Φούσκωμα, τυμπανισμός στην κοιλιά: αιτίες, τροφές που προκαλούν αέρια και τι να κάνετε

του Ξενοφώντα Τσούκαλη, Μ.D., medlabnews.gr iatrikanea




Το φούσκωμα στην κοιλιά, το πρήξιμο και ο τυμπανισμός είναι συχνά συμπτώματα που συνδέονται με αυξημένα αέρια, διαταραχή της κινητικότητας του εντέρου, δυσκοιλιότητα, τροφικές δυσανεξίες ή ευερέθιστο έντερο. Συχνά προκαλούνται από τροφές όπως όσπρια, λάχανο, μπρόκολο, κρεμμύδια, ορισμένα φρούτα, γαλακτοκομικά ή προϊόντα με σορβιτόλη. Όταν όμως η κοιλιά είναι ορατά διογκωμένη ή υπάρχουν διάρροια, δυσκοιλιότητα, απώλεια βάρους ή αιμορραγία από το πεπτικό, χρειάζεται ιατρικός έλεγχος για να αποκλειστεί σοβαρότερη οργανική αιτία 

Το κοιλιακό φούσκωμα είναι μια αίσθηση διόγκωσης της κοιλιάς. Οφείλεται κυρίως σε διαταραχή της φυσιολογικής κινητικότητας δημιουργώντας αυξημένα αέρια.

Ο αέρας στο έντερο είναι ένα μείγμα από διαφορετικά συστατικά που μπορεί να δημιουργούνται από αυξημένη κατάποση αέρα, αυξημένη παραγωγή ή μειωμένη απορρόφηση εξαιτίας απόφραξης. Τα αυξημένα αέρια δημιουργούν φούσκωμα όπως επίσης και άλλα συμπτώματα όπως αυξημένη αποβολή αερίων από τον πρωκτό η ερυγές.

Εάν η κοιλιά είναι ορατά διογκωμένη σε συνδυασμό με φούσκωμα είναι πιο πιθανό ότι υπάρχει κάποια οργανική νόσος παρά λειτουργική που δημιουργεί τα συμπτώματα. Το φούσκωμα συσχετίζεται συχνά με κοιλιακό πόνο που μπορεί να ανακουφίζεται με την αποβολή αερίων η κοπράνων.

Ποιες οι αιτίες του κοιλιακού φουσκώματος;


Το κοιλιακό φούσκωμα μπορεί να είναι εκδήλωση πολλών διαταραχών, οι περισσότερες από τις οποίες δεν είναι σοβαρές και είναι αποτέλεσμα διαταραχής της γαστρεντερικής λειτουργίας. μερικά συχνά αίτια αναφέρονται παρακάτω.

• Δίαιτα 



To σώμα μας κάνει πολύ καιρό να διασπάσει και να αποβάλλει το λίπος από το σώμα. Πολύ λίπος στη δίαιτα προκαλεί επεισόδια φουσκωμάτων Άλλα τρόφιμα προκαλούν φούσκωμα εξαιτίας αυξημένης παραγωγής αερίων. Αυτά τα τρόφιμα είναι το κουνουπίδι τα λάχανα τα φασόλια και οι ωμές σαλάτες.


• Σύνδρομο δυσαπορρόφησης

 

Μια σειρά από διαταραχές υπάρχουν όταν το σώμα δεν μπορεί να διασπάσει και να απορροφήσει μερικά συστατικά των τροφών. Σε αυτές τις περιπτώσεις τα συστατικά που παραμένουν παραπάνω παράγουν αέρια εξαιτίας μερικών χημικών αντιδράσεων η εξαιτίας των καλών μικροβίων στο παχύ που προσπαθούν σκληρά για τη διάσπαση αυτών των συστατικών. Μη ανοχή στη λακτόζη , κοιλιοκάκη και άλλες δυσανεξίες σε τρόφιμα είναι παραδείγματα διαταραχών που προκαλούν συμπτώματα με αυτούς τους μηχανισμούς.


• Κατάποση αέρα 



Εάν καταπίνεται μεγάλες ποσότητες αέρα το έντερο σας έχει πρόβλημα απορρόφησης η αποβολής του από το σώμα σας αρκετά γρήγορα. Αυτό σημαίνει ότι μένει στο σώμα σας και δημιουργεί τι αίσθημα του φουσκωμάτων . Άγχος η νευρικότητα, γρήγορο φαγητό, αναψυκτικά, κατάποση με καλαμάκι η μάσημα μαστίχας προκαλούν αυξημένη κατάποση αέρα.


• Ευερέθιστο έντερο

 

Είναι μια συνηθισμένη διαταραχή που οι ασθενείς έχουν επεισόδια εναλλαγής δυσκοιλιότητας και διάρροιας. Κοιλιακό φούσκωμα είναι ένα από τα χαρακτηριστικά συμπτώματα της διάγνωσης.


• Μερική απόφραξη εντέρου 

Μια απόφραξη σε κάποιο σημείο του εντέρου εμποδίζει τη μεταφορά τροφής και μπορεί να οδηγήσει σε φούσκωμα


• Δυσκοιλιότητα

 

Χαρακτηρίζεται με μείωση της συχνότητας των κενώσεων και μπορεί να προκαλέσει φούσκωμα


• Έμμηνη ρύση 



Το φούσκωμα είναι συχνό σε γυναίκες στην περίοδο της έμμηνης ρύσης η είναι μέρος του προεμμηνηρισιακού συνδρόμου.


Άλλα αίτια

 

Πολύ σπάνια, το φούσκωμα σας μπορεί να οφείλεται σε πολύ πιο σοβαρή νόσο έτσι είναι αναγκαίο να μιλήσετε τα συμπτώματα σας με το γιατρό σας. Οι παρακάτω καταστάσεις είναι λιγότερο συχνές αλλά δεν μπορεί να αγνοούνται:

• Ασκίτης

 Μερικές φορές μπορεί να αισθάνεστε φουσκωμένος εξαιτίας συλλογής υγρού μέσα στην κοιλιά που ονομάζεται ασκίτης. Αυτό είναι αποτέλεσμα ηπατικής νόσου.

• Oγκοι

Πολύ σπάνια μπορεί να αισθάνεστε φουσκωμένα εξαιτίας ενός όγκου στην κοιλιάς όπως παγκρέατος ήπατος, ωοθηκών η αλλού. Η παρουσία μάζας η διόγκωσης πρέπει να σας τραβήξει την προσοχή για την πιθανότητα όγκου η καρκίνου

• Λοίμωξη

Μερικές παρασιτικές λοιμώξεις προκαλούν ανώμαλες διατάσεις του παχέος) μεγάκολο που σχετίζεται με την αίσθηση του φουσκώματος. 

Έλεγχος της κοιλιακής διάτασης.

Εάν έχετε κοιλιακή διάταση είναι σημαντικό να σας δει γιατρός για να αποκλείσει ότι δε υπάρχει κάτι σοβαρό. Ειδικότερα εάν υπάρχει διάρροια, δυσκοιλιότητα, απώλεια βάρους η αιμορραγία από οπουδήποτε στο πεπτικό, υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα ότι κάτι σοβαρό, παρά λειτουργικό πρόβλημα υπάρχει.

Ποιες τροφές προκαλούν αέρια; 
          

Πολλές τροφές που περιέχουν υδατάνθρακες μπορεί να προκαλέσουν αέρια. Τα λιπαρά και οι πρωτεΐνες προκαλούν λίγα αέρια.

Ενδεικτικές τροφές που μπορεί να προκαλέσουν αέρια:

• φασόλια

• λαχανικά, όπως το μπρόκολο, το λάχανο, το λαχανάκι Βρυξελλών, τα κρεμμύδια, οι αγκινάρες και τα σπαράγγια 

• τα φρούτα, όπως τα αχλάδια, τα μήλα και τα ροδάκινα

• τα ολικής αλέσεως, όπως το σιτάρι ολικής αλέσεως και το πίτουρο

• τα ηδύποτα και τα φρουτοποτά

• το γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, όπως το τυρί και το παγωτό, και οι συσκευασμένες τροφές που περιέχουν λακτόζη, όπως είναι το ψωμί, τα δημητριακά, και το dressing της σαλάτας

• οι τροφές που περιέχουν σορβιτόλη, όπως είναι οι διαιτητικές τροφές και τα άνευ ζάχαρης γλυκά και τσίχλες 

Διατροφή


Οι γιατροί μπορεί να συστήσουν στους ασθενείς να καταναλώνουν λιγότερες τροφές που προκαλούν αέρια. Αυτό, όμως, για κάποιους ανθρώπους μπορεί να σημαίνει τον αποκλεισμό υγιεινών τροφών, όπως είναι τα φρούτα και τα λαχανικά, τα προϊόντα ολικής αλέσεως και τα γαλακτοκομικά προϊόντα.

 Οι γιατροί μπορεί επίσης να συστήσουν τη μείωση των υψηλών σε λιπαρά τροφών για να μειωθεί το φούσκωμα και η δυσφορία. Αυτό βοηθάει το στομάχι να αδειάσει πιο γρήγορα, επιτρέποντας στα αέρια να κινηθούν στο λεπτό έντερο.  

Δυστυχώς, η ποσότητα των αερίων που προκαλείται από συγκεκριμένες τροφές ποικίλει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Οι αποτελεσματικές διατροφικές αλλαγές εξαρτώνται από τη μάθηση που προκύπτει μέσω της δοκιμής και του λάθους, προκειμένου να διαπιστώσει κάποιος πόση ποσότητα δυσανεκτικής τροφής μπορεί να καταναλώσει χωρίς να έχει πρόβλημα. 




Τι μπορείς να κάνεις για να το αντιμετωπίσεις:


• Κατανάλωσε πολλά υγρά και πιο συγκεκριμένα αρκετό νερό. Όσο αφυδατωμένος είναι ένας οργανισμός, τόσο περισσότερη κατακράτηση παρατηρείται και άρα το φούσκωμα είναι αναπόφευκτο.


• Αποφεύγεις τη κατανάλωση ανθρακούχων ποτών. Παγιδεύουν αέρα στο στομάχι.


• Τροφές, ενισχυμένες σε προβιοτικά, τα προβιοτικά (βακτήρια) συμβάλλουν στη διάσπαση των σακχάρων και των πρωτεϊνών, ενώ παράλληλα διευκολύνουν την πέψη.
Μείωση κατανάλωσης άλατος


• Τροφές ενισχυμένες σε κάλιο, όπως ντομάτα, αγγούρι, μπανάνα κλπ. Συμβάλλουν στην διατήρηση της ισορροπίας των υγρών και κατά συνέπεια στην αποφυγή της κατακράτησης.

• Τζίντζερ, μάραθος, μαϊντανός, βοηθούν στην καταπολέμηση του πρηξίματος και συμβάλλουν στη καλύτερη πέψη.




Ακόμη, προτείνεται:

• η μείωση των μεγάλων και υπερβολικά λιπαρών γευμάτων,

• η διατήρηση του φυσιολογικού σωματικού βάρους,

• η μείωση της κατανάλωσης αεριούχων ποτών και αλκοόλ,

• η συστηματική χρήση τροφίμων με προβιοτικά (ειδικούς ζωντανούς μικροοργανισμούς, αντίστοιχους με αυτούς που αποτελούν την εντερική χλωρίδα). Αποκαθιστούν την ισορροπία της εντερικής χλωρίδας και μειώνουν τον μετεωρισμό,

• το αργό μάσημα της τροφής με κλειστό στόμα, το μην μάσημα τσίχλας και η αποφυγή του ύπνου μετά από το γεύμα,

• η πόση αφεψημάτων με γλυκάνισο ή φασκόμηλο μετά από το γεύμα.

• ο περιορισμός της κατανάλωσης γαλακτοκομικών, σόγιας, καλαμποκιού, αγγουριού, πιπεριάς, ραπανακιών, ρεβιθιών, φακής, μήλων

• η αποφυγή βρώσης μπρόκολου, κουνουπιδιού, λάχανου Βρυξελλών, λάχανου γενικώς, ωμών κρεμμυδιών, φασολιών, μπιζελιών

Διαβάστε επίσης:

• Φούσκωμα ή τυμπανισμός. 7 τρόποι για να μειώσετε αυτά τα συμπτώματα.
• Φουσκώματα, πόνος και κράμπες στην κοιλιά,διάρροια ή δυσκοιλιότητα μπορεί να οφείλονται σε ευερέθιστο έντερο ή σπαστικήκολίτιδα. Πως η δίαιτα, το στρες και η άσκηση επηρεάζουν την λειτουργία τουεντέρου;
• Υποφέρετε από καούρες; Τι είναι η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και τι πρέπει να κάνετε;
• Πόνος στην κοιλιά. Τι μπορεί να σημαίνει;
• Πιπερόριζα (τζίντζερ) ένα ωφέλιμο βότανο κατάλληλο για την βαρυστομαχιά, το κρυολόγημα, την χοληστερίνη, την αρθρίτιδα, τον διαβήτη και τις δίαιτες
• Πολύποδας παχέος εντέρου. Τι είναι, ποια τα συμπτώματα, ποιοι κινδυνεύουν και ποια η κατάλληλη διατροφή για πρόληψη;

Πρώτη δημοσίευση: Αύγουστος 2013 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Ξενοφών Τσούκαλης, M.D.

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 16 Μαΐου 2026

Γλουτένη: τι είναι, σε ποιες τροφές υπάρχει και αν η δίαιτα χωρίς γλουτένη αδυνατίζει

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Η γλουτένη είναι ένα σύμπλεγμα πρωτεϊνών που υπάρχει κυρίως στο σιτάρι, στο κριθάρι και στη σίκαλη, και είναι υπεύθυνη για την ελαστικότητα της ζύμης και την αφράτη υφή πολλών αρτοσκευασμάτων. Για τα άτομα με κοιλιοκάκη, η αποφυγή της γλουτένης είναι απαραίτητη θεραπευτική δίαιτα, γιατί η κατανάλωσή της προκαλεί ανοσολογική βλάβη στο λεπτό έντερο. Για όσους όμως δεν έχουν κοιλιοκάκη ή τεκμηριωμένη ευαισθησία στη γλουτένη, η δίαιτα χωρίς γλουτένη δεν είναι απαραίτητα πιο υγιεινή και δεν έχει αποδειχθεί ότι οδηγεί από μόνη της σε απώλεια βάρους. 

Η γλουτένη είναι μια φυσική πρωτεΐνη σε πολλά δημητριακά, όπως το σιτάρι, το κριθάρι, τη σίκαλη και βρώμη. Είναι ένα σύνθετο πρωτεϊνών, της γλιαδίνης και της γλουτελίνης, οι οποίες είναι ενωμένες με άμυλο στο ενδοσπέρμιο του σπόρου.

Έχει την ικανότητα να προσδίδει ελαστικότητα στη ζύμη, βοηθώντας την να φουσκώσει και να κρατήσει το σχήμα της δίνοντας στο τελικό προϊόν μια αφράτη υφή.

Ζυμώνοντας τη ζύμη δημιουργούνται οι ενώσεις-συνδέσεις που βοηθούν τα μόρια της γλιαδίνης και της γλουτενίνης να ενωθούν. Όσο περισσότερο η ζύμη ζυμώνεται, δημιουργούνται περισσότερες συνδέσεις και το τελικό προϊόν γίνεται πιο αφράτο. Επιπλέον, οι πρωτεΐνες πυκνώνουν όταν θερμαίνονται, παγιδεύοντας το διοξείδιο του άνθρακα που παράγεται από την ζύμη. Αυτό δίνει τη δυνατότητα στα ψημένα προϊόντα να φουσκώσουν περισσότερο και να διατηρήσουν το σχήμα τους, αντί να καταρρέουν.

Χρησιμοποιείται σε πολλά τρόφιμα ως πυκνωτικό και συνδετικό μέσο, ως ενισχυτικό γεύσης και σαν συμπλήρωμα πρωτεΐνης. Βρίσκεται κυρίως σε τρόφιμα, αλλά μπορεί επίσης να βρεθεί σε προϊόντα καθημερινής χρήσης όπως στα φάρμακα, στις βιταμίνες κλπ.

Υπάρχουν ορισμένα άτομα που πρέπει να αποφεύγουν την γλουτένη για σοβαρούς λόγους υγείας. Τα άτομα αυτά υποφέρουν από κοιλιοκάκη ή αλλιώς σοβαρή δυσανεξία στη γλουτένη, μια χρόνια πάθηση του λεπτού εντέρου με κληρονομική προδιάθεση. Όταν τα άτομα αυτά καταναλώνουν γλουτένη, ο οργανισμός τους ενεργοποιεί ανοσολογικούς μηχανισμούς που επιτίθενται στο βλεννογόνο του λεπτού εντέρου, με βλάβη ή καταστροφή των εντερικών λαχνών, που είναι  μικρές, στενόμακρες προεξοχές της επιφανειακής επένδυσης του λεπτού εντέρου. Έτσι επηρεάζεται η απορρόφηση των θρεπτικών ουσιών από τις τροφές. Αν αυτά τα άτομα συνεχίζουν να καταναλώνουν γλουτένη παρουσιάζουν σημαντικές διατροφικές ελλείψεις, υποσιτισμό και άλλα συμπτώματα όπως αναιμία, κόπωση, οστεοπόρωση, κ.ά.

Σύμφωνα με έρευνες 1 στα 100 άτομα πάσχει από κοιλιοκάκη και πολλές φορές το αγνοεί.

Από το 1950 η δίαιτα με προϊόντα ελεύθερα γλουτένης αποτελεί τη βάση για τη θεραπεία των ασθενών με κοιλιοκάκη.

Ωστόσο, υπάρχει και μια κατηγορία ατόμων, περίπου 6%, που αν και δεν έχουν διαγνωστεί με κοιλιοκάκη, παρουσιάζουν ευαισθησία στην κατανάλωση γλουτένης, εμφανίζοντας κάποια ελαφρύτερα γαστρεντερικά συμπτώματα. Γι’ αυτή την περίπτωση δεν υπάρχει κάποια έγκυρη διαγνωστική εξέταση. Το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να αποφεύγουν τη γλουτένη.

Εκτός από τα δημητριακά σιτάρι, κριθάρι, σίκαλη και βρώμη και τα προϊόντα τους, όπως το ψωμί, τα ζυμαρικά, οι φρυγανιές, τα παξιμάδια και άλλα αρτοποιήματα όπως κέικ ή μπισκότα, άλλα τρόφιμα που περιέχουν γλουτένη είναι ορισμένα είδη σοκολατούχου γάλακτος ή γάλακτος ή γιαουρτιού με δημητριακά ή φρούτα. Επίσης, ορισμένα είδη αλλαντικών όπως τα λουκάνικα, το παριζάκι, οι κονσέρβες κρέατος και ορισμένα είδη τυριών όπως το ροκφόρ, το blue cheese και τυριά με μορφή κρέμας. Γλουτένη μπορεί να βρεθεί και σε μαγιονέζες και μουστάρδες εμπορίου, καθώς και ντρέσινγκ για σαλάτες, όπως και σε φρούτα, λαχανικά ή όσπρια σε κονσέρβα. Η πρωτεΐνη αυτή μπορεί να συναντηθεί και σε ορισμένους χυμούς ή ποτά με συντηρητικά ή πρόσθετα, στη μπίρα αλλά και σε ποτά από βύνη όπως επίσης σε ξηρούς καρπούς σε κονσέρβα ή όταν είναι καραμελοποιημένοι ή επεξεργασμένοι και σε ορισμένες τσίχλες, καραμέλες, γαριδάκια, τσιπς, σοκολάτες και κάποια φάρμακα.

Η αλήθεια είναι, όμως, ότι μια δίαιτα ελεύθερη σε γλουτένη (GFD) δεν είναι υγιεινή όταν δεν υπάρχει δυσανεξία στη γλουτένη. Η GFD είναι απαραίτητη μόνο σε όσα άτομα πάσχουν από κοιλιοκάκη και αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της θεραπείας μετά τη διάγνωση. Οι άνθρωποι που έχουν μη κοιλιακή δυσανεξία στη γλουτένη, θα επωφεληθούν επίσης από μια GFD. Αν υιοθετηθεί η σωστή διατροφή χωρίς γλουτένη, ο βλεννογόνος του εντέρου αποκαθίσταται μέσα σε 6 ως 12 μήνες. Παράλληλα τα κλινικά συμπτώματα βελτιώνονται μέσα σε μόλις λίγες εβδομάδες, ενώ στα παιδιά οι ελλείψεις σε θρεπτικά συστατικά αναπληρώνονται και το σωματικό βάρος και ύψος επανέρχονται στο φυσιολογικό επίπεδο (όταν υπάρχει έγκαιρη διάγνωση πριν από την εφηβεία).

Για άτομα χωρίς διαταραχές σχετιζόμενες με γλουτένη, οι δίαιτες ελεύθερες σε γλουτένη έχουν χαμηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, σε βιταμίνες του συμπλέγματος Β και σε αρκετά ιχνοστοιχεία και δεν έχει αποδειχθεί ότι έχουν κάποια σημαντική επίδραση στην απώλεια βάρους.

Σήμερα πέρα από μεμονωμένα περιστατικά, δεν υπάρχουν στοιχεία για να υποστηρίξει κανείς αν μια GFD είναι αποτελεσματική ή όχι στην απώλεια βάρους, καθ’ ότι δεν έχουν γίνει μελέτες πάνω στο θέμα.

Αν δεν έχουμε ειδικούς λόγους να αποφεύγουμε τη γλουτένη δεν χρειάζεται να τη βγάλουμε από τη διατροφή μας. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι δίαιτες χωρίς γλουτένη δεν είναι βέβαιο ότι βοηθούν στο αδυνάτισμα, καθώς αυτά τα προϊόντα συχνά έχουν περισσότερα σάκχαρα και άλλα πρόσθετα για να βελτιώνεται η γεύση τους, ενώ υπάρχει και ο κίνδυνος έλλειψης σημαντικών βιταμινών, φυτικών ινών και μετάλλων. Η διατροφή μας θα πρέπει να είναι ισορροπημένη, αποφεύγοντας τις επεξεργασμένες τροφές και τη ζάχαρη και δίνοντας έμφαση στα φρούτα, τα λαχανικά και τα δημητριακά ολικής αλέσεως.

Διαβάστε επίσης

• Τι είναι η κοιλιοκάκη ή δυσανεξία στη γλουτένη; Τι προκαλεί, πώς γίνεται η διάγνωση και ποια η σωστή διατροφή για τους ασθενείς;
• Ζέα για εύπεπτο και εύγευστο ψωμί και με μεγάλη διατροφική αξία.

Πρώτη δημοσίευση: Νοέμβριος 2014 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 21 Μαρτίου 2026

Κοιλιοκάκη και γλουτένη: φούσκωμα, διάρροια, αναιμία, εξετάσεις και σωστή δίαιτα

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Η κοιλιοκάκη είναι αυτοάνοση πάθηση του λεπτού εντέρου, στην οποία η κατανάλωση γλουτένης προκαλεί ανοσολογική αντίδραση και βλάβη στις εντερικές λάχνες, με αποτέλεσμα δυσαπορρόφηση θρεπτικών συστατικών. Μπορεί να εκδηλωθεί με φούσκωμα, διάρροια, δυσκοιλιότητα, απώλεια βάρους, αναιμία, κόπωση, οστεοπόρωση, νευρολογικά συμπτώματα, υπογονιμότητα ή έντονα κνησμώδες εξάνθημα, την ερπητοειδή δερματίτιδα. Το άρθρο εξηγεί ποια είναι τα συμπτώματα, ποιες εξετάσεις χρειάζονται και πώς εφαρμόζεται σωστά η διατροφή χωρίς γλουτένη. Σημαντικό: δεν πρέπει να διακόπτεται η γλουτένη πριν από τον διαγνωστικό έλεγχο, γιατί οι εξετάσεις μπορεί να βγουν ψευδώς αρνητικές. 

Η κοιλιοκάκη είναι μια  ασθένεια  του πεπτικού συστήματος που καταστρέφει το λεπτό έντερο και παρεμβαίνει στην απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών των τροφίμων. Οι άνθρωποι που έχουν κοιλιοκάκη δεν μπορούν να ανεχθούν την γλουτένη, μια πρωτεΐνη του σιταριού, της σίκαλης, και του κριθαριού.

Γι' αυτό και ονομάζεται επίσης δυσανεξία στη γλουτένη ή εντεροπάθεια από ευαισθησία στη γλουτένη Η γλουτένη είναι μια φυσική πρωτεΐνη σε πολλά δημητριακά, όπως το σιτάρι, το κριθάρι, τη σίκαλη και βρώμη. Βρίσκεται κυρίως σε τρόφιμα, αλλά μπορεί επίσης να βρεθεί σε προϊόντα καθημερινής χρήσης όπως στα φάρμακα, στις βιταμίνες, και στα βάλσαμα για τα χείλη.

Όταν οι ασθενείς  με κοιλιοκάκη καταναλώσουν τρόφιμα ή διάφορα προϊόντα που χρησιμοποιούν και περιέχουν γλουτένη, το ανοσοποιητικό τους σύστημα ανταποκρίνεται με βλάβη ή καταστροφή των εντερικών λαχνών, που είναι  μικρές, στενόμακρες προεξοχές της επιφανειακής επένδυσης του λεπτού εντέρου. Οι λάχνες κανονικά επιτρέπουν  τις θρεπτικές ουσίες των τροφίμων να απορροφηθούν από τα τοιχώματα του λεπτού εντέρου στην κυκλοφορία του αίματος. Έτσι όταν οι λάχνες έχουν υποστεί ζημιά, το έντερο δεν μπορεί να απορροφήσει τα θρεπτικά συστατικά σωστά οπότε τότε ο οργανισμός μπορεί να υποστεί υποθρεψίες.
 Χωρίς υγιείς λάχνες, ένα άτομο  υποσιτίζεται  ανεξαρτήτως από τα πόσα τρόφιμα τρώει. Υπάρχει γενετική (κληρονομική) σύνδεση για την ανάπτυξη κοιλιοκάκης. Η κοιλιοκάκη είναι πιο συχνή σε βορειοευρωπαϊκές χώρες. Σύμφωνα με έρευνες 1 στα 100 άτομα πάσχει από κοιλιοκάκη και πολλές φορές το αγνοεί. Η κοιλιοκάκη δεν αναγνωρίζεται πάντα, επειδή τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια και μπορεί να αντιμετωπισθεί λανθασμένα στη ‘βάση’ άλλων εντερικών προβλημάτων. 
Η κοιλιοκάκη μπορεί να διαγνωσθεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Άτομα με κοιλιοκάκη, είναι πιθανό να αναπτύξουν κι άλλες αυτοάνοσες ασθένειες (νόσος του θυρεοειδούς, σακχαρώδης διαβήτης τύπου Ι κα).

Η  κοιλιοκάκη είναι μια ασθένεια τόσο  δυσαπορρόφησης-με την έννοια  ότι οι θρεπτικές ουσίες δεν απορροφώνται σωστά-και μιας παθολογικής  ανοσοποιητικής αντίδρασης στην γλουτένη. Η κοιλιοκάκη είναι επίσης γνωστή και ως  εντερική άφθα, μη τροπική άφθα, η ως  εντεροπάθεια στην γλουτένη. Είναι μια  γενετική πάθηση  , κάτι που σημαίνει ότι περνά από οικογένεια σε οικογένεια. Μερικές φορές η νόσος προκαλείται ή ενεργοποιείται για πρώτη φορά μετά  από μια  εγχείρηση, μια εγκυμοσύνη, έναν τοκετό, μια  ιογενή  λοίμωξη, ή κάποιες σοβαρές συναισθηματικές διαταραχές.

Ποια είναι τα συμπτώματα της κοιλιοκάκης;

Τα συμπτώματα της κοιλιοκάκης ποικίλουν από άτομο σε άτομο. Μπορεί να εμφανιστούν στο πεπτικό σύστημα ή σε άλλα μέρη του σώματος. Τα παιδιά αναπτύσσουν γενικά συμπτώματα μόνο αφού αρχίσουν να τρώνε τροφές που περιέχουν γλουτένη. Τα συμπτώματα από το πεπτικό είναι πιο συχνά σε βρέφη και σε μικρά παιδιά και μπορεί να περιλαμβάνουν

• Στομαχικές διαταραχές
• Κοιλιακό άλγος και φούσκωμα
• Χρόνια ή επαναλαμβανόμενη διάρροια
• Εμετό 
• Δυσκοιλιότητα
• Χλωμάδα, 
• δύσοσμα  ή λιπαρά κόπρανα
• Απώλεια βάρους
• Ευερεθιστότητα

Η ευερεθιστότητα είναι ένα άλλο κοινό σύμπτωμα στα παιδιά. Η δυσαπορρόφηση των θρεπτικών συστατικών κατά τη διάρκεια των ετών, όταν η διατροφή είναι κρίσιμη για τη φυσιολογική αύξηση και ανάπτυξη ενός παιδιού μπορεί να οδηγήσει σε άλλα προβλήματα, όπως την αποτυχία για ευδοκίμηση  στα βρέφη, καθυστέρηση της ανάπτυξης και χαμηλό ανάστημα, καθυστερημένη εφηβεία, και  ελαττώματα των μόνιμων δοντιών.

Οι ενήλικες είναι λιγότερο πιθανό να έχουν συμπτώματα από το πεπτικό και μπορεί να έχουν ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα:

• Ανεξήγητη σιδηροπενική αναιμία
• Κούραση
• Συμπτώματα από τα οστά ή τις αρθρώσεις
• Οστικούς πόνους
• Αρθρίτιδα
• Απώλεια οστού ή οστεοπόρωση
• Κατάθλιψη ή άγχος
• Νευρολογικά προβλήματα, όπως αδυναμία, κακή ισορροπία, επιληπτικές κρίσεις, πονοκεφάλους, ή μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα πόδια
• Σπασμούς
• Διαταραχές της εμμήνου  ρύσης
• Υπογονιμότητα, έλλειψη της εμμήνου ρύσεως
• Στειρότητα ή υποτροπιάζουσες αποβολές
• Αποχρωματισμό των δοντιών ή η απώλεια της αδαμαντίνης, πληγές στα χείλη ή τη γλώσσα
• Φαγούρα, επώδυνη δερματικό εξάνθημα (ερπητοειδή δερματίτιδα)

Οι ασθενείς με κοιλιοκάκη μπορεί να μην έχουν  συμπτώματα, αλλά  να αναπτύξουν ακόμη και  επιπλοκές της νόσου με την πάροδο του χρόνου. Μακροπρόθεσμες επιπλοκές μπορεί να είναι ο υποσιτισμός, που μπορεί να οδηγήσει σε αναιμία, οστεοπόρωση και αποβολή, μεταξύ άλλων, σε ασθένειες του ήπατος και καρκίνο στο έντερο.

Γιατί  τα κοιλιακά συμπτώματα της κοιλιοκάκης είναι τόσο ποικίλα;

Οι ερευνητές μελετούν τους λόγους γιατί η κοιλιοκάκη επηρεάζει τους ανθρώπους με διαφορετικό τρόπο. Το χρονικό διάστημα που ένα άτομο  θηλάζει, η ηλικία ενός ατόμου όταν άρχισε να τρώει τρόφιμα που περιέχουν γλουτένη , καθώς και το ποσό της γλουτένης που περιέχουν τα τρόφιμα που τρώει είναι  τρεις παράγοντες που  πιστεύεται ότι παίζουν ρόλο στο πότε και πώς εμφανίζεται η κοιλιοκάκη. Ορισμένες μελέτες έχουν δείξει, για παράδειγμα, ότι όσο περισσότερο ένα άτομο  θηλάζει, τόσο αργότερα  εμφανίζονται τα συμπτώματα της κοιλιοκάκης.

Τα συμπτώματα διαφέρουν επίσης ανάλογα με την ηλικία του ατόμου και το βαθμό της βλάβης του λεπτού εντέρου. Πολλοί ενήλικες έχουν την ασθένεια για μια δεκαετία ή και περισσότερο πριν από την διάγνωση. Όσο περισσότερο ένα άτομο βαίνει αδιάγνωστος και αθεράπευτος, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα ανάπτυξης μακροπρόθεσμων επιπλοκών.

Ποια είναι τα άλλα προβλήματα υγείας που οι ασθενείς  με κοιλιοκάκη έχουν;

Οι ασθενείς  με κοιλιοκάκη, τείνουν να έχουν και  άλλες ασθένειες στις οποίες το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στα υγιή κύτταρα και τους ιστούς του σώματος. Η σχέση μεταξύ κοιλιοκάκης και των ασθενειών αυτών μπορεί να είναι γενετική. Οι ασθένειες αυτές μπορεί να είναι:

• Ο διαβήτης τύπου 1
• Η αυτοάνοση  νόσος του θυρεοειδούς
• Η αυτοάνοση νόσος του ήπατος
• Η ρευματοειδή αρθρίτιδα
• Η νόσος του Addison, μια κατάσταση κατά την οποία η αδένες που παράγουν κρίσιμες ορμόνες είναι κατεστραμμένοι
• Το σύνδρομο Sjogren, μια κατάσταση κατά την οποία η αδένες που παράγουν τα δάκρυα και το σάλιο καταστρέφονται

Πόσο συχνή είναι η κοιλιοκάκη;

Η κοιλιοκάκη προσβάλλει  τους ανθρώπους σε όλα τα μέρη του κόσμου. Αρχικά  θεωρήθηκε ότι είναι ένα σπάνιο σύνδρομο της παιδικής ηλικίας, είναι όμως  πλέον γνωστό ότι είναι μια κοινή γενετική διαταραχή. Περισσότερα από 2 εκατομμύρια άνθρωποι στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν την ασθένεια, ή περίπου 1 στους 133 κατοίκους. Εάν μεταξύ των ατόμων που έχουν πρώτου βαθμού συγγένεια- γονέας, αδελφός, ή  παιδιά ένας διαγνωστεί με κοιλιοκάκη, τότε υπάρχει πιθανότητα μία  στις  22 να υπάρχει η νόσος και σε άλλο συγγενή

Η κοιλιοκάκη είναι επίσης πιο κοινή μεταξύ των ανθρώπων με άλλες γενετικές διαταραχές όπως το σύνδρομο Down και το σύνδρομο Turner, μία κατάσταση που επηρεάζει την ανάπτυξη των κοριτσιών.

Πώς γίνεται διάγνωση της κοιλιοκάκης;

Η διάγνωση της  κοιλιοκάκης μπορεί να είναι δύσκολη, διότι ορισμένα  από τα συμπτώματά της είναι παρόμοια με εκείνων  άλλων ασθενειών.  Η κοιλιοκάκη μπορεί να συγχέεται με το σύνδρομο του ευερέθιστου εντέρου, της σιδηροπενικής αναιμίας που προκαλείται από  απώλεια αίματος στην έμμηνο ρύση, τη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, την  εκκολπωματίτιδα, τις εντερικές λοιμώξεις, και το  σύνδρομο της χρόνιας κόπωσης. Ως αποτέλεσμα, μπορεί να είναι για  καιρό υποδιαγνωσμένη  η μη διαγνωσμένη. Δεδομένου ότι οι γιατροί είναι περισσότερο ευαισθητοποιημένοι στα διάφορα πολλαπλά συμπτώματα της νόσου και  αξιόπιστες αναλύσεις αίματος καθίστανται διαρκώς περισσότερο διαθέσιμες, τα ποσοστά διάγνωσης συνεχώς  αυξάνονται.

The patient previously had a colonoscopy and endoscopy

Ποιες εξετάσεις αίματος χρειάζονται να γίνουν;

Οι ασθενείς με κοιλιοκάκη έχουν υψηλότερα από τα κανονικά επίπεδα ορισμένων πρωτεϊνών-αυτοαντισωμάτων που αντιδρούν κατά των ίδιων των κυττάρων του σώματος ή των ιστών-στο αίμα τους. Για τη διάγνωση της κοιλιοκάκης, οι γιατροί θα κάνουν εξέταση αίματος για τα υψηλά επίπεδα των   αντισωμάτων  τρανσγλουταμινάσης (tTGA) ή  των αντισωμάτων αντι-ενδομυσίου (EMA). Εάν τα αποτελέσματα των εξετάσεων  είναι αρνητικά, αλλά η κοιλιοκάκη είναι ακόμα ύποπτη, χρειάζονται πρόσθετες εξετάσεις.

Πριν από τη εξέταση , ο ασθενής θα  πρέπει να συνεχίσει να τρώει μια  διατροφή που να περιλαμβάνει τρόφιμα με γλουτένη, όπως το ψωμί και τα ζυμαρικά. Εάν ένα άτομο σταματήσει να τρώει  τρόφιμα με γλουτένη πριν από την εξέταση , τα αποτελέσματα μπορεί να είναι αρνητικά για την κοιλιοκάκη, ακόμη και αν η ασθένεια είναι παρούσα.

Χρειάζεται να γίνει εντερική βιοψία;

Αν οι εξετάσεις αίματος και τα συμπτώματα υποδεικνύουν κοιλιοκάκη, εκτελείται  μια βιοψία του λεπτού εντέρου ώστε να επιβεβαιωθεί η διάγνωση. Κατά τη διάρκεια της βιοψίας, ο γιατρός αφαιρεί μικροσκοπικά κομμάτια του ιστού του λεπτού εντέρου για να ελέγξει για βλάβες  στις λάχνες. Για να αποκτήσει το δείγμα  του  ιστού, ο γιατρός εισάγει  ένα μακρύ και λεπτό σωλήνα που λέγεται ενδοσκόπιο μέσα από το στόμα διαμέσου του οισοφάγου στο στομάχι και  στο λεπτό έντερο του ασθενούς. Ο γιατρός παίρνει  τα δείγματα χρησιμοποιώντας μια λαβίδα που διέρχεται διαμέσων του ενδοσκοπίου.

Τι είναι η  ερπητοειδής δερματίτιδα;

Η  ερπητοειδής δερματίτιδα   είναι  ένα έντονα κνησμώδες, εξάνθημα  με φυσαλίδες και επηρεάζει 15 - 25 τοις εκατό των ανθρώπων με κοιλιοκάκη.  Το εξάνθημα εμφανίζεται συνήθως στους αγκώνες, τα γόνατα, και τους γλουτούς. Οι περισσότεροι άνθρωποι με  ερπητοειδή δερματίτιδα δεν έχουν συμπτώματα της κοιλιοκάκης  από το πεπτικό σύστημα .

Η ερπητοειδής δερματίτιδα  διαγιγνώσκεται τόσο με εξετάσεις αίματος όσο και με  βιοψία δέρματος. Εάν οι  εξετάσεις αντισωμάτων είναι θετικές και το δέρμα έχει τα τυπικά  χαρακτηριστικά της ερπητοειδούς δερματίτιδας, οι ασθενείς δεν χρειάζεται να κάνουν   εντερική βιοψία. Τόσο η νόσος του δέρματος  όσο και η εντερική νόσος ανταποκρίνεται σε μια δίαιτα ελεύθερη γλουτένης και φυσικά υποτροπιάζουν σε περίπτωση  που η γλουτένη προστεθεί ξανά πίσω στο δίαιτα. Τα συμπτώματα του εξανθήματος  μπορούν να ελεγχθούν με αντιβιοτικά όπως η Δαψόνη. Επειδή η Δαψόνη δεν θεραπεύει την εντερική όρο, τα άτομα με ερπητοειδή δερματίτιδα πρέπει να διατηρήσουν μια δίαιτα χωρίς γλουτένη.

Ποιος πρέπει να είναι ο προσυμπτωματικός έλεγχος;

Ο έλεγχος για την κοιλιοκάκη  γίνεται μέσω εξετάσεων για τυχόν  παρουσία αυτοαντισωμάτων στο αίμα σε άτομα χωρίς συμπτώματα. Οι Έλληνες δεν  ελέγχονται συνήθως για την κοιλιοκάκη. Ωστόσο, επειδή η κοιλιοκάκη είναι κληρονομική, τα μέλη της οικογένειας ενός προσώπου με την ασθένεια μπορεί έαν επιθυμεί να εξεταστεί. 4 έως 12 τοις εκατό από τους συγγενείς πρώτου βαθμού ενός ατόμου που πάσχει  θα έχει επίσης την νόσο.

Πως αντιμετωπίζεται η κοιλιοκάκη;

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση ακούγεται απλή:
«πλήρης εξάλειψη γλουτένης από τη διατροφή σας, η εντερική βλάβη θα θεραπευτεί με την πάροδο του χρόνου, και τα συμπτώματά σας θα βαθμιαία μπορεί και να εξαφανιστούν».
 Αυτό είναι πιο εύκολο στα λόγια παρά στην πράξη, όμως.
 Πολλά προϊόντα περιέχουν γλουτένη. Ορισμένα προϊόντα, ειδικά τα συσκευασμένα μπορεί να περιέχουν γλουτένη, χωρίς να την αναφέρουν ως συστατικό. Σήμερα ευτυχώς υπάρχουν πολλές διαδικτυακές και έντυπες εκδόσεις που βοηθούν τα άτομα με κοιλιοκάκη να αποφεύγουν τη γλουτένη στη διατροφή τους  Οι γιατροί μπορεί να ζητήσουν από το  νεοδιαγνωσθέντα άτομο να συνεργαστεί με έναν διαιτολόγο για ένα καλύτερο  σχέδιο διατροφής ελεύθερης γλουτένης.

Για τους περισσότερους ασθενείς, μετά την εν λόγω δίαιτα θα σταματήσουν τα συμπτώματα, θα θεραπευτούν οι υπάρχουσες εντερικές βλάβες, καθώς  επίσης  θα  αποτραπούν περαιτέρω βλάβες. Η βελτίωση ξεκινά, εντός δέκα ημερών από την έναρξη της δίαιτας. Το λεπτό έντερο θεραπεύεται συνήθως  μέσα σε 3 έως 6 μήνες στα παιδιά αλλά μπορεί να διαρκέσει αρκετά χρόνια στους ενήλικες. Ένα θεραπευμένο  έντερο,   μπορεί  πλέον να απορροφήσει τις θρεπτικές ουσίες από τα τρόφιμα στην κυκλοφορία του αίματος.

Για να παραμείνουν σε σταθερή κατάσταση, τα άτομα με κοιλιοκάκη πρέπει να αποφύγουν τα τρόφιμα με  γλουτένη  για το υπόλοιπο της ζωής τους. Τρώγοντας ακόμη και μια μικρή ποσότητα γλουτένης μπορεί να βλάψει το λεπτό έντερο τους. Οι  βλάβες θα εμφανιστούν σε οποιοδήποτε που πάσχει από   τη νόσο, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων που δεν έχουν ιδιαίτερα εμφανή συμπτώματα. Ανάλογα με την ηλικία του ατόμου κατά τη διάγνωση, ορισμένα προβλήματα δεν πρόκειται να βελτιωθούν, όπως το  κοντό ανάστημα και οι οδοντιατρικές βλάβες.

Μερικοί  ασθενείς με κοιλιοκάκη δεν παρουσιάζουν βελτίωση της νόσου   με μια δίαιτα χωρίς γλουτένη. Η πιο συνηθισμένη αιτία για την μικρή ανταπόκριση στη δίαιτα είναι ότι  συνεχίζουν να καταναλώνουν μικρές ποσότητες γλουτένης. Κρυφές πηγές γλουτένης  μπορεί να βρίσκονται σε πρόσθετα τροφίμων , όπως το τροποποιημένο άμυλο τροφίμων, τα συντηρητικά και σταθεροποιητές  που γίνονται με το σιτάρι. Και επειδή πολλά προϊόντα  καλαμποκιού και ρυζιού παράγονται σε εργοστάσια που κατασκευάζουν και τα προϊόντα σίτου, μπορούν να μολυνθούν με γλουτένη σίτου.

Σπάνια, η εντερική ζημία θα συνεχιστεί, παρά την αυστηρή δίαιτα χωρίς γλουτένη. Στους  ασθενείς με αυτήν τη κατάσταση, γνωστή και ως ανθεκτική κοιλιοκάκη,  το εντερικό επιθήλιο  έχει καταστραφεί σημαντικά και  δεν μπορεί να επουλωθεί. Επειδή το έντερο τους δεν μπορεί να απορροφήσει  αρκετά  θρεπτικά συστατικά, μπορεί να χρειαστεί να πάρουν θρεπτικές ουσίες απευθείας στην κυκλοφορία του αίματός τους ενδοφλεβίως. Οι ερευνητές αξιολογούν φαρμακευτικές αγωγές για την ανθεκτική κοιλιοκάκη.

Ποια είναι η δίαιτα χωρίς γλουτένη;

Μια δίαιτα ελεύθερη γλουτένης  είναι εκείνη που αποτελείται από τρόφιμα που δεν  περιέχουν σιτάρι, σίκαλη και κριθάρι. Τα τρόφιμα και τα προϊόντα που παράγονται από αυτούς τους σπόρους θα πρέπει επίσης να αποφεύγονται. Με άλλα λόγια, ένα άτομο με κοιλιοκάκη δεν θα πρέπει να τρώει τα περισσότερα σιτηρά, ζυμαρικά, δημητριακά, και πολλά άλλα επεξεργασμένα τρόφιμα.

Παρά τους περιορισμούς αυτούς, τα άτομα με κοιλιοκάκη μπορεί να έχουν μια καλά ισορροπημένη διατροφή με ποικιλία τροφών. Μπορούν να χρησιμοποιήσουν πατάτα, ρύζι, σόγια, φασόλια . Μπορούν να αγοράσουν  ψωμί χωρίς γλουτένη , ζυμαρικά, και άλλα προϊόντα από τα καταστήματα που έχουν βιολογικά τρόφιμα, ή να παραγγείλουν προϊόντα  από ειδικές εταιρείες τροφίμων. Όλο και περισσότερα καταστήματα περιέχουν προϊόντα χωρίς γλουτένη.

• Αποφύγετε δημητριακά, ψωμί ή άλλα προϊόντα δημητριακών που περιλαμβάνουν σιτάρι, σίκαλη, κριθάρι, βύνη ή βρώμη (μπισκότα, κράκερς, κέικ, σιμιγδάλι, κουσκούς, φρυγανιές, τα περισσότερα ζυμαρικά και τη και τα άλλα παρεμφερή που περιέχουν αλεύρι λευκό ή ολικής αλέσεως)

• Αποφύγετε πολλά από τα επεξεργασμένα προϊόντα – εδώ είναι το δύσκολο. Χρειάζεται καλή εκπαίδευση διαβάσματος της ετικέτας, επάρκεια του ασθενούς να αναγνωρίζει τους κινδύνους.
 Τέτοια προϊόντα είναι: μίγματα τυριών χαμηλής συνήθως περιεκτικότητας σε λιπαρά, γαλακτοκομικά προϊόντα όπως γιαούρτι ή κρέμα παγωτό που περιέχουν υλικά πληρώσεως ή πρόσθετα, κονσερβοποιημένες σούπες, προϊόντα που περιέχουν τροποποιημένο άμυλο τροφίμων, άμυλο τροφίμων, υδρολυμένη φυτική πρωτεΐνη, σταθεροποιητές, ή υποκατάστατα λίπους ή υποκατάστατα, επεξεργασμένα ή μεταποιημένα κρέατα (πχ αλλαντικά), μπίρα, τζιν, ουίσκι, καφές με γεύσεις κα..
• 
Γενικά ψάξτε για προϊόντα που φέρουν την ένδειξη "χωρίς γλουτένη". Καθώς όλο και περισσότερη προσοχή δίνεται σε αυτή την ασθένεια, περισσότερα προϊόντα γίνονται διαθέσιμα. Έχει τεθεί σε ισχύ η υποχρεωτική αναγραφή ύπαρξης γλουτένης σε όλα τα συσκευασμένα προϊόντα. Ο ισχυρισμός «ελεύθερο γλουτένης» μπορεί να χρησιμοποιείται μόνο για τρόφιμα των οποίων η περιεκτικότητα σε γλουτένη δεν ξεπερνά τα 20ppm σύμφωνα με τους νέους κανονισμούς της Ε.Ε.
 Τα τρόφιμα που δεν περιέχουν γλουτένη περιλαμβάνουν τα προϊόντα που παρασκευάζονται από σόγια, ρύζι, καλαμπόκι, φαγόπυρο, πατάτες, ταπιόκα. 
• 
Άλλα τρόφιμα χωρίς γλουτένη είναι οι ξηροί καρποί (σκέτοι και απλοί), το φρέσκο ψάρι, το νωπό κρέας και πουλερικά, τα φρέσκα, κατεψυγμένα ή κονσερβοποιημένα λαχανικά χωρίς σάλτσες, το κρασί, τα απλά, φυσικά τυριά και το γιαούρτι.

• Τα υφιστάμενα στοιχεία δείχνουν ότι 50 γρ καθαρής βρώμης κάθε μέρα μπορεί να είναι καλά ανεκτή από άτομα με κοιλιοκάκη.
 
• Εάν τα συμπτώματα δεν υποχωρούν παρά τον περιορισμό/ αποκλεισμό της γλουτένης ή εάν η φλεγμονή στο έντερο εξακολουθεί να είναι σοβαρή επισκεφτείτε το συντομότερο το γιατρό σας!

Η δίαιτα ελεύθερη γλουτένης απαιτεί μια εντελώς νέα προσέγγιση στο φαγητό. Νεοδιαγνωσθέντες ασθενείς  και οι οικογένειές τους μπορούν να βρουν χρήσιμες τις ομάδες υποστήριξης καθώς μαθαίνουν να προσαρμόζονται  σε ένα νέο τρόπο ζωής. Οι  ασθενείς  με κοιλιοκάκη πρέπει να είναι προσεκτικοί για το τι αγοράζουν   στο σχολείο ή την εργασία τους, τι αγοράζουν στο κατάστημα της γειτονιάς τους, τι τρώνε σε εστιατόρια ή  σε διάφορα πάρτι, και αυτό που τρώνε ως  σνακ.  Το φαγητό έξω μπορεί να είναι μια πρόκληση. Όταν αμφιβάλλετε για ένα συστατικό του μενού, θα πρέπει να ζητήσετε από τον σερβιτόρο ή τον σεφ για τα συστατικά και την προετοιμασία ή αν υπάρχει  διαθέσιμο ένα μενού  χωρίς γλουτένη.

Η γλουτένη χρησιμοποιείται επίσης σε μερικά φάρμακα. Οι ασθενείς με κοιλιοκάκη θα πρέπει να ρωτήσουν τον φαρμακοποιό  τους εάν  τα   φάρμακα τους  περιέχουν γλουτένη. Επειδή  η γλουτένη   χρησιμοποιείται  μερικές φορές ως πρόσθετο σε  απίθανα  προϊόντα, όπως τα κραγιόν  το να διαβάζει κανείς τις ετικέτες είναι πολύ σημαντικό.   Αν   τα συστατικά δεν  αναγράφονται στην ετικέτα, ο κατασκευαστής  μπορεί  να παρέχει έναν κατάλογο κατόπιν αιτήματος. Με την πρόοδο του χρόνου και τον συνεχή πρακτική ο έλεγχος για τη γλουτένη γίνεται δεύτερη φύση.

Διαβάστε επίσης

• Να τρώμε ή να μην τρώμε γλουτένη; Τι είναι και πόσο απαραίτητη είναι για τον οργανισμό μας; (gluten)
• Τι είναι το φούσκωμα στην κοιλιά; Που οφείλεται ο τυμπανισμός και ποια η κατάλληλη δίαιτα για πρόληψη της πρησμένης κοιλιάς;
• Ζέα για εύπεπτο και εύγευστο ψωμί και με μεγάλη διατροφική αξία.
• Κινόα (Quinoa), το πιο θρεπτικό τρόφιμο στον πλανήτη. Διατροφική αξία και πως θα την αξιοποιήσετε (video)
• Τι πρέπει να τρώτε και τι δεν πρέπει αν έχετε ελκώδη κολίτιδα. Η σημασία του άγχους και της άσκησης

Πρώτη δημοσίευση: Οκτώβριος 2013 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Αλέξανδρος Γιατζίδης, M.D.

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 16 Μαϊου 2026

Survivor: Προφυλακιστέος ο χειριστής του ταχύπλοου που τραυμάτισε σοβαρά τον Σταύρο Φλώρο

 medlabnews.gr  

Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, ο χειριστής του σκάφους «Adrien III», Γουόκερ Νάθαν Πολάνκο Μοράλες, είχε συλληφθεί αμέσως μετά το ναυτικό ατύχημα, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα τον βαρύ τραυματισμό του νεαρού παίκτη. Μετά την παραπομπή του στη Δικαιοσύνη, αποφασίστηκε η προφυλάκισή του, ενώ αναμένεται να γίνει γνωστό το επίσημο κατηγορητήριο.

Το ατύχημα σημειώθηκε στη θαλάσσια περιοχή της Saona, στη Δομινικανή Δημοκρατία, την ώρα που ο Σταύρος Φλώρος φέρεται να έκανε ψαροντούφεκο. Σύμφωνα με τις αναφορές, ο 22χρονος παρασύρθηκε από διερχόμενο ταχύπλοο, με συνέπεια να υποστεί σοβαρό τραυματισμό.

Ο Σταύρος Φλώρος, ο οποίος κατάγεται από την Καβάλα και εργάζεται ως μελισσοκόμος, εξακολουθεί να νοσηλεύεται σε νοσοκομείο του Αγίου Δομίνικου. Η κατάσταση της υγείας του περιγράφεται ως σταθερή, ενώ φέρεται να έχει διαφύγει τον άμεσο κίνδυνο.

Πληροφορίες που μεταδόθηκαν τις προηγούμενες ημέρες αναφέρουν ότι ο νεαρός έχει υποστεί μερικό ακρωτηριασμό στο αριστερό πόδι και σοβαρό τραυματισμό στον δεξί αστράγαλο. Παράλληλα, εξετάζεται η μεταφορά του σε εξειδικευμένο κέντρο στις ΗΠΑ για την περαιτέρω αποκατάστασή του.

Η υπόθεση παραμένει σε εξέλιξη, καθώς οι αρχές της Δομινικανής Δημοκρατίας συνεχίζουν τη διερεύνηση των συνθηκών του ατυχήματος. Κρίσιμο στοιχείο θεωρείται πλέον το επίσημο κατηγορητήριο, το οποίο θα αποσαφηνίσει τις κατηγορίες που αντιμετωπίζει ο χειριστής του σκάφους.

Παγκόσμια Ημέρα Κοιλιοκάκης: τι είναι η κοιλιοκάκη, η γλουτένη και η ζωή χωρίς γλουτένη

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Η 16η Μαΐου είναι η Παγκόσμια Ημέρα Κοιλιοκάκης και αποτελεί ευκαιρία να ξεχωρίσουμε τη σοβαρή ιατρική ανάγκη από τη διατροφική μόδα. Για τους ανθρώπους με κοιλιοκάκη, η γλουτένη δεν είναι απλώς ένα συστατικό που αποφεύγουν από επιλογή· είναι πρωτεΐνη που ενεργοποιεί ανοσολογικούς μηχανισμούς και προκαλεί βλάβη στον βλεννογόνο του λεπτού εντέρου. Το άρθρο εξηγεί τι είναι η κοιλιοκάκη, τι είναι η γλουτένη και γιατί η διατροφή χωρίς γλουτένη έχει πρακτικές δυσκολίες στην καθημερινή ζωή, από τις ετικέτες τροφίμων μέχρι την επιμόλυνση κατά την παραγωγή και την παρασκευή

Η κοιλιοκάκη είναι μια ασθένεια (ή κατά πολλούς κατάσταση) στην οποία η κατανάλωση δημητριακών (σιταριού, κριθαριού, σίκαλης και βρώμης) προκαλεί βλάβη στην εσωτερική επιφάνεια του λεπτού εντέρου (εντερικού βλεννογόνου). Παραμένει αδιευκρίνιστος ο μηχανισμός με τον οποίο αυτοί οι σπόροι, αβλαβείς για τη μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων, βλάπτουν το εντερικό βλεννογόνο των ατόμων με κοιλιοκάκη.

Έχει διαπιστωθεί ότι ο υπεύθυνος τοξικός παράγοντας που περιέχεται στα ανωτέρω δημητριακά είναι η γλουτένη, η οποία συνίσταται από ένα μείγμα συγκεκριμένων πρωτεϊνών που ονομάζονται γλιαδίνες. Μέχρι σήμερα, οι περισσότερες επιστημονικές ενδείξεις συνηγορούν στο ότι οι πρωτεΐνες της γλουτένης στα άτομα με κοιλιοκάκη ασκούν την τοξική τους δράση ενεργοποιώντας ανοσολογικούς μηχανισμούς, που έχουν ως τελικό αποτέλεσμα τη βλάβη (ατροφία) του βλεννογόνου λεπτού εντέρου.

Η κοιλιοκάκη είναι μια νόσος, η οποία μόλις τα τελευταία χρόνια έγινε ευρύτερα γνωστή σε μεγαλύτερο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας. Τι κι αν σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη, ο σεβασμός στην υγεία του συνανθρώπου είχε ήδη γίνει συνείδηση του κοινωνικού συνόλου. Δυστυχώς, η κλειστή ελληνική κοινωνία αντιμετωπίζει πάντα φοβικά το ο,τιδήποτε νέο, κυρίως όταν αυτό αφορά το διπλανό κι όχι εμάς τους ίδιους. Το σκηνικό, όμως, αλλάζει ή τουλάχιστον αρχίζει να αλλάζει, όταν αυτό το κάτι «νέο» χτυπά και τη δική μας πόρτα και μας ξεβολεύει από την τακτοποιημένο καθημερινή ρουτίνα μας. ‘Η ακόμη κι όταν υιοθετούμε μια νέα συνήθεια για να συμβαδίσουμε με το ρεύμα της εποχής.

Και κάπως έτσι, τα σούπερ μάρκετ δέχτηκαν να μπουν στα ράφια τους προϊόντα χωρίς γλουτένη. Οι εταιρείες, που μέχρι πρότινος με δυσκολία απαντούσαν στις κλήσεις και στα αιτήματα της Εταιρείας μας, πραγματοποίησαν τους «πολυέξοδους» εργαστηριακούς ελέγχους και πλέον αναγράφουν την ύπαρξη ή μη γλουτένης, όπως και όλων των συστατικών, στις συσκευασίες τους. Υπάλληλοι εστιατορίων, φίλοι και γνωστοί δεν μας κοιτούν πλέον ως κάτι το εξωπραγματικό. Ο διάλογος που ξεκινά με η φράση «δεν κάνει να φάω γλουτένη» συνεχίζεται με απόκριση «α κι εσύ;», κι όχι με την απορία «πώς το είπες αυτό;». Πολλοί είναι πλέον οι διάσημοι καλλιτέχνες και άνθρωποι του θεάματος, εγχώριοι και μη, οι οποίοι δηλώνουν είτε ότι πάσχουν από κοιλιοκάκη είτε ότι έχουν δυσανεξία στη γλουτένη.

Τι είναι όμως αυτό που έχει αλλάξει σήμερα; Ενημερώθηκε η κοινωνία για το τι είναι κοιλιοκάκη και τι σημαίνει γλουτένη ή είναι απλώς άλλη μία τάση της εποχής, στο πλαίσιο της υγιεινής διατροφής; Το σίγουρο είναι ότι για τους πάσχοντες με κοιλιοκάκη, η ζωή χωρίς γλουτένη δεν είναι  μόδα. Είναι η καθημερινότητά τους, την οποία πασχίζουν καθημερινά να κάνουν να ανταποκρίνεται όσο το δυνατόν περισσότερο σε ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο.

Διατροφή χωρίς γλουτένη

Η εφαρμογή διαιτολογίου χωρίς γλουτένη είναι πολύ αποτελεσματική στα άτομα με κοιλιοκάκη για την εκπλήρωση των στόχων που προαναφέρθηκαν. Υπάρχουν όμως σημαντικές πρακτικές δυσκολίες στην εφαρμογή της, καθότι η γλουτένη είναι πολύ διαδεδομένο συστατικό της δυτικής δίαιτας με αποτέλεσμα να είναι δύσκολος ο σχεδιασμός διαιτολογίων χωρίς γλουτένη, ιδιαίτερα όταν αυτά θα πρέπει να περιλάβουν βιομηχανικά τυποποιημένες τροφές ή να καλύψουν ανάγκες μεγαλύτερων παιδιών και εφήβων που περνούν πολλές ώρες μακριά από το σπίτι. Η γλουτένη είναι ένα συστατικό κοινό σε τυποποιημένα τρόφιμα. Επιπλέον μπορεί να «επιμολύνει» την τροφή σε οποιαδήποτε φάση της παρασκευής της (καλλιέργεια, άλεση, αποθήκευση, μεταφορά ή παρασκευή).

Η κατάρτιση λοιπόν του διαιτολογίου για τα άτομα με κοιλιοκάκη περιλαμβάνει τροφές, που δεν έχουν υποστεί βιομηχανική κατεργασία και δεν παρασκευάζονται με αλεύρι δημητριακών. Ως υποκατάσταση των αλεύρων δημητριακών (κυρίως του σιτάλευρου) χρησιμοποιούνται με ασφάλεια άλλα άλευρα (ρυζιού, καλαμποκιού ή πατάτας). 

Γενικά για την κατάρτιση διαιτολογίων αποφυγής κάποιου συστατικού της τροφής που σχετίζεται με ανεπιθύμητες αντιδράσεις, είναι απαραίτητα η πρόσβαση σε έγκυρη πληροφόρηση σχετικά με τη σύσταση τυποποιημένων τροφίμων. Ο αναθεωρημένος Κώδικας Τροφίμων και Ποτών (CodexAlimentarius) προβλέπει την ακριβή αναγραφή συστατικών που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με ανεπιθύμητες αντιδράσεις. Στην πραγματικότητα όμως, ετικέτα των τυποποιημένων προϊόντων δεν προσφέρει πάντα τις απαραίτητες αυτές πληροφορίες. Για τους λόγους αυτούς η πληροφόρηση σχετικά με τα προς επιλογή τρόφιμα στην Ευρώπη προέρχεται από εθνικές τράπεζες δεδομένων με τυποποιημένα τρόφιμα «χωρίς» (“freefrom”) γλουτένη, γάλα, σόγια, αυγό, θειώδη, αζωχρωστικές κ.ά. Στην Ελλάδα λειτουργεί τράπεζα δεδομένων με τυποποιημένα τρόφιμα κατάλληλα για χρήση από άτομα με κοιλιοκάκη (glutenfree) που ανανεώνεται και εμπλουτίζεται κάθε χρόνο.

Πηγή Ελληνική Εταιρεία για την Κοιλιοκάκη

Διαβάστε επίσης

• Τι είναι η κοιλιοκάκη ή δυσανεξία στη γλουτένη; Τι προκαλεί, πώς γίνεται η διάγνωση και ποια η σωστή διατροφή για τους ασθενείς;
• Να τρώμε ή να μην τρώμε γλουτένη; Τι είναι και πόσο απαραίτητη είναι για τον οργανισμό μας; (gluten)
• Τι είναι το φούσκωμα στην κοιλιά; Που οφείλεται ο τυμπανισμός και ποια η κατάλληλη δίαιτα για πρόληψη της πρησμένης κοιλιάς;
• Ζέα για εύπεπτο και εύγευστο ψωμί και με μεγάλη διατροφική αξία.
• Κινόα (Quinoa), το πιο θρεπτικό τρόφιμο στον πλανήτη. Διατροφική αξία και πως θα την αξιοποιήσετε (video)
• Τι πρέπει να τρώτε και τι δεν πρέπει αν έχετε ελκώδη κολίτιδα. Η σημασία του άγχους και της άσκησης

Κλεοπατρα Ζουμπουρλη
MSc

Πρώτη δημοσίευση: Μάιος 2018 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 16 Μαΐου 2026

Έμπολα: Νέα επιδημία στο Κονγκό με 65 θανάτους — κρούσμα και στην Ουγκάντα

medlabnews.gr iatrikanea 

Νέα επιδημία Έμπολα επιβεβαιώθηκε στη βορειοανατολική Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, με τις υγειονομικές αρχές της Αφρικής να καταγράφουν περίπου 246 ύποπτα κρούσματα και 65 θανάτους στην επαρχία Ιτούρι. Την ίδια ώρα, η Ουγκάντα ανακοίνωσε θάνατο άνδρα από το Κονγκό στην Καμπάλα, γεγονός που εντείνει την ανησυχία για πιθανή διασυνοριακή εξάπλωση.

Σύμφωνα με την Africa CDC, η επιδημία εντοπίζεται κυρίως στις υγειονομικές ζώνες Mongwalu και Rwampara, ενώ ύποπτα περιστατικά έχουν αναφερθεί και στην Bunia, πρωτεύουσα της επαρχίας Ιτούρι. Προκαταρκτικές εργαστηριακές εξετάσεις από το Institut National de Recherche Biomédicale ανίχνευσαν ιό Έμπολα σε 13 από 20 δείγματα, με την ακριβή ταυτοποίηση του στελέχους να βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.

Η Africa CDC εκφράζει ιδιαίτερη ανησυχία επειδή η περιοχή βρίσκεται κοντά στα σύνορα με Ουγκάντα και Νότιο Σουδάν, ενώ η έντονη κινητικότητα πληθυσμών, η δραστηριότητα σε μεταλλευτικές περιοχές και η ανασφάλεια στην ανατολική ΛΔ Κονγκό δυσκολεύουν την ιχνηλάτηση και τον έλεγχο της μετάδοσης. Για τον λόγο αυτό συγκλήθηκε επείγουσα περιφερειακή σύσκεψη με τις αρχές του Κονγκό, της Ουγκάντας, του Νοτίου Σουδάν, τον ΠΟΥ και διεθνείς εταίρους.

Η Ουγκάντα επιβεβαίωσε ότι ένας άνδρας από το Κονγκό πέθανε στην Καμπάλα από Έμπολα, ωστόσο οι αρχές διευκρίνισαν ότι πρόκειται για εισαγόμενο περιστατικό και ότι, μέχρι στιγμής, δεν έχει επιβεβαιωθεί τοπική μετάδοση στη χώρα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι τα πρώτα στοιχεία δείχνουν πιθανώς μη-Zaire στέλεχος του ιού Έμπολα. Αυτό είναι κρίσιμο, επειδή ορισμένα διαθέσιμα εμβόλια και θεραπευτικά σχήματα έχουν αναπτυχθεί κυρίως για το στέλεχος Zaire ebolavirus. Η τελική γενετική αλληλούχηση αναμένεται να καθορίσει ποια μέσα πρόληψης και αντιμετώπισης μπορούν να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι η περίοδος επώασης της νόσου κυμαίνεται από 2 έως 21 ημέρες. Τα αρχικά συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό, κόπωση, μυαλγίες, πονοκέφαλο και πονόλαιμο, ενώ στη συνέχεια μπορεί να εμφανιστούν έμετοι, διάρροια, κοιλιακό άλγος, εξάνθημα και διαταραχές νεφρικής ή ηπατικής λειτουργίας. Η μετάδοση γίνεται με άμεση επαφή με σωματικά υγρά ασθενών, μολυσμένα αντικείμενα ή σορούς ανθρώπων που πέθαναν από τη νόσο.

Η ΛΔ Κονγκό έχει μακρά ιστορία επιδημιών Έμπολα από το 1976, όταν ο ιός αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά. Η τρέχουσα επιδημία θεωρείται ιδιαίτερα ανησυχητική όχι μόνο λόγω των θανάτων, αλλά και επειδή εξελίσσεται σε περιοχή με περιορισμένη πρόσβαση, βία, μετακινήσεις πληθυσμών και υγειονομικές υποδομές υπό πίεση.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η άμεση απομόνωση των ύποπτων περιστατικών, η ιχνηλάτηση επαφών, η ασφαλής ταφή των νεκρών και η σωστή ενημέρωση των κοινοτήτων είναι κρίσιμα μέτρα για να περιοριστεί η επιδημία πριν περάσει ανεξέλεγκτα σε γειτονικές χώρες.

Διαβάστε επίσης

• Ακόμα δεν υπάρχει γρήγορη διάγνωση για τον Εμπολα. Μέθοδοι διάγνωσης.
• Πώς και πότε πρωτοεμφανίστηκε ο ιός Εμπολα στην Αφρική και πώς πήρε το όνομα του, από τον Βέλγο γιατρό Peter Piot;Τα τελευταία νέα για τον Εμπολα (καθημερινό ιστορικό) 
• Πώς ο Εμπολα επιτίθεται στα κύτταρα του οργανισμού μας και πώς επιδρά στο σώμα μας; (video)
• Παγκόσμια Ημέρα Πλυσίματος των Χεριών: Το πιο αποτελεσματικό «όπλο» απέναντι στον Εμπολα