  Πυρετός, διάρροιες μπορεί να οφείλονται σε άπλυτα λαχανικά ή κακοσυντηρημένα τρόφιμα. Τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται η Σαλμονέλωση

• Πόνος στην κοιλιά. Τι μπορεί να σημαίνει;

• Άμεση αντιμετώπιση δηλητηρίασης από ουσίες, φάρμακα, εντομοκτόνα, είδη καθαρισμού, μονοξείδιο του άνθρακα και άλλα. Πρώτες βοήθειες

• Αναμένεται αύξηση εμφάνισης γαστρεντερίτιδας από νοροϊό. Τι είναι, τι προκαλεί, πώς εξαπλώνεται και πώς μπορεί να προληφθεί η εξάπλωση της.

Πρώτη δημοσίευση: Δεκέμβριος 2014 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κωνσταντίνος Λούβρος, M.D.

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 22 Μαΐου 2026