Αντιπυρηνικά αντισώματα ANA: τι είναι, πότε αυξάνονται και τι σημαίνει θετικό αποτέλεσμα

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Τα αντιπυρηνικά αντισώματα ANA είναι αυτοαντισώματα που μπορεί να εμφανιστούν σε διάφορα αυτοάνοσα και συστηματικά νοσήματα. Η εξέταση ANA χρησιμοποιείται συχνά στη διερεύνηση συμπτωμάτων όπως αρθραλγίες, χρόνια κόπωση, εξανθήματα ή υποψία Συστηματικού Ερυθηματώδους Λύκου, αλλά ένα θετικό αποτέλεσμα δεν σημαίνει από μόνο του διάγνωση. Η ερμηνεία χρειάζεται πάντα συσχέτιση με τα συμπτώματα, την κλινική εικόνα και άλλες εργαστηριακές εξετάσεις. 

Τα αντισώματα είναι παράγοντες του ανοσοποιητικού συστήματος, τα οποία παράγονται κατά την επίθεση λοιμογόνων αιτίων και τοξινών. Έχουν ως αποστολή την καταστροφή βλαπτικών για τον οργανισμό ουσιών.

Τα αντιπυρηνικά αντισώματα είναι παθολογικά αντισώματα που το ίδιο το σώμα δημιουργεί έναντι δικών του ιστών (αυτοαντισώματα). Τα αντιπυρηνικά αντισώματα (ΑΝΑ) αυξάνονται σε πολλές ασθένειες.
Η διάγνωση μπαίνει σε συνδυασμό με την εξέλιξη των συμπτωμάτων και τα υπόλοιπα εργαστηριακά ευρήματα.

Η εξέταση ΑΝΑ παραγγέλλεται για να βοηθήσει για τον έλεγχο για αυτοάνοσα νοσήματα και χρησιμοποιείται κατ’ εξοχήν ως μία από τις εξετάσεις για τη διάγνωση του συστηματικού ερυθηματώδους λύκου (ΣΕΛ). Ανάλογα με τα συμπτώματα του ασθενούς και τη διάγνωση που υποπτεύεται ο γιατρός τα ΑΝΑ μπορεί να παραγγελθούν μαζί με μία ή περισσότερες εξετάσεις αυτοαντισωμάτων. Άλλες εργαστηριακές εξετάσεις που σχετίζονται με την παρουσία φλεγμονής, όπως η ταχύτητα καθίζησης ερυθρών (ΤΚΕ) ή (ESR) ή και η C -αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP) μπορεί επίσης παραγγελθούν. Τα ΑΝΑ μπορεί να συνοδευθούν από πρόσθετες εξετάσεις, που θεωρούνται υποομάδες της γενικής εξέτασης ANA και που χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό με την κλινική ιστορία του ασθενούς για να βοηθήσουν να αποκλεισθούν άλλες αυτοάνοσες διαταραχές.

Τα ΑΝΑ αυξάνονται κυρίως σε αυτοάνοσες συστηματικές ασθένειες.

Υπάρχουν διάφοροι τύποι ΑΝΑ, οι οποίοι αρκετές φορές μπορούν να μας βοηθήσουν να ξεχωρίσουμε κάποιες ανοσολογικές παθήσεις με κοινά κλινικά χαρακτηριστικά όπως τα SSA, SSB, SM, RNP,Scl 70, Jo, ANCA, anti DNA κα.

Νόσοι με παρουσία ΑΝΑ σε διάφορους τίτλους είναι:

• Ο Συστηματικός Ερυθηsματώδης Λύκος
• Το σύνδρομο Sjogren
• Η ρευματοειδής αρθρίτιδα
• Η αυτοάνοσος ηπατίτιδα
• Η σκληροδερμία
• Η πολυμυοσίτιδα ή δερματομυοσίτιδα
• Η νόσος του Addison
• Η ιδιοπαθής θρομβοκυττοπενική πορφύρα
• Η θυροειδίτιδα του Hashimoto
• Η αυτοάνοσος αιμολυτική αναιμία
• Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου ΙΙ
• Ιογενείς ή χρόνιες βακτηριδιακές λοιμώξεις
• Πνευμονικές παθήσεις (πνευμονική υπέρταση)
• Γαστρεντερικές νόσοι, όπως ελκώδης κολίτιδα, νόσος του Crohn
• Κάποιοι καρκίνοι
• Δερματικές παθήσεις ιδιαίτερα όταν είναι εκτεταμένες, όπως η ψωρίαση
• Κάποια φάρμακα, όπως η προκαϊναμίδη, η υδραλαζίνη και η dilabtin.

Τα ποσοστά όπου ανευρίσκονται αυξημένα στις αντίστοιχες ασθένειες φαίνονται παρακάτω:

• Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (93%)
• Σκληρόδερμα (85%)
• Μικτή νόσος του συνδετικού ιστού (93%)
• Πολυμυοσίτιδα-Δερματομυοσίτιδα (61%)
• Ρευματοειδής αρθρίτιδα (33%)
• Σύνδρομο Sjogren (48%)
• Φαρμακευτικός λύκος (100%)
• Δισκοειδής λύκος (15%)
• Χρόνια αρθρίτιδα (71%)

Επίσης αυξημένα ανευρίσκονται και σε ασθένειες συγκεκριμένων οργάνων που οφείλονται σε αυτοάνοση δραστηριότητα όπως:

• Θυροειδίτιδα Hashimoto (46%)
• Νοσος του Graves (50%)
• Αυτοάνοση ηπατίτιδα (63-91%)
• Πρωτοπαθής χολική κίρρωση (10-40%)
• Πρωτοπαθής αυτοάνοση χολαγγειίτιδα (100%)
• Ιδιοπαθής πνευμονική αρτηριακή υπέρταση (40%)

Άλλες καταστάσεις που συνδέονται με αυξημένους τίτλους αντιπυρηνικών αντισωμάτων είναι οι χρόνιες λοιμώδεις νόσοι όπως η μονοκυττάρωση, η ηπατίτιδα C, η υποξία βακτηριακή ενδοκαρδίτιδα, η φυματίωση, το AIDS, κ.α.

Σπάνια τα αντιπυρηνικά αντισώματα αυξάνονται σε περιπτώσεις καρκίνου. Ακόμα και ασθενείς που παίρνουν φάρμακα μπορεί να έχουν αυξημένα ΑΝΑ, χωρίς να αναπτύσσουν την εικόνα του φαρμακευτικού λύκου.

ΠΡΟΣΟΧΗ
Δεν υπάρχει συσχέτιση των ΑΝΑ με την CRP, τη χρήση οινοπνεύματος, το κάπνισμα, το επίπεδο μόρφωσης και το οικογενειακό οικονομικό επίπεδο.
Από πρακτικής πλευράς τα ΑΝΑ αναζητώνται συνήθως σε παθήσεις που προκαλούν αρθρίτιδες ή χρόνιες πολυαρθραλγίες.
Εάν βρεθούν θετικά σε τίτλο πάνω από 1:160 τότε η πρώτη νόσος που θα πρέπει να αναζητηθεί είναι ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος διότι είναι και η πάθηση που τα ΑΝΑ απαντώνται σε ποσοστό πάνω από 95%.
Η ανεύρεση ΑΝΑ σε τίτλους κάτω του 1:160 δεν αποτελεί στοιχείο ειδικό και παρακολουθούνται οι τίτλοι ανά 4μηνο.
Εάν ο τίτλος τους είναι πάνω από 1:160 γίνονται και άλλες εξετάσεις για να αποκλειστούν διάφορες νόσοι.

Σε ανοσοκαταστολή και λήψη στερεοειδών τα αντιπυρηνικά αντισώματα είναι ψευδώς αρνητικά

Ψευδώς θετικά ΑΝΑ ανευρίσκονται κυρίως σε γυναίκες και ηλικιωμένους ανθρώπους. Σε αυτές τις περιπτώσεις τα ΑΝΑ είναι θετικά αλλά σε χαμηλούς τίτλους. Επίσης, σε λήψη φαρμάκων, όπως ακεταζολαμίδη, καρβιντόπα, χλωροθειαζίδη, χλωροπρομαζίνη, κλοφιβράτη, αιθοσουξιμίδη άλατα χρυσού, γκριζεοφουλβίνη, υδραλαζίνη, ισονιαζίδη, λίθιο, μεθυλντόπα, από του στόματος αντισυλληπτικά, πενικιλίνη, φαινυλβουταζόνη, φαινυτοΐνη, πριμιδόνη, προκαϊναμίδη, προπυλθειουρακίλη, κινιδίνη, ρεζερπίνη, στρεπτομυκίνη, σουλφοναμίδες, τετρακυκλίνες, θειαζιδικά διουρητικά.

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι τα ΑΝΑ είναι απλά ενδεικτικά ύπαρξης κάποιας ασθένειας και όχι αποδεικτικά, ενώ το ίδιο ισχύει και για την έλλειψη αυξημένων τίτλων ΑΝΑ.

Η σωστή παθολογική εξέταση έχει κομβική σημασία στη σωστή διαφορική διάγνωση.

Διαβάστε επίσης

• Σε ποιες παθολογικές καταστάσεις η ταχύτητα καθίζησης ερυθρών (ΤΚΕ) αυξάνει;
• Σκληρόδερμα. Μια σπάνια και χρόνια ρευματική πάθηση. Γενικές οδηγίες - συμβουλές
• Εξάνθημα περίεργο και ανεξήγητο στο πρόσωπο, συνεχή πυρετό, επίμονο πόνο ή κούραση προκαλεί ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος. Η σημασία της άσκησης και της δίαιτας (Systemic Lupus Erythematosus).
• Τι είναι η CRP (C αντιδρώσα πρωτεΐνη); Πόσο χρήσιμη είναι στη διάγνωση φλεγμονής αλλά και στην πρόληψη καρδιακής προσβολής;
• Αρθρίτιδες. Οστεοαρθρίτιδα, ρευματοειδής αρθρίτιδα, ποδάγρα ή ουρική αρθρίτιδα. Τι να κάνετε για να ζείτε καλά με την αρθρίτιδα.
• Τι είναι ο ρευματολόγος και για ποιους λόγους πρέπει να τον επισκεφτείτε;
• Τι είναι το ουρικό οξύ; Τι προκαλεί η αύξησή του και ποιοι κινδυνεύουν; Πώς μπορεί να προληφθεί η ουρική αρθρίτιδα και η νεφρική βλάβη; Η σημασία της σωστής διατροφής.
• Τι πρέπει να κάνετε όταν πονάνε οι αρθρώσεις σας με τις αλλαγές του καιρού;

Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή
MSc

Πρώτη δημοσίευση: Οκτώβριος 2015 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 10 Μαΐου 2026

Δωρεά τροφίμων από τον ΦΣΘ στην ενορία του Αγίου Θεράποντα

medlabnews.gr iatrikanea

Στη δωρεά τροφίμων στην ενορία του Αγίου Θεράποντα, στην Κάτω Τούμπα, προχώρησε σήμερα ο Φαρμακευτικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης (ΦΣΘ). Η παράδοση έγινε στο χώρο όπου ετοιμάζονται καθημερινά γεύματα αγάπης, παρουσία της αντιπροέδρου του ΦΣΘ, Άννας Σιδηροπούλου, του ταμία του ΦΣΘ, Γιώργου Ζάχου, του προέδρου του ΣΥ.ΦΑ Θεσσαλονίκης και μέλους του Δ.Σ. ΦΣΘ, Γιώργου Κιοσέ και του μέλους του Δ.Σ. ΦΣΘ, Αργύρη Αργυρόπουλου.

Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί έμπρακτη έκφραση φροντίδας και στήριξης των ευάλωτων οικογενειών που σιτίζονται μέσω της ενορίας. Με σεβασμό και ευαισθησία στις ανάγκες τους, συγκεντρώθηκαν βασικά είδη, όπως ζάχαρη, αλεύρι, σάλτσες ντομάτας, κριθαράκι και φακές, που ενόψει Πάσχα θα μετατραπούν σε δέματα αγάπης, γεμάτα ελπίδα και αξιοπρέπεια.

Όπως επισήμαναν οι εκπρόσωποι του Φαρμακευτικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης, οι φαρμακοποιοί της πόλης, με συνέπεια και αίσθημα ευθύνης, στέκονται στο πλευρό των συνανθρώπων μας που το χρειάζονται, μετατρέποντας σε πράξη τη διάθεση προσφοράς και αλληλεγγύης.

Από την πλευρά τους, οι άνθρωποι της ενορίας εξέφρασαν την ευγνωμοσύνη τους για αυτή τη δωρεά, η οποία, όπως τόνισαν, ενδυναμώνει το καθημερινό έργο που επιτελείται μέσω των συσσιτίων και φωτίζει με αισιοδοξία τη ζωή πολλών οικογενειών.

Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) : συμπτώματα, διάγνωση, εξετάσεις και θεραπεία

του Κωνσταντίνου Λούβρου, Μ.D., medlabnews.gr iatrikanea

Ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) είναι χρόνια αυτοάνοση φλεγμονώδης ρευματική νόσος, στην οποία το ανοσοποιητικό σύστημα στρέφεται εναντίον ιστών και οργάνων του σώματος. Το άρθρο εξηγεί τι είναι ο λύκος, ποια συμπτώματα μπορεί να προκαλέσει — όπως εξάνθημα τύπου «πεταλούδας», πυρετό, κόπωση, πόνο στις αρθρώσεις και φωτοευαισθησία — και πώς γίνεται η διάγνωση με κλινική εξέταση και ειδικές εργαστηριακές εξετάσεις. Περιλαμβάνει επίσης θεραπευτικές επιλογές, οδηγίες καθημερινότητας, διατροφή, άσκηση και ζητήματα κύησης. 

Ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος - Σ.Ε.Λ. είναι χρόνια φλεγμονώδης Ρευματική Πάθηση και αποτελεί διαταραχή του ανοσοποιητικού συστήματος, δηλαδή του συστήματος άμυνας του οργανισμού, γνωστή ως αυτοάνοση συστηματική νόσος.  Εκτός από το Σ.Ε.Λ  υπάρχει και ο δερματικός ή Δισκοειδής Λύκος, ο οποίος όμως είναι διαφορετικής και πιο ήπιας μορφής.

Το όνομα συστηματικός ερυθηματώδης λύκος χρονολογείται από τις αρχές του 20ου αιώνα. O «Λύκος» είναι ένα από τα 100 αυτοάνοσα νοσήματα και πήρε το όνομά του πριν από 300 χρόνια εξαιτίας των δερματικών εξανθημάτων που παραμόρφωναν το πρόσωπο σαν να το είχε δαγκώσει «Λύκος». Στα νοσήματα αυτά το ανοσολογικό σύστημα που υπό άλλες συνθήκες μας προστατεύει το σώμα μας στρέφεται εναντίον διαφόρων οργάνων του. Συστηματικός σημαίνει ότι προσβάλλει πολλά όργανα και συστήματα του σώματος. Ερυθηματώδης στα ελληνικά σημαίνει κόκκινος και αναφέρεται στο κόκκινο χρώμα του δερματικού εξανθήματος του ΣΕΛ.




Ο ΣΕΛ είναι μια χρόνια πάθηση του ανοσοποιητικού συστήματος που μπορεί να αποβεί ακόμη και μοιραία, αν και με τις πρόσφατες ιατρικές εξελίξεις η θνησιμότητα έχει μειωθεί αρκετά. Όπως και με τις υπόλοιπες αυτοάνοσες παθήσεις, το ανοσοποιητικό σύστημα  επιτίθεται στα κύτταρα και τους ιστούς του σώματος προκαλώντας φλεγμονή και ιστολογική βλάβη. Στα άτομα, που υποφέρουν από Λύκο, το ανοσολογικό τους σύστημα χάνει την ικανότητα να διακρίνει, τα εξωγενή ερεθίσματα – τους «διάφορους εισβολείς» από τα υγιή δικά του κύτταρα και όχι μόνον δεν τα καταπολεμά, αλλά προκαλεί και την καταστροφή τους, δηλαδή καταστρέφει τα δικά του συστατικά, καταστρέφει τον «εαυτό του». 

Ο ΣΕΛ μπορεί να είναι δύσκολο να εντοπιστεί επειδή τα σημεία και τα συμπτώματά του μιμούνται συχνά εκείνα άλλων ασθενειών. Το πιο χαρακτηριστικό σημάδι του Λύκου - ένα δερματικό εξάνθημα που μοιάζει με τα φτερά μιας πεταλούδας, απλώνεται και στα δύο μάγουλα - εμφανίζεται σε πολλές αλλά όχι όλες τις περιπτώσεις της νόσου.

Πόσο συχνός είναι;  Επιδημιολογικά στοιχεία;

Η συχνότητα του ΣΕΛ ποικίλλει αρκετά ανάλογα με την εθνικότητα και τη γεωγραφική περιοχή, ωστόσο διεθνώς κυμαίνεται γενικά σε 0.5–1 ‰. Η νόσος είναι συχνότερη στους μαύρους Αφρο-αμερικανούς και σε Λατινο-αμερικανούς. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο ΣΕΛ εμφανίζεται κατά πολύ συχνότερα στις γυναίκες (7 έως 10 φορές σε σχέση με τους άνδρες).

Ο ΣΕΛ είναι νόσος κυρίως νεαρών γυναικών. Η συχνότερη ηλικία εμφάνισης είναι μεταξύ 15 και 40 ετών με αναλογία γυναίκες: άνδρες 6-10:1. Ωστόσο, η ηλικία έναρξης μπορεί να ποικίλλει από τη βρεφική έως την ενήλικη ζωή.

Ο ΣΕΛ έχει ισχυρό οικογενή χαρακτήρα με υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης μεταξύ των συγγενών πρώτου βαθμού των ασθενών με ΣΕΛ. Η νόσος εμφανίζεται σε αναλογία 25-50% σε μονοζυγωτικούς διδύμους και 5% σε διζυγωτικούς. Επιπλέον, σε ευρύτερες οικογένειες, μπορεί να εμφανισθεί μαζί με άλλες αυτοάνοσες καταστάσεις, όπως η αιμολυτική αναιμία, η θυρεοειδίτιδα και η ιδιοπαθής θρομβοκυτταροπενική πορφύρα. Παρά την επίδραση της κληρονομικότητας οι περισσότερες περιπτώσεις ΣΕΛ εμφανίζονται σποραδικά.




Στην Ελλάδα, επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν πως η συχνότητα του ΣΕΛ είναι περίπου 70–100 περιπτώσεις ανά 100.000 κατοίκους, ενώ υψηλότερη συχνότητα (σχεδόν 120 περιπτώσεις ανά 100.000 κατοίκους) καταγράφηκε σε μελέτη στην Κρήτη.




Δεν είναι ασυνήθιστο για ένα παιδί με ΣΕΛ να έχει στην οικογένειά του συγγενή με κάποια αυτοάνοση νόσο, είναι όμως πολύ σπάνιο να προσβληθούν από ΣΕΛ δύο παιδιά στην ίδια οικογένεια.

Ο ΣΕΛ μπορεί να επηρεάσει οποιοδήποτε μέρος του σώματος, αλλά πιο συχνά προκαλεί βλάβες στην καρδιά , τις αρθρώσεις , το δέρμα , τους πνεύμονες , τις φλέβες, το ήπαρ, τα νεφρά  και το κεντρικό νευρικό σύστημα. Η πορεία της πάθησης είναι απρόβλεπτη. Μερικοί άνθρωποι γεννιούνται με μια τάση στο να  αναπτύξουν  λύκο, η οποία μπορεί να προκληθεί από μολύνσεις, ορισμένα φάρμακα ή ακόμα και το φως του ήλιου. 




Είναι μεταδοτικός;

Ο ΣΕΛ δεν είναι μεταδοτικός, δεν μπορεί να μεταδοθεί από ένα άτομο σε άλλο, όπως μία λοίμωξη.




Ποια είναι τα αίτια της νόσου;

Είναι πιθανό ότι η νόσος οφείλεται σε έναν συνδυασμό γενετικών  και  περιβαλλοντικών  παραγόντων. Φαίνεται ότι τα άτομα με κληρονομική προδιάθεση για Λύκο μπορεί να εκδηλώσουν την ασθένεια όταν έρχονται σε επαφή με κάτι στο περιβάλλον που μπορεί να τη «διεγείρει». Το γενετικό υπόστρωμα παίζει ένα σημαντικό ρόλο εντούτοις δεν έχει αναγνωρισθεί συγκεκριμένο «γονίδιο Λύκου». Αντίθετα φαίνεται ότι ποικίλα γονίδια ίσως αυξάνουν την προδιάθεση ενός ατόμου για τη νόσο. Πιστεύεται ότι τα γονίδια από μόνα τους δεν καθορίζουν ποιο άτομο θα εκδηλώσει Λύκο. 




Η αιτία για το λύκο στις περισσότερες περιπτώσεις, ωστόσο, είναι άγνωστη. Μερικοί  πιθανοί παράγοντες που προκαλούν την ασθένεια μπορεί να είναι :

• Τα ηλιακά εγκαύματα: Η έκθεση στον ήλιο μπορεί να πυροδοτήσει  την εκδήλωση της νόσου  σε ευαίσθητα άτομα.

• Φάρμακα: ΣΕΛ μπορεί να προκληθεί από ορισμένους τύπους  αντιεπιληπτικής φαρμακευτικής αγωγής,  φάρμακα που ρυθμίζουν την αρτηριακή πίεση του αίματος και αντιβιοτικά. Οι άνθρωποι που έχουν φαρμακευτικό λύκο συνήθως βλέπουν  τα συμπτώματά τους να απομακρύνονται όταν σταματήσουν τη λήψη των φαρμάκων που τα προκαλούν.

• Ψυχικό stress

• Λοιμώξεις




Συμπτώματα

Μολονότι δεν υπάρχουν συγκεκριμένοι τύποι συμπτωμάτων του Σ.Ε.Λ., από τα πιο συνηθισμένα είναι: πυρετός, αδυναμία, κόπωση ή απώλεια βάρους, εξάνθημα του δέρματος, αρθραλγίες στα δάκτυλα των χεριών, τους αγκώνες, τα γόνατα ή τους αστραγάλους, διόγκωση λεμφαδένων, ανορεξία, χαμηλή θερμοκρασία, τριχόπτωση, ναυτία και εμετό. Κοινά συμπτώματα είναι επίσης η κατάθλιψη και ένα γενικευμένο αίσθημα κόπωσης.




Τα σημεία και συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν ξαφνικά ή και να αναπτύσσονται αργά, μπορεί να είναι ήπιας ή σοβαρής μορφής και μπορεί η παρουσία τους να είναι προσωρινή ή μόνιμη. Οι περισσότεροι άνθρωποι με ΣΕΛ  εκδηλώνουν την ασθένεια σε ήπια μορφή  που χαρακτηρίζεται από «επεισόδια », όταν τα σημεία και τα συμπτώματα επιδεινώνονται  για λίγο, στη συνέχεια παρατηρείται  βελτίωση ή και μπορεί να εξαφανιστούν εντελώς για ένα διάστημα.




Τα πιο συνηθισμένα σημεία και συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Κόπωση και πυρετό

• Πόνο στις αρθρώσεις, δυσκαμψία και πρήξιμο

• Εξάνθημα σε σχήμα Πεταλούδας στο πρόσωπο, που καλύπτει τα μάγουλα και τη γέφυρα της μύτης

• Δερματικές βλάβες που εμφανίζονται ή επιδεινώνονται με την έκθεση στον ήλιο. 

• Δάκτυλα χεριών και ποδιών που γίνονται άσπρα ή κυανά όταν εκτίθενται στο κρύο ή στη διάρκεια περιόδων στρες (φαινόμενο Raynaud)

• Δύσπνοια

• Πόνο στο στήθος

• Ξηροφθαλμία

• Πονοκεφάλους , σύγχυση, απώλεια μνήμης

• Αρτηριακή πίεση: Αύξηση η οποία προκαλείται από τη χρήση κορτικοειδών η άλλων φαρμάκων η και από τη νεφρική δυσλειτουργία. 

• Καρδιά και πνεύμονες: Μπορεί να προσβληθούν. Είναι επίσης ενδεχόμενη η πρόκληση περικαρδίτιδας ή πλευρίτιδας αντίστοιχα, με αποτέλεσμα τη δύσκολη και επώδυνη αναπνοή. 

• Οστά: Οστεονέκρωση λόγω κακής κυκλοφορίας

• Απώλεια μαλλιών, αλωπεκία

• Αναιμία, ανεπάρκεια μυελού των οστών

• Δυσκολίες συγκέντρωσης και μνήμης




Το μάτι μπορεί να προσβληθεί σπανίως, αν και σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να είναι η πρώτη εκδήλωση μιας μέχρι τότε ασυμπτωματικής νόσου. Η οφθαλμική προσβολή περιλαμβάνει:

• Ξηροφθαλμία

• Σκληρίτιδα

• Επισκληρίτιδα

• Αγγείτιδα αμφιβληστροειδή

• Οπίσθια ραγοειδίτιδα




Συνηθέστερα στα μάτια εμφανίζονται εκδηλώσεις όταν ο ΣΕΛ έχει προσβάλλει τα νεφρά και έχει προκαλέσει αρτηριακή υπέρταση (υπερτασική αμφιβληστροειδοπάθεια).




Αγγειίτιδα συνήθως εκδηλώνεται όταν ο ΣΕΛ συνυπάρχει με αντιφωσφολιπιδικό σύνδρομο.




Διάγνωση

Η διάγνωση μπορεί να είναι αρκετά ευχερής φτάνει να υπάρχει έντονη υποψία από το γιατρό. Θα βασιστεί στο ατομικό ιστορικό, στην κλινική εξέταση αλλά και σε μια σειρά ειδικευμένων αναλύσεων.

Οι ασθενείς με ΣΕΛ έχουν συχνά στη γενική εξέταση αίματος χαμηλό αιματοκρίτη (αναιμία), ή χαμηλό αριθμό λευκών (λευκοπενία) ή αιμοπεταλίων (θρομβοπενία).




Οι εργαστηριακές εξετάσεις μπορεί να βοηθήσουν στη διάγνωση του ΣΕΛ και επιπλέον να καθορίσουν ποια εσωτερικά όργανα έχουν προσβληθεί. Οι τακτικές αιματολογικές εξετάσεις και εξετάσεις ούρων είναι σημαντικές για την παρακολούθηση της ενεργότητας και της βαρύτητας της νόσου και για να καθορίσουν πόσο καλά ανεκτά είναι τα φάρμακα. Υπάρχουν αρκετές εργαστηριακές εξετάσεις που πρέπει να γίνουν στο ΣΕΛ:

1) Συνηθισμένες εξετάσεις που δείχνουν εάν υπάρχει ενεργότητα της νόσου με προσβολή πολλαπλών, οργάνων, όπως:

Η ταχύτητα καθίζησης ερυθρών (ΤΚΕ) και η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP), που είναι αυξημένες σε κάθε φλεγμονή. Στο ΣΕΛ ενώ η ΤΚΕ είναι αυξημένη, η CRP είναι χαρακτηριστικά φυσιολογική. Εάν είναι αυξημένη αποτελεί ένδειξη παρουσίας λοίμωξης.

Εξετάσεις αίματος που μπορεί να αποκαλύψουν αναιμία και χαμηλά αιμοπετάλια και λευκά αιμοσφαίρια.

Hλεκτροφόρηση των πρωτεϊνώνֵ του πλάσματος που μπορεί να αποκαλύψει αυξημένη γαμμα-σφαιρίνη (αυξημένη φλεγμονή) και μειωμένη λευκωματίνη (προσβολή των νεφρών).

Βιοχημικές εξετάσεις που μπορεί να αποκαλύψουν προσβολή των νεφρών (αύξηση της ουρίας και της κρεατινίνης στο αίμα, μεταβολές στη συγκέντρωση των ηλεκτρολυτών), παθολογικά ευρήματα στον έλεγχο ηπατικής λειτουργίας (αύξηση τρανσαμινασών) και αύξηση των μυικών ενζύμων, εάν οι μύες έχουν προσβληθεί.

Οι εξετάσεις ούρων είναι πολύ σημαντικές τόσο κατά την αρχική διάγνωση του ΣΕΛ όσο και κατά την παρακολούθηση, για να καθοριστεί η προσβολή των νεφρών. Είναι πιο σωστό να γίνονται σε τακτά χρονικά διαστήματα, ακόμα και όταν η ασθένεια είναι σε ύφεση. Η εξέταση ούρων μπορεί να δείξει διάφορα σημάδια φλεγμονής στα νεφρά, όπως

ερυθρά αιμοσφαίρια ή αυξημένο λεύκωμα(πρωτεΐνες). Μερικές φορές, για να μετρηθεί το λεύκωμα ούρων 24ώρου χρειάζεται να συλλέξουν οι γονείς ούρα του παιδιού για 24 ώρες. Μ’αυτόν τον τρόπο, μπορεί να διαγνωσθεί η πρώιμη προσβολή των νεφρών.

2) Ανοσολογικές εξετάσεις:

Αντιπυρηνικά αντισώματα (ΑΝΑ) 

Αντισώματα έναντι του DNA 

Αντισώματα anti-Sm 

Αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα 




Εργαστηριακές εξετάσεις που μετρούν τα επίπεδα του συμπληρώματος στο αίμα. Η λέξη συμπλήρωμα είναι όρος που αναφέρεται σε μια ομάδα πρωτεϊνών του αίματος που καταστρέφουν τα μικρόβια και ρυθμίζουν τη φλεγμονώδη αντίδραση και την ανοσιακή απάντηση. Συγκεκριμένες πρωτεΐνες του συμπληρώματος (C3 και C4) μπορεί να καταναλωθούν σε ανοσιακές αντιδράσεις και τα χαμηλά επίπεδα αυτών των πρωτεϊνών σημαίνουν την παρουσία ενεργού νόσου, ιδίως νεφρικής προσβολής.




Σήμερα, είναι διαθέσιμες πολλές ακόμη εξετάσεις για να δούμε τις επιδράσεις του ΣΕΛ σε διάφορα όργανα του σώματος. Συχνά γίνεται βιοψία των νεφρών (αφαίρεση μικρού τμήματος ιστού). Η νεφρική βιοψία παρέχει πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με τον τύπο, το βαθμό και τη διάρκεια των βλαβών του ΣΕΛ και βοηθάει πολύ στην επιλογή της κατάλληλης αγωγής. Η δερματική βιοψία μπορεί να βοηθήσει μερικές φορές να διαγνωστεί η δερματική αγγειίτιδα, ο δισκοειδής λύκος ή η φύση διάφορων δερματικών εξανθημάτων. 




Άλλες εξετάσεις περιλαμβάνουν ακτινογραφίες θώρακος (για την καρδιά και τους πνεύμονες), ηλεκτροκαρδιογράφημα και υπερηχογράφημα για την καρδιά, λειτουργικές εξετάσεις των πνευμόνων, ηλεκτροεγκεφαλογράφημα (ΗΕΓ), μαγνητική τομογραφία (ΜRΙ), ή άλλες τομογραφίες για τον εγκέφαλο και πιθανόν βιοψίες άλλων ιστών.




Θεραπεία

Οι θεραπείες στο ΣΕΛ αποσκοπούν να βάλουν «φρένο» στην υπέρμετρη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, περιορίζοντας έτσι τη φλεγμονή και τα συμπτώματα της νόσου. Ως εκ τούτου, οι θεραπείες αυτές χαρακτηρίζονται ως «ανοσοτροποποιητικές» ή «ανοσοκατασταλτικές» και περιλαμβάνουν την υδροξυχλωροκίνη, τη μεθοτρεξάτη, την αζαθειοπρίνη, το μυκοφαινολικό και την κυκλοφωσφαμίδη. Τα δύο τελευταία φάρμακα χρησιμοποιούνται στις περισσότερο σοβαρές περιπτώσεις λύκου (π.χ. σε ασθενείς με νεφρίτιδα).




Λόγω της χρήσης των θεραπειών αυτών, τα τελευταία χρόνια έχει περιοριστεί η χρήση της κορτιζόνης. Παρόλα αυτά, η κορτιζόνη έχει το πλεονέκτημα ότι δρα πολύ γρήγορα και είναι ανάγκη να χορηγείται σε σοβαρές μορφές ή υποτροπές της νόσου. Στους υπόλοιπους ασθενείς, πρέπει να επιδιώκεται η μακροχρόνια θεραπεία της νόσου να γίνεται με τη χαμηλότερη δυνατή δόση κορτιζόνης ή κατά το δυνατό, να διακόπτεται η χορήγησή της μετά από κάποιες εβδομάδες, προκειμένου να περιοριστούν οι παρενέργειές της στον οργανισμό.




Τα τελευταία χρόνια η εμβάθυνση στην επιστημονική γνώση για τις αιτίες και τους μηχανισμούς που προκαλούν το ΣΕΛ έχει οδηγήσει στην ανάπτυξη μιας νέας γενιάς θεραπειών, γνωστές και ως «βιολογικές» θεραπείες. Οι βιολογικές θεραπείες, σε αντίθεση με τις παραδοσιακές ανοσοκατασταλτικές θεραπείες, «στοχεύουν» συγκεκριμένες πρωτεΐνες του ανοσοποιητικού συστήματος που ευθύνονται (τουλάχιστον εν μέρει) για την ανάπτυξη του ΣΕΛ. Τέτοιες θεραπείες είναι το belimumab και το rituximab. Οι νεότερες θεραπείες μπορεί να αποβούν χρήσιμες σε ασθενείς με ανθεκτικές μορφές του ΣΕΛ, στους οποίους οι παραδοσιακές ανοσοκατασταλτικές θεραπείες δεν έχουν επιτύχει ή έχουν προκαλέσει σοβαρές παρενέργειες και δε μπορούν πλέον να χρησιμοποιηθούν. 




Τέλος, συχνά οι ασθενείς παρά τη φαρμακευτική αγωγή που λαμβάνουν και την αντικειμενική βελτίωση του λύκου, εξακολουθούν να έχουν αίσθημα εξάντλησης (κόπωση) ή πόνου στο σώμα τους, το οποίο τους επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητά τους. Η αντιμετώπιση αυτών των ενοχλήσεων γίνεται με ένα πρόγραμμα ήπιας φυσικής άσκησης, ψυχολογικής υποστήριξης, βελτίωσης του νυκτερινού ύπνου, ή και με παυσίπονα φάρμακα ή φάρμακα για τη θεραπεία του χρόνιου πόνου.




Τι πρέπει να κάνει ο ασθενής;

Κυρίως, αποφυγή καταστάσεων που προκαλούν αναζωπύρωση της νόσου (αποφυγή stress, κούρασης, κακή διατροφή).




• Προφυλάξεις κατά του ηλιακού φωτός (χρήση προστατευτικής κρέμας που μπλοκάρει UV-A, UV-B ακτίνες, Δείκτης προστασίας 15).

• Χρήση καπέλου κεφαλής.

• Απόλυτος έλεγχος (κινήσεων – ενέργειας) κατά την έξαρση της νόσου (περισσότερη ξεκούραση – λιγότερο άγχος). Μετά την έξαρση, μπορεί να επακολουθείτε σταδιακά στις εργώδεις δραστηριότητες (φυσική άσκηση, λογική γυμναστική).

• Κατανάλωση ελεγχόμενων γευμάτων (πλούσια σε πρωτεΐνες, βιταμίνες).

• Συνιστάται εμβολιασμός – προληπτική αντιβιοτική θεραπεία – πριν από κάθε παθολογικό ή οδοντιατρικό πρόβλημα υγείας, ώστε να μειωθεί η πιθανότητα λοίμωξης, η οποία θα ενεργοποιήσει θα «ξυπνήσει» το λύκο.

• Απόλυτος έλεγχος και γνώση της νόσου (των επιπλοκών της – των εξάρσεων της).

• Επίσημη – παρακολούθηση ιατρική – κάθε 6 μήνες ή κάθε φορά που εμφανίζονται προβλήματα (καλύτερα η πρόληψη από την θεραπεία – αυτά ισχύει για όλα τα νοσήματα).




Ανάπαυση και άσκηση

Αν κουράζεστε εύκολα, χρειάζεται να διατηρείτε μια ισορροπία μεταξύ ανάπαυσης και δραστηριότητας. Μέρος αυτής της ισορροπίας περιλαμβάνει το να ρυθμίζεται τον εαυτό σας κατά την διάρκεια της ημέρας κι επίσης από μέρα σε μέρα. Αφήστε αρκετό χρόνο να τελειώσετε κάτι που αρχίσατε, ώστε να μην νιώσετε πιεσμένοι. Μην προσπαθείτε να κάνετε πολλά πράγματα κάθε φορά. Να είστε ρεαλιστές. Προγραμματισμός και ρύθμιση χρόνου σημαίνει επίσης να κάνετε τα δυσκολότερα πράγματα όταν βρίσκεστε στην καλύτερη κατάσταση.




Συνήθως δεν απαιτείται να εγκαταλείψετε τις συνηθισμένες σας δραστηριότητες. Πάντως ίσως να χρειαστεί να περιορίσετε κοπιαστικές δραστηριότητες, ειδικά όταν νιώθετε ότι πλησιάζει κάποια έξαρση. Η αναλαμπή είναι μια περίοδος κατά την οποία τα συμπτώματα της πάθησης εμφανίζονται ή χειροτερεύουν. Κατά την διάρκεια της έξαρσης μη διστάσετε να ζητήσετε από άλλους στην οικογένεια να βοηθήσουν στο σπίτι. Ίσως θα πρέπει να σκεφτείτε να ζητήσετε από κάποιον να σας βοηθήσει στις οικιακές δουλειές.

Όταν βρίσκεστε στη δουλειά προσπαθήστε να κάνετε μικρά διαλείμματα και να εναλλάσσετε τις δραστηριότητες. Ίσως χρειαστεί να μειώσετε τις ώρες που εργάζεστε. Αν το να μειώσετε τις ώρες της εργασίας σας, παρουσιάζει προβλήματα στην παρούσα εργασία σας, ένας σύμβουλος επαγγελματικής αποκατάστασης ίσως σας βοηθήσει να βρείτε μια δουλειά με πιο ελαστικό ή μειωμένο ωράριο ή και λιγότερο κουραστική.




Είναι εξίσου σημαντικό να κάνετε κατάλληλες ασκήσεις σε καθημερινή βάση. Μπορείτε να τις κάνετε όταν η πάθηση δεν βρίσκετε σε ενεργό στάδιο και νιώθετε καλύτερα. Πάντως, ακόμα και κατά την διάρκεια της έξαρσης το να κάνετε μια ποικιλία ενεργητικών και παθητικών ασκήσεων βοηθά σημαντικά για την αποφυγή της δυσκαμψίας και ατροφίας των μυών. Ένας φυσιοθεραπευτής, που κατευθύνετε από τον γιατρό σας, μπορεί να σας βοηθήσει να φτιάξετε ένα πρόγραμμα ασκήσεων που ταιριάζει στο καθημερινό σας πρόγραμμα και την τωρινή σας κατάσταση.




Δίαιτα

Το ισορροπημένο διαιτολόγιο, αποτελεί σημαντικό μέρος του θεραπευτικού προγράμματος. Κατά καιρούς, όταν ο λύκος είναι σε δραστηριότητα και η όρεξή σας είναι μικρή, ίσως σας βοηθήσει, το να πάρετε μια ημερήσια πολυβιταμίνη. Ο γιατρός μπορεί να σας γράψει κάποιες ειδικές βιταμίνες, για συγκεκριμένα προβλήματα του λύκου. Είναι σημαντικό να θυμάστε πάντως, ότι οι υπερβολικές δόσεις βιταμινών μπορούν να δημιουργήσουν σοβαρές παρενέργειες. Θα πρέπει να είστε σίγουροι πως ο γιατρός σας γνωρίζει τα σκευάσματα βιταμινών που παίρνετε.




Κατά καιρούς ίσως χρειαστεί να κάνετε κάποια ειδική δίαιτα, εξ' αιτίας των προβλημάτων που δημιουργούνται από κάποια σημεία ή συμπτώματα του λύκου σας, όπως π.χ. η βλάβη των νεφρών. Δίαιτα χαμηλή σε αλάτι θα βοηθήσει στην μείωση του οιδήματος. Όταν τα νεφρά δεν λειτουργούν φυσιολογικά, ίσως είναι αναγκαίο να περιοριστεί η ποσότητα πρωτείνης στη δίαιτα.




Ορισμένοι επιστήμονες ισχυρίζονται ότι η δίαιτα που είναι πλούσια σε λάδι ψαριού, μπορεί να έχει ευεργετικά αποτελέσματα στην πορεία του λύκου, εμποδίζοντας την φλεγμονή να αναπτυχθεί. Οι κλινικές δοκιμές της δίαιτας με λάδι ψαριού σε άτομα με λύκο, βρίσκονται στα πρώτα στάδια.




Δίαιτα χαμηλή σε νάτριο, πρωτεΐνες και κάλιο, σε περιπτώσεις νεφρικής βλάβης. Περιορισμό της χρήσης άλατος σε περιπτώσεις ψηλής πίεσης. Στην περίπτωση χρήσης κορτικοειδών θα πρέπει να αποφεύγετε τα γλυκά, το αλάτι και τα λιπαρά με σκοπό να αποφευχθεί η εκδήλωση σακχαρώδη διαβήτη, υπέρτασης και υπερλιπιδαιμίας. Η κατανάλωση επαρκούς ποσότητας ασβεστίου με τις τροφές- γαλακτοκομικά προϊόντα με χαμηλά λιπαρά- είναι απαραίτητη, γιατί η χρήση των φαρμάκων προδιαθέτει την εκδήλωση οστεοπόρωσης. 




Σεξουαλική Ζωή 

Η σεξουαλική ζωή είναι ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής του ατόμου. Είναι ενδεχόμενο μετά την πάθηση να επηρεαστεί το κομμάτι αυτό της ζωής  λόγω κυρίως του πόνου στις αρθρώσεις, της κόπωσης , του φόβου για τις αλλαγές στο σώμα και την εμφάνιση κλπ. Επίσης μπορούν να επηρεάσουν οι συχνές μυκητιάσεις και ουρολοιμώξεις καθώς και η ξηρότητα στον κόλπο. 




Κύηση και Σ.Ε.Λ. Η κύηση πρέπει να είναι έγκαιρα προγραμματισμένη    και σε συνεννόηση με τον θεράποντα γιατρό ώστε να εμπίπτει  στην περίοδο που ο Σ.Ε.Λ. είναι σε ύφεση. Ίσως χρειαστεί να αναθεωρηθεί η φαρμακευτική αγωγή που παίρνετε. Επίσης είναι σημαντική η στενή και καλή συνεργασία ρευματολόγου και γυναικολόγου που σας παρακολουθούν. Η καλή και υγιεινή διατροφή, η ξεκούραση και η αποφυγή του ποτού και του καπνίσματος θα βοηθήσουν ακόμη περισσότερο στην ομαλή εξέλιξη της κύησης. Σε ορισμένες περιπτώσεις ίσως παρατηρηθεί ήπια έξαρση της νόσου κατά τη διάρκεια της κύησης ή αμέσως μετά κατά τη λοχεία. Επιπλέον συνιστάται η δυνατότητα ταχείας πρόσβασης σε μονάδα νεογνών την ώρα του τοκετού σε περίπτωση που θα χρειαστεί ειδική φροντίδα. Περίπου το 25% των νεογνών γυναικών με Σ.Ε.Λ. γεννιούνται πρόωρα αλλά δεν πάσχουν από γενετικές ανωμαλίες.

Διαβάστε επίσης

• Τα ωμέγα-3 λιπαρά μπορεί να βοηθούν στη μείωση της φλεγμονής σε ορισμένες μορφές αρθρίτιδας.
• Τι είναι ο ρευματολόγος και για ποιους λόγους πρέπει να τον επισκεφτείτε;

Πρώτη δημοσίευση: Δεκέμβριος 2014 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Κωνσταντίνος Λούβρος, M.D.

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 10 Μαΐου 2026

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: ύφεση με CAR-T ανοσοθεραπεία σε 5 ασθενείς

medlabnews.gr iatrikanea

Ο Η CAR-T θεραπεία για συστηματικό ερυθηματώδη λύκο βρέθηκε στο επίκεντρο γερμανικής μελέτης που ανέφερε πλήρη ύφεση σε 5 ασθενείς με ανθεκτική νόσο. Η θεραπεία στόχευσε τα κύτταρα Β μέσω της πρωτεΐνης CD19, με αποτέλεσμα οι ασθενείς να μη χρειάζονται συμβατική θεραπεία για διάστημα έως 17 μηνών. Τα ευρήματα είναι σημαντικά για τη ρευματολογία και τα αυτοάνοσα νοσήματα, αλλά παραμένουν πρώιμα και χρειάζονται μεγαλύτερες κλινικές μελέτες. 

Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος - Σ.Ε.Λ. είναι χρόνια φλεγμονώδης Ρευματική Πάθηση και αποτελεί διαταραχή του ανοσοποιητικού συστήματος, δηλαδή του συστήματος άμυνας του οργανισμού, γνωστή ως αυτοάνοση συστηματική νόσος. Εκτός από το Σ.Ε.Λ υπάρχει και ο δερματικός ή Δισκοειδής Λύκος, ο οποίος όμως είναι διαφορετικής και πιο ήπιας μορφής.

Το όνομα συστηματικός ερυθηματώδης λύκος χρονολογείται από τις αρχές του 20ου αιώνα. O «Λύκος» είναι ένα από τα 100 αυτοάνοσα νοσήματα και πήρε το όνομά του πριν από 300 χρόνια εξαιτίας των δερματικών εξανθημάτων που παραμόρφωναν το πρόσωπο σαν να το είχε δαγκώσει «Λύκος».

Γερμανοί επιστήμονες ανακοίνωσαν ότι, χάρη στην κυτταρική ανοσοθεραπεία με λεμφοκύτταρα CAR T, κατέστη εφικτή για πρώτη φορά η πλήρης ύφεση της νόσου του συστηματικού ερυθηματώδους λύκου σε πέντε ασθενείς, οι οποίοι πλέον για μεγάλο χρονικό διάστημα έως 17 μήνες δεν έχουν πάρει κανένα φάρμακο.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον δρ Γκέοργκ Σετ του Πανεπιστημίου Φρίντριχ Αλεξάντερ Ερλάνγκεν-Νυρεμβέργης, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο ιατρικό περιοδικό «Nature Medicine», θεράπευσαν τέσσερις γυναίκες και έναν άνδρα με μέση ηλικία 22 ετών, οι οποίοι έπασχαν από λύκο ανθεκτικό στα φάρμακα.

Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος είναι ένα αυτοάνοσο ρευματικό νόσημα από το οποίο πάσχει περίπου ένας στους χίλιους ανθρώπους (0,1%) παγκοσμίως, ιδίως νεαρές γυναίκες. Τα αυτοαντισώματα που παράγονται λόγω της νόσου (κύτταρα του αμυντικού μηχανισμού τα οποία όμως στρέφονται κατά των υγιών κυττάρων), πλήττουν τις αρθρώσεις και το δέρμα, προκαλώντας επίσης πιθανώς σοβαρές ζημιές σε όργανα όπως τα νεφρά, τον εγκέφαλο και την καρδιά.

Στους περισσότερους ασθενείς μέχρι σήμερα γίνεται χορήγηση γλυκοκορτικοειδών και θεραπειών που στοχεύουν στα κύτταρα Τ ή στα κύτταρα Β που παράγουν αντισώματα. Όμως συχνά οι εν λόγω θεραπείες είναι αναποτελεσματικές, ενώ δεν έχει ανακαλυφθεί καμία θεραπεία που να επιτυγχάνει πλήρη ίαση.

Η νέα θεραπεία έκανε χρήση τροποποιημένων στο εργαστήριο κυττάρων CAR (Chimeric Antigen Receptor) T, τα οποία έχουν σχεδιαστεί να αφαιρούν τα κύτταρα Β, στοχεύοντας την πρωτεΐνη CD19 στην επιφάνειά τους. Η μελέτη έδειξε ότι, τρεις έως 17 μήνες μετά τη θεραπεία αυτή, όλοι οι ασθενείς εμφάνισαν βελτίωση συμπτωμάτων σε βαθμό ύφεσης, με εξαφάνιση των αυτοκαταστροφικών αυτοαντισωμάτων τους, με αποτέλεσμα να μην χρειάζονται πλέον άλλη συμβατική θεραπεία.

Οι παρενέργειες της θεραπείας CAR T ήσαν γενικά ήπιες (π.χ. πυρετός), ενώ δεν υπήρξαν λοιμώξεις στους ασθενείς. Πάντως, μολονότι τα ευρήματα αυτά είναι πολύ ενθαρρυντικά και δείχνουν τη δυνατότητα για μια νέα αποτελεσματική θεραπευτική επιλογή, θα πρέπει να ακολουθήσουν μεγαλύτερες κλινικές μελέτες, ώστε να επιβεβαιώσουν την ασφάλεια και αποτελεσματικότητα της θεραπείας στους ασθενείς με ερυθηματώδη λύκο.

Διαβάστε επίσης

• Τα ωμέγα-3 λιπαρά μπορεί να βοηθούν στη μείωση της φλεγμονής σε ορισμένες μορφές αρθρίτιδας.
• Τι είναι ο ρευματολόγος και για ποιους λόγους πρέπει να τον επισκεφτείτε;

Πρώτη δημοσίευση: Σεπτέμβριος 2022 — MEDLABNEWS.GR | Επιμέλεια: medlabnews.gr iatrikanea

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 10 Μαΐου 2026

Πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία η πρώτη ημέρα του 8ου Ελληνικού Συνεδρίου Ογκολογίας

medlabnews.gr iatrikanea

Με ιδιαίτερα μεγάλη συμμετοχή και έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 6 Μαΐου 2026 η πρώτη ημέρα του 8ου Ελληνικού Συνεδρίου Ογκολογίας (8ο ΕΣΟ), που διεξάγεται στη Θεσσαλονίκη, στο ξενοδοχείο Makedonia Palace, από την Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (ΕΟΠΕ) και την Ελληνική Εταιρεία Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας (ΕΕΑΟ), υπό την αιγίδα της European Society for Medical Oncology (ESMO).

Το φετινό συνέδριο, με τίτλο «Ενεργή Συμμετοχή – Καθοριστική Συμβολή στην Πρόοδο», ανέδειξε ήδη από την πρώτη ημέρα τη δυναμική παρουσία της ελληνικής ογκολογικής κοινότητας, καθώς και τη σημασία της διεπιστημονικής συνεργασίας στην αντιμετώπιση του καρκίνου.

Το επιστημονικό πρόγραμμα περιλάμβανε υψηλού επιπέδου συζητήσεις και διαλέξεις για τις πλέον σύγχρονες εξελίξεις στην ογκολογία, μεταξύ των οποίων:

· οι εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης (AI) στην κλινική ογκολογία,

· οι εξελίξεις στην ιατρική ακριβείας και στις υγρές βιοψίες,

· οι νεότερες θεραπευτικές προσεγγίσεις στα σαρκώματα, στον καρκίνο του μαστού, του πνεύμονα και των ωοθηκών,

· η σημασία της διάγνωσης και θεραπείας της ΧΑΠ σε ασθενείς με καρκίνο πνεύμονα,

· καθώς και θέματα που αφορούν τη διαχείριση τοξικοτήτων και τη σύγχρονη ογκολογική απεικόνιση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκέντρωσαν και οι συζητήσεις πολιτικής υγείας, με κορυφαία τη συνεδρία με θέμα «Το μέλλον της ογκολογίας στα νοσοκομεία», όπου αναδείχθηκαν κρίσιμα ζητήματα που αφορούν τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας, τις συνθήκες λειτουργίας των ογκολογικών μονάδων και την ισότιμη πρόσβαση των ασθενών στις σύγχρονες θεραπείες.

Στον χαιρετισμό τους, οι Πρόεδροι της Οργανωτικής και Επιστημονικής Επιτροπής τόνισαν ότι η επιστημονική πρόοδος οφείλει να μεταφράζεται σε ουσιαστικό όφελος για κάθε ασθενή, χωρίς ανισότητες και αποκλεισμούς, ενώ υπογράμμισαν τον ενεργό ρόλο των Ελλήνων ογκολόγων στη διεθνή επιστημονική κοινότητα.

Το 8ο Ελληνικό Συνέδριο Ογκολογίας συνεχίζεται έως τις 9 Μαΐου με πλούσιο επιστημονικό και εκπαιδευτικό πρόγραμμα, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο του ως κορυφαίου επιστημονικού γεγονότος της ογκολογίας στη χώρα μας. Περισσότερες πληροφορίες: www.eso2026.gr

Οι πιο ευάλωτοι στα κόκκινα δάνεια είναι οι «μη ευάλωτοι»: Έχουν περιουσία στα χαρτιά, αλλά χάνουν τα πάντα

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, Γενικού Γραμματέα Ινστιτούτου Ενημέρωσης και Επικοινωνίας της Υγείας, ΙΕΚΕΤΥ, medlabnews.gr iatrikanea 

Υπάρχει μια κατηγορία δανειοληπτών που δεν χωρά εύκολα στα κοινωνικά κριτήρια προστασίας, αλλά ούτε και στην εύκολη ηθική κατηγορία του «στρατηγικού κακοπληρωτή». Είναι οι άνθρωποι που έχουν περιουσία στα χαρτιά, αλλά όχι πραγματική ρευστότητα. Είναι οι έμποροι που φυτοζωούν, οι μικρομεσαίοι που δεν κλείνουν την επιχείρηση γιατί φοβούνται ότι θα ανοίξει νέος κύκλος χρεών σε εφορία, ασφαλιστικά ταμεία, εργαζομένους και προμηθευτές. Είναι οι κληρονόμοι ενός διαμερίσματος που τους κάνει, τυπικά, «έχοντες», χωρίς όμως να τους δίνει εισόδημα. Είναι οι οφειλέτες που δεν θεωρούνται ευάλωτοι, ακριβώς επειδή κάτι κατέχουν.

Και εκεί αρχίζει η μεγάλη αντίφαση.

Η πολιτεία έχει θεσπίσει ειδικά κριτήρια για τον «ευάλωτο οφειλέτη». Τα κριτήρια αυτά συνδέονται με εισόδημα, ακίνητη περιουσία και καταθέσεις. Για παράδειγμα, για μονοπρόσωπο νοικοκυριό προβλέπεται εισόδημα έως 7.000 ευρώ και ακίνητη περιουσία έως 120.000 ευρώ, με προσαυξήσεις ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού και ανώτατα όρια έως 21.000 ευρώ εισόδημα και 180.000 ευρώ ακίνητη περιουσία, σύμφωνα με τις ισχύουσες δημόσιες οδηγίες για τη βεβαίωση ευάλωτου οφειλέτη.

Όμως αυτά τα όρια αφήνουν εκτός προστασίας μια μεγάλη γκρίζα ζώνη: ανθρώπους που δεν είναι φτωχοί με τη στενή διοικητική έννοια, αλλά είναι οικονομικά παγιδευμένοι. Έχουν ακίνητα, αλλά όχι εισόδημα. Έχουν επιχείρηση, αλλά όχι κέρδος. Έχουν περιουσία, αλλά δεν μπορούν να τη μετατρέψουν εύκολα σε χρήμα χωρίς να καταστραφούν. Στη διεθνή οικονομική ορολογία αυτή η κατάσταση περιγράφεται συχνά ως asset rich, cash poor: πλούσιος σε περιουσιακά στοιχεία, φτωχός σε ρευστότητα.

Στην Ελλάδα των κόκκινων δανείων αυτός ο τύπος ανθρώπου είναι εξαιρετικά εκτεθειμένος. Δεν είναι αρκετά φτωχός για να προστατευθεί. Δεν είναι αρκετά δυνατός για να διαπραγματευθεί ισότιμα. Και επειδή έχει κάτι στο όνομά του, γίνεται ελκυστικός στόχος για επιθετική είσπραξη.

Το παράδοξο του «έχεις, άρα δεν προστατεύεσαι»

Ο εξωδικαστικός μηχανισμός έχει πράγματι οδηγήσει σε δεκάδες χιλιάδες ρυθμίσεις. Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας ανέφερε τον Φεβρουάριο 2025 ότι οι επιτυχείς ρυθμίσεις είχαν φτάσει τις 30.515, με ρυθμισμένες οφειλές 10,01 δισ. ευρώ, ενώ τα κόκκινα δάνεια σε τράπεζες και servicers μειώθηκαν από 92 δισ. ευρώ το 2019 σε 67 δισ. ευρώ το γ΄ τρίμηνο 2024.

Αλλά οι αριθμοί αυτοί δεν λένε όλη την ιστορία. Η επιτυχία μιας ρύθμισης προϋποθέτει ότι ο οφειλέτης μπορεί να μπει στο σύστημα, να αποδεχθεί τους όρους και να εξυπηρετήσει τη νέα ρύθμιση. Για πολλούς μικρομεσαίους, εμπόρους, ελεύθερους επαγγελματίες ή ιδιοκτήτες ακινήτων χωρίς ρευστότητα, το δίλημμα είναι σκληρό: ή αποδέχονται ρύθμιση που στην πράξη δεν μπορούν να τηρήσουν, ή οδηγούνται σε πτώχευση, ή υποχρεώνονται να ρευστοποιήσουν περιουσία που μπορεί να είναι η μόνη βάση επιβίωσης της οικογένειας.

Η προστασία της κύριας κατοικίας, όπως προβλέπεται στον ν. 4738/2020, συνδέεται κυρίως με τον χαρακτηρισμό του οφειλέτη ως ευάλωτου. Ο νόμος προβλέπει δυνατότητα μεταβίβασης της κύριας κατοικίας στον Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης όταν ευάλωτος οφειλέτης πτωχεύει ή όταν επισπεύδεται αναγκαστική εκτέλεση σε βάρος της κύριας κατοικίας του.

Αυτό σημαίνει ότι όποιος δεν πιάνει τα στενά κριτήρια ευαλωτότητας μένει ουσιαστικά χωρίς αντίστοιχο δίχτυ ασφαλείας. Και εδώ βρίσκεται το θεσμικό κενό: ο νόμος βλέπει τον οφειλέτη είτε ως «ευάλωτο» είτε ως οικονομικά ικανό. Δεν αναγνωρίζει επαρκώς την ενδιάμεση κατηγορία του οικονομικά εξαντλημένου, αλλά περιουσιακά εκτεθειμένου πολίτη.

Η ρετσινιά του «στρατηγικού κακοπληρωτή»

Στη δημόσια συζήτηση, όποιος έχει ακίνητο ή επιχείρηση και δεν πληρώνει, συχνά αντιμετωπίζεται εύκολα ως ύποπτος. Η λέξη «στρατηγικός κακοπληρωτής» έγινε τα τελευταία χρόνια εργαλείο πολιτικής, τραπεζικής και κοινωνικής πίεσης. Προφανώς υπάρχουν στρατηγικοί κακοπληρωτές. Όμως δεν είναι όλοι οι μη ευάλωτοι στρατηγικοί κακοπληρωτές.

Η ίδια η κρατική πλατφόρμα για τη βεβαίωση ευάλωτου οφειλέτη αναφέρει ότι γίνονται έλεγχοι εισοδημάτων και περιουσίας «με σκοπό την πρόληψη / αντιμετώπιση των στρατηγικών κακοπληρωτών». Αυτό είναι θεμιτό ως αρχή. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η υποψία γίνεται γενίκευση. Όταν ο πολίτης που δεν πληροί τα όρια ευαλωτότητας αντιμετωπίζεται περίπου σαν να κρύβει χρήματα, ενώ στην πραγματικότητα μπορεί να είναι εγκλωβισμένος σε ακίνητα, παλιές εγγυήσεις, επιχειρηματικά χρέη και τόκους που διογκώνονται.

Ένας έμπορος που κρατά ανοικτή μια εταιρεία για να μη δημιουργήσει νέα χρέη, αποζημιώσεις και εκκρεμότητες, μπορεί να φαίνεται «ενεργός επιχειρηματίας». Στην πραγματικότητα μπορεί να ζει παρατείνοντας την κατάρρευση. Ένας ιδιοκτήτης διαμερίσματος που δεν του αποδίδει εισόδημα μπορεί να φαίνεται «περιουσιακά ισχυρός». Στην πραγματικότητα μπορεί να μην έχει ούτε τα χρήματα για φόρους, ρυθμίσεις, δικηγόρους ή βασικές ανάγκες.

Όταν η περιουσία γίνεται παγίδα

Το σύστημα των κόκκινων δανείων λειτουργεί με εξασφαλίσεις. Όταν υπάρχει ακίνητο, η απαίτηση αποκτά πρακτική αξία για τον πιστωτή ή τον διαχειριστή. Όσο μεγαλύτερη είναι η αξία του ακινήτου σε σχέση με την οφειλή, τόσο μεγαλύτερο είναι το κίνητρο πίεσης. Ο μη ευάλωτος οφειλέτης που έχει περιουσία, αλλά όχι ρευστότητα, βρίσκεται έτσι σε χειρότερη θέση από κάποιον που δεν έχει τίποτα να χάσει.

Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν το μέγεθος του προβλήματος. Στο τέλος του δ΄ τριμήνου 2025, η ονομαστική αξία των δανείων του ιδιωτικού τομέα που διαχειρίζονται εγχώριες εταιρείες διαχείρισης και έχουν μεταβιβαστεί σε εξειδικευμένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα του εξωτερικού έφτασε τα 80,020 δισ. ευρώ. Από αυτά, 28,176 δισ. ευρώ ήταν επιχειρηματικά δάνεια, 10,535 δισ. ευρώ δάνεια προς ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και ατομικές επιχειρήσεις, ενώ σημαντικό μέρος αφορά στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια ιδιωτών.

Με απλά λόγια, πίσω από τους αριθμούς δεν υπάρχουν μόνο «κακοπληρωτές». Υπάρχουν επιχειρήσεις, ελεύθεροι επαγγελματίες, νοικοκυριά, εγγυητές, κληρονόμοι και άνθρωποι που μπλέχτηκαν σε παλιές συμβάσεις, προσημειώσεις, τόκους και μεταβιβάσεις απαιτήσεων.

Το πρόβλημα είναι ότι μετά τον πλειστηριασμό δεν σημαίνει πάντα ότι ο οφειλέτης καθαρίζει. Αν το τίμημα δεν καλύπτει την απαίτηση, αν οι τόκοι συνεχίζουν, αν υπάρχουν περισσότερες απαιτήσεις, εγγυήσεις ή παράλληλες οφειλές, ο άνθρωπος μπορεί να χάσει περιουσία μεγάλης αξίας και να εξακολουθεί να εμφανίζεται χρεωμένος. Αυτό είναι το πιο σκληρό σημείο: η περιουσία ρευστοποιείται, η κοινωνική αξιοπρέπεια διαλύεται, αλλά η οφειλή δεν τελειώνει.

Η περίπτωση Παπαργυρόπουλου ως δημόσιο παράδειγμα

Χαρακτηριστική είναι η δημόσια περίπτωση του Αργύρη Παπαργυρόπουλου. Ο ίδιος, μετά την έξωση από το σπίτι του, δήλωσε δημοσίως ότι είχε πάρει δάνειο, ότι αυτό «δεκαπλασιάστηκε», ότι του πήραν μαγαζιά στο Κολωνάκι και ότι το σπίτι του βγήκε σε πλειστηριασμό. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, είπε χαρακτηριστικά: «Η τράπεζα πήρε 14 εκατομμύρια και ακόμα χρωστάω».

Η περίπτωση αυτή δεν μπορεί να αξιολογηθεί δικαστικά από ένα δημοσιογραφικό άρθρο. Δεν γνωρίζουμε από τα δημοσιεύματα όλο τον φάκελο, τις συμβάσεις, τους τόκους, τις εξασφαλίσεις και τις δικαστικές αποφάσεις. Όμως ως δημόσια αφήγηση φωτίζει ακριβώς το κοινωνικό πρόβλημα: ένας άνθρωπος μπορεί να χάσει περιουσία πολλαπλάσια της αρχικής οφειλής, να στιγματιστεί, να υποστεί έξωση και παρ’ όλα αυτά να εμφανίζεται ακόμη χρεωμένος.

Αυτό είναι το σημείο όπου η κοινωνία πρέπει να σταματήσει να ρωτά μόνο «χρωστούσε;» και να αρχίσει να ρωτά: πόσα χρωστούσε αρχικά, πόσα πληρώθηκαν, πόσα εισπράχθηκαν από πλειστηριασμούς, πώς υπολογίστηκαν οι τόκοι, ποιος πήρε τα χρήματα, ποια οφειλή έμεινε και αν η τελική επιβάρυνση είναι αναλογική.

Το θεσμικό κενό των «μη ευάλωτων»

Η Ελλάδα χρειάζεται μια νέα κατηγορία προστασίας: όχι μόνο τον «ευάλωτο» με βάση εισόδημα και χαμηλή περιουσία, αλλά και τον μη ρευστό οφειλέτη με περιουσιακή έκθεση. Δηλαδή τον άνθρωπο που έχει περιουσία, αλλά δεν έχει πραγματική δυνατότητα πληρωμής χωρίς να καταστραφεί.

Η κατηγορία αυτή πρέπει να εξετάζεται με πραγματικά οικονομικά δεδομένα:

• καθαρό διαθέσιμο εισόδημα,
• πραγματική δυνατότητα εξυπηρέτησης ρύθμισης,
• σχέση αρχικής οφειλής και σημερινής απαίτησης,
• αξία περιουσίας που έχει ήδη ρευστοποιηθεί,
• ποσά που έχουν ήδη εισπραχθεί από τράπεζες, funds ή servicers,
• ύπαρξη εγγυήσεων ή παλαιών προσημειώσεων,
• αναλογικότητα μεταξύ οφειλής και μέτρων εκτέλεσης.

Χωρίς τέτοιο έλεγχο, ο μη ευάλωτος γίνεται τελικά ο πιο ευάλωτος. Γιατί δεν προστατεύεται, δεν συγχωρείται, δεν θεωρείται κοινωνικά αδύναμος, αλλά είναι αρκετά εκτεθειμένος ώστε να χάσει τα πάντα.

Τι πρέπει να αλλάξει

Πρώτον, χρειάζεται υποχρεωτική πλήρης εκκαθάριση της οφειλής πριν από κάθε πλειστηριασμό: αρχικό κεφάλαιο, τόκοι, έξοδα, εισπράξεις, πωλήσεις απαιτήσεων, προηγούμενες ρευστοποιήσεις και υπόλοιπο. Ο οφειλέτης πρέπει να γνωρίζει με ακρίβεια τι χρωστά, γιατί το χρωστά και πώς υπολογίστηκε.

Δεύτερον, πρέπει να καθιερωθεί έλεγχος αναλογικότητας. Δεν μπορεί για μια περιορισμένη ή αμφισβητούμενη οφειλή να χάνεται περιουσία πολλαπλάσιας αξίας χωρίς αυστηρό δικαστικό και λογιστικό έλεγχο.

Τρίτον, η μη ένταξη στα κριτήρια ευαλωτότητας δεν πρέπει να ισοδυναμεί με τεκμήριο κακοπιστίας. Άλλο ο στρατηγικός κακοπληρωτής και άλλο ο άνθρωπος που έχει ακίνητο αλλά όχι ρευστότητα.

Τέταρτον, πρέπει να υπάρχει δυνατότητα ρύθμισης για τους asset rich, cash poor οφειλέτες, με βάση την πραγματική ικανότητα πληρωμής και όχι μόνο την αντικειμενική αξία της περιουσίας τους.

Πέμπτον, μετά από πλειστηριασμό ή αναγκαστική ρευστοποίηση πρέπει να υπάρχει σαφής μηχανισμός οριστικής εκκαθάρισης. Αν ο πιστωτής έχει ήδη ανακτήσει ποσά δυσανάλογα υψηλά σε σχέση με την αρχική οφειλή, δεν μπορεί ο οφειλέτης να παραμένει επ’ αόριστον δέσμιος τόκων, εξόδων και νέων απαιτήσεων.

Συμπέρασμα

Οι πιο ευάλωτοι στα κόκκινα δάνεια δεν είναι πάντα αυτοί που ο νόμος ονομάζει ευάλωτους. Συχνά είναι οι «μη ευάλωτοι»: οι άνθρωποι που έχουν κάτι να χάσουν, αλλά όχι αρκετή ρευστότητα για να σωθούν. Είναι αυτοί που φαίνονται εύποροι στα χαρτιά και ανήμποροι στην πράξη. Αυτοί που δεν δικαιούνται προστασία επειδή «έχουν», αλλά ακριβώς επειδή έχουν, στοχοποιούνται.

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πώς θα μειωθούν τα κόκκινα δάνεια στους ισολογισμούς. Είναι πώς θα μειωθούν χωρίς να δημιουργηθεί μια νέα κοινωνική κατηγορία ανθρώπων που έχασαν περιουσίες, αξιοπρέπεια και μέλλον — και στο τέλος εξακολουθούν να χρωστούν.