Ραβέντι, βότανο για την χολή, το συκώτι, το έντερο, τονωτικό, ισχυρό αντικαρκινικό.

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής Βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Το ραβέντι είναι ένα φαρμακευτικό φυτό, που η επίσημη ονομασία του είναι ρήον. Eπιστημονική Oνομασία: Rheum officinale.

Είναι ποώδες φυτό που μοιάζει με πλατύφυλλο ραδίκι. Τα νεύρα των φύλλων είναι κοκκινωπά και διακλαδώνονται σε όλες τις πλευρές του φύλλου. Το χαρακτηριστικό του φυτού είναι πως όταν πάρει όλη του την ανάπτυξη δεν έχει σχεδόν ρίζες. Αυτές καταστρέφονται και ζει από τα παράριζα που στο μεταξύ έχει αναπτύξει. Οι βλαστοί του και τα κλαδιά του είναι πολύ χοντρά και ο φλοιός του ρουφάει πολύ νερό. Τα άνθη βγαίνουν στην κορυφή του φυτού, πολλά μαζί σαν χριστουγεννιάτικο δέντρο. Τα ριζώματα του είναι εκείνα που χρησιμοποιούν για φαρμακευτικούς σκοπούς. Είναι ιθαγενές φυτό του Θιβέτ. Εκεί μπορεί να φτάσει σε ύψος τα δύο μέτρα.

Τα φύλλα ραβέντι δεν μπορείτε να τα καταναλώσετε. Και αυτός είναι και o λόγος που πουλούν μόνο το κάτω μέρος του ραβέντι. Τα φύλλα του συγκεκριμένου λαχανικού περιέχουν υψηλά επίπεδα οξαλικού οξέος, το οποίο προκαλεί σοβαρότατα προβλήματα στο ήπαρ. Σε σημείο μάλιστα που μπορεί να οδηγήσουν ακόμα και στο θάνατο. 

Η αγγλική του ονομασία είναι rhubarb, και είναι ελληνικής αρχής. Πράγματι, οι αρχαίοι, το φαρμακευτικό ρήον, προϊόν της Άπω Ανατολής, το έφερναν από τα μέρη του Βόλγα, ο οποίος στα αρχαία ελληνικά ονομαζόταν Ρα, οπότε το ονόμασαν ρα βάρβαρον, δηλαδή «ξένο ρήον». Αυτό το ρα βάρβαρον έγινε στα λατινικά rha barbarum και στη συνέχεια rheubarbarum, απ’ όπου στα γαλλικά reubarbe (σήμερα rhubarbe), στα αγγλικά rhubarb, ενώ στα ιταλικά rabarbaro. 

 

Το ραβέντι είναι ένα λαχανικό της άνοιξης και των αρχών του καλοκαιριού που γενικά αντιμετωπίζεται ως φρούτο. Μοιάζει σαν ποικιλία σέλινου. 
Υπάρχουν δυο είδη ραβεντιού. 
Το πρώτο είναι εκείνο που καλλιεργείται σε σκοτεινά θερμοκήπια και βγαίνει τον χειμώνα, και το δεύτερο είναι αυτό που καλλιεργείται στα χωράφια και εμφανίζεται στις αγορές στις αρχές της άνοιξης. Το ανοιξιάτικο ραβέντι έχει πιο έντονο χρώμα και περισσότερο ξινή γεύση από το χειμωνιάτικο. Έχοντας αυτή την έντονη και όξινη γεύση που το κάνει αδύνατο να φαγωθεί χωρίς την προσθήκη κάποιας γλυκαντικής ουσίας, το ραβέντι έχει επονομαστεί «φυτό για πίτες» επειδή κατά κύριο λόγο χρησιμοποιείται στη γέμιση γλυκών πιτών. 

Ως προς την χρήση του ως βότανο, είναι γνωστό για την ιδιότητά του να ομαλοποιεί τις εντερικές κενώσεις, ενώ ταυτόχρονα καθαρίζει το ήπαρ και αποτοξινώνει τα έντερα. Ασφαλές και αποτελεσματικό καθαρτικό, παρουσιάζει επίσης αντιφλεγμονώδη, αντισηπτική, αντιοξειδωτική, και αντι ιική δράση Μια ακόμα ιδιότητά του είναι ότι βοηθά στην έκκριση σιέλου και γαστρικών υγρών βελτιώνοντας με αυτόν τον τρόπο την διαδικασία της πέψης. Στην παραδοσιακή κινεζική ιατρική, οι ρίζες του ραβέντι έχουν χρησιμοποιηθεί ως καθαρτικό. Το ραβέντι εμφανίζεται στις μεσαιωνικές αραβικές και ευρωπαϊκές συνταγογραφήσεις. Ήταν ένα από τα πρώτα κινεζικά φάρμακα που εισήχθη στη Δύση από την Κίνα.

Φαρμακευτικές ιδιότητες του ραβεντιού

• ήπιο υπακτικό, διεγείρει τους σπασμούς των εντέρων
• διεγείρει την έκκριση βλέννας στο παχύ έντερο
• καθαρίζει το ήπαρ
• διεγείρει την έκκριση χολής (χολαγωγό)
• γενικά ενισχυτικό (τονωτικό)
• ενδυναμώνει το στομάχι
• αυξάνει την όρεξη
• στυπτικό
• αντιβιοτικό
• αντικαρκινικό
• καταπολεμά τα εντερικά παράσιτα (ανθελμινθικό)
• βελτιώνει την πέψη

Ρυθμίζει τις εκκρίσεις της χολής και βοηθάει στην δυσπεψία και την δυσκοιλιότητα, που οφείλεται στην ατονία των εντέρων. Όταν το καβουρδίσουμε χάνει τις καθαρτικές του ιδιότητες και γίνεται απλά τονωτικό. Χρησιμοποιείται σε πάρα πολλά φαρμακευτικά παρασκευάσματα, όπως βάμμα, κρασί, σιρόπια.

Οι ρίζες και οι μίσχοι του είναι πλούσιοι σε ανθρακουινόνες, όπως εμοδίνη και ρεΐνη. Αυτά τα συστατικά είναι καθαρτικά και υπακτικά, κάτι που εξηγεί τη σποραδική χρήση του ραβέντι ως διαιτητικού βοηθήματος. 

Τα συστατικά των ανθρακουινόνων έχουν απομονωθεί από τη σκόνη της ρίζας του ραβέντι για φαρμακευτικούς σκοπούς. Τα ριζώματα περιέχουν στιλβενοειδή συστατικά (συμπεριλαμβανομένης της ραποντικίνης), τα οποία φαίνεται ότι μειώνουν τα επίπεδα της γλυκόζης του αίματος σε διαβητικά ποντίκια.

Σε 100 γραμμάρια ωμού και αμαγείρευτου ραβεντιού θα βρείτε 93,6 γραμμάρια νερό, 21 θερμίδες, 4,5 υδατάνθρακες, σχεδόν 2% φυτικές ίνες και όπως προείπαμε 1,1% γλυκαντικές ύλες.  Θα βρείτε ασβέστιο, κάλιο το οποίο βοηθάει την αποβολή του αλατιού από το σώμα, περιέχει και ελάχιστο σελήνιο λίαν χρήσιμο για τον οργανισμό, βιταμίνη Α, καροτίνη Β, λουτεΐνη και βιταμίνη Κ.  Όπως και με άλλα πράσινα λαχανικά, το ραβέντι περιέχει μεγάλες ποσότητες βιταμίνης Κ. 100 γραμμάρια φρέσκων κοτσανιών παρέχουν 29,3 mg ή το 24% της ημερήσιας συνιστώμενης δόσης αυτής της βιταμίνης. Τα κοτσάνια περιέχουν επίσης καλά επίπεδα μετάλλων, όπως σίδηρο, χαλκό, ασβέστιο, κάλιο και φώσφορο. Περιέχει μερικά πολύτιμα φυτοθρεπτικά συστατικά, όπως φυτικές ίνες, πολυφαινολικά αντιοξειδωτικά, μέταλλα και βιταμίνες. Τα κοτσάνια είναι πλούσια σε διάφορες βιταμίνες του συμπλέγματος Β, όπως φολικό οξύ, ριβοφλαβίνη, νιασίνη, βιταμίνη Β6 (πυριδοξίνη), θειαμίνη και παντοθενικό οξύ. Περιέχουν βήτα καροτίνη, ζεαξανθίνη και λουτεΐνη.
Τα περισσότερα όμως από αυτά τα μέταλλα δεν απορροφώνται στο σώμα, διότι μετατρέπονται σε μη διαλυτά συμπλέγματα από το οξαλικό οξύ που περιέχεται στο φυτό, με αποτέλεσμα να εκκρίνονται έξω από το σώμα.

Βρετανοί επιστήμονες ανακάλυψαν ότι το κοινό ραβέντι, το αγαπημένο ζαρζαβατικό των Βρετανών, περιέχει συστατικά που καταπολεμούν τα καρκινικά κύτταρα και ότι το ψήσιμό του για 20 λεπτά, π.χ. για να φτιάξουμε κομπόστα ή πίτα με ραβέντι, μπορεί να αυξήσει δραστικά την περιεκτικότητά του σε αυτές τις δραστικές ουσίες. Η έρευνα, που διενεργήθηκε από το Πανεπιστήμιο Sheffild Hallam στο Νότιο Γιορκσάιρ της Μεγάλης Βρετανίας, σε συνεργασία με  το Σκοτσέζικο Ερευνητικό Ινστιτούτο Καλλιέργειας, είναι η πρώτη που διερευνά τις θεραπευτικές ιδιότητες της κοινής ποικιλίας του συγκεκριμένου φυτού και ιδιαίτερα μίας που φύεται στο Νότιο Γιορκσάιρ. 
Παλαιότερες έρευνες είχαν εστιάσει περισσότερο την προσοχή τους στο φαρμακευτικό ραβέντι που φύεται στην Άπω Ανατολή, του οποίου οι θεραπευτικές ιδιότητες ήταν ήδη γνωστές από την παραδοσιακή κινεζική ιατρική. Τώρα οι ειδικοί ελπίζουν ότι αν καταφέρουν να εξαγάγουν τα πολύτιμα συστατικά από το φυτό, θα μπορέσουν να
παρασκευάσουν καινούργια φάρμακα κατά του καρκίνου, π.χ. κατά της λευχαιμίας. Η έρευνα έδειξε ότι οι πολυφαινόλες που περιέχονται στο συγκεκριμένο φυτό, μπορούν να δράσουν προληπτικά κατά της ανάπτυξης των καρκινικών κυττάρων και να συμβάλουν στην παρασκευή νέων, λιγότερο τοξικών αντικαρκινικών φαρμάκων. 

Το ραβέντι μπορείτε να το βρείτε σε σκόνη ή σε βάμμα. Η δοσολογία για το βάμμα είναι 30-40 σταγόνες σε λίγο νερό δύο ή τρεις φορές την ημέρα.

ΠΡΟΣΟΧΗ
Τα φύλλα περιέχουν υψηλά επίπεδα του οξαλικού οξέος, το οποίο μπορεί επίσης να βρεθεί στα λευκαντικά, τα παρασιτοκτόνα και τα χημικά προϊόντα αφαίρεσης βαφής.  Τα συμπτώματα, μετά από κατανάλωση, από τη δηλητηρίαση είναι τα εξής: δυσκολία στην αναπνοή, κάψιμο στο στόμα, κάψιμο στο λαιμό, κώμα, διάρροια, πόνος στα μάτια, ναυτία, ούρα κόκκινου χρώματος, επιληπτικές κρίσεις, στομαχόπονος, εμετός και αδυναμία.
Είναι εύκολο να πετάξετε τα φύλλα και, συνεπώς, να φάτε το ραβέντι με ασφάλεια. Αλλά αν το ραβέντι σας έχει υποστεί παγετό ή αν το έχετε καταψύξει εσείς, είναι καλύτερο να το πετάξετε ολόκληρο, καθώς το υπερβολικό κρύο προκαλεί χημικές αντιδράσεις μέσα στο ίδιο το φυτό, απελευθερώνοντας τις επικίνδυνες τοξίνες και στον βρώσιμο καρπό.

Διαβάστε επίσης

• Πιπερόριζα (τζίντζερ) βότανο για βαρυστομαχιά, κρυολόγημα, χοληστερίνη, αρθρίτιδα, διαβήτη, δίαιτες
• Κουρκουμάς ή κιτρινόριζα ως αντιφλεγμονώδες, αντικαρκινικό, για τον διαβήτη, την χοληστερινη, το Αλτσχάιμερ, την ακμή, τις πανάδες
• Βάλσαμο ή βαλσαμόχορτο ή σπαθόχορτο για την κατάθλιψη, τα τραύματα, το στομάχι, το άσθμα, τον καρκίνο. 
• Ρόφημα από τζίντζερ (πιπερόριζα) με λεμόνι και κανέλα για το στομάχι, αποτοξίνωση και απώλεια βάρους
• Ρόφημα με κουρκουμά για χαλάρωση και με θεραπευτικές ιδιότητες
• Σταμναγκάθι για το συκώτι, την καρδιά, το στομάχι, το δέρμα

Τσάι μασάλα για το κρύο, ρόφημα που τονώνει, ανακουφίζει το βήχα, αποσυμφορεί το αναπνευστικό.

της Θάλειας Γούτου, medlabnews.gr iatrikanea

Το τσάι Μασάλα είναι ένα ρόφημα διαδεδομένο στην Ινδία, αλλά και την ευρύτερη περιοχή της νοτιοανατολικής Ασίας, το οποίο φτιάχνεται από μίγμα αρωματικών μπαχαρικών και βοτάνων.

Το τσάι μασάλα είναι κατάλληλο όταν κάποιος νιώθει ότι πάει να αρρωστήσει. Είναι τονωτικό λόγω της καφείνης που περιέχει το μαύρο τσάι και θερμαντικό για τον οργανισμό με αυτό τον δυνατό συνδυασμό των μπαχαρικών. Καθαρίζει τη βλέννα, ανακουφίζει το βήχα και αποσυμφορεί την αναπνευστική οδό. Δεν υπάρχει καλύτερο ρόφημα για το κρύο!

Το μασάλα τσάι σημαίνει τσάι με μίξη μπαχαρικών. Είναι ένα αρωματισμένο τσάι που γίνεται από τη ζύμωση μαύρου τσαγιού με μείγμα αρωματικών ινδικών μπαχαρικών και βοτάνων. Με καταγωγή από την Ινδία, το ποτό έχει κερδίσει παγκόσμια δημοτικότητα, αποτελώντας ένα χαρακτηριστικό σε πολλά καταστήματα πώλησης καφέ και τσαγιού. Παρόλο που παραδοσιακά παρασκευάζεται με ένα αφέψημα από πράσινο λοβό κάρδαμου, κανέλλα, γαρύφαλλο, αλεσμένη πιπερόριζα, και μαύρο πιπέρι μαζί με φύλλα μαύρου τσαγιού, οι εκδόσεις που κυκλοφορούν στο εμπόριο περιλαμβάνουν φακελάκια τσαγιού για έγχυση, στιγμιαία μείγματα σε σκόνη, και συμπυκνώματα. Σε πολλά σημεία, υπάρχει μια λανθασμένη αντίληψη ότι το ίδιο το τσάι γίνεται με κάρδαμο, τζίντζερ, και άλλα κοινά μπαχαρικά.

Για παράδειγμα, τα περισσότερα τσάι μασάλα που φτιάχνονται ενσωματώνουν ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα μαζί με το τζίντζερ και το κάρδαμο, δηλαδή: κανέλα, γλυκάνισος και / ή σπόροι μάραθου, πιπεριά, μοσχοκάρυδο και γαρίφαλο. Στο δυτικό κόσμο, χρησιμοποιούν το μπαχάρι, είτε για να αντικαταστήσουν είτε για να συμπληρώσουν την κανέλα και το γαρίφαλο.

Παραδοσιακά, το κάρδαμο είναι η κυρίαρχη νότα, και συμπληρώνεται από άλλα μπαχαρικά, όπως το γαρίφαλο, η πιπερόριζα, ή το μαύρο πιπέρι, με τα δύο τελευταία να προσθέτουν θερμότητα στη γεύση. Η παραδοσιακή σύνθεση των μπαχαρικών διαφέρει συχνά από το κλίμα και την περιοχή της Νότιας και Νοτιοδυτικής Ασία. Παραδοσιακά στην Ινδία, χρησιμοποιείται βουβαλίσιο γάλα για να γίνει το τσάι.

Πώς θα φτιάξετε το τσάι μασάλα

Θρυμματίζουμε σε ένα γουδί ένα ξυλάκι κανέλας, ένα καρφάκι γαρίφαλο, 5-6 κόκκους από μαύρο πιπέρι και 6-8 κάψουλες κακουλέ (κάρδαμο). Τα ρίχνουμε σε μια κατσαρόλα, προσθέτουμε δύο κούπες νερό και ένα κουταλάκι του γλυκού τζίντζερ τριμμένο και τα ζεσταίνουμε σε μέτρια προς δυνατή φωτιά. Όταν το νερό πάρει βράση, αποσύρουμε την κατσαρόλα από τη φωτιά και προσθέτουμε 4 κουταλάκια του γλυκού μαύρο δυνατό τσάι (σε φύλλα). Σκεπάζουμε με το καπάκι και αφήνουμε το τσάι να εκχυλιστεί για 3 - 5 λεπτά, ανάλογα με το πόσο «δυνατό» θέλουμε να είναι το ρόφημα. Επαναφέρουμε την κατσαρόλα σε μέτρια φωτιά, προσθέτουμε δύο κούπες γάλα πλήρες και δύο κουταλιές της σούπας ζάχαρη (ή γλυκαντικό της αρεσκείας μας), ανακατεύουμε και αφήνουμε το μείγμα να «δέσει» για 3 - 4 λεπτά. Σουρώνουμε και σερβίρουμε το τσάι Μασάλα σε κούπες ή σε φλιτζάνια του τσαγιού.

Διαβάστε επίσης

• Ποια η κατάλληλη διατροφή για το κρυολόγημα, την γρίπη, τον βήχα, το συνάχι;
• Οι θεραπευτικές ιδιότητες του ευκάλυπτου, από το κρυολόγημα και την ιγμορίτιδα μέχρι την ψωρίαση και την ακμή.
• Mοσχοκάρυδο, ένα μπαχαρικό φάρμακο για το στομάχι, την ναυτία, την δυσπεψία, την διάρροια, τον διαβήτη, την κατάθλιψη. Πότε μπορεί να γίνει επικίνδυνο;
• Τα μπαχαρικά και τα σημαντικά οφέλη που προσφέρουν στην υγεία μας
• Λινάρι, λιναρόσπορος, πλούσιος σε Ω3 λιπαρά, κατά της χοληστερίνης, της πίεσης, του διαβήτη, του καρκίνου, της δυσκοιλιότητας και των φλεγμονών
• Κουρκουμάς ή κιτρινόριζα ως αντιφλεγμονώδες, αντικαρκινικό, για τον διαβήτη, την χοληστερινη, το Αλτσχάιμερ, την ακμή, τις πανάδες
• Πιπερόριζα (τζίντζερ) ένα ωφέλιμο βότανο κατάλληλο για την βαρυστομαχιά, το κρυολόγημα, την χοληστερίνη, την αρθρίτιδα, τον διαβήτη και τις δίαιτες

Σαλέπι, σερνικοβότανο. Θεραπευτικές ιδιότητες για κρυολόγημα, βήχα, στομάχι, άσθμα, τονωτικό, αφροδισιακό.

της Θάλειας Γούτου, medlabnews.gr iatrikanea

To σαλέπι, του οποίου το επιστημονικό όνομα είναι όρχις, χρησιμοποιείται για την τόνωση των ασθενών κατά τη διάρκεια της ανάρρωσης τους.

Το ρόφημα που παράγεται δρα κατά της δυσεντερίας και του ξερόβηχα με φλογώσεις. Το σαλέπι προέρχεται από την αποξήρανση και κονιορτοποίηση του βολβού ενός φυτού, που ήταν γνωστό πολλούς αιώνες πριν στον Ελλαδικό, αλλά και στον ευρύτερο χώρο της ανατολικής Μεσογείου, με το όνομα Όρχις (Orchis mascula, της οικογενείας των Ορχιδωδών). Του αποδίδονταν ιδιότητες αφροδισιακές, γι’ αυτό και πέρασε στη λαϊκή παράδοση ως Σερνικοβότανο. Το βότανο που χάριζε στις γυναίκες αρσενικά παιδιά! Πράγματι, αν καταφέρουμε να εξάγουμε απ’ την Γη ένα ακέραιο φυτό τότε θα διαπιστώσουμε ότι αντί για ρίζα φέρει δύο περίπου ισομεγέθεις κονδύλους, οι οποίοι μοιάζουν με όρχεις. Βέβαια δεν έχουν όλα τα φυτά της οικογένειας των Ορχεϊδών, κονδυλώδη ριζώματα που να μοιάζουν με όρχεις, όμως τα φυτά που έχουν αυτούς τους όρχεις είναι τα τυπικά της οικογένειας. Οι κόνδυλοι αποξηραίνονται, αλέθονται και από τη σκόνη τους γίνεται το θαυμάσιο αυτό αφέψημα, που «ευφραίνει και το στόμα και την ψυχή», όπως έλεγαν οι παλιοί. Και γνώριζαν με την απλοϊκή τους σοφία ότι και στο σώμα προσφέρει θαυμαστά οφέλη.

Το σερνικοβότανο κρύβει ένα μύθο από πίσω του. Η ελληνική μυθολογία θέλει τον Όρχι γιο Σατύρου και Νύμφης, να μεταμορφώνεται χαριστικά σε ορχιδέα όταν προσέβαλε (ή σκότωσε) μια Βακχική Ιέρεια.  Η εν λόγω ορχιδέα είναι διαδεδομένη ήδη από την αρχαιότητα και για του λόγου το αληθές η πρώτη αναφορά γίνεται από τον Θεόφραστο ο οποίος έδωσε την ονομασία στις ορχιδέες λόγω του σχήμα τους, ενώ την αξία αυτών των ορχιδέων είχαν περί πολλού ο Ασκληπιός, ο Ιπποκράτης και ο Γαληνός. Ο Διοσκουρίδης μάλιστα αναφέρει ότι ο συμπαγής και ευτραφής κόνδυλος είναι ο αρρενογόνος, ενώ ο μαραμένος είναι ο θηλυγόνος « και περί ταύτης δε ιστορείται την μεν μείζονα ρίζαν, υπό ανδρών εσθιομένην, αρρενογόνον είναι, την δε ελάττονα υπό γυναικών θηλυγόνον.». Στην Αρχαία Ρώμη επίσης παρασκεύαζαν ροφήματα και ποτά από τη ρίζα της ορχιδέας, τα οποία μάλιστα ονόμαζαν σατύρια ή πριάπισκα (satyrion, priapiscus), με τη δεύτερη ονομασία να προέρχεται από τον Πρίαπο, θεό της γονιμότητας μαρτυρία των αφροδισιακών ιδιοτήτων που αποδίδονταν και από εκείνους στο φυτό αυτό. Στη Μεσαιωνική Αγγλία, οι μάγισσες της εποχής χρησιμοποιούσαν το φρέσκο κόνδυλο για να προσελκύουν αληθινή αγάπη και το μαραμένο βολβό για να σβήσουν παράνομους πόθους. Το σαλέπι σα ρόφημα καταναλωνόταν μαζικά σε Αγγλία, Γαλλία από το 15ο αιώνα και μέχρι την αντικατάστασή του από τον καφέ και τσάι. Σήμερα αποτελεί ένα ρόφημα που επιστρέφει στο προσκήνιο τόσο για την εξαίσια γεύση του, όσο και για τις θεραπευτικές του ιδιότητες.

Συστατικά:  

περιέχει αραβίνη, τραγακανθίνη, πολύ άμυλο και πολύτιμα μεταλλικά άλατα: φώσφορο και ασβέστιο. Περιέχει μια κολλώδη ουσία, την βασσαρίνη, που όταν βράσει με νερό, δίνει αυτό το άριστο μαλακτικό κατά του βήχα και όλων των παθήσεων του θώρακα, αλλά και του στομάχου και των εντέρων.

Οι θερμαντικές του ιδιότητες του οφείλονται κατά κύριο λόγο στο αμυλο-γλίσχρασμα που περιέχει ο βολβός που όμως μπορεί να αντικατασταθεί άψογα από  άλλα αμυλο-γλισχρασματούχα υλικά της φύσης όπως θα δούμε πιο κάτω, έχοντας τα ίδια αποτελέσματα στον οργανισμό μας καθώς και όμοια τέρψη όπως αυτή που παραδοσιακά το σαλέπι χαρίζει.

Όπλο λοιπόν, στην έξαρση των εποχικών ιώσεων μπορεί να αποτελέσει το σαλέπι. 

Στην σημερινή εποχή, πίνεται ως ρόφημα ή χρησιμοποιείται κυρίως στην ζαχαροπλαστική για την παρασκευή γλυκών.

Οι θεραπευτικές ιδιότητες του σερνικοβότανου

Στις ορχιδέες αυτές και στις θεραπευτικές ιδιότητες τους αναφέρθηκαν ο Ιπποκράτης, ο Ασκληπιός, ο Θεόφραστος αλλά και ο Γαληνός, τονίζοντας την δύναμη του σερνικοβότανου να τονώνει τον οργανισμό των ασθενών, να επουλώνει τις πληγές του στομάχου και του εντέρου αλλά και να ανακουφίζει από τον έντονο βήχα.

Το σαλέπι έχει θεραπευτικές ιδιότητες γιατί περιέχει τις φαρμακευτικές ουσίες αραβίνη και τραγακανθίνη και πολύ άμυλο τα οποία, όταν διαλύονται στο νερό, δημιουργούν ένα υγρό πηκτό και κολλώδες, το θεωρείται κατάλληλο για την ανακούφιση του βήχα, του άσθματος και του στομαχόπονου, δρα κατά της δυσεντερίας και του βήχα, ενώ τονώνει σημαντικά το ανοσοποιητικό σύστημα.

Το σαλέπι, λόγω της κολλώδους φύσης του, επιδρά επουλωτικά στα τοιχώματα του πεπτικού. Επουλώνει έλκη στο στομάχι και στο έντερο.

Το σαλέπι είναι επίσης ένα ρόφημα θερμαντικό εξαιτίας και των μπαχαρικών που περιέχει. Για αυτόν τον λόγο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να μας ζεστάνει αποτελεσματικά αντί για το τσάι ή άλλα αφεψήματα.

Είναι πλούσιο σε άμυλο και μπορεί να χαρίσει ενέργεια και πνευματική διαύγεια σε άτομα που την χρειάζονται όπως οι μαθητές, οι ηλικιωμένοι, οι έγκυες γυναίκες, αλλά και οι ασθενείς.

Περιέχει πολύτιμα μεταλλικά άλατα όπως φώσφορο και ασβέστιο. Βοηθά εξασθενισμένους από αρρώστιες οργανισμούς να ανακάμψουν και να αναρρώσουν γρηγορότερα.

Περιέχει μια κολλώδη ουσία, την βασσαρίνη η οποία όταν βράσει με το νερό, μετατρέπεται σε κολλώδη πηχτή ουσία, μαλακτική, κατά του βήχα και των φλεγμάτων.

Το σαλέπι λόγω της κολλώδους φύσης του αλλά και των επουλωτικών συστατικών του επιδρά στο στομάχι και το έντερο αναπλάθοντας τα τοιχώματα του πεπτικού συστήματος.

Οι τονωτικές και αφροδισιακές του ικανότητες εντείνονται χάρη στην προσθήκη και των μυρωδικών όπως της κανέλας, του γαρίφαλου, της πιπερόριζας, της βανίλιας.

Το σαλεπι δεν έχει ιδιαίτερες θερμίδες. Το απλό σαλεπι χωρίς ζάχαρη έχει περίπου 15 θερμίδες ανά μερίδα (1 κουταλάκι του γλυκού των 15 γραμμαρίων), ενώ αν είναι έτοιμη σκόνη αναμεμιγμένη με ζάχαρη, έχει περίπου 30 θερμίδες ανά μερίδα.

Τρόποι παρασκευής

Στις ρίζες αυτού του φυτού αναπτύσσονται κόνδυλοι που αποξηραίνονται, αλέθονται, απομακρύνεται το πικρό αιθέριο έλαιο τους και από τη σκόνη τους παρασκευάζεται αυτό το αφέψημα που πωλούν οι «σαλεπτζίδες». Το σαλέπι μπορούμε να το βρούμε σαν σκόνη αναμεμιγμένο με διάφορα άλλο βότανα αλλά και κανέλα, μοσχοκάρυδο, γαρίφαλο και βανίλια για να το παρασκευάσουμε εμείς, με έναν τρόπο παρόμοιο με τον Ελληνικό καφέ.

Είδη σαλεπιού

Στην Ελλάδα μπορούμε να αγοράσουμε αυθεντικό σαλεπι Ιωαννίνων, το σαλεπι από την Πόλη με την αυθεντική πολίτικη συνταγή καθώς επίσης και το σαλεπι θαλάσσης που παρασκευάζεται από ένα είδος φυκιών της Ισλανδίας.

Παρασκευάζεται ως εξής:

Για δύο ποτήρια ροφήματος, προσθέτουμε 1 κουταλάκι σκόνη. Ανακατεύουμε συνεχώς το ρόφημα καθ΄όλη τη διάρκεια του ψησίματος, μέχρι να φουσκώσει (σαν τον ελληνικό καφέ).

Σερβίρουμε το ρόφημα με μέλι ή ζάχαρι, κανέλα και τριμμένο τζίντζερ.

1 φλιτζάνι νερό 
2 γαρίφαλα 
λίγη κανέλα 
λίγη πιπερόριζα σε σκόνη
 1 κουτ. γλ. ζάχαρη (ή παραπάνω αν θέλετε)
1 κουτ. γλ. σαλέπι 
Βράζουμε το νερό μαζί με τα γαρίφαλα και τη ζάχαρη
 Κατεβάζουμε το νερό από τη φωτιά και προσθέτουμε το σαλέπι ανακατεύοντας καλά και συνεχώς ώσπου να πάρει την παχύρρευστη υφή του. Αν χρειαστεί το ξαναβάζουμε λίγο στη φωτιά ανακατεύοντας συνεχώς (Προσοχή να μη βράσει)
Προσθέτουμε κανέλα και πιπερόριζα σε σκόνη και το πίνουμε ζεστό!

και 

Για ένα φλιτζάνι του τσαγιού θέλετε :

 

·       1 κττ (κουταλάκι του τσαγιού) άμυλο αραβοσίτου (νεσεστες - περιέχει άμυλο-γλισχραμα όπως το σαλέπι).

·       1 κττ ζάχαρη ή γλυκόριζα σε σκόνη.

·       Μισό κοφτό κττ κανέλα (περιέχει γλισχρασμα και αυτή).

·       1 με 2 μοσχοκάρφια (γαρύφαλλα) τριμμένα.

·       λίγο κακουλές (καρδαμωμο ή και καρδαμο) σε σκόνη ή 

·       λιγο τζιτζερ (πιπεροριζα) σε σκονη, κατα βουληση 


Εκτέλεση : 

Σε μια στέγνη κούπα βάζουμε πρώτα το άμυλο και τη ζάχαρη και με λιγάκι δροσερό νερό τα ανακατεύουμε. Παράλληλα σιγοβράζουμε σ'ενα μπρίκι μια φλιτζανα νερό μαζί με τα υπόλοιπα υλικά για 2 με 3 λεπτά  προσθέτουμε το καυτό νερό σιγά σιγά στη κούπα ανακατεύοντας συγχρόνως.

Απολαύστε λοιπόν ένα μοναδικό ρόφημα με θεραπευτικές ιδιότητες, θερμαντικό, εύγεστο και παράλληλα χορταστικό!

Διαβάστε επίσης

• Ρόφημα με κουρκουμά για χαλάρωση και με θεραπευτικές ιδιότητες
• Κρυολόγημα ή γρίπη; Τι πρέπει να κάνουμε; Γιατί δεν πρέπει να δίνουμε ασπιρίνη στα παιδιά με γρίπη;
• Έχει το παιδί σας πυρετό; Τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κάνετε.
• Οι θεραπευτικές ιδιότητες του ευκάλυπτου, από το κρυολόγημα και την ιγμορίτιδα μέχρι την ψωρίαση και την ακμή
• Γρίπη ή κρυολόγημα; Ποια τα συμπτώματά τους, Πώς γίνεται η διάγνωση και τι είναι τα αντιικά φάρμακα και ποιοι μπορούν να τα παίρνουν;

Θάλεια Γούτου

Βότανα που κόβουν την όρεξη, καίνε λίπος και είναι χρήσιμα για δίαιτα.

της Θάλειας Γούτου, κοσμετολόγος, medlabnews.gr iatrikanea

Αυτά τα βότανα έχουν ιδιότητες, όπως προώθηση του μεταβολισμού, καταστολή της όρεξης ή κάψιμο του περιττού λίπους, μειώνοντας έτσι το βάρος φυσικά και με ασφάλεια. Aυτό το επιτυγχάνουν χάρη στα ένζυμα και στις βιταμίνες που περιέχουν, τα οποία «ενεργοποιούν» τόσο τα όργανα που επεξεργάζονται το λίπος (π.χ. τη χοληδόχο κύστη, που ρευστοποιεί τα λίπη) όσο και τις απεκκριτικές οδούς του οργανισμού. 

Tα βότανα από μόνα τους δεν είναι θαυματουργά. Aπλώς αποτελούν ένα ωφέλιμο συμπλήρωμα μιας ισορροπημένης δίαιτας που, ούτως ή άλλως, πρέπει να κάνετε προκειμένου να αδυνατίσετε.

Σπιρουλίνα 

Σπιρουλίνα για να καταπολεμήσουμε την βουλιμία...

Δεν έχουμε καλή διάθεση και πέφτουμε με τα μούτρα στο φαγητό; Η σπιρουλίνα είναι το καταλληλότερο βότανο στο να αντιμετωπίσουμε αυτή την κατάσταση....

Σε ένα ποτήρι φρέσκο νερό ή φρέσκο χυμό διαλύετε ένα κουταλάκι σκόνη σπιρουλίνας και το πίνετε μισή ώρα πριν το φαγητό.

Πιπερόριζα (τζίντζερ)

Το τζίντζερ, η αλλιώς πιπερόριζα, θεωρείται ένα από τα πιο θρεπτικά βότανα παγκοσμίως. Ιδιαίτερα στην Ασία, αποτελεί μέρος της καθημερινής διατροφής, επειδή βοηθά στην πέψη και δυναμώνει τον ανθρώπινο οργανισμό.

Μειώνει τη συσσώρευση λίπους. Μια μελέτη το Σεπτέμβριο του 2011, αξιολόγησε τον αντίκτυπο του τζίντζερ στην απορρόφηση λίπους. Αρουραίοι έλαβαν ημερήσιες δόσεις πιπερόριζας για οκτώ εβδομάδες. Η θεραπεία αυτή διευκόλυνε την πέψη του λίπους και αύξησε τα επίπεδα ενέργειας. Αυτές οι αλλαγές, εμπόδισαν τη συσσώρευση του λίπους στο σώμα.

Aloe Vera

Η Aloe Vera είναι γνωστή για την ενυδατική δράση της αλλά και ως θεραπεία για τα εγκαύματα. Όταν λαμβάνεται ως συμπλήρωμα διατροφής, η αλόη βέρα έχει πολλά οφέλη για την υγεία, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης βάρους φυσικά και υγιεινά. Διεγείρει τον μεταβολικό ρυθμό του σώματος αναγκάζοντας το σώμα να καταναλώνει “φυσικά” περισσότερη ενέργεια. Ο χυμός βελτιώνει επίσης την πέψη και καθαρίζει τον πεπτικό σωλήνα.

Αγριοσταφίδα

Αγριοσταφίδα ή φυτολάκκα ή για άλλους κρεμέζι.

Η αγριοσταφίδα λοιπόν είναι ένα αποτελεσματικό βότανο για την καταπολέμηση του τοπικού πάχους διότι η δράση της είναι λιποδιαλυτική.

Παρασκευάζουμε έγχυμα αγριοσταφίδας και πίνουμε ένα φλιτζάνι την ημέρα...

Η αγριοσταφίδα δεν ενδείκνυται για μεγάλες δόσεις και κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης

Γύρη μελισσών 

Η γύρη είναι μια εξαιρετική πηγή αντιοξειδωτικών. Αυξάνει το επίπεδο της ενέργειας και τονώνει το μεταβολισμό. Επίσης βοηθά στην προώθηση της καλής πέψης.

Καφεΐνη 

Υπάρχουν πολλές μελέτες που τεκμηριώνουν την επίδραση αδυνατίσματος της καφεΐνης. Η καφεΐνη βοηθά τη διαδικασία της καύσης λιπών αναστέλλοντας την παραγωγή της φωσφοδιεστεράσης, ένα ένζυμο που αποτρέπει την κατανομή του λίπους. Η κατανάλωση καφεΐνης να πρέπει να γίνεται με μέτρο.

Καυτερές πιπεριές τσίλι

Αναφερόμαστε περισσότερο σε τρόφιμα που περιέχουν καψαϊκίνη. Η καψαϊκίνη βοηθά στη “θερμογένεση”. Οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει ότι οι άνθρωποι που κατανάλωναν καψαϊκίνη, ως μέρος των γευμάτων τους ή ως συμπλήρωμα διατροφής, αύξαναν τον μεταβολισμό τους. Αυτό είναι καλή είδηση ​​για όσες επιθυμούν να χάσουν βάρος, επειδή υψηλός μεταβολισμός σημαίνει καύση περισσότερου λίπους. 

Μάραθος

Ο μάραθος είναι ένα παραδοσιακό γνωστό βότανο αδυνατίσματος. Είναι κατάλληλος για την τόνωση και την αύξηση του μεταβολισμού. Βοηθά στην απώλεια βάρους και στην καύση του λίπους. Ο μάραθος είναι επίσης ένα εξαιρετικό διουρητικό και έτσι βοηθά στην απομάκρυνση των τοξινών από το σώμα.

Πράσινο Τσάι

Το πράσινο τσάι κερδίζει δημοτικότητα όχι μόνο για τα οφέλη στην υγεία αλλά και για το γεγονός ότι είναι ένα βότανο κατάλληλο για αδυνάτισμα. Το πράσινο τσάι ενισχύει την ικανότητα του σώματος να κάψει λίπος και να αυξήσει το μεταβολικό ρυθμό, με αποτέλεσμα να καούν περισσότερες θερμίδες. Επίσης, αυξάνει την οξείδωση του λίπους. Τέλος μπορεί να μειώσει την “απορρόφηση – πέψη” του λίπους από τον οργανισμό.

Διαβάστε επίσης

• Πιπερόριζα (τζίντζερ) ένα ωφέλιμο βότανο κατάλληλο για την βαρυστομαχιά, το κρυολόγημα, την χοληστερίνη, την αρθρίτιδα, τον διαβήτη και τις δίαιτες
• Το λεμόνι, οι ευεργετικές του ιδιότητες κατά του καρκίνου, της πίεσης, το αναπνευστικό, την χοληστερίνη, την δυσπεψία αλλά και την ομορφιά.
• Φουσκώματα, πόνος και κράμπες στην κοιλιά, διάρροια ή δυσκοιλιότητα μπορεί να οφείλονται σε ευερέθιστο έντερο ή σπαστική κολίτιδα. Πως η δίαιτα, το στρες και η άσκηση επηρεάζουν την λειτουργία του εντέρου;
• Χάστε τα παραπανίσια κιλά τρώγοντας. Έξυπνες τεχνικές για να κόψετε την όρεξη.
• Το μέλι έχει σημαντικό ρόλο στην πρόληψη και καταπολέμηση της παχυσαρκίας. 

Ισχυρό ρόφημα με πιπερόριζα τζίντζερ, λεμόνι και μέλι για το κρυολόγημα, την γρίπη, τις ιώσεις.

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Το τζίντζερ ή πιπερόριζα έχει αντιπυρετική και αντιμικροβιακή δράση.  Οι πολλές εφαρμογές και χρήσεις της πιπερόριζας συμπεριλαμβάνουν την θεραπεία του άσθματος, της βρογχίτιδας, και άλλων αναπνευστικών προβλημάτων μαλακώνοντας και απομακρύνοντας τα φλέγματα από τους πνεύμονες.  

Η πιπερόριζα μπορεί επίσης να βοηθήσει την μείωση του πυρετού ζεσταίνοντας το σώμα και αυξάνοντας την εφίδρωση. 

Όταν το
- Μέλι συναντά το
- τζίντζερ και το
- λεμόνι, έχουμε ένα άριστο συνδυασμό για μια ισχυρή θεραπεία για την γρίπη, το κρυολόγημα, τις ιώσεις.

Συνταγή για ρόφημα με πιπερόριζα (τζίντζερ)

Bάλτε σε ένα φλιτζάνι καυτό νερό, 1 κουταλάκι τζίντζερ σε σκόνη ή τριμμένη φρέσκια ρίζα, 2-3 σταγόνες λεμόνι και 1 κουταλάκι μέλι. Αφήστε το 3-4 λεπτά, σουρώστε το και πιείτε το. Mπορείτε, επίσης, στο τσάι ή στο χαμομήλι σας να προσθέσετε αντί για τριμμένο τζίντζερ, μία μόνο σταγόνα αιθέριο έλαιο τζίντζερ.

Συνταγή για ζελέ με πιπερόριζα (τζίντζερ)

Κόβουμε ένα λεμόνι και το συνδυάζουμε με μια μέτρια πιπερόριζα (τριμμένη) σε ένα γυάλινο βάζο. Καλύπτουμε το μείγμα αυτό με μέλι και σφραγίζουμε το βάζο σφιχτά. Βάζουμε το βάζο μας στο ψυγείο και περιμένουμε να σχηματιστεί ένας στερεός ζελές. 
Και έτοιμο το φάρμακο μας!

Απλό, εύκολο, θεραπευτικό και πολύ νόστιμο.

Την επόμενη φορά που δεν θα αισθάνεστε καλά, βάλτε μια κουταλιά από το μείγμα σε μια κούπα με ζεστό νερό και πιείτε το σιγά σιγά σαν τσάι. Αν επιθυμείτε μπορείτε να παρασκευάσετε αυτό το γλυκό φάρμακο και να το προσφέρετε σαν δώρο σε ένα αγαπημένο άρρωστο φίλο -φίλη που το χρειάζεται! Πιστέψετε με θα σας ευγνωμονεί για πολύ πολύ καιρό!

Καλή Ανάρρωση! και να θυμάστε ότι αυτό το μελένιο φάρμακο δεν είναι μόνο για την γρίπη μπορείτε να το χρησιμοποιείτε όποτε αισθάνεστε κουρασμένοι, ή εξασθενημένοι.

Διαβάστε επίσης

• Ρόφημα από τζίντζερ (πιπερόριζα) με λεμόνι και κανέλα για το στομάχι, αποτοξίνωση και απώλεια βάρους
• Ρόφημα με κουρκουμά για χαλάρωση και με θεραπευτικές ιδιότητες
• Τι πρέπει να προσέχουμε πίνοντας χυμό από λεμόνι
• Ρόφημα κουρκουμά με λεμόνι για απώλεια βάρους, αποτοξίνωση και με πράσινο τσάι για αντιγήρανση και λάμψη
• Ο χυμός από λεμόνι όπλο κατά του καρκίνου. Σε τι άλλο ωφελεί η λεμονάδα;
• Το λεμόνι, οι ευεργετικές του ιδιότητες κατά του καρκίνου, της πίεσης, το αναπνευστικό, την χοληστερίνη, την δυσπεψία αλλά και την ομορφιά.
• Πιπερόριζα (τζίντζερ) ένα ωφέλιμο βότανο κατάλληλο για την βαρυστομαχιά, το κρυολόγημα, την χοληστερίνη, την αρθρίτιδα, τον διαβήτη και τις δίαιτες
• Έχει το παιδί σας πυρετό; Τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κάνετε.
• Οι θεραπευτικές ιδιότητες του ευκάλυπτου, από το κρυολόγημα και την ιγμορίτιδα μέχρι την ψωρίαση και την ακμή.
• Ποια η κατάλληλη διατροφή για το κρυολόγημα, την γρίπη, τον βήχα, το συνάχι;
• Κρυολόγημα ή γρίπη; Τι πρέπει να κάνουμε; Γιατί δεν πρέπει να δίνουμε ασπιρίνη στα παιδιά με γρίπη;

Κρανιά, μαυροβεργιά, κράνα η Ελληνική υπερτροφή για καρδιά, διαβήτη, έντερο, διάρροια, πυρετό

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Τα κράνα είναι καρποί φυλλοβόλων δέντρων (κρανιά) που ευδοκιμούν κυρίως στις ορεινές περιοχές της Βόρειας Ελλάδας. Η περίοδος ανθοφορίας του φυτού ξεκινά αρχές της άνοιξης και καρποφορεί το φθινόπωρο. 

Η κρανία φέρει όμορφους κίτρινους ανθούς και κόκκινα μούρα. 

Σε μελέτη που πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης διαπιστώθηκε πως τα κράνα είναι σημαντικής διατροφικής αξίας, καθώς είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά ενώ η συνολική αντιοξειδωτική τους ικανότητα είναι υψηλότερη από κάθε άλλο φρούτο με το οποίο συγκρίθηκαν.

Έρευνες απέδειξαν ότι τα κράνα έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε φλαβονοειδή, ανθοκυάνες και φαινολικά παράγωγα. Σε άλλες εργαστηριακές έρευνες βρέθηκε μεγάλη περιεκτικότητα σε σίδηρο (Fe) αλλά και βιταμίνη C (103 mg/100 g), καθώς και υψηλή περιεκτικότητα σε ασκορβικό οξύ (4873 mg/100 g, περισσότερο από φράουλες, πορτοκάλια και ακτινίδια), καροτίνη και τανίνες. Οι ουσίες αυτές έχουν αντιοξειδωτικές και στυπτικές ιδιότητες. Αποτελούν τονωτικό του ανθρώπινου οργανισμού και ρυθμίζουν το πεπτικό σύστημα. Τα κράνα περιέχουν την υψηλότερη ποσότητα σε ανθοκυάνες σε σύγκριση με τα σμέουρα, τα βατόμουρα και τα φραγκοστάφυλα.

Oι Αρχαίοι Έλληνες τη χρησιμοποιούσαν για παθήσεις του γαστρεντερικού συστήματος, της δυσπεψίας, και της καρδιάς διότι μπορούσε πολλές φορές να θεραπεύει αυτές τις παθήσεις. Ακόμη δίνει ενέργεια στον οργανισμό μετά από σκληρές εργασίες που τον καταπονούν. Τα κράνα επίσης περιέχουν βιταμίνες Α και C και πολλά αντιοξειδωτικά και μεταλλικά στοιχεία όπως ο σίδηρος. Επομένως δε φαίνεται περίεργο που η Κινεζική ιατρική χρησιμοποιούσε τα κράνα για αιώνες.

Τα κράνα βελτιώνουν την όραση και τη μνήμη. Τα αντιοξειδωτικά θωρακίζουν τον οργανισμό και επιβραδύνουν τη γήρανση γιατί απομακρύνουν από τα κύτταρα, τις ελεύθερες ρίζες. Τα φλαβονοειδή έχουν αντιθρομβωτική δράση και μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του κινδύνου πολλών χρόνιων ασθενειών, όπως ο καρκίνος, το εγκεφαλικό και η στεφανιαία νόσος.

Τα Κράνα:

• αποτελούν πλούσια πηγή βιταμίνης C, πηγή βιταμίνης E
• περιέχουν ισχυρά φυσικά αντιοξειδωτικά
• περιέχουν μηδενικά λιπαρά και χοληστερόλη

Τα κράνα είχαν την υψηλότερη τιμή αντιοξειδωτικής δραστηριότητας. Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος αυτών των τιμών παρατίθενται αντίστοιχες τιμές και από άλλα είδη και ποικιλίες νωπών καρπών:

Κράνα Ντούλια1 (μεγαλόκαρπα) 54,8

Κράνα Ντούλια2 (μικρόκαρπα) 100,8

Κράνα Ηλέκτρα 99,6

Κράνα από περιοχή Νάουσας 76,1

Βερίκοκα 3,5

Φράουλες 48,0

Ροδάκινα 7,00 – 17,02

Αχλάδια 20,0 – 29,60

Κεράσια 15,5 – 41,04

Μήλα 7,0 – 32,0

Μούρα μαύρα Κ. Στυλιανίδης 61,6

Βύσσινα 32,5 – 35,3

Η Κρανιά ή κρανειά ή μαυροβεργιά είναι φυλλοβόλο δέντρο (και θάμνος). Ανήκει στα αγγειόσπερμα, στην οικογένειας των Κρανειοειδών. Χαρακτηρίζεται από πυκνό φύλλωμα. Τα άνθη της είναι κίτρινα με τέσσερα πέταλα και οι καρποί της σφαιρικοί με έντονο κόκκινο χρώμα και ξινή γεύση - ονομάζονται κράνα. Η περίοδος ανθοφορίας της είναι νωρίς την άνοιξη ενώ η περίοδος καρποφορίας της είναι τους φθινοπωρινούς μήνες, Οκτώβριο και Νοέμβριο. Τα φύλλα της είναι λογχοειδή με μικρή διαφορά στο χρώμα της εσωτερικής από την εξωτερική όψη. Είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο φυτό στην Ευρώπη.

Η κρανιά είναι πασίγνωστη από την αρχαιότητα, από την εποχή του Ομήρου με το όνομα “Κράνεια”. Στα πολύ παλιότερα χρόνια τα κράνα πρέπει να είχαν κα μαγικές ιδιότητες, αν πιστέψουμε τον Όμηρο που βεβαιώνει ότι η φοβερή Κίρκη παρέθεσε στον Οδυσσέα και την παρέα του, για τροφή, «καρπόν κρανείας και άκυλον βάλανον», κράνα και πουρναρίσια βαλανίδια. Μάλιστα, σύμφωνα με το Θεόφραστο, το ξύλο της κρανιάς ήταν σκληρό και το χρησιμοποιούσαν για να φτιάχνουν μπαστούνια, κυνηγητικές λόγχες, πολεμικά ακόντια, και τόξα. Ο Παυσανίας αναφέρει ότι οι αρχαίοι Έλληνες έφτιαξαν τον Δούρειο Ίππο με ξυλεία κρανιάς από το ιερό δάσος του Απόλλωνα. H κρανιά αποτελεί ένα πολύτιμο και ενδιαφέρον είδος, καθώς από την αρχαιότητα ήταν γνωστές οι φαρμακευτικές και θεραπευτικές ιδιότητες του φυτού, ενώ επειδή δεν έχει πολλούς εχθρούς και ασθένειες, μπορεί να καλλιεργηθεί ως βιολογική καλλιέργεια.

Η κρανιά ανθίζει νωρίς τον χειμώνα (Ιανουάριο-Φεβρουάριο) και η άνθηση διαρκεί περίπου 45-50 ημέρες, ενώ το ξύλο της είναι πολύ σκληρό και έχει μεγάλη αντοχή στη θραύση. Από τα αρχαία χρόνια, λόγω αυτών των ιδιοτήτων του, χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία βελών και δοράτων. Οι καρποί της είναι στυφοί στην αρχή και με την πλήρη ωρίμανση γίνονται εδώδιμοι. Έχουν πολλά αντιοξειδωτικά (φλαβονοειδή και ανθοκυάνες) με αποτέλεσμα να αποτελούν ένα πολύ σημαντικό φαρμακευτικό φυτό. Επίσης, η περιεκτικότητά του σε βιταμίνη C και βιταμίνη Α είναι υψηλή. Περιέχουν ακόμη τανίνες, πηκτίνες και πολλά μεταλλικά στοιχεία όπως είναι ο σίδηρος.

Τα κύρια χημικά συστατικά των κράνων είναι οι ανθοκυάνες που αποτελούν φυτικές υδατοδιαλυτές χρωστικές που ανήκουν στα φλαβονοειδή. Δίνουν στους καρπούς και στα άνθη έντονα χρώματα (πορτοκαλί, κόκκινο, μοβ, μπλε, κ.λπ.). 

Οι καρποί που περιέχουν ανθοκυάνες θεωρούνται προστατευτικοί τόσο για την καρδιά όσο και ενάντια στον διαβήτη. Από τα αρχαία χρόνια μέχρι τις ημέρες μας τα κράνα χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της διάρροιας και των εντερικών παθήσεων λόγω των τανινών που περιέχουν. Επίσης, ο φλοιός, οι βλαστοί και οι ρίζες χρησιμοποιούνται ως αντιπυρετικά. Σε χώρες της Ασίας, τα κράνα χρησιμοποιούνται στη θεραπεία του διαβήτη.

Στο μεταξύ, πολύτιμο είναι και το ξύλο της κρανιάς, το οποίο και χρησιμοποιείται στην κατασκευή διαφόρων μικροκατασκευών και εργαλείων (μπαστούνια, γκλίτσες, βέργες, πίπες κ.λπ.). Από τον φλοιό προέρχεται κόκκινη βαφή, με την οποία παλαιότερα βάφονταν δέρματα, ενώ με τους καρπούς έβαφαν αβγά. Επίσης παράγεται ένα παραδοσιακό λικέρ.

Τα κράνα στην κουζίνα

Εκτός από τις θεραπευτικές ιδιότητες, οι καρποί της κρανίας χρησιμοποιούνται για την παρασκευή μαρμελάδας και σάλτσας. Οι κάτοικοι της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν, χρησιμοποιούν τους καρπούς του φυτού για την απόσταξη της βότκας. Στην Ελλάδα τα χρησιμοποιούμε για να φτιάξουμε λικέρ, ενώ στο Ιράν και στην Τουρκία, τα τρώνε κατά τους καλοκαιρινούς μήνες σαν σνακ. Επίσης, αποτελεί βασικό συστατικό για την παρασκευή του παραδοσιακού τούρκικου κρύου ποτού, που λέγεται kizilcik serbeti.

Tο κράνο (Cornus) και το κράνμπερι (Vaccinium macrocarpon)

Tο κράνο (Cornus) συγχέεται στην πλειονότητα των περιπτώσεων με τα ξενόφερτα κράνμπερι (Vaccinium macrocarpon), το οποίο συγγενεύει με το μύρτιλλο. Άλλωστε οι καρποί του κράνμπερι έχουν σκούρο βυσσινί χρώμα ενώ αντίθετα το κράνο έχει κόκκινους γυαλιστερούς καρπούς και είναι πολύ πιο πλούσιο σε διατροφικά στοιχεία.

Η σύγχυση αυτή δυστυχώς έχει φέρει σε δυσμενή θέση τους παραγωγούς κράνου και προϊόντων αυτού καθώς πολλές φορές κυρίως σε καταστήματα delicatessen, κάβες και σε μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ πωλούνται κράνμπερι ως κράνα, τα οποία εισάγονται κυρίως από χώρες του εξωτερικού με ότι αυτό συνεπάγεται για τους ίδιους τους καλλιεργητές.

Το θέμα όπως είναι φυσικό αδυνατίζει τη θέση των καλλιεργητών οι οποίοι παλεύουν για να δώσουν στο κράνο την υπεραξία ενός σούπερ τροφίμου (ενός τροφίμου που συγκεντρώνει δηλαδή πολλά θρεπτικά, όπως η σπιρουλίνα, το ιπποφαές κλπ.).  

Η σύγχυση ωστόσο υπάρχει, όχι μόνο μεταξύ των καταναλωτών, αφού με μια γρήγορη αναζήτηση στο διαδίκτυο, ειδικά σε ιστοτόπους με θέματα διατροφής, μπορεί κανείς να διαπιστώσει ότι κράνα και κράνμπερις συγχέονται σε τέτοιο βαθμό σαν να πρόκειται για το ίδιο φρούτο!

Διαβάστε επίσης

• Μύρτιλα (blueberries) και άγρια μύρτιλα (bilberries) για το μεταβολικό σύνδρομο, την παχυσαρκία, τον διαβήτη, την καρδιά, τον καρκίνο, τα μάτια, την αντιγήρανση.
• Βερίκοκο για την υγεία, την αναιμία, την δυσκοιλιότητα, την όραση, την ομορφιά και τα κουκούτσια τους για τον καρκίνο.
• ΚΕΡΑΣΙ. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ. ΧΥΜΟΣ ΑΠΟ ΚΕΡΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΠΝΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΥΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΑΣΚΗΣΗ.
• Διάβασμα, εξετάσεις και διατροφή. Τα κεράσια απαραίτητα στους μαθητές για τις εξετάσεις.

Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή
MSc