300 παιδιά προσβάλλονται στην χώρα μας από καρκίνο κάθε χρόνο. Συχνότερη μορφή η λευχαιμία

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Παιδικού Καρκίνου γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 15 Φεβρουαρίου, με πρωτοβουλία της Διεθνούς Ένωσης Γονέων με Καρκινοπαθή Παιδιά (ICCCPO), με στόχο την ενημέρωση της διεθνούς κοινής γνώμης για τις παιδικές νεοπλασίες (καρκίνο). 

Σύμφωνα με τα στοιχεία, κάθε χρόνο, περισσότερα από 250.000 παιδιά πάσχουν από την ασθένεια, εκ των οποίων τα 150.000 καταλήγουν.

Ο καρκίνος παραμένει η πρώτη αιτία θνησιμότητας στα παιδιά λόγω ασθένειας.  Πρώτη σε εμφάνιση μορφή καρκίνου που εμφανίζουν τα παιδιά είναι η λευχαιμία, ενώ η ασθένεια αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη αιτία θανάτου μετά τα ατυχήματα.

Παρόλο ότι οι γιατροί έχουν στα χέρια τους νέες θεραπευτικές μεθόδους, ένα στα τρία παιδιά που προσβάλλονται από καρκίνο ή λευχαιμία δεν καταφέρνουν να επιβιώσουν. Η νόσος εκδηλώνεται συχνότερα στις ηλικίες 3-9 ετών.

Στη χώρα μας, 280-300 παιδιά προσβάλλονται ετησίως από καρκίνο- κυρίως από λευχαιμία.

Ο καρκίνος αρχίζει να αναπτύσσεται όταν σε ένα κύτταρο του οργανισμού δημιουργηθούν βλάβες στο DNA του, με αποτέλεσμα αυτό να αρχίζει να πολλαπλασιάζεται ανεξέλεγκτα. Ο ανώμαλος πολλαπλασιασμός του κυττάρου αυτού οδηγεί στη γένεση του καρκίνου.

Οι κυριότερες μορφές παιδικού καρκίνου είναι οι λευχαιμίες, οι εγκεφαλικοί όγκοι και τα λεμφώματα. Η έγκαιρη διάγνωση και η ορθή αντιμετώπιση συμβάλλουν στην αύξηση του ποσοστού ίασης των παιδιών, που φθάνει μέχρι και το 75%. 

Οι γονείς οφείλουν να φροντίζουν, ώστε τα παιδιά να παρακολουθούνται συχνά από γιατρό και σε περίπτωση που παρατηρήσουν οποιαδήποτε ασυνήθιστα συμπτώματα - εμφάνιση μάζας, ογκιδίου, ή πρηξίματος σε οποιοδήποτε μέρος του σώματος του παιδιού, ανεξήγητη χλωμάδα, επίμονη κούραση, απότομες αλλαγές στη συμπεριφορά κ.α.- πρέπει να ζητήσουν αμέσως ιατρική συμβουλή.

Κατά τα τελευταία 30 χρόνια έχει καταγραφεί στην Ευρώπη, μια σημαντική αύξηση του αριθμού των περιπτώσεων καρκίνου σε παιδιά και σε έφηβους. Παράλληλα έχει σημειωθεί μια επιτάχυνση της τάσης αυτής.

Από το 1970 έως το 1999, σε παιδιά ηλικίας από 0 έως 14 ετών, έχει καταγραφεί μια αύξηση 1% ετησίως. Για την ίδια χρονική περίοδο, στους έφηβους ηλικίας από 15 έως 19 ετών, έχει παρατηρηθεί μια αύξηση της τάξης του 1,5% ετησίως. Οι αυξήσεις περιπτώσεων καρκίνου στα παιδιά, υπήρξαν για όλες τις μορφές. Στους έφηβους, οι σημαντικότερες αυξήσεις παρατηρήθηκαν για τα καρκινώματα, τα λεμφώματα και τους όγκους των γεννητικών κυττάρων.

Παρόλο που η πρόληψη του καρκίνου στα παιδιά είναι γενικά περιορισμένη, απαιτείται ευαισθητοποίηση από πλευράς του παιδιάτρου, και γενικά της ιατρικής κοινότητας, έτσι ώστε ύποπτα συμπτώματα ή ευρήματα να αξιολογούνται και να παραπέμπονται έγκαιρα για εξειδικευμένο έλεγχο.

Τα ασυνήθιστα σημεία ή συμπτώματα του παιδικού καρκίνου περιλαμβάνουν:

• Εμφάνιση μάζας, όγκου ή οιδήματος σε οποιοδήποτε μέρος του σώματος του παιδιού (πρόσωπο, λαιμό, μασχάλη, κοιλιά, βουβωνικές χώρες, όρχεις, πόδια)
• Απώλεια ενεργητικότητας του παιδιού, επίμονη κούραση
• Απότομες αλλαγές στη συμπεριφορά του παιδιού
• Ανεξήγητη χλωμάδα
• Ξαφνική εμφάνιση μελανιών και μωλώπων στο παιδί
• Επίμονος, εντοπισμένος πόνος, πόνος στα οστά, πρήξιμο ή πρόβλημα στο βάδισμα του παιδιού
• Ανεξήγητος παρατεταμένος πυρετός
• Επαναλαμβανόμενες μολύνσεις
• Συχνοί πονοκέφαλοι που συχνά μπορεί να συνοδεύονται από εμετούς
• Ξαφνικές αλλαγές στα μάτια όπως στραβισμός και αλλαγές στην όραση του παιδιού
• Εμφάνιση προβλημάτων στην ισορροπία του παιδιού
• Διαπίστωση ότι υπάρχει άσπρη κηλίδα που φαίνεται δια μέσου της κόρης των ματιών
• Ανεξήγητη, υπερβολική ή γρήγορη απώλεια βάρους του παιδιού

Η ύπαρξη τέτοιων σημείων και συμπτωμάτων δεν δείχνει αναγκαστικά ότι το παιδί έχει κάποια μορφή καρκίνου αλλά επιβάλλει να γίνουν οι εξετάσεις που θα αποκλείσουν ή όχι, ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

ΣΥΧΝΟΤΕΡΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΠΑΙΔΙΚΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Λευχαιμία

Ο πιο συνηθισμένος καρκίνος στην παιδική ηλικία είναι η λευχαιμία, μια νόσος που προσβάλλει τα κύτταρα που παράγονται στον μυελό των οστών. Τα κύτταρα μας ομαδοποιούνται σε 3 κυρίως κατηγορίες: τα ερυθρά αιμοσφαίρια που είναι απαραίτητα για τη μεταφορά του οξυγόνου στους ιστούς και για την ευεξία του ατόμου, τα λευκά αιμοσφαίρια (πολυμορφοπύρηνα και λεμφοκύτταρα, απαραίτητα για την άμυνα του οργανισμού και την αντιμετώπιση των λοιμώξεων) και τα αιμοπετάλια που συμβάλλουν στην πήξη του αίματος.  Όταν ένα παιδί διαγνωστεί με λευχαιμία, στο μυελό των οστών του παρατηρείται υπερπαραγωγή παθολογικών λευκών αιμοσφαιρίων που δεν λειτουργούν φυσιολογικά. Αυτά τα κύτταρα στην πορεία κατακλύζουν τον μυελό των οστών και παρεμποδίζουν την παραγωγή των φυσιολογικών κυττάρων που αναφέραμε παραπάνω (ερυθρά αιμοσφαίρια, λευκά αιμοσφαίρια και αιμοπετάλια). Ως αποτέλεσμα, όσο ο αριθμός των φυσιολογικών κυττάρων μειώνεται τόσο κάνουν την εμφάνιση τους διάφορα συμπτώματα (ωχρότητα, αναιμία, κούραση, πυρετός, λοιμώξεις, αιμορραγικές εκδηλώσεις, πόνος, διόγκωση λεμφαδένων).

Καταρχήν πρέπει να αποσαφηνιστεί ότι η λευχαιμία δεν είναι μία αλλά κατατάσσεται σε πολλές υποκατηγορίες. Το κοινό στοιχείο είναι ότι πρόκειται πάντοτε για λευκά αιμοσφαίρια που έχουν εξαλλαγεί προς κακοήθη κύτταρα και πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα.

Αρχικά διακρίνεται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: την οξεία και τη χρονία. 

Η Οξεία λευχαιμία- εξελίσσεται γρήγορα, αφορά ανώριμα κύτταρα ("βλάστες") που πολλαπλασιάζονται ταχύτατα, συσσωρεύονται σε όργανα και ιστούς προκαλώντας έντονα συμπτώματα. 

Αντίθετα, στην χρονία λευχαιμία τα συμπτώματα γενικά αργούν να εκδηλωθούν, τα ώριμα κύτταρα που εξαλλάσσονται συνεχίζουν να διατηρούν έστω μέρος της λειτουργικότητάς τους και πολλαπλασιάζονται άτακτα μεν αλλά αργά.

Αίτια

Ουδείς γνωρίζει τι ακριβώς προκαλεί την λευχαιμία. Ωστόσο, έχουν αναγνωριστεί ορισμένοι παράγοντες κινδύνου:

• Η ραδιενέργεια - η έκθεση σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα ραδιενέργειας (ατομικές βόμβες στη Ιαπωνία, πυρηνικό ατύχημα στο Τσερνομπίλ) έχουν συσχετιστεί με την εμφάνιση λευχαιμίας.
• Χημικές ουσίες - προϊόντα που χρησιμοποιούνται ευρέως στην χημική βιομηχανία όπως το βενζένιο και πιθανώς η φορμαλδεΰδη έχουν ενοχοποιηθεί, πάντα όμως σε υψηλές συγκεντρώσεις.
• Χημειοθεραπεία - όσοι υποβλήθηκαν κάποτε σε χημειοθεραπεία διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν τη νόσο κάποια στιγμή στη ζωή τους.
• Γενετικές ανωμαλίες - όπως το σύνδρομο Down αλλά ακόμη περισσότερο η παρουσία ανωμάλου χρωμοσώματος γνωστό ως χρωμόσωμα της Φιλαδέλφειας (παρόν στο 90% των περιπτώσεων ΧΜΛ)
• Ιοί - οι HTLV-1 και HTLV-2 ενοχοποιούνται για κάποιες σπάνιες μορφές αλλά προσοχή: η λευχαιμία δεν είναι μεταδοτική!
• Μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα - σχετικά σπάνιες αιματολογικές παθήσεις.

Θεραπεία

Η λευχαιμία πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο από εξειδικευμένο αιματολόγο ή ογκολόγο. Ο ιατρός αξιολογεί πολλές παραμέτρους μέχρι να καταλήξει στη ενδεδειγμένη θεραπεία: τη μορφή και την έκταση της νόσου, την ηλικία και την κατάσταση της υγείας του πάσχοντα, ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των κακοηθών κυττάρων, αν είναι υποτροπή και άλλα.

Όσοι πάσχουν από κάποια οξεία μορφή της νόσου πρέπει να αντιμετωπίζονται άμεσα γιατί κινδυνεύουν. Ορισμένες περιπτώσεις χρονίας νόσου αργούν πολύ να εξελιχθούν και μπορεί να συσταθεί απλή παρακολούθηση. Η θεραπεία έχει τέσσερα δυνητικά σκέλη:

• -       Χημειοθεραπεία
• -       Βιολογικές Θεραπείες
• -       Ακτινοθεραπεία
• -       Μεταμόσχευση μυελού των οστών

Παρόλο που η πορεία και η εξέλιξη της νόσου, δηλαδή η πρόγνωση της, επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες (ηλικία παιδιού, αριθμός λευκών αιμοσφαιρίων κατά τη διάγνωση, τύπος των κακοηθών κυττάρων, κλπ) είναι πάρα πολύ σημαντικό να τονίσουμε ότι, με τα σύγχρονα πρωτόκολλα αντιμετώπισης της νόσου το 80% περίπου των παιδιών επιβιώνουν χωρίς προβλήματα. Κι αν το παιδί επιβιώνει σε ύφεση για 5 χρόνια από την αρχική διάγνωση τότε λέμε ότι έχουμε επιτύχει την ίαση του.

Οξεία Λεμφοβλαστική Λευχαιμία (ΟΛΛ)

Η οξεία λεμφοκυτταρική λευχαιμία είναι ένας καρκίνος των λεμφοκυττάρων, ενός τύπου λευκών αιμοσφαιρίων που συμμετέχουν στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος του οργανισμού. Η ΟΛΛ καλείται επίσης οξεία λεμφοειδής λευχαιμία ή οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία. Οξεία σημαίνει ότι η νόσος ξεκινά και επιδεινώνεται πολύ γρήγορα. Οι ασθενείς με ΟΛΛ συνήθως χρειάζονται θεραπεία άμεσα.

Στα άτομα με ΟΛΛ, τα μη φυσιολογικά κύτταρα αποκλείουν άλλους τύπους κυττάρων στον μυελό των οστών, αποτρέποντας την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων (τα οποία μεταφέρουν οξυγόνο), άλλων τύπων λευκών αιμοσφαιρίων και αιμοπεταλίων (στοιχείων του αίματος που απαιτούνται για την πήξη). Ως αποτέλεσμα, οι πάσχοντες από ΟΛΛ μπορεί να έχουν αναιμία, να είναι πιο επιρρεπείς στις λοιμώξεις και να παρουσιάζουν εύκολα μελανιές ή αιμορραγία. Μπορεί επίσης οι λεμφοβλάστες να συγκεντρώνονται στο λεμφικό σύστημα του ασθενούς και να προκαλούν οίδημα στους λεμφαδένες. Ορισμένα κύτταρα ενδέχεται να διηθήσουν άλλα όργανα, περιλαμβανομένου του εγκεφάλου, του ήπατος, του σπλήνα ή των όρχεων στους άνδρες.

Η ΟΛΛ αντιστοιχεί σε ποσοστό περίπου 25% των διαγνώσεων καρκίνου στα παιδιά κάτω των 15 ετών. Είναι ο συνηθέστερος καρκίνος της παιδικής ηλικίας στις ΗΠΑ. Ο κίνδυνος εμφάνισης ΟΛΛ είναι υψηλότερος σε παιδιά ηλικίας κάτω των πέντε ετών.

Θεραπεία της ΟΛΛ

Η ΟΛΛ είναι μοναδική δεδομένου ότι δεν πρόκειται για μία μεμονωμένη νόσο αλλά για μια ομάδα συναφών νόσων με διαφορετικούς υποτύπους. Οι ασθενείς με διαφορετικούς υποτύπους ΟΛΛ μπορεί να έχουν διαφορετικά σχήματα αγωγής που ενδέχεται να περιλαμβάνουν χημειοθεραπεία, στοχευμένη θεραπεία, ακτινοθεραπεία ή/και μεταμόσχευση μυελού των οστών. Η έκβαση της πορείας κάθε ασθενούς εξαρτάται από την απόκριση στη θεραπεία. Κατά συνέπεια, είναι σημαντικό για τους ασθενείς να συζητούν όλες τις επιλογές με τον ιατρό τους και να αναπτύσσουν ένα πλάνο που θα τους βοηθά να επιτύχουν τους θεραπευτικούς τους στόχους.

Έπειτα από την αρχική θεραπεία, ποσοστό περίπου 80%-90% των ενηλίκων θα έχουν πλήρη ύφεση. Αξίζει να σημειωθεί ότι, παρά την επιθετική θεραπεία, ποσοστό 15%-20% των παιδιών και ποσοστό 40%-45% των ενηλίκων παρουσιάζουν υποτροπή .

Καρκίνος του Εγκεφάλου

Οι εγκεφαλικοί όγκοι είναι ο δεύτερος συχνότερος καρκίνος στα παιδιά μετά από τη λευχαιμία. Κάθε φορά που ένα περιστατικό λευχαιμίας ή καρκίνου συμβαίνει σε ένα παιδί, ένα από τα πιο βασανιστικά ερωτήματα που απασχολεί τους γιατρούς του παιδιού, είναι το τι έχει προκαλέσει τη φοβερή αυτή ασθένεια.

Οι αιτίες που έχουν συσχετισθεί με την πρόκληση του παιδικού καρκίνου, περιλαμβάνουν τους κληρονομικούς, γενετικούς, περιβαλλοντικούς και μολυσματικούς παράγοντες. Οι μολυσματικοί παράγοντες, όπως η προσβολή των παιδιών από ιούς έχουν συσχετισθεί με τη γένεση της λευχαιμίας.

Νέα δεδομένα που προέκυψαν από πρόσφατες έρευνες, έρχονται να υποστηρίξουν την άποψη ότι η προσβολή των παιδιών από ορισμένους ιούς, όπως ο ιός της γρίπης και της ιλαράς, πιθανόν να προκαλούν σε παιδιά καρκίνους του εγκεφάλου.

Η θεραπεία των εγκεφαλικών όγκων στα παιδιά είναι δύσκολη. Οι κυριότερες θεραπευτικές μέθοδοι που χρησιμοποιούνται είναι η χειρουργική επέμβαση, η χημειοθεραπεία και η ακτινοθεραπεία.

Η ακτινοθεραπεία είναι αποτελεσματική μέθοδος θεραπείας στους εγκεφαλικούς όγκους. Όμως σε παιδιά κάτω των 5 ετών, μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στον εγκέφαλο τους ο οποίος έρευνες έχουν δείξει ότι όσο πιο νέο σε ηλικία είναι το παιδί τόσο πιο ευάλωτος είναι.

Λεμφώματα

Το λέμφωμα είναι η τρίτη πιο πιθανή μορφή καρκίνου σε παιδιά μετά την λευχαιμία και τους όγκους του κεντρικού νευρικού συστήματος.

Τα λεμφώματα διακρίνονται σε Hodgkin και μη- Hodgkin και είναι όγκοι που προσβάλλουν τους περιφερικούς λεμφαδένες, τον λεμφικό ιστό διαφόρων οργάνων όπως είναι οι αμυγδαλές, το έντερο και άλλοι λεμφαδένες του θώρακα και της κοιλιάς.

Τύποι και συμπτώματα:

Εντόπιση του λεμφώματος στο θώρακα: η νόσος συνήθως εντοπίζεται στο μεσοθωράκιο και το παιδί έχει δύσπνοια, δυσκολία στην αναπνοή και οίδημα.

Κοιλιακή εντόπιση: Η νόσος εκδηλώνεται με κοιλιακή διόγκωση, εμετό ή εικόνα απόφραξης του εντέρου.

Η νόσος εκδηλώνεται σε οποιαδήποτε περιοχή (δέρμα, πνεύμονες, κοιλιά, οστά, κλπ). Αυτός ο τύπος λέγεται λέμφωμα από μεγάλα κύτταρα.

Η διάγνωση συνήθως επιτυγχάνεται με άντληση και επεξεργασία πλευριτικού ή ασκιτικού υγρού ή με βιοψία περιφερικών αδένων ή βιοψία με λεπτή βελόνα συμπαγούς μάζας υπό απεικονιστική εξέταση. Η θεραπεία που προτιμάται είναι η επιθετική χημειοθεραπεία η διάρκεια της οποίας εξαρτάται από τον τύπο του όγκου. Η πρόγνωση των μη Hodgkin λεμφωμάτων είναι καλή.

Καρκίνος νεφρών σε παιδιά

 Στα παιδιά η κυριότερη μορφή καρκίνου των νεφρών είναι το νεφροβλάστωμα που ονομάζεται επίσης όγκος Wilm's. Εκδηλώνεται σε περίπου 5 παιδιά για 1 εκατομμύριο παιδιών και η διάγνωση γίνεται συνήθως στις ηλικίες κάτω των 5 ετών.

Σήμερα, χάρις στην πρόοδο της ιατρικής, ένα εξαιρετικά μεγάλο ποσοστό των παιδιών με καρκίνο των νεφρών τύπου Wilm's της τάξης του 90%, επιβιώνουν έχοντας μια ανάλογη ποιότητα κα διάρκεια ζωής όπως οι  συνομήλικοι τους. Οι κυριότερες μορφές θεραπείας που χρησιμοποιούνται είναι η χημειοθεραπεία, η χειρουργική και η ακτινοθεραπεία.

Το νευροβλάστωμα.

Το νευροβλάστωμα, είναι ένας συνήθης συμπαγής όγκος της παιδικής ηλικίας που κατατάσσεται στην ίδια κατηγορία που ανήκουν το σάρκωμα Ewing, τα μη Hodgking λεμφώματα, νευροεκτοδερμικοί όγκοι, σαρκώματα μαλακών μορίων κ.α. Το νευροβλάστωμα προέρχεται από τα αρχέγονα κύτταρα του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, τα οποία μεταναστεύουν, διαφοροποιούνται και εγκαθίστανται σε διάφορες θέσεις, δημιουργώντας έτσι το συμπαθητικό νευρικό σύστημα. Ανάλογα του ιστολογικού τύπου (άωρο ή ώριμο νευροβλάστωμα), η πρόγνωση και η αντιμετώπιση είναι διαφορετική.

Σαρκώματα

Τα σαρκώματα είναι κακοήθεις όγκοι εμβρυϊκής προέλευσης που εντοπίζονται είτε στα μαλακά μόρια ή στα οστά. Τα σαρκώματα μαλακών μορίων διακρίνονται σε ραβδομυωσαρκώματα και σε μη-ραβδομυωσαρκώματα μαλακών μορίων η καλύτερη θεραπεία για τα οποία είναι η πλήρης χειρουργική αφαίρεση.

Όγκοι των οστών

Οι συχνότεροι τύποι κακοήθων όγκων που προσβάλλουν τα οστά στα παιδιά είναι το οστεοσαρκωμα και το σάρκωμα Ewing.

Το οστεοσάρκωμα είναι όγκος των εφήβων που προσβάλλει τα αγόρια συχνότερα από τα κορίτσια. Προσβάλλει συνήθως οστά γύρω από την άρθρωση του γόνατος και εκδηλώνεται με πόνο και διόγκωση, αλλά σπάνια πυρετό. Η θεραπεία είναι προεγχειρητική χημειοθεραπεία και ακολούθως χειρουργική εξαίρεση του όγκου.

Ρετινοβλάστωμα

Το ρετινοβλάστωμα είναι κακοήθης όγκος στο μάτι που αναπτύσσεται στον αμφιβληστροειδή και εμφανίζεται αποκλειστικά στα παιδιά ενώ ρόλο στην εμφάνιση του παίζει και η κληρονομικότητα. Το παιδί με ρετινοβλάστωμα μπορεί να εμφανίζει λευκό μάτι, στραβισμό η κόκκινο μάτι.

Ηπατοβλάστωμα, ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα, όγκοι από αρχέγονα γεννητικά κύτταρα

Άλλοι, σπανιότεροι όγκοι που παρουσιάζονται στα παιδιά είναι το ηπατοβλάστωμα και το ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα καθώς και οι όγκοι από αρχέγονα γεννητικά κύτταρα.

Ο καρκίνος της παιδικής ηλικίας μπορεί να ιαθεί Τα παιδιά έχουν δικαίωμα στη σωστή ιατρική φροντίδα, ανεξάρτητα από την εθνική, κοινωνική ή οικονομική τους κατάσταση.

Τα παιδιά με καρκίνο έχουν την ανάγκη όλων μας.

Διαβάστε επίσης

• Η αύξηση του παιδικού καρκίνου οφείλεται στην περιβαλλοντολογική μόλυνση και στις μεταλλάξεις των χρωματοσωμάτων του ανθρώπου.
• Τι είναι η λευχαιμία; Ποιοι κινδυνεύουν; Υπάρχει θεραπεία και πώς είναι η ζωή του αρρώστου μετά την ίαση;
• Τι είναι το λέμφωμα; Ποια τα συμπτώματα; Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης για το Λέμφωμα (video)
• Τι είναι η ασθένεια Hodgkin’s, ποια η διαφορά από την μη Hodgkin’s, πώς γίνεται η διάγνωση και ποια η θεραπεία;
• Car-T: Πρωτοποριακή θεραπεία καρκίνου από το αίμα του ίδιου του ασθενή
  

Eκκολπωματίτιδα του παχέος εντέρου, εκκολπώματα, εκκολπωμάτωση. Ποιες τροφές είναι κατάλληλες;

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, M.D., medlabnews.gr iatrikanea

Η εκκολπωμάτωση θεωρείται από τις πιο κοινές γαστρεντερικές παθήσεις στις Δυτικές χώρες, ενώ εντοπίζεται σπανίως στις χώρες του Τρίτου Κόσμου.

Έχει προταθεί πως η ασθένεια αυτή συσχετίζεται με τη μακροχρόνια ανεπαρκή πρόσληψη φυτικών ινών λόγω της διατροφής δυτικού τύπου. Αυτή η άποψη στηρίχτηκε στην υπόθεση ότι μια δίαιτα υψηλή σε φυτικές ίνες μειώνει τον κίνδυνο της εκκολπωμάτωσης. (Watters DA & Smith AN 1990) 

Η εκκολπωμάτωση γενικά, είναι μια ΜΗ αναστρέψιμη νόσος και στην πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι ασυμπτωματική. (Almy TP & Howell DA 1980)  

Τα εκκολπώματα είναι μικρές προβολές του τοιχώματος του παχέος εντέρου, που μοιάζουν με θυλάκους, δηλαδή σαν σακουλάκια ή μπαλονάκια. Δημιουργούνται σε αδύναμα σημεία, εξαιτίας των πιέσεων που αναπτύσσονται μέσα στον αυλό του εντέρου κατά το πέρασμα των κοπράνων και κατά τις συσπάσεις του ίδιου του εντέρου. Eμφανίζονται πιο συχνά στο αριστερό κόλον, ειδικότερα στο σιγμοειδή, όπου ο αυλός είναι πιο στενός. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων δημιουργούνται κατά τη διάρκεια της ζωής του ατόμου, ενώ σπανίως υπάρχουν από τη γέννηση. Η εμφάνιση τους είναι παρόμοια και στα δύο φύλα. Η παρουσία εκκολπωμάτων στο παχύ έντερο ονομάζεται εκκολπωματική νόσος. Δεν  έχουν κληρονομική προδιάθεση, ούτε  αποτελούν προκαρκινική κατάσταση, μπορεί όμως να συνυπάρξουν με καρκίνο. Έχει εκτιμηθεί ότι γύρω στο 20% των ασθενών με εκκολπωμάτωση θα αναπτύξουν συμπτώματα και μόνο μια μειοψηφία θα υποστεί πιο σοβαρές επιπλοκές, συμπεριλαμβάνοντας την εκκολπωματίτιδα, την δυσκοιλιότητα και την αιμορραγία. 

Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν κυρίως κοιλιακό πόνο, μετεωρισμό και ακανόνιστες κενώσεις.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ: Άγνωστή. 

Επιβαρύνουν η δυσκοιλιότητα και η μειωμένη πρόσληψη φυτικών ινών από τις τροφές.

Η δημιουργία των εκκολπωμάτων αποδίδεται στην ανάπτυξη αυξημένων ενδοαυλικών πιέσεων λόγω των τμηματικών συσπάσεων του εντερικού τοιχώματος και της μείωσης της ελαστικότητας που σχετίζονται με την πάροδο της ηλικίας. (Hughes LE 1975, Watters DA & Smith AN 1990). Οι παράγοντες που οδηγούν στη δημιουργία εκκολπωμάτων είναι η διαταραχή της κινητικότητας του εντέρου με αποτέλεσμα  αύξηση των πιέσεων στο εσωτερικό του και η μειωμένη ανθεκτικότητα του λόγω αύξησης της ηλικίας, σε συνδυασμό με τη φτωχή σε φυτικές ίνες διατροφή. Γι΄ αυτό και τα εκκολπώματα εμφανίζονται συχνότερα σε μεγαλύτερες ηλικίες. Στη δεκαετία μεταξύ 30-40 ετών η συχνότητά τους είναι λιγότερο από το 10% του πληθυσμού ενώ μεταξύ 50-60 ετών αυξάνει στο 40% και ευρίσκεται σε ποσοστό μεγαλύτερο από 50% μετά τα 70 χρόνια. Με την πάροδο της ηλικίας ο αριθμός και το μέγεθος των εκκολπωμάτων αυξάνει και δεν υπάρχει ουσιώδης διαφορά μεταξύ των δύο φύλων. Το 80-95% των σχηματιζόμενων στο παχύ έντερο εκκολπωμάτων αφορά το σιγμοειδές και το κατιόν.

Άλλοι παράγοντες που συμβάλλουν στο σχηματισμό εκκολπωμάτων είναι:

• η παχυσαρκία
• το κάπνισμα
• η έλλειψη φυσικής άσκησης
• η χρόνια δυσκοιλιότητα
• η χρήση μη στερoειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (τα πιο γνωστά εμπορικά ονόματα αυτών είναι Ponstan, Voltaren, Mesulid κλπ)

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ:

1. Τα εκκολπώματα συνήθως δεν δίνουν συμπτώματα και  ανακαλύπτονται σε τυχαίο έλεγχο, ή μπορεί να προκαλέσουν δυσκοιλιότητα. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων  παρατηρούνται στο αριστερό τμήμα του παχέος εντέρου (σιγμοειδές -κατιόν κόλο)

2. ΕΚΚΟΛΠΩΜΑΤΙΤΙΔΑ:   Πρόκειται για μια οξεία κατάσταση που οφείλεται σε φλεγμονή των εκκολπωμάτων  και  συμβαίνει στο 20% των ασθενών. Εκδηλώνεται με κοιλιακό πόνο, ιδίως στο κάτω αριστερό τμήμα της κοιλιάς, κωλικοειδούς χαρακτήρα, ο οποίος επιδεινώνεται με τη λήψη τροφής, και βελτιώνεται με την αποβολή αερίων ή κοπράνων και μπορεί να συνοδεύεται από πυρετό, διάρροιες, δυσκοιλιότητα ή διάταση της κοιλιάς.

 Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Πυρετό

• Δυσκοιλιότητα

• Διάρροια

• Ναυτία και έμετο

Σε λίγες, ευτυχώς, περιπτώσεις συνοδεύεται από σοβαρές   επιπλοκές όπως  δημιουργία αποστημάτων, συριγγίων, απόφραξη του εντέρου και εμφάνιση ειλεού ή ρήξη  λόγω έντονης φλεγμονής και εμφάνιση περιτονίτιδας

3. ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ: Συμβαίνει στο 5-15 % περίπου των ασθενών και οφείλεται σε ρήξη αγγείου που βρίσκεται σε επαφή με το τοίχωμα των εκκολπωμάτων και είναι η συνηθέστερη αιτία οξείας αιμορραγίας από το κατώτερο πεπτικό

4. ΣΤΕΝΩΣΗ: Επαναλαμβανόμενα επεισόδια εκκολπωματίτιδας μπορεί να οδηγήσουν μακροχρονίως σε απώλεια ελαστικότητας του τοιχώματος και στένωση του εντέρου με αποτέλεσμα κοιλιακό πόνο, δυσκοιλιότητα ή ειλεό.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ:

Η διάγνωση των ασθενειών του παχέος εντέρου γίνεται με κολονοσκόπηση, βαριούχο υποκλυσμό ή αξονική τομογραφία κοιλίας.

Βαριούχος υποκλυσμός. Το βάριο χρωματίζει το παχύ έντερο, αποκαλύπτοντας πιθανές ανωμαλίες. Ο βαριούχος υποκλυσμός διπλής σκιαγραφήσεως με εμφύσηση αέρος είναι η εξέταση εκλογής γιατί φαίνονται τα εκκολπώματα σε όλη τους την έκταση και αξιολογείται καλύτερα το μέγεθός τους).

Κολονοσκόπηση. Το εσωτερικό του παχέος εντέρου επιθεωρείται με ένα λεπτό σωλήνα με κάμερα. Η κολονοσκόπηση επιφυλάσσεται για τις περιπτώσεις εκείνες που υπάρχει αμφιβολία ή πιθανότητα να συνυπάρχει και άλλη βλάβη μέσα στα εκκολπώματα (στένωση, πολύπoδας, καρκίνος κ.α.). Η ένδειξη είναι μεγαλύτερη όταν η εκκολπωμάτωση εκδηλώνεται με απώλεια αίματος.

Σε περίπτωση όμως κρίσης  εκολπωματίτιδας εξέταση εκλογής είναι η αξονική τομογραφία κοιλίας, (πρόκειται για μια ειδική μέθοδο λήψης ακτινογραφιών και αποτελεί πολύ ευαίσθητη, αλλά και ακίνδυνη μέθοδο για τη διάγνωση της εκκολπωματίτιδας), ενώ η κολονοσκόπηση πρέπει να γίνει μετά το πέρας του επεισοδίου.

Αξονική Τομογραφία Άνω- Κάτω κοιλίας (με ενδοφλέβιο σκιαγραφικό), η οποία πέρα από την διάγνωση, μπορεί να αναδείξει την έκταση της νόσου και επομένως βοηθά στη σταδιοποίηση, ενώ η χρήση του σκιαγραφικού θα βοηθήσει να διαφοροδιαγνώσουμε σε ορισμένες περιπτώσεις την παρουσία καρκινώματος. Επίσης η αξονική, μας βοηθά να αποκλείσουμε και άλλα αίτια κοιλιακού άλγους όπως σαλπιγγικό-ωοθηκικό απόστημα, τη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου Crohn και την οξεία σκωληκοειδίτιδα.

Κολονοσκόπηση ή σιγμοειδοσκόπηση  στην οξεία φάση της νόσου αντενδείκνυται επειδή υπάρχει κίνδυνος η ίδια η εξέταση να προκαλέσει επιδείνωση της κλινικής εικόνας ή διάτρηση του εντέρου. Μετά την κλινική βελτίωση της ασθενούς και την πάροδο 6 εβδομάδων συστήνεται να γίνεται ο παραπάνω ενδοσκοπικός έλεγχος για τον αποκλεισμό ή τη διάγνωση του καρκίνου και της νόσου Crohn.

Ο αιματολογικός εργαστηριακός έλεγχος μπορεί να δείξει:

 - αύξηση των λευκών αιμοσφαιρίων στη γενική αίματος

 - αύξηση των δεικτών φλεγμονής (Ταχύτητα Καθίζησης Ερυθρών αιμοσφαιρίων/ΤΚΕ, C-Αντιδρώσα Πρωτείνη/CRP).

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Τα ασυμπτωματικά εκκολπώματα δεν χρειάζονται κάποια ιδιαίτερη θεραπεία, πλην βελτίωσης της διατροφής με αύξηση των φυτικών ινών και του νερού (1,5-2,5 λίτρα δηλαδή 6-10 ποτήρια ημερησίως), ώστε να αποφεύγεται η δυσκοιλιότητα.

Η θεραπεία της εκκολπωματίτιδας  εξαρτάται  από το αν συνοδεύεται ή όχι από επιπλοκές, την ηλικία, τη γενική κατάσταση του ασθενούς και το ιστορικό του. Έτσι,  οι ήπιες περιπτώσεις αντιμετωπίζονται με δίαιτα και κατάλληλή αντιβιοτική αγωγή, ενώ οι σοβαρότερες χρήζουν νοσοκομειακής περίθαλψης.

Σε ήπια εκκολπωματίτιδα, η αντιμετώπιση είναι αρχικά συντηρητική (υδρική δίαιτα και αντιβίωση), ενώ σε εκκολπωματίτιδα με επιπλοκές, απαιτείται χειρουργείο. Επίσης χειρουργείο απαιτείται όταν υπάρξει και δεύτερο επεισόδιο ήπιας εκκολπωματίτιδας.

Η αιμορραγία αντιμετωπίζεται στο νοσοκομείο, συνήθως συντηρητικά. Η αιμορραγία συνήθως σταματά μόνη της, αλλά μπορεί να χρειαστεί θεραπευτική παρέμβαση μέσω επείγουσας κολονοσκόπησης, αγγειογραφίας ή χειρουργείου.

Χειρουργική αντιμετώπιση απαιτεί η επιπλεγμένη εκκολπωματίτιδα, η μεγάλη ή υποτροπιάζουσα αιμορραγία, οι συχνές υποτροπές  εκκολπωματίτιδας ή η στένωση του εντέρου.

Σε πολύ βαριές περιπτώσεις, ο ασθενής πρέπει να χειρουργηθεί για να αφαιρεθεί το προσβεβλημένο τμήμα του παχέος εντέρου.

Συντηρητική Αγωγή

Η αύξηση της ποσότητας των υγρών και των άπεπτων φυτικών ινών στη δίαιτα ελαττώνει τα συμπτώματα της εκκολπωμάτωσης και μειώνει σημαντικά τις επιπλοκές της. Η Αμερικανική Διαιτολογική Εταιρεία συνιστά την κατανάλωση 25-30 γραμ. φυτικών ινών καθημερινώς. Μία ήπια κρίση εκκολπωματίτιδας αντιμετωπίζεται με χορήγηση κατάλληλων αντιβιοτικών και αναλγητικών και με προσωρινή δίαιτα υγρών. Σε σοβαρές κρίσεις συνιστάται η νοσηλεία του ασθενούς.

ΠΡΟΛΗΨΗ:  

Πώς πρέπει να τρέφεστε σε περίπτωση που πάσχετε από εκκολπωμάτωση;

Οι φυτικές ίνες είχαν προταθεί ως θεραπεία για την συμπτωματική εκκολπωμάτωση ήδη από το 1929 από τον Spriggs. Το 1937 ο Lubbock et al., χορηγούσε σε ποντικούς δίαιτες χαμηλές σε φυτικές ίνες και φαίνεται ότι ανέπτυξαν πιο συχνά κατά την διάρκεια της ζωής τους εκκολπώματα, παρά σε μια δίαιτα υψηλή σε φυτικές ίνες. Στη συνέχεια οι Painter και Burkitt (1971), δημοσίευσαν την υπόθεση πως η νόσος αυτή προκλήθηκε από την μειωµένη πρόσληψη διαιτητικών ινών και την ονόμασαν «νόσος του Δυτικού Κόσμου». Ο λόγος που την ονόμασαν έτσι είναι επειδή παρατήρησαν πως η νόσος αυτή είναι σπάνια σε πολλά μέρη της Αφρικής, ενώ στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική όπου η διατροφή τους τείνει να έχει κυρίως επεξεργασμένα προϊόντα, η συχνότητα της νόσου ήταν μεγάλη. Αυτή η έντονη αντίθεση οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις διατροφικές αλλαγές και κυρίως στη  μείωση της διαιτητικής πρόσληψης φυτικών ινών από δημητριακά. Αργότερα, παρατηρήθηκε πως ο επιπολασμός της εκκολπωμάτωσης ήταν επίσης πιο μεγάλος και στους µη χορτοφάγους παρά στους χορτοφάγους. (Gear JS et al. 1979) Ο Brodribb et al. (1979) στην έρευνά του, επέλεξε πιθήκους με γαστρεντερική ανατομία παρόμοια µε εκείνη των ανθρώπων ως μοντέλο. Βρήκε πως υπήρχε αυξημένη ενδοαυλική πίεση του τοιχώματος στο κόλον, καθώς η ποσότητα των ινών στην δίαιτα μειωνόταν σταδιακά από 20 σε 15, 10, 5 και 0γρ ανα ημέρα. Φαίνεται πως μια δίαιτα υψηλή σε φυτικές ίνες μπορεί να είναι αποτελεσματική στη θεραπεία των συμπτωμάτων σε ορισμένους ασθενείς με απλή εκκολπωμάτωση, ειδικά αν τα συμπτώματα εμφανίζονται σπανίως, μα τα δεδομένα παραμένουν περιορισμένα. Μια πιο ολοκληρωμένη μελέτη με ασθενείς που είχαν ήπια συμπτώματα, δεν έδειξαν κάποιο σημαντικό όφελος όσον αφορά τον πόνο, αλλά υπήρξε βελτίωση στην δυσκοιλιότητα. (Ornstein MH et al. 1981) Έτσι μια γενική σύσταση θα ήταν η αύξηση των φυτικών ινών στα 25-30γρ. την ημέρα και παράλληλη αύξηση των υγρών µε στόχο την αύξηση του όγκου των κοπράνων και τη μείωση της ενδοεντερικής πίεσης. Σε μια ενδιαφέρουσα αναφορά από τους Hyland και Taylor (1980), περιγράφηκαν 100 ασθενείς που αξιολογήθηκαν αναδρομικά μετά από 5-7 χρόνια σε μια δίαιτα υψηλή σε φυτικές ίνες και πάνω από το 90% αυτών παρέμειναν χωρίς συμπτώματα.

Ο κίνδυνος βρέθηκε ιδιαίτερα αυξημένος στους άντρες που είχαν υψηλή πρόσληψη σε λίπος ή και κόκκινο κρέας σε συνδυασμό με χαμηλή φυσική δραστηριότητα και χαμηλή πρόσληψη φυτικών ινών. Σημειώθηκε ότι ο κίνδυνος εκδήλωσης είναι 50 φορές μεγαλύτερος στα άτομα που καταναλώνουν συχνά κρέας, παρά σε αυτούς που καταναλώνουν πιο πολλά λαχανικά. (Manousos O et al. 1985) Υπάρχει μια υπόθεση πως με την πρόσληψη κόκκινου κρέατος, τα βακτήρια που βρίσκονται στην μικροχλωρίδα του εντέρου, παράγουν έναν τοξικό μεταβολίτη που λεπταίνει το τοίχωμα στο κόλον και ευνοεί την δημιουργία της εκκολπωμάτωσης.

Οι φυτικές ίνες από μη επεξεργασμένα δημητριακά και κυρίως το πίτουρο, χρησιμοποιούνται στη θεραπεία της εκκολπωμάτωσης, διότι αυξάνουν την κατακράτηση νερού, μειώνουν το χρόνο διέλευσης του εντερικού περιεχομένου, αυξάνουν την εκκένωσή του και έτσι μειώνουν τη δυσκοιλιότητα που προκαλείται συχνά λόγω αυτής της νόσου.

Η Αμερικανική Διαιτολογική Εταιρεία συνιστά την κατανάλωση τουλάχιστον 25-30 γραμμαρίων ίνας καθημερινώς. Αυτό δεν είναι πάντα ούτε εύκολο, ούτε εφικτό, αν σκεφθεί κανείς ότι τα περισσότερα φρούτα ή λαχανικά δεν περιέχουν περισσότερα από 3 γραμμάρια ίνας.

Καλές πηγές φυτικών ινών είναι τα φρέσκα και αποξηραμένα φρούτα, τα λαχανικά, τα όσπρια και οι ξηροί καρποί, καθώς επίσης και τα προϊόντα ολικής άλεσης.

Παράλληλα με την αυξημένη κατανάλωση φυτικών ινών θα πρέπει να δώσουμε και ιδιαίτερη έμφαση στην πρόσληψη υγρών. Ακόμη, καθώς κάποιοι ασθενείς είναι πιθανό να νιώσουν δυσφορία μετά την κατανάλωση κάποιου λιπαρού γεύματος, ίσως ο περιορισμός τέτοιων γευμάτων να είναι ευεργετικός.

Γενικότερα, επειδή η δυσκοιλιότητα μπορεί να συνυπάρχει σε ασθενείς με εκκολπωμάτωση οι συστάσεις αφορούν συχνά την αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας (π.χ. αύξηση της κατανάλωσης φυτικών ινών και υγρών, αύξηση της φυσικής δραστηριότητας, προτίμηση προϊόντων εμπλουτισμένων με προβιοτικά).

Περιορισμός αλκοολούχων ποτών, σοκολάτας ή σκευασμάτων που περιέχουν κωδείνη

ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ να αποφεύγονται σπόροι, ξηροί καρποί, καλαμπόκι και άλλες παρόμοιες τροφές. Η σύσταση για αποφυγή τροφίμων με μικρά μη πεπτόμενα τεμαχίδια (πχ. σουσάμι, σύκα, ξηροί καρποί), διότι μπορεί να εγκλωβιστούν στα εκκολπώματα και να προκαλέσουν ερεθισμό, είναι αβάσιμη και δεν ισχύει.

Περιορίστε: το αλάτι, τον καφέ και τα αναψυκτικά που περιέχουν καφεΐνη.

Μην ξεχνάτε:

Να καταναλώνετε τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες, όπως:

- φρέσκα φρούτα, χωρίς την φλούδα

- φρέσκα λαχανικά

- Ψωμί και δημητριακά ολικής αλέσεως, όσπρια, αρακά.

Να αυξήσετε τη σωματική άσκηση. Τακτική σωματική δραστηριότητα βοηθά στην καλύτερη λειτουργία του γαστρεντερικού σας συστήματος. Εντάξτε τουλάχιστον 30 λεπτά έντονο περπάτημα στο καθημερινό σας πρόγραμμα (συνεχόμενα ή

Να πίνετε αρκετά υγρά κατά τη διάρκεια της ημέρας (περίπου 8-10 ποτήρια).

Διαβάστε επίσης

• Η νόσος του Crohn (Κρον). Συμπτώματα, διάγνωση και θεραπεία. Ποια η σωστή διατροφή και τι πρέπει να αποφεύγετε; Η σημασία της ψυχολογικής υποστήριξης
• Τι πρέπει να τρώτε και τι δεν πρέπει αν έχετε ελκώδη κολίτιδα. Η σημασία του άγχους και της άσκησης
• Ειλεός, απόφραξη του εντέρου, μια κατάσταση που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση. Ποιες οι αιτίες και ποια η θεραπεία;

Dr.
PhD
https://scholar.google.gr/citations?hl=el&user=x0_XklQAAAAJ

Ισχιαλγία, πόνος στο πόδι ψηλά, μούδιασμα, υπαισθησία, μυϊκή αδυναμία. Μύθοι και Αλήθειες; Θεραπευτική αντιμετώπιση

του Αλέξανδρου Γιατζίδη, Μ.D., medlabnews.gr iatrikanea

Αποτελεί μια από τις συχνότερες μορφές πόνου με κύριο ένοχο το σύγχρονο τρόπο ζωής, την καθιστική ζωή, τα περιττά κιλά αλλά και κάποιος ενδεχόμενος τραυματισμός.

Η ισχιαλγία (δηλ. η αίσθηση πόνου στο ισχιακό νεύρο) προκαλείται από την πίεση που υφίσταται το ισχιακό νεύρο κάπου στην περιοχή της μέσης και μπορεί να εμφανιστεί είτε ξαφνικά είτε να προϋπάρχει κάποιος πόνος ή ενόχληση στη μέση και να επιδεινωθεί.

Ο πόνος μπορεί να εντοπίζεται είτε σε ολόκληρο το πόδι είτε σε κάποια μόνο σημεία του (π.χ. στην κνήμη ή στα δάχτυλα) ενώ ενδέχεται ο ασθενής να νιώσει μούδιασμα ή αδυναμία του κάτω άκρου. Ως προς τη διάρκεια του δε, ο πόνος ενδέχεται να είναι συνεχής ή διαλείπων.

Η ισχιαλγία παρουσιάζεται συνήθως ξαφνικά ή σταδιακά σε διάστημα λίγων ημερών μετά από κίνηση ή σήκωμα βάρους αλλά και πολλές φορές χωρίς καμία φαινομενική αιτία. Ο πόνος συνοδεύεται συχνά και από άλλα προβλήματα όπως μούδιασμα ή υπαισθησία (ελάττωση της αισθητικότητας του δέρματος) στο πόδι και μυϊκή αδυναμία που μπορεί να προκαλέσει δυσκολία ή ‘σύρσιμο’ του ποδιού στο βάδισμα.

Συμπτώματα

•   Πόνος που ανακλάται από την κατώτερη περιοχή της ράχης προς τα κάτω μέσω των γλουτών προς το κατώτερο μέρος σκέλους και ο οποίος χειροτερεύει όταν καθίσετε, όταν κάνετε κάμψη προς τα εμπρός ή προς τα πίσω, όταν φτερνιστείτε, όταν βήξετε ή όταν τεντωθείτε. Συνήθως προσβάλλει τη μία μόνο πλευρά του σώματος.

•   Kάψιμο ή μούδιασμα

•   Oξύς πόνος που μπορεί να δυσκολέψει το σήκωμα στην όρθια στάση.

•   Aδυναμία μυός, μούδιασμα ή δυσκολία κίνησης σκέλους ή ποδιού.

Προσοχή: Αν παράλληλα με τον πόνο/ μούδιασμα/ αδυναμία στο πόδι υπάρχει και δυσκολία στην ούρηση τότε ο ασθενής θα πρέπει να απευθυνθεί αμέσως στον γιατρό γιατί υπάρχει η πιθανότητα να υπάρχει μεγάλη (‘κεντρική’) κήλη ενός μεσοσπονδυλίου δίσκου με πίεση των νεύρων που είναι απαραίτητα για σημαντικές λειτουργίες όπως η ούρηση και μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές μόνιμες βλάβες.

Αιτίες της ισχιαλγίας

Διάφορες καταστάσεις μπορούν να την προκαλέσουν.

Aυτές περιλαμβάνουν:

•   Κακή στάση του σώματος

•   Εγκυμοσύνη

•   Παχυσαρκία

•   Ύπνο σε πολύ μαλακό στρώμα

•   Χρήση ψηλών τακουνιών

•   Ολίσθηση δίσκου

Μύθοι

Συχνά πιστεύεται ότι η ισχιαλγία συμβαίνει λόγω ‘κάκωσης’, όπως όταν κάποιος σηκώσει απότομα ένα μεγάλο βάρος. Ωστόσο γνωρίζουμε ότι η κήλη ενός μεσοσπονδυλίου δίσκου συμβαίνει σε δίσκους στους οποίους προϋπάρχει σημαντικού βαθμού φθορά, συχνά χωρίς σοβαρά συμπτώματα και χωρίς να το γνωρίζει ο ασθενής. Οι στατιστικές επίσης δείχνουν ότι προβλήματα οξείας ισχιαλγίας μπορεί να παρουσιαστούν τόσο σε άτομα που ασχολούνται με βαριά’ χειρωνακτικά επαγγέλματα όσο και σε άτομα που δεν έχουν ιστορικό.

Αν και υπάρχει η γενική εντύπωση ότι η οξεία ισχιαλγία είναι πάθηση της μεγάλης ηλικίας ή συμβαίνει μόνο σε άτομα με μακροχρόνιο ιστορικό προβλημάτων στη μέση αυτό δεν είναι σωστό: η οξεία ισχιαλγία συμβαίνει πιο συχνά σε μικρότερες ηλικίες, συνήθως σε άτομα από 25 έως 40 ετών και μπορεί να παρουσιαστεί σε άτομα χωρίς κανένα προηγούμενο ιστορικό προβλημάτων στη μέση.

Αλήθειες

Ευτυχώς, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων οξείας ισχιαλγίας η αποκατάσταση (ελάττωση ή και πλήρης εξαφάνιση του πόνου) συμβαίνει μέσα σε μερικές εβδομάδες από την στιγμή που εκδηλώνεται το πρόβλημα. Στις περιπτώσεις αυτές ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ιδιαίτερη θεραπεία (εκτός από απλά παυσίπονα) και ο ασθενής δεν πρέπει να περιορίζεται στο κρεβάτι για περισσότερο από μία με δύο ημέρες το πολύ, πριν τη σταδιακή επιστροφή του στις φυσιολογικές του δραστηριότητες (ωστόσο, βαριές χειρωνακτικές εργασίες θα πρέπει να αποφεύγονται για κάποιο χρονικό διάστημα!). Σε τέτοιες ευνοϊκές περιπτώσεις αναμένουμε πλήρη αποκατάσταση αν και θα παραμένει η πιθανότητα υποτροπής (επανεμφάνισης του προβλήματος νέο επεισόδιο ισχιαλγίας) σε ποσοστό 10% έως 20%.

ΠΡΟΣΟΧΗ

Υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις όμως, που τα πράγματα δεν πηγαίνουν τόσο καλά. Ο ασθενής με πρόβλημα ισχιαλγίας θα πρέπει να αναζητήσει την βοήθεια ειδικού στις παθήσεις σπονδυλικής στήλης γιατρού (Νευροχειρουργού ή Ορθοπαιδικού) όταν:

•   Ο πόνος είναι έντονος, παρατεταμένος (περισσότερο από τρεις μήνες χωρίς ιδιαίτερα σημάδια βελτίωσης) ή επιδεινώνεται σταδιακά,

•   συνυπάρχουν άλλα συμπτώματα που επιδεινώνονται (όπως μούδιασμα ή μυϊκή αδυναμία στο κάτω άκρο).

Διαγνωστικές μέθοδοι

Μια μη επείγουσα αξιολόγηση για τον έλεγχο της ισχιαλγίας περιλαμβάνει φυσική εξέταση και έλεγχο της δύναμης των μυών, των αντανακλαστικών και των αισθήσεών τους προκειμένου να προσδιορισθεί κατά πόσο το πρόβλημα προέρχεται από συμπιεσμένο νεύρο. Πιθανό είναι επίσης να χρειαστεί ακτινογραφία, μαγνητική ή αξονική τομογραφία ή ηλεκτρομυογραφία (μελέτη αγωγιμότητας του νεύρου).

Θεραπευτική αντιμετώπιση

Κλινοστατισμός: σε μερικές περιπτώσεις μπορούν να συστηθούν από τον γιατρό σας μία έως δύο ημέρες παραμονή στο κρεβάτι για να βοηθηθεί ο περιορισμός της φλεγμονής γύρω από τις ρίζες του νεύρου. Δεν συστήνεται μεγαλύτερης διάρκειας παραμονή στο κρεβάτι, διότι αυτή μπορεί να επιβραδύνει την ανάρρωση.

Παυσίπονα: οπιοειδή ή κορτικοστεροειδή, παυσίπονα όπως ακεταμινοφαίνη  μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του πόνου, καθώς και μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, όπως η ασπιρίνη μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του πόνου και της φλεγμονής. O γιατρός σας μπορεί να συνταγογράψει ένα αντιφλεγμονώδες και μερικές φορές ένα μυοχαλαρωτικό φάρμακο.

Φυσικοθεραπεία: όταν ο πόνος γίνει σχετικά υποφερτός και η φλεγμονή υποχωρήσει, είναι σημαντικό να αρχίσετε ασκήσεις και φυσικοθεραπεία για επανάκτηση της κινητικότητας.

Εγχείρηση: ενδείκνυται όταν ο πόνος είναι δυνατός και δεν μειώνεται με φαρμακευτική αγωγή, όταν υπάρχει αδυναμία στα πόδια κι όταν υπάρχει πρόβλημα στο έλεγχο της κύστης ή του εντέρου. Η σύγχρονη χειρουργική θεραπεία της οξείας ισχιαλγίας λόγω κήλης ενός μεσοσπονδυλίου δίσκου της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης είναι η μικροδισκεκτομή. Αυτή η χειρουργική επέμβαση συνίσταται στην αφαίρεση του τμήματος του μεσοσπονδυλίου δίσκου που δημιουργεί το πρόβλημα (όχι ολόκληρου του δίσκου) και την άρση της πίεσης της νευρικής ρίζας με χρήση ειδικού μικροσκοπίου με πολύ μικρή τομή χαμηλά στην μέση και βραχύ χρόνο νοσηλείας και μετεγχειρητικής αποκατάστασης. Τα αποτελέσματα είναι εξαιρετικά (πλήρης αποκατάσταση και ανακούφιση του πόνου) στην συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων.

Πρόληψη 

•   Χρησιμοποιείτε σκληρό στρώμα για τον ύπνο και κοιμηθείτε ανάσκελα ή στο πλάι έχοντας τα πόδια λυγισμένα.

•   Ακουμπάτε τα πόδια στο πάτωμα και μην τα σταυρώνετε.

•   Φροντίστε να στηρίζετε καλά την πλάτη σας όταν κάθεστε και προτιμήστε την όρθια στάση της.

Διαβάστε επίσης 

• Ποιος ο λόγος που μπορεί να πονάνε τα πόδια σας; Όλες οι αιτίες από τις πιο απλές μέχρι τις πιο σοβαρές.
• 18 προβλήματα των ποδιών μας, που μας προειδοποιούν για τη συνολική μας υγεία;
• Πόνος στη φτέρνα, πελματιαία απονεύρωση, άκανθα πτέρνας. Θεραπευτική αντιμετώπιση και ασκήσεις για το σπίτι.

https://scholar.google.gr/citations?hl=el&user=x0_XklQAAAAJ