Ποιες οι σωστές στάσεις στον ύπνο για να ξυπνάτε χωρίς πόνους και στομαχικά προβλήματα; Πώς πρέπει να είναι το στρώμα και το μαξιλάρι;.

του Ξενοφώντα Τσούκαλη, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Ο τρόπος που κοιμάστε μπορεί να προκαλέσει ή να επιδεινώσει τα διάφορα μυοσκελετικά προβλήματα που μπορεί να έχετε.

Βέβαια, ο καθένας μας κοιμάται σε μια συγκεκριμένη στάση που τον βολεύει και τον χαλαρώνει. Είναι, δύσκολο να αλλάξει κανείς τον τρόπο που έχει βολευτεί για χρόνια να κοιμάται, όμως αν ξυπνά με πόνους θα χρειαστεί να κάνει δοκιμές με τις στάσεις του ύπνου του, προκειμένου να βρει αυτή που τον βολεύει αλλά δεν επιβαρύνει. 

Η κακή στάση ύπνου μπορεί να προκαλέσει πόνο στον αυχένα, αν το μαξιλάρι είναι πολύ ψηλά ή πολύ χαμηλά, πόνο στον ώμο, αν κοιμάστε σε πλάγια θέση με το κεφάλι πάνω στο χέρι σας, αλλά και πόνο στη μέση, ιδιαίτερα αν κοιμάστε μπρούμυτα, πάνω στο στομάχι σας

Χρόνιες συνήθειες ύπνου μπορεί να είναι υπεύθυνες για πόνους στον αυχένα, την πλάτη ή τη μέση. Το 95% των ανθρώπων κοιμούνται στην ίδια θέση κάθε βράδυ.

Υιοθετώντας την κατάλληλη στάση στον ύπνο μας θα απαλλαγούμε από τους έντονους πόνους, στη γνάθο, στον αυχένα, τους ώμους, τη μέση και τους γοφούς.

Κατά τη διάρκεια του ύπνου παίρνουμε πολλές και διάφορες στάσεις. 

Ξέρουμε όμως ποια είναι η καταλληλότερη στάση στον ύπνο για την υγεία μας; 



1. Εμβρυακή στάση 
Η πιο κοινή στάση ύπνου είναι η εμβρυακή (στο πλάι). Ιδανική στάση αν είσαι έγκυος αλλά και αν έχεις προβλήματα στη μέση, καθώς το σώμα κουλουριάζεται προς τα εμπρός και «ανοίγει» την πλάτη με αποτέλεσμα να μειώνεται η πίεση στο μεσοσπονδύλιο δίσκο. 

Η εμβρυακή στάση εμποδίζει επίσης το ροχαλητό και τους πόνους στο λαιμό και την πλάτη. Από την άλλη όμως εκτός από τις ρυτίδες που σου αφήνει το μαξιλάρι που πιέζει το πρόσωπο και το στήθος, επειδή ο αυχένας δεν βρίσκεται σε ευθυγράμμιση με το υπόλοιπο σώμα μπορεί να προκληθούν πόνοι τόσο στον αυχένα όσο και στο κεφάλι, οπότε αν πάσχεις από αυχενικό σύνδρομο καλύτερα να την αποφύγεις. Αυτό που πρέπει να προσέχετε αν συνηθίζετε να κοιμόσαστε με αυτό τον τρόπο είναι να αποφεύγετε να στηρίζεστε στην αριστερή σας πλευρά (της καρδιάς) και να διατηρείτε την πλάτη σας ευθεία. Μια καλή λύση είναι να βάζετε ένα μαξιλάρι ανάμεσα στα πόδια σας. 

Η σωστή στάση ύπνου για τις καούρες. 

Η εμβρυακή στάση είναι επίσης ιδανική αν πάσχεις από δυσπεψία ή γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση καθώς το γαστρικό υγρό παραμένει στη θέση του. Η πιο σωστή στάση ύπνου είναι να κοιμάσαι στο πλάι με ανασηκωµένο το κεφάλι (περίπου 30Ο ), ώστε η βαρύτητα να διατηρεί το περιεχόµενο του στοµάχου µακριά από τον οισοφάγο σου και τον πόνο και την αϋπνία μακριά από σένα.

Αρκετές µελέτες έχουν δείξει πως ο ύπνος στη δεξιά πλευρά επιδεινώνει τη γαστροοισοφαγική παλινδρόµηση, σε αντίθεση με την αριστερή πλευρά που τείνει να τις καταπραΰνει. Αυτό πιθανότατα συμβαίνει γιατί όταν κοιµόµαστε δεξιά χαλαρώνει ο κατώτερος µυς του οισοφάγου, που βρίσκεται ανάµεσα σε αυτόν και στο στοµάχι, µε συνέπεια να κινούνται πιο εύκολα τα οξέα προς τα πάνω.

Αντίθετα όταν κοιµόµαστε από την αριστερή πλευρά το σηµείο όπου ενώνονται οισοφάγος και στοµάχι µένει πιο ψηλά από το χώρο που βρίσκονται τα οξέα του στοµάχου.



2. Ανάσκελα 
Μπορεί να μην μας βολεύει ιδιαίτερα να κοιμόμαστε ανάσκελα, αλλά είναι η καλύτερη στάση για το σώμα μας, αφού έτσι η αναπνοή μας λειτουργεί αβίαστα και τα όργανά μας δουλεύουν πιο άνετα. Ο ύπνος σε αυτή τη θέση συνιστά την κατάλληλη επιλογή για όσους υποφέρουν από αρθρίτιδα και πόνους στις αρθρώσεις, καθώς το βάρος του σώματος κατανέμεται ισομερώς. Επίσης ο ύπνος ανάσκελα, βοηθά την καλύτερη στήριξη του κεφαλιού, του λαιμού και της σπονδυλικής στήλης ανακουφίζοντας από τους πόνους της μέσης και του αυχένα ενώ παράλληλα εμποδίζει και τις ρυτίδες καθώς το πρόσωπο δεν πιέζεται από το μαξιλάρι. Τα αρνητικά αυτής της στάσης είναι ότι επιδεινώνεται το άσθμα, η υπνική άπνοια και το ροχαλητό - ιδίως στους υπέρβαρους άνδρες.

Καλό είναι επίσης να τοποθετούμε ένα μαξιλάρι κάτω από τα γόνατά μας προκειμένου να «διατηρηθούν» οι φυσικές καμπύλες του σώματος.  



3. Μπρούμυτα 
Σε πολλούς αρέσει να κοιμούνται μπρούμυτα, ωστόσο αυτή η στάση επιβαρύνει πολύ τα όργανα, και ειδικά το στομάχι και τους πνεύμονες. 
Αν κοιμάσαι μπρούμυτα σίγουρα αποφεύγεις το ροχαλητό καθώς οι μύες του λαιμού δεν υποχωρούν προς τα κάτω λόγω της βαρύτητας. Αν όμως έχεις την κακή συνήθεια να τρίζεις τα δόντια σου, τότε η πίεση που ασκείται στην κάτω σιαγόνα θα κάνει το πρόβλημα ακόμη πιο έντονο. Ένα ακόμα αρνητικό του να κοιμάσαι μπρούμυτα εκτός από τις ρυτίδες που αφήνει το μαξιλάρι στο πρόσωπό σου είναι ότι ενδεχομένως ξυπνάς πιασμένος ή μουδιασμένος, με πόνους στη μέση, στο στήθος ή στο λαιμό καθώς οι μύες πιέζονται περισσότερο και επειδή ο λαιμός σου είναι στραμμένος για πολλή ώρα προς μία κατεύθυνση είναι πολύ πιθανό να «πιαστεί» κάποιο νεύρο.

Η συγκεκριμένη στάση προτείνεται μόνο σε αυτούς που πάσχουν από δισκοπάθεια εξαιτίας της αποφόρτισης που επέρχεται στην οσφυϊκή μοίρα. 

4. Στάση κουτάλι Αν κοιμάστε αγκαλιά με τον σύντροφό σου είναι σίγουρο ότι θα ξυπνάς και πιο ξεκούραστα ψυχολογικά καθώς έρευνες έχουν δείξει ότι η ανθρώπινη επαφή μέσω της αγκαλιάς μειώνει σημαντικά τα επίπεδα του στρες. Από την άλλη επειδή δεν είναι και η πλέον βολική στάση για όλη τη διάρκεια της νύχτας ενδεχομένως να ξυπνάτε πιο χαρούμενα μεν αλλά με περισσότερους πόνους στην πλάτη, τον αυχένα και τους ώμους.

Οι ενδεδειγμένες στάσεις ύπνου είναι:

Ανάσκελα, με ένα λεπτό μαξιλάρι, και πιθανόν ένα μαξιλάρι κάτω από τα γόνατα, το οποίο βοηθά ιδιαίτερα τα άτομα που πάσχουν από οσφυαλγία (πόνους στη μέση):

Στο πλάι, στη λεγόμενη εμβρυϊκή θέση, με τα γόνατα λίγο έως πολύ λυγισμένα. Αν βολεύεστε καλύτερα μπορείτε να έχετε και ένα λεπτό μαξιλάρι ανάμεσα στα γόνατα:

Αντίθετα, η χειρότερη μάλλον στάση για να κοιμάται κανείς είναι μπρούμυτα, και μάλιστα με το κεφάλι πάνω σε κάποιο χέρι, καθώς με αυτόν τον τρόπο ασκούνται πιέσεις σε διάφορα σημεία του σώματος, οι οποίες σταδιακά να οδηγήσουν σε έντονους πόνους.

-Για να μην έχετε πόνο στην γνάθο:

Ο πόνος στη γνάθο μπορεί να σας προκαλέσει πονοκέφαλο η σύνδρομο της κροταφογναθικής άρθρωσης.

Μην ξαπλώνετε μπρούμυτα και πάνω στο στομάχι σας. Μην ξαπλώνετε ανάσκελα με τα χέρια κάτω από το κεφάλι.

Ξαπλώστε ανάσκελα με τα χέρια στο πλάι και να χρησιμοποιείτε πάντα ανατομικό μαξιλάρι.

-Για να μην πιαστείτε στον αυχένα:

Να μην κοιμάστε ποτέ μπρούμυτα και πάνω στο στομάχι σας.

Να κοιμάστε ανάσκελα ή στο πλάι και να χρησιμοποιείτε πάντα μαλακό και πουπουλένιο μαξιλάρι για να έχει ο αυχένας σας τη σωστή κλίση.

-Για να μην πονάνε οι ώμοι σας:

Μην κοιμάστε στο πλάι χωρίς μαξιλάρι.

Να κοιμάστε ανάσκελα ή στο πλάι, βάζοντας ένα μαξιλάρι για να στηρίζεται ο ώμος σας. Επίσης, να μην πλακώνετε τον ώμο που πονάει.

-Για να μην πονάει η μέση σας:

Μην κοιμάστε μπρούμυτα και πάνω στο στομάχι σας ή ανάσκελα.

Να κοιμάστε ανάσκελα βάζοντας  μαξιλάρι κάτω από τα γόνατά σας.

-Για να μην πιάνονται οι γοφοί σας:

Μην κοιμάστε μπρούμυτα και πάνω στο στομάχι σας ή εντελώς ανάσκελα.

Να κοιμάστε στο πλάι με ένα μαξιλάρι ανάμεσα στα γόνατά σας.

Το στρώμα και το μαξιλάρι

Το στρώμα που θα επιλέξετε για να κοιμάστε καλά δεν χρειάζεται απαραίτητα να είναι ακριβό. Δεν θα πρέπει επίσης να είναι ούτε τόσο μαλακό ώστε να αφήνει το σώμα να βουλιάζει μέσα, αλλά ούτε και τόσο σκληρό ώστε να κρατά το σώμα σε ευθεία. Το στρώμα θα πρέπει να κρατά όλες τις φυσιολογικές καμπύλες της σπονδυλικής στήλης, διατηρώντας τη στη φυσική της στάση, η οποία μοιάζει με το σχήμα του 'S. 

Το μαξιλάρι, θα πρέπει να είναι σχετικά λεπτό ώστε να μη φέρνει τον αυχένα σε κάμψη (δηλαδή το σαγόνι να τείνει να ακουμπήσει το στήθος.

Χρησιμοποιήστε μόνο ένα μαξιλάρι κάτω από το κεφάλι σας. Περισσότερα από ένα θεωρούνται ήδη πολλά και το μόνο που θα πετύχετε είναι παραμόρφωση της σπονδυλικής σας στήλης ενώ κοιμάστε, κάτι που θα προκαλέσει σταδιακά πόνους στο σώμα. Φροντίστε το μαξιλάρι σας να στηρίζει μόνο το κεφάλι και το λαιμό και όχι τους ώμους. Αν συνηθίζετε να κοιμάστε μπρούμυτα, αποφύγετε το μαξιλάρι κάτω από το κεφάλι.

Η σημασία της άσκησης

Τέλος η άσκηση, ιδιαίτερα όταν αντιμετωπίζετε μυοσκελετικούς πόνους είναι ιδιαίτερα σημαντική. Η πιο ανώδυνη και ωφέλιμη άσκηση είναι το απλό περπάτημα. Μισή ώρα αργό περπάτημα ή 20 λεπτά γρήγορο περπάτημα σε καθημερινή βάση. Εξίσου ωφέλιμες ασκήσεις είναι, επίσης, η κολύμβηση και η γιόγκα, ενώ και ένα χαλαρωτικό μασάζ μπορεί να βοηθήσει σημαντικά.

Διαβάστε επίσης

• Χρήσιμα και απλά, για να κοιμάστε καλύτερα την νύχτα
• Νιώθετε συνεχώς κούραση, δυσφορία, υπνηλία; Κοινά αίτια, που μπορεί να οφείλεται αυτό.
• Οι διαταραχές ύπνου, συνδέονται με καρδιαγγειακά νοσήματα, παχυσαρκία, διαβήτη, κατάθλιψη. Πώς να κάνετε καλό και ποιοτικό ύπνο
• 10 απλές συμβουλές για να ρυθμίσετε ξανά τον κύκλο του ύπνου σας (το βιολογικό σας ρολόι)
• Τι πρέπει να κάνετε αν πάσχετε από αϋπνία και έλλειψη ύπνου;
• Ανήσυχος ύπνος ή αίσθημα πίεσης και θλίψης μπορεί να οφείλονται στο Γεωπαθητικό και Ηλεκτρομαγνητικό (EMF) στρες

Πρώτη δημοσίευση: Δεκέμβριος 2015 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Ξενοφών Τσούκαλης

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 24 Μαρτίου 2026

Γιατί μπορεί να πονούν τα πόδια σας; Από τις πιό απλές έως και και πολύ σοβαρές αιτίες.

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Το πόδι αποτελείται από οστά, αρθρώσεις, μύες, νεύρα και αγγεία. Κάθε ένα από αυτά μπορεί να προκαλέσει πόνο.

Ο πόνος στο πόδι συνήθως οφείλεται σε μια απλή κάκωση πχ ένα διάστρεμμα. Ωστόσο υπάρχουν πολλά άλλα αίτια για τον πόνο στο πόδι, μερικά από τα οποία αποτελούν και ενδείξης σοβαρής βλάβης. 

Συνήθως κατηγορούμε την πολύωρη ορθοστασία, το περπάτημα ή τα στενά παπούτσια για τους πόνους στα πόδια μας. Αυτές είναι οι πιο απλές εκδοχές. O πόνος στα πόδια μπορεί να οφείλεται σε πολλές αιτίες, άλλες απλές και άλλες πιο σύνθετες.

Ειδικά όταν ο πόνος κρατάει πάνω από 24 έως 48 ώρες θα πρέπει υποχρεωτικά να ελεγχθεί από τον γιατρό. Αν μάλιστα συνοδεύεται και από πρήξιμο, η επίσκεψη στον ειδικό πρέπει να είναι άμεση.

Οι κύριες αιτίες που μπορεί να πονούν τα πόδια είναι:

1. Ένας τραυματισμός μπορεί επίσης να προκαλέσει πόνο στο πόδι από:

•   Διάστρεμμα

•   Κάταγμα καταπόνησης

•   Τενοντίτιδα

•   Έσω κνημιαίο σύνδρομο - πόνος στο μπροστινό μέρος της κνήμης που σχετίζεται με υπερβολική χρήση ή επαναλαμβανόμενο χτύπημα

•   Μυϊκή θλάση, ρήξη συνδέσμων

2. Πρόβλημα στη σπονδυλική στήλη ή τη μέση. Σε αυτή την περίπτωση ο πόνος μπορεί να συνοδεύεται από μούδιασμα και κράμπες κυρίως κατά τη διάρκεια του ύπνου. 

3. Οστεοαρθρίτιδα όπου πρόκειται για καταστροφή του χόνδρου των αρθρώσεων, που οφείλεται σε ορθοστασία ή σε κληρονομικούς παράγοντες και μπορεί να εμφανιστεί στα ισχία και τα γόνατα.

4. Ρευματικές νόσοι, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα ή ο λύκος, μπορεί να συνοδεύονται και από πόνους στα πόδια.

5. Ουρική αρθρίτιδα, η οποία προσβάλλει κυρίως τις αρθρώσεις κοντά στα δάχτυλα (ποδάγρα).

6. Αρθρίτιδα (φλεγμονή στην άρθρωση) που μπορεί να δημιουργηθεί μετά από λοίμωξη, π.χ. αμυγδαλίτιδα, προστατίτιδα, κολπίτιδα.

7. Τενοντίτιδες, δηλαδή φλεγμονές των τενόντων συνήθως εξαιτίας της χρήσης φλάτ παπουτσιών (αχίλλειος τενοντίτιδα).

Άλλα κοινά αίτια του πόνου στο πόδι περιλαμβάνουν:

•   Αθηροσκλήρωση που αποφράσσει τη ροή του αίματος στις αρτηρίες (αυτός ο τύπος πόνου, που ονομάζεται χωλότητα, γίνεται γενικά αισθητός κατά την άσκηση ή το βάδισμα και ανακουφίζεται με ξεκούραση) 

•   Αγγειοπάθεια εξαιτίας αρτηριοσκλήρυνσης ή διαβήτη. Ο πόνος σε αυτή την περίπτωση παρουσιάζεται ύστερα από προσπάθεια (π.χ. περπάτημα) και μοιάζει με κράμπα. 

•   Διαβητική νευροπάθεια (επηρεασμός του νευρικού συστήματος από το διαβήτη) που μπορεί να προκαλέσει ακόμα και πάρεση των νεύρων.

•   Περιφερική αρτηριακή νόσος. Προκαλείται από την χρόνια στένωση των αρτηριών στα πλαίσια της αθηροσκλήρωσης.

•   Οσφυϊκή νόσος

•   Θρόμβοι (εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση) από παρατεταμένη παραμονή στο κρεβάτι

•   Λοίμωξη οστού (οστεομυελίτιδα) ή δέρματος και μαλακών ιστών (κυτταρίτιδα)

•   Φλεγμονή των αρθρώσεων του ποδιού 

•   Χρόνια εκφυλιστική νόσος σε μια άρθρωση πχ οστεοαρθρίτιδα του ισχίου, ρευματοειδής αρθρίτιδα, ουρική αρθρίτιδα 

•   Νευρική βλάβη - κοινή στο διαβήτη, τον καρκίνο, την έλλειψη βιταμινών, σε καπνιστές και αλκοολικούς (τα συμπτώματα περιλαμβάνουν αιμωδία, μυρμήγκιασμα ή μούδιασμα). Συνήθως προσβάλλει και τα δύο πόδια. 

•   Πίεση πάνω σε μεμονωμένα νεύρα πχ παραισθητική μηραλγία, νεύρωμα Morton, νευραλγία της εγκυμοσύνης κλπ. 

•   Κιρσοί

Άλλες αιτίες

Ο πόνος στα πόδια μπορεί να οφείλεται σε απλές αιτίες όπως η ορθοστασία αλλά και σε πιο σοβαρές όπως οι ρευματικές νόσοι, γι’ αυτό πρέπει να διερευνάται, ειδικά αν επιμένει.

1. Κάποιες φορές η ακινησία μπορεί να δημιουργήσει φλεβική θρόμβωση που προκαλεί πόνο στα πόδια και χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση. 

2. Το υπερβολικό στρες και η κατάθλιψη είναι πιθανό να δημιουργήσουν μυϊκούς πόνους στην περιοχή.

3. Έντονη φυσική δραστηριότητα.

4.Η παραμόρφωση των ποδιών (κότσι) σε συνδυασμό με στενά παπούτσια.

5. Μυϊκή κράμπα  Τα κοινά αίτια κράμπας περιλαμβάνουν: Αφυδάτωση ή χαμηλά επίπεδα καλίου, νατρίου, ασβεστίου ή μαγνησίου στο αίμα. Φάρμακα όπως:

α) Διουρητικά, που μπορούν να προκαλέσουν σημαντική απώλεια υγρών ή μεταλλικών στοιχείων

β) Στατίνες, που μειώνουν τη χοληστερόλη και μπορούν να προκαλέσουν μυϊκό τραυματισμό

Μυϊκή κόπωση ή καταπόνηση από υπερβολική χρήση, υπερβολική άσκηση ή διατήρηση του μυ στην ίδια θέση για μεγάλο διάστημα

6.Η ορθοστασία αλλά και το υπερβολικό σωµατικό βάρος µπορούν να έχουν συνέπεια τον έντονο πόνο στη φτέρνα (άκανθα πτέρνας).

Λιγότερο συχνά αίτια περιλαμβάνουν:

•   Καλοήθεις όγκους ή κύστες του μηριαίου οστού ή της κνήμης (οστεοειδές οστέωμα)

•   Φάρμακα όπως αλλοπουρινόλη και κορτικοστεροειδή

•   Νόσος Legg-Calve-Perthes - φτωχή αιματική ροή στο ισχίο που μπορεί να σταματήσει ή να επιβραδύνει τη φυσιολογική ανάπτυξη του ποδιού

•   Κακοήθεις όγκοι των οστών (οστεοσάρκωμα, σάρκωμα Ewing)

•   Ισχιαλγία (πόνος που ακτινοβολεί προς τα κάτω στο πόδι), που προκαλείται από κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου.

•   Επιφυσιολίσθηση της άνω μηριαίας επίφυσης - συνήθως παρατηρείται σε αγόρια και υπέρβαρα παιδιά μεταξύ 11 και 15 ετών

Η διάγνωση γίνεται με:

Την λήψη ατομικού και ιατρικού ιστορικού και την κλινική εξέταση

1. Η κλινική εξέταση για τον πόνο στο πόδι περιλαμβάνει: 

•   έλεγχος της κινητικότητας του ποδιού 

•   αντανακλαστικά 

•   έλεγχος της αισθητικότητας του ποδιού 

•   έλεγχος των μυών και των αρθρώσεων του ποδιού 

•   έλεγχος των σφύξεων του ποδιού 

•   έλεγχος της οσφύος (μέσης), αν υπάρχει υποψία «κεντρικού πόνου» 

•   έλεγχος των άνω άκρων ή ακόμα και πλήρης νευρολογική εξέταση (κρανιακά νεύρα κλπ) αν το ιστορικό υποδηλοί αίτιο από τον εγκέφαλο. 

2. Τις διαγνωστικές εξετάσεις:

•   Ακτινογραφία της μέσης ή των ποδιών

•   Αρτηριογράφημα για τον έλεγχο της αιματικής ροής

•   Αιματολογικές εξετάσεις για συγκεκριμένες νόσους

•   Βιοψία οστού εάν παρατηρηθεί όγκος στη μαγνητική, που μπορεί να είναι κακοήθης

•   Σπινθηρογράφημα οστών

•   Duplex Doppler/υπέρηχος για τη διερεύνηση της ύπαρξης θρόμβου

•   Μαγνητική τομογραφία εάν υπάρχει υποψία κακοήθους όγκου

Πότε πρέπει να επισκεφτείτε τον γιατρό;

Επισκεφτείτε το γιατρό σας αν:

•   Το πόδι που πονά είναι πρησμένο ή κόκκινο

•   Έχετε πυρετό

•   Ο πόνος επιδεινώνεται όταν περπατάτε ή ασκείστε και βελτιώνεται με την ξεκούραση

•   Το πόδι είναι μαύρο ή μελανό 

•   Το πόδι είναι κρύο ή ωχρό

•   Λαμβάνετε φάρμακα που μπορεί να προκαλέσουν πόνο στο πόδι. ΜΗΝ σταματήσετε ή αλλάξετε τα φάρμακα που παίρνετε συνήθως χωρίς να συμβουλευτείτε πρώτα το γιατρό σας

Θεραπεία – Αντιμετώπιση

Η θεραπεία είναι ανάλογη του αιτίου που προκαλεί τον πόνο στο πόδι. Έτσι βασικό ρόλο έχει η σωστή αξιολόγηση για να βρεθεί το αίτιο και να γίνει η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.

Τα φάρμακα μπορεί να περιλαμβάνουν:

•   αναλγητικά, 

•   αντιφλεγμονώδη (ΜΣΑΦ),

•   αντιπηκτικά όπως βαρφαρίνη  αν υπάρχει θρόμβος, 

•   Η κυτταρίτιδα και η οστεομυελίτιδα αντιμετωπίζονται με αντιβιοτικά. Η οστεομυελίτιδα απαιτεί εκτεταμένη χρήση αντιβιοτικών.

Για κάποια αίτια πόνου στα πόδια, μπορεί να συστηθεί φυσικοθεραπεία από το γιατρό σας. 

Πρόληψη

Για την πρόληψη της χωλότητας και της νευρικής βλάβης:

•   Μην καπνίζετε.

•   Περιορίστε την κατανάλωση αλκοόλ.

•   Διατηρήστε το επίπεδο σακχάρου στο αίμα σας υπό καλό έλεγχο εάν έχετε διαβήτη.

•   Μειώστε τους καρδιακούς παράγοντες κινδύνου, περιλαμβανομένου της υψηλής χοληστερόλης και της υψηλής αρτηριακής πίεσης.

Για την πρόληψη των τραυματισμών από υπερβολική χρήση, όπως το πρόσθιο κνημιαίο σύνδρομο, οι μυϊκές κράμπες και άλλα αίτια πόνου στα πόδια:

• Προθερμανθείτε πριν τη σωματική δραστηριότητα και κάνετε αποθεραπεία μετά.
• Κάνετε εκτάσεις.
• Καταναλώστε επαρκή υγρά σε όλη τη διάρκεια της ημέρας, ιδιαίτερα πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την άσκηση.

Διαβάστε επίσης:

• 18 προβλήματα των ποδιών μας, που μας προειδοποιούν για τη συνολική μας υγεία;
• Πόνος στη φτέρνα, πελματιαία απονεύρωση, άκανθα πτέρνας. Θεραπευτική αντιμετώπιση και ασκήσεις για το σπίτι.
• Τι είναι το Λεμφοίδημα και σε ποιές παθήσεις παρουσιάζεται; Ποιά τα συμπτώματα εκτός από το έντονο πρήξιμο; Τι μπορείτε να κάνετε για την αντιμετώπιση του;
• Τι είναι το ουρικό οξύ; Τι προκαλεί η αύξησή του και ποιοι κινδυνεύουν; Πώς μπορεί να προληφθεί η ουρική αρθρίτιδα και η νεφρική βλάβη; Η σημασία της σωστής διατροφής.
• Αρθρίτιδες. Οστεοαρθρίτιδα, ρευματοειδής αρθρίτιδα, ποδάγρα ή ουρική αρθρίτιδα. Τι να κάνετε για να ζείτε καλά με την αρθρίτιδα.
• Τι να προσέξετε στην φλεβική θρόμβωση. Πώς σχηματίζεται ο θρόμβος;

Καρκίνος των Οστών, Οστεοσάρκωμα, Σάρκωμα Ewing, Χονδροσάρκωμα. Ποια τα συμπτώματα, του καρκίνου των οστών;

Αλέξανδρου Γιατζίδη

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Οι καρκίνοι που ξεκινούν απ’ τα οστά λέγονται πρωτογενείς καρκίνοι των οστών. Παρουσιάζονται κυρίως στα άνω και κάτω άκρα αλλά μπορούν να εμφανιστούν σ’ οποιοδήποτε οστούν του σώματος. Τα παιδιά και οι νέοι εμφανίζουν πιο συχνά καρκίνο των οστών σε σύγκριση με τους ενήλικες.  

Οι περισσότεροι όγκοι των οστών είναι καλοήθεις. Σε μερικές όμως σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί να είναι κακοήθεις.

Οι πρωτογενείς καρκίνοι των οστών λέγονται σαρκώματα. Υπάρχουν διάφοροι τύποι σαρκωμάτων. Καθένα εμφανίζεται σε διαφορετικό είδος οστίτη ιστού. Τα πιο συνηθισμένα είναι το οστεοσάρκωμα, το σάρκωμα Ewing και το χονδροσάρκωμα.  

• Το οστεοσάρκωμα είναι ο συχνότερος πρωτοπαθής κακοήθης όγκος των οστών στα παιδιά. Το 75% των οστεοσαρκωμάτων απαντούν σε ηλικίες μεταξύ 10-25 ετών και το 86% αφορά τα μακρά οστά. Οι άνδρες προσβάλλονται πιο συχνά απ’ τις γυναίκες. Το οστεοσάρκωμα ξεκινά συχνά στα άκρα των οστών απ’ όπου παράγεται νέος οστίτης ιστός καθώς μεγαλώνει το νεαρό άτομο. Συνήθως προσβάλει τα μακρά οστά των άνω και κάτω άκρων. 
• Το σάρκωμα Ewing. Ο καρκίνος αυτός προσβάλλει παιδιά και έφηβους. εκδηλώνεται συνήθως στις ηλικίες μεταξύ 10 και 20 ετών. Είναι πιθανόν ότι ο καρκίνος αυτός αρχίζει από ανώριμα κύτταρα του μυελού των οστών. Εντοπίζεται συνήθως στο μέσο τμήμα (διάφυση) των μακρών οστών. Συνήθως προσβάλει οστά της λεκάνης, και τα μακρά οστά του μηρού και του βραχίονα. Επίσης εμφανίζεται στις πλευρές.
• Το χονδροσάρκωμα απαντάται κυρίως στους ενήλικες. Αυτό το είδος όγκου σχηματίζεται στους χόνδρους, στον ελαστικό ιστό πλησίον των αρθρώσεων.
• Άλλοι τύποι καρκίνου των οστών είναι τα ινοσαρκώματα, σι γιγαντοκυτταρικοί όγκοι των οστών και τα χονδρώματα. Αυτές οι σπάνιες περιπτώσεις καρκίνου συνήθως προσβάλουν άτομα ηλικίας άνω των 30 ετών. 

Περίπου 15-20% των παιδιών με οστεοσάρκωμα έχουν μεταστάσεις τη στιγμή της διάγνωσης – συνήθως στους πνεύμονες και τα οστά. Τα σαρκώματα Ewing είναι δυνατόν να δώσουν μεταστάσεις και στο μυελό των οστών.

Οι καρκίνοι που ξεκινούν απ’ τα οστά είναι αρκετά σπάνιοι. Αντίθετα, δεν είναι ασυνήθιστο να εξαπλωθεί καρκίνος από άλλα μέρη του σώματος στα οστά. Όταν συμβεί αυτό, η ασθένεια δεν λέγεται πλέον καρκίνος των οστών. Κάθε τύπος καρκίνου παίρνει το όνομά του απ’ το όργανο ή τον ιστό του σώματος από τον οποίο ξεκίνησε. Η θεραπεία του καρκίνου που έχει εξαπλωθεί στα οστά εξαρτάται από το σημείο στο οποίο πρωτοεμφανίστηκε και απ’ το βαθμό της επέκτασής του. 

Οι καρκίνοι που εμφανίζονται στους μυς, στο λιπώδη ιστό, στα νεύρα, αγγεία και σ’ άλλους τύπους συνδετικού και ερειστικού ιστού του σώματος λέγονται σαρκώματα των μαλακών μορίων. Μπορούν να προσβάλουν και παιδιά και ενήλικες. 

Λευχαιμία, πολλαπλούν μυέλωμα και λέμφωμα είναι καρκίνοι που προέρχονται από κύτταρα που παράγονται στο μυελό των οστών. Είναι διαφορετικού είδους ασθένειες, και όχι καρκίνοι των οστών.  

Οι πρωτογενείς όγκοι που ”δίνουν” μεταστάσεις στα οστά είναι κατά κύριο λόγο πέντε: προστάτης, μαστός, πνεύμονες, νεφροί και θυρεοειδής αδένας. Οι κυριότερες περιοχές του οστικού συστήματος που προτιμώνται από τους πρωτογενείς όγκους για μεταστάσεις είναι η σπονδυλική στήλη, η πύελος, οι πλευρές, το μηριαίο και το βραχιόνιο οστό. Στη σπονδυλική στήλη, το 94% των μεταστάσεων βρίσκεται εκτός του νωτιαίου μυελού, ενώ μόλις το 6% βρίσκεται εντός του σπονδυλικού σωλήνα και εντός του νωτιαίου μυελού.

Οι μεταστάσεις των οστών έχουν δυστυχώς μία πλειάδα επιπλοκών για τον οργανισμό. Οι βασικότερες είναι ο πόνος, τα παθολογικά κατάγματα, η υπερασβεστιαιμία, η νευρολογική βλάβη και η αναιμία, συνήθως σε συνδυασμό με θρομβοπενία. 

Ποια τα συμπτώματα του καρκίνου των οστών;

Τα συμπτώματα του καρκίνου των οστών συνήθως εξελίσσονται αργά. Εξαρτώνται απ’ το είδος, τη θέση και το μέγεθος του όγκου. Ο πόνος είναι το πιο συχνό σύμπτωμα του καρκίνου των οστών. Πολλές φορές ένα σκληρό, ελαφρά ευαίσθητο εξόγκωμα στο οστό μπορεί να ψηλαφηθεί κάτω απ’ το δέρμα. 

Κάποτε, ο καρκίνος των οστών παρεμποδίζει τις φυσιολογικές κινήσεις των αρθρώσεων. Ο καρκίνος των οστών μπορεί να προκαλέσει κατάγματα στα οστά.  

Τα παραπάνω συμπτώματα δεν είναι σίγουρα σημεία καρκίνου. Μπορεί να προκαλούνται από άλλα, λιγότερο σοβαρά προβλήματα. Μόνο ένας γιατρός μπορεί να διαγνώσει με σιγουριά.  

Άλλα συμπτώματα που σχετίζονται με όγκους των οστών είναι:

• Πυρετός

• Ιδρώτες

• Ασυνήθιστο πρήξιμο γύρω από ένα κόκκαλο

• Χωλότητα

Πως γίνεται η διάγνωση του καρκίνου των οστών;

Η κλινική εξέταση θα συμπληρωθεί από απεικονιστικές εξετάσεις όπως ακτινογραφίες, αξονική ή μαγνητική τομογραφία. Οι αναλύσεις αίματος και ούρων μπορούν να δώσουν πληροφορίες σε σχέση με μια γενικευμένη νόσο που έχει επηρεάσει και τα οστά. Επίσης μπορεί να δώσει ενδείξεις κατά πόσο ο καρκίνος των οστών έχει επηρεάσει άλλα συστήματα του οργανισμού. Οι ακτινογραφίες μπορούν να δείξουν η θέση, το μέγεθος και το περίγραμμα ενός όγκου των οστών. Στις ακτίνες-Χ, οι καλοήθεις όγκοι συνήθως μοιάζουν στρογγυλοί και λείοι, με ομαλά όρια. Οι καρκίνοι των οστών συνήθως έχουν παράξενα σχήματα με ασαφή όρια.  

Εάν οι ακτίνες - Χ δείξουν έναν πιθανό καρκίνο, τότε μπορούν να γίνουν μερικές απ’ τις ακόλουθες εξετάσεις. Αυτές οι εξετάσεις θα δείξουν εάν ο όγκος έχει ήδη αρχίσει να εξαπλώνεται.  Σπινθηρογράφημα οστών: περιγράφει το μέγεθος, το σχήμα και τη θέση των παθολογικών περιοχών στα οστά. Ένα μικρό ποσό ραδιενεργού υλικού εισάγεται στην κυκλοφορία και ανιχνεύεται με τη βοήθεια ενός ειδικού οργάνου που ονομάζεται scanner (= ανιχνευτής).

Αξονική τομογραφία (CT ή CAT scan): είναι μια εξέταση βασιζόμενη στις ακτίνες-Χ η οποία δίδει λεπτομερείς εικόνες εγκάρσιων τομών του σώματος. Οι εικόνες αυτές συντίθενται με τη βοήθεια ηλεκτρ. υπολογιστή.

Η Μαγνητική Τομογραφία (MRI) επίσης συνθέτει λεπτομερείς εικόνες εγκάρσιων και επιμήκων τομών του σώματος. Η Μαγνητική Τομογραφία χρησιμοποιεί έναν ισχυρότατο μαγνήτη συνδεδεμένο με ηλεκτρ. υπολογιστή.

Οι αγγειογραφίες είναι ειδικές ακτινογραφίες των αγγείων. Μια χρωστική που ανιχνεύεται με ακτίνες-Χ εισάγεται στην κυκλοφορία του αίματος, οπότε τα αγγεία διαγράφονται λεπτομερέστερα. Η εξέταση αυτή βοηθά και στη μελέτη της διαδικασίας της χειρουργικής επέμβασης.

Η βιοψία είναι σημαντικότατο βήμα για τη διάγνωση και σχεδόν πάντα πρέπει να προηγείται της θεραπείας.  Κατά τη βιοψία λαμβάνονται μικρά τεμάχια από τον όγκο. Αυτό μπορεί να γίνει με βελόνα ή με χειρουργική επέμβαση. Εάν βρεθεί καρκίνος, ο παθολογοανατόμος μπορεί να διαγνώσει τον τύπο του καρκίνου (σαρκώματος) και να κρίνει εάν θα αναπτυχθεί αργά ή γρήγορα. Η εμπειρία του Ιατρού δεν είναι αρκετά σημαντικός λόγος έτσι ώστε να μην διενεργηθεί. Η βιοψία μπορεί να είναι είτε ανοικτή είτε κλειστή με την τελευταία να κερδίζει συνεχώς έδαφος. Σαν κλειστή θεωρείται η βιοψία που διενεργείται με ειδική βελόνη βιοψίας η οποία έχει τη δυνατότητα να λαμβάνει ιστοτεμάχιο το οποίο συλλέγεται σε ειδικό δοχείο φορμόλης. Η βιοψία με βελόνη (needle biopsy) μπορεί να κατευθύνεται με τη βοήθεια φορητού ακτινοσκοπικού μηχανήματος (C-ARM guided), με καθοδήγηση από αξονικό τομογράφο (CT – guided) ενώ στα μαλακά μόρια μπορεί να χρησιμοποιηθεί η καθοδήγηση από υπερηχογάφο (U.S. – guided). Δεν συνιστώνται οι τυφλές βιοψίες, οι βιοψίες σε εξωτερικά ιατρεία και βέβαια βιοψίες που δεν ακολουθούν τις γραμμές των χειρουργικών προσπελάσεων έτσι ώστε να ενέχεται κίνδυνος παραμονής μολυσμένης περιοχής μετά την χειρουργική αφαίρεση του όγκου. 

Η ιστολογική εξέταση του δείγματος της βιοψίας, επιτρέπει την αναγνώριση του είδους του συγκεκριμένου όγκου. Δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις που παρουσιάζονται δυσκολίες στην κατάταξη των όγκων των οστών και για το λόγο αυτό συχνά χρειάζονται και δεύτερες γνώμες από άλλα εξειδικευμένα κέντρα.

Εάν τεθεί διάγνωση καρκίνου των οστών, είναι αναγκαίο να γνωρίζει ο γιατρός ακριβώς το σημείο που βρίσκεται και εάν έχει εξαπλωθεί απ’ το αρχικό του σημείο εμφάνισης. Αυτή η πληροφορία είναι πολύ αναγκαία για τον προγραμματισμό της θεραπείας. Τα αποτελέσματα των εξετάσεων, ακτινογραφιών, τομογραφιών και της βιοψίας χρησιμοποιούνται στη σταδιοποίηση του καρκίνου. Το στάδιο του καρκίνου δείχνει εάν η ασθένεια έχει εξαπλωθεί και την ποσότητα του ιστού που έχει προσβληθεί.  

Ποια είναι η θεραπεία του καρκίνου των οστών;

  

Οι γιατροί συνυπολογίζουν έναν αριθμό παραγόντων για ν’ αποφασίσουν την καλύτερη θεραπεία για τον καρκίνο των οστών. Ανάμεσα σ’ αυτούς είναι ο τύπος, η θέση το μέγεθος και η έκταση του όγκου, όπως επίσης και η ηλικία του ασθενούς και η κατάσταση της υγείας του. Ο γιατρός θα δημιουργήσει ένα σχέδιο θεραπείας που να προσαρμόζεται στις ανάγκες του ασθενούς.  

Η θεραπεία των οστικών όγκων είναι κυρίως χειρουργική. Σε αρκετές όμως περιπτώσεις η χειρουργική συνδυάζεται τόσο με χημειοθεραπεία όσο και ακτινοθεραπεία ανάλογα με το είδος του όγκου.

Υπάρχουν διάφοροι συνδυασμοί χημειοθεραπευτικών φαρμάκων τα οποία συνεχώς εμπλουτίζονται και μπαίνουν στη φαρέτρα του ογκολόγου σαρκωμάτων με σκοπό τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας αλλά και συνδυασμοί της ίδιας της χημειοθεραπείας με τη χειρουργική.

Η χημειοθεραπεία μπορεί να είναι είτε προεγχειρητική, είτε μετεγχειρητική ή όπως συνήθως και τα δύο. Η ακτινοθεραπεία επίσης μπορεί να συνδυαστεί με τις άλλες δύο θεραπείες.

Η χειρουργική θεραπεία έχει αναπτυχθεί πολύ τις τρεις τελευταίες δεκαετίες. Παλαιότερα οι εγχειρήσεις ακρωτηριασμού ήταν το διεθνές standard. Πλέον η χειρουργική διάσωσης άκρων είναι αυτή που έχει επικρατήσει παγκοσμίως. Υπάρχουν πλέον διαθέσιμες πολλές τεχνικές αφαίρεσης του οστικού τμήματος στο οποίο αναπτύσσεται ο όγκος και αντικατάστασής του με μόσχευμα ή με πρόθεση έτσι ώστε να μη χάνεται η λειτουργικότητα του άκρου που υποβάλλεται στην επέμβαση και ο ασθενής να παραμένει δραστήριος και λειτουργικός. Επίσης έχουν αναπτυχθεί κλίμακες βαθμολόγησης (scores) των αποτελεσμάτων αυτών των χειρουργικών επεμβάσεων όπως το TESS και το MSTS scores.

Διαβάστε επίσης

• Σε ποιες παθήσεις αυξάνεται και σε ποιες μειώνεται η αλκαλική φωσφατάση; Πόσο σημαντική είναι η παρακολούθησή της;
• Ο καρκίνος του πνεύμονα συχνά δεν παρουσιάζει συμπτώματα παρά μόνο αφού φτάσει σε προχωρημένο στάδιο
• Σε ποιες παθήσειςs διογκώνονται οι λεμφαδένες; Πότε και γιατί θα πρέπει να αφαιρούνται;