Artemis II: Το μεγάλο ιατρικό στοίχημα του ταξιδιού στη Σελήνη – τι μπορεί να πάθει το ανθρώπινο σώμα έξω από την «ασπίδα» της Γης;

 επιμέλεια Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr iatrikanea

Η Artemis II δεν είναι απλώς η πρώτη επανδρωμένη επιστροφή της NASA σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη μετά από δεκαετίες. Είναι και το πρώτο πραγματικό «κρας τεστ» του ανθρώπινου οργανισμού στο βαθύ διάστημα, σε μια αποστολή που εκτοξεύθηκε την 1η Απριλίου 2026, διαρκεί περίπου 10 ημέρες και έχει σχεδιαστεί όχι μόνο για να δοκιμάσει το Orion και τα συστήματα υποστήριξης ζωής, αλλά και για να καταγράψει με ακρίβεια τι συμβαίνει στο σώμα, στον εγκέφαλο και στη συμπεριφορά των αστροναυτών όταν βγαίνουν ξανά πέρα από τη χαμηλή γήινη τροχιά. Σήμερα, 6 Απριλίου 2026, η αποστολή βρίσκεται σε εξέλιξη και η σεληνιακή προσέγγιση αποτελεί και επιστημονικό, και βιοϊατρικό ορόσημο.

Το πιο άμεσο ιατρικό πρόβλημα σε μια τέτοια σύντομη αποστολή δεν είναι τόσο η μακροχρόνια απώλεια οστικής μάζας ή η σοβαρή μυϊκή ατροφία που φοβίζει στις πολύμηνες παραμονές στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, αλλά οι οξείες επιδράσεις της μικροβαρύτητας και της μετάβασης ανάμεσα σε διαφορετικά πεδία βαρύτητας. Η ναυτία του διαστήματος, η απορρύθμιση του αιθουσαίου συστήματος, η αποπροσανατολιστική αίσθηση του «πάνω-κάτω», η δυσκολία σε λεπτές κινήσεις και η επιβάρυνση της απόδοσης σε κρίσιμα καθήκοντα είναι κλασικοί κίνδυνοι των πρώτων ημερών. Η σχετική βιβλιογραφία αναφέρει ότι το σύνδρομο space motion sickness επηρεάζει περίπου το 70% των αστροναυτών στις πρώτες ημέρες πτήσης, ενώ η ίδια η NASA θεωρεί τον κίνδυνο μεταβολής της αισθητικοκινητικής και αιθουσαίας λειτουργίας κορυφαίο επιχειρησιακό πρόβλημα για σεληνιακές αποστολές. Γι’ αυτό και το Artemis II παρακολουθεί συστηματικά ισορροπία, συμπτώματα κίνησης, αιθουσαία λειτουργία και την ικανότητα εξόδου από την κάψουλα μετά την επιστροφή.

Ακόμη πιο κρίσιμο είναι το ζήτημα της ακτινοβολίας. Σε αντίθεση με τον ISS, το Orion περνά από τις ζώνες Van Allen και εκθέτει το πλήρωμα σε γαλαξιακή κοσμική ακτινοβολία και, εάν υπάρξει ηλιακό επεισόδιο, σε δυνητικά επικίνδυνα φορτισμένα σωματίδια από τον Ήλιο. Η NASA εκτιμά ότι η βασική έκθεση της Artemis II θα είναι περίπου συγκρίσιμη με έναν μήνα παραμονής στον ISS, δηλαδή περίπου το 5% του συνολικού επιτρεπόμενου επαγγελματικού ορίου καριέρας ενός αστροναύτη, με πρόσθετο κίνδυνο αν εκδηλωθεί ηλιακή καταιγίδα. Για τον λόγο αυτό το Orion φέρει ενεργούς αισθητήρες ακτινοβολίας σε πολλαπλά σημεία, προσωπικά δοσίμετρα για κάθε μέλος του πληρώματος, αλλά και σχέδιο δημιουργίας αυτοσχέδιου «καταφυγίου καταιγίδας» μέσα στο σκάφος αν οι μετρήσεις δείξουν επικίνδυνη άνοδο. Η σημασία αυτού του σκέλους ξεπερνά τη συγκεκριμένη αποστολή: η βιοϊατρική βιβλιογραφία συνδέει τη διαστημική ακτινοβολία με βλάβες DNA, καρκινογένεση, καρδιαγγειακούς και νευρογνωσιακούς κινδύνους, ιδίως σε μεγαλύτερες αποστολές προς τη Σελήνη και τον Άρη.

Η Artemis II όμως δεν μετρά μόνο την ακτινοβολία· ψάχνει και το τι κάνει αυτή η έκθεση στο ανοσοποιητικό σύστημα. Η NASA έχει εντάξει ειδικό πρωτόκολλο “Immune Biomarkers”, στο οποίο θα αναλυθούν δείγματα αίματος και σάλιου πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την πτήση, ώστε να φανεί πώς αλλάζουν οι ορμόνες του στρες, τα ανοσολογικά κύτταρα και η επανενεργοποίηση λανθανόντων ιών. Αυτό δεν είναι θεωρητικός φόβος: προηγούμενα δεδομένα της NASA και δημοσιευμένες μελέτες έχουν δείξει ότι σε σύντομες και μακρές πτήσεις μπορεί να επανενεργοποιούνται έρπητες ιοί χωρίς εμφανή συμπτώματα, κάτι που θεωρείται βιοδείκτης διαταραγμένης ανοσίας. Η καινοτομία εδώ είναι ότι μαζί με το πλήρωμα «ταξιδεύουν» και organ-on-chip μοντέλα από κύτταρα μυελού των οστών των ίδιων των αστροναυτών, στο πείραμα AVATAR, ώστε να μελετηθεί με προσωποποιημένο τρόπο πώς η μικροβαρύτητα και η ακτινοβολία επηρεάζουν την αιμοποίηση και την ανοσολογική απάντηση. Είναι ίσως η πρώτη φορά που η εξατομικευμένη ιατρική δοκιμάζεται τόσο καθαρά σε αποστολή βαθιού διαστήματος.

Εξίσου σοβαρό είναι το «αόρατο» ιατρικό πεδίο: ύπνος, κιρκάδιος ρυθμός, ψυχική αντοχή, ομαδική συνοχή και γνωστική απόδοση. Η μελέτη ARCHeR παρακολουθεί ευεξία, δραστηριότητα, πρότυπα ύπνου και αλληλεπιδράσεις του πληρώματος με actigraphy και ερωτηματολόγια, ακριβώς επειδή η απομόνωση, η ένταση της αποστολής, οι ακανόνιστοι κύκλοι φωτός και η συνεχιζόμενη επιχειρησιακή εγρήγορση μπορούν να μειώσουν την απόδοση χωρίς να προκαλέσουν «θεαματικά» συμπτώματα. Η NASA αντιμετωπίζει την ανεπαρκή ή ακανόνιστη sleep-wake ρύθμιση ως διακριτό κίνδυνο για την ασφάλεια πτήσης, ενώ στις μετρήσεις της Artemis II εντάσσονται επίσης έλεγχοι για οφθαλμική και εγκεφαλική υγεία, διατροφική κατάσταση, καρδιαγγειακή προσαρμογή, μικροβίωμα, μυϊκή λειτουργία και συμπτώματα ζάλης ή αποπροσανατολισμού. Με απλά λόγια, το πλήρωμα δεν είναι μόνο εξερευνητές· είναι και οι ίδιοι βιοϊατρικά «υποκείμενα» μελέτης.

Στο πρακτικό επίπεδο, η αποστολή λειτουργεί σαν πρόβα για ιατρική αυτονομία στο βαθύ διάστημα. Το πλήρωμα ήδη εκτελεί ασκήσεις με ειδικό flywheel μικρού όγκου για να διατηρεί καρδιοαναπνευστική και μυϊκή ετοιμότητα, ενώ η NASA έχει εντάξει επίδειξη CPR και αντιμετώπισης πνιγμονής μέσα στο Orion, δηλαδή σενάρια επειγόντων σε περιβάλλον όπου δεν υπάρχει άμεση ιατρική εκκένωση. Ακόμη και το πρόβλημα με το σύστημα τουαλέτας δεν είναι «λεπτομέρεια» αλλά ζήτημα ιατρικής και επιχειρησιακής υγιεινής: όταν ένα σύστημα αποβλήτων δυσλειτουργεί σε κλειστό περιβάλλον βαθιού διαστήματος, το θέμα αφορά άνεση, αφυδάτωση, καθαριότητα, λοιμώξεις και ψυχολογική επιβάρυνση. Το Orion κουβαλά έτσι ένα πολύ πιο ώριμο μοντέλο ιατρικής σκέψης από την εποχή Apollo: όχι μόνο πώς θα φτάσει ο άνθρωπος στη Σελήνη, αλλά πώς θα παραμείνει λειτουργικός, καθαρός, σταθερός και ασφαλής σε κάθε ώρα του ταξιδιού.

Η ουσία είναι ότι η Artemis II δεν προσπαθεί απλώς να αποδείξει ότι «μπορούμε να ξαναπάμε». Προσπαθεί να απαντήσει σε ένα πολύ πιο δύσκολο ερώτημα: τι χρειάζεται για να αντέξει ιατρικά ο άνθρωπος όταν η Γη πια μικραίνει στο παράθυρο και η προστατευτική της ασπίδα χάνεται πίσω του. Αν η αποστολή πετύχει, θα έχει προσφέρει κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα εντυπωσιακό σεληνιακό flyby: θα έχει χαρτογραφήσει τα πρώτα πραγματικά βιοϊατρικά όρια της νέας εποχής των επανδρωμένων αποστολών στο βαθύ διάστημα.

Πηγές: NASA Artemis II mission page, NASA mission updates/blogs, NASA Human Research Program, NASA Science AVATAR/ARCHeR/Immune Biomarkers/Standard Measures, PubMed και PMC reviews για space motion sickness, ανοσολογική δυσρύθμιση και διαστημική ακτινοβολία.

γ-GT: τι είναι, τι σημαίνουν οι αυξημένες τιμές και ποια είναι τα φυσιολογικά όρια

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακής βιολόγου, medlabnews.gr iatrikanea

Η γ-GT (GGT) είναι ένζυμο που χρησιμοποιείται ως δείκτης για διαταραχές του ήπατος και της χολής. Το άρθρο εξηγεί τι δείχνει η εξέταση γ-GT, πότε οι τιμές θεωρούνται αυξημένες ή χαμηλές και ποια είναι τα φυσιολογικά όρια σε άνδρες και γυναίκες. Η γ-γλουταμυλ-τρανσπεπτιδάση γ-GT (Gamma-Glutamyl Transpeptidase - GGT) είναι ένα ένζυμο που καταλύει τη μεταφορά μιας ομάδας γ-γλουταμυλίου από ένα γ-γλουταμυλοπεπτίδιο σε ένα άλλο πεπτίδιο ή αμινοξύ ή στο νερό.
Το ένζυμο είναι ευαίσθητος αλλά όχι ειδικός δείκτης διαταραχών στο ήπαρ και την χολή. Στην διάγνωση αυτών είναι περισσότερο ευαίσθητη από την ALP ή την νουκλεοτιδάση. Ιδιαίτερα αυξημένες τιμές γ-GT στο ήπαρ παρατηρούνται σε τοξικές βλάβες του ήπατος όπως στην αλκοολική κίρρωση (αλκοολισμός).

Η γ-GT εντοπίζεται κυρίως στους νεφρούς, στο ήπαρ και στο σπλήνα. Αποτελεί την πιο ευαίσθητη εξέταση για την ανίχνευση του αποφρακτικού ίκτερου, της χολαγγειίτιδας και της χολοκυστίτιδος. Το γεγονός ότι τα επίπεδα της γ-GT είναι φυσιολογικά στα παιδιά και στις έγκυες γυναίκες σε αντίθεση με τα αυξημένα επίπεδα της LDh και αλκαλικής φωσφατάσης επιτρέπει τη χρησιμοποίησή της στη διαφορική διάγνωση ηπατοχολικών παθήσεων στις δύο αυτές ομάδες. Χρησιμοποιείται επίσης για την παρακολούθηση χρόνιων αλκοολικών οι οποίοι βρίσκονται υπό θεραπεία. Χρησιμοποιείται ακόμη ως καρκινικός δείκτης, επειδή τα επίπεδά της αντανακλούν την υποτροπή ή την ύφεση της νόσου. Τα επίπεδα της γ-GT είναι φυσιολογικά στο έμφραγμα του μυοκαρδίου. Αυξήσεις μπορεί να παρατηρηθούν μετά την τέταρτη ημέρα και αποδίδονται σε δευτεροπαθή ηπατική βλάβη από καρδιακή ανεπάρκεια.

Το αυξημένο βάρος και τα φάρμακα αυξάνουν την γGT.

Αυξημένες τιμές γ-GT παρατηρούνται σε:

· Κίρρωση ήπατος
· Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος (NAFLD)
· Πρωτοπαθή χολική κίρρωση
· Αποφρακτικό ίκτερο
· Χολόσταση
· Χολική ατρησία
· Ηπατίτιδα
· Ηπατικές μεταστάσεις
· Καρκίνος του ήπατος
· Αλκοολικοί

· Παγκρεατίτιδα
· Καρκίνος του παγκρέατος
· Καρκίνος του προστάτη
· Λοιμώδης μονοπυρήνωση
· Μυοτονική δυστροφία
· Νόσος του Crohn
· Υπερθυρεοειδισμός
· Υπερλιπιδαιμίες
· Σοβαρές παχυσαρκίες

Μειωμένες τιμές παρατηρούνται σε:

· Υποθυρεοειδισμός

Όρια αναφοράς: γ-GT:

Hλικία	Άνδρες	Γυναίκες
< 6 μηνών	12 - 122 IU/lt	15 - 132 IU/lt
6 – 12 μηνών	≤45 IU/lt	≤44 IU/lt
1 – 12 ετών	≤30 IU/lt	≤28 IU/lt
13 – 18 ετών	≤48 IU/lt	≤32 IU/lt
> 18 ετών	7 - 47 IU/lt	5 - 25 IU/lt

Μη Αλκοολική Λιπώδης Νόσος του Ήπατος

Μία από τις καταστάσεις που προκαλούν αύξηση των επιπέδων της γ-GT είναι η μη αλκοολική λιπώδης  νόσος του ήπατος (NonAlcoholic Fatty Liver Disease / NAFLD) η οποία αποτελεί τη συχνότερη μορφή χρόνιας ηπατοπάθειας και την 1η αιτία ανεύρεσης παθολογικά αυξημένων ηπατικών ενζύμων στο γενικό πληθυσμό. Προκαλείται από την παθολογική συσσώρευση λιπιδίων στα ηπατοκύτταρα, σε άτομα που δεν καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες αλκοόλ. 

Διαβάστε επίσης

• Οι αυξημένες τιμές τρανσαμινασών, στις εξετάσεις αίματος, τι μπορεί να σημαίνει; Τι πρέπει να κάνουμε;
• Τα τριγλυκερίδια και οι νέες αναθεωρημένες φυσιολογικές τιμές τους. Ποιος ο ρόλος της ζάχαρης και ποια η κατάλληλη διατροφή για την μείωσή τους.
• Μη αλκοολική λιπώδης διήθηση του ήπατος, που οφείλεται και ποια η σημασία της άσκησης;
• Το συκώτι σας γνωρίζετε αν λειτουργεί φυσιολογικά; Έλεγχος ηπατικής λειτουργίας

Ινοαδένωμα μαστού: τι είναι, πώς γίνεται η διάγνωση και πότε χρειάζεται αφαίρεση

του Γιώργου Μονεμβασίτη, M.D.*, medlabnews.gr iatrikanea

Το ινοαδένωμα είναι ο συχνότερος καλοήθης όγκος του μαστού και εμφανίζεται συχνότερα σε νεαρές γυναίκες της αναπαραγωγικής ηλικίας. Το άρθρο εξηγεί τι είναι το ινοαδένωμα, πώς γίνεται η διάγνωση με υπέρηχο ή βιοψία, ποιο είναι συνήθως το μέγεθός του και πότε χρειάζεται αφαίρεση. Το ινοαδένωμα (fibroadenoma) πρόκειται για το συχνότερο καλοήθη όγκο του μαστού. Δεν είναι νεοπλασία. Ανευρίσκεται συνηθέστερα σε νεαρές γυναίκες της αναπαραγωγικής ηλικίας. Μπορεί να είναι ένας όμως όχι σπάνια πολλαπλά ογκίδια, μπορεί να υπάρχουν στον ένα ή και τους δύο μαστούς.

Κατά κανόνα πρόκειται για ογκίδιο σφαιρικό, σχετικά σκληρό, με ομαλή, λεία επιφάνεια, που δε συμφύεται με τους γύρω ιστούς, αλλά μετακινείται εύκολα, χαρακτήρες διαφορετικοί από αυτούς που χαρακτηρίζουν ογκίδια κακοήθους φύσεως.

Ένα ινοαδένωμα αποτελείται από στοιχεία ινώδη, προερχόμενα από ιστό που προορίζεται για την υποστήριξη του μαστικού αδένα και αδενικά, προερχόμενα από υπερπλασία λοβίων αυτού του ίδιου του αδένα.

Πώς γίνεται η διάγνωση στο ινοαδένωμα;

Αποτελεί σύνηθες εμφανές εύρημα στον απλό μαστογραφικό και υπερηχοτομογραφικό έλεγχο.

Εάν το μέγεθός του και το μέγεθος του μαστού το επιτρέπουν, είναι αντιληπτό και στην αυτοεξέταση του μαστού, όπου αναγνωρίζονται οι ανωτέρω χαρακτήρες. Χαρακτηριστικά η γυναίκα φορέας τέτοιου ογκιδίου μπορεί να αναφέρει, πως ψηλαφά κάποιο ογκίδιο, το οποίο ξεγλιστρά από τα δάκτυλά της και μετακινείται, ενώ διογκώνεται, σκληραίνει και ίσως γίνεται επώδυνο κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως.

Η υπερηχοτομογραφική μελέτη στο μεγαλύτερο ποσοστό των περιπτώσεων θα δώσει απάντηση. Γίνονται εύκολα με αυτήν αναγνωρίσιμοι οι χαρακτήρες των καλόηθων αυτών ογκιδίων. Στον υπέρηχο, το ινοαδένωμα εμφανίζεται σαν υπόηχο μόρφωμα με σαφή και ομαλά όρια, και με περιφερική αιμάτωση. Υπάρχουν όμως και δυσκολοδιάγνωστες περιπτώσεις για τις οποίες τελικά θα χρειαστεί μαγνητική τομογραφία ή βιοψία με λεπτή/χοντρή βελόνη.

Ποιο είναι το μέγεθός του ινοαδενώματος;

Συνήθως είναι από 1 μέχρι 5 εκατοστά. Σπανιότερα ανευρίσκονται γιγαντιαία ινοαδενώματα, που φθάνουν και τα 15 εκατοστά. Η φυσική πορεία ενός ινοαδενώματος μπορεί να το οδηγήσει σε υποστροφή (ελάττωση του μεγέθους) όπως συμβαίνει μετά την εμμηνόπαυση ή αντιθέτως να το οδηγήσει σε αύξηση του μεγέθους όπως παρατηρείται συχνά στην εγκυμοσύνη. Στο ένα τρίτο των περιπτώσεων, πάντως, το μέγεθος παραμένει αμετάβλητο.

Ποια είναι η ενδεικνυόμενη θεραπεία του ινοαδενώματος;

Μικρά ινοαδενώματα, που δεν προκαλούν συμπτώματα, δε μεταβάλλονται σε μέγεθος και η βιοψία τους δεν προκαλεί ανησυχία, δε χρειάζονται περαιτέρω θεραπεία, πλην επαναλαμβανόμενων ελέγχων με υπερηχογράφημα.

Οι ενδείξεις για την χειρουργική εκτομή ενός ινοαδενώματος είναι πολύ συγκεκριμένες και έχουν ως εξής:

• Ραγδαία αύξηση του μεγέθους ενός ινοαδενώματος (πάνω από 20% του όγκου) σε σύντομο χρονικό διάστημα (μέχρι 6 μήνες).
• Μέγεθος ινοαδενώματος πάνω από 2 εκατοστά.
• Στοιχεία κυτταρικής ατυπίας σε παρακέντηση δια λεπτής βελόνης (ή άλλης βιοψίας).
• Μεγάλο ινοαδένωμα σε μικρό μαστό που προκαλεί αισθητική παραμόρφωση.

Η αφαίρεση των ινοαδενωμάτων μπορεί να γίνει με τοπική ή γενική αναισθησία. Η γυναίκα δεν χρειάζεται να παραμείνει στο νοσοκομείο περισσότερο από μερικές ώρες, ακόμα και αν χειρουργηθεί με γενική αναισθησία. Η ημερήσια νοσηλεία είναι στην μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων η κατάλληλη πρακτική. Τα τελευταία χρόνια έχουν δοκιμαστεί με επιτυχία μέθοδοι με ειδικές συσκευές που είτε εξαχνώνουν ( καίνε), είτε απομακρύνουν κομμάτι – κομμάτι, είτε καταψύχουν και νεκρώνουν τα ινοαδενώματα. Επειδή, αυτές οι τεχνικές δεν δημιουργούν τόσο μεγάλες ουλές, όσο η ανοικτή βιοψία, έχουν καλές προοπτικές να τύχουν στο μέλλον ευρύτερης αποδοχής.

Σε κάθε περίπτωση μη αφαίρεσης ενός ογκιδίου που απεικονιστικά μοιάζει ως ινοαδένωμα θα πρέπει πάντα να γίνεται βιοψία που να επιβεβαιώνει ιστολογικά ότι πρόκειται πράγματι για ινοαδένωμα. Εφόσον αυτό επιβεβαιωθεί, τότε και μόνο τότε, μπορεί κανείς απλά να παρακολουθεί το ή τα ινοαδένωμα με υπερηχοτομογράφημα ανά εξάμηνο κοιτώντας για τυχόν αλλαγές στο σχήμα ή το μέγεθος.

Υπάρχει κίνδυνος να προκαλέσουν καρκίνο;

Η πιθανότητα κακοήθους εξαλλαγής και η δημιουργία καρκίνου του μαστού ενός απλού ινοαδενώματος είναι πάρα πολύ μικρή και δεν διαφέρει από την γενική πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου του μαστού στα φυσιολογικά κύτταρα του αδένα. Πιο συχνά( και πάλι όμως σπάνια) έχει διαπιστωθεί να υπάρχει καρκίνος, συνήθως λοβιακού τύπου, δίπλα σ’ ένα ινοαδένωμα. Από την άλλη μεριά, πολύ σπάνια, ιδίως σε γυναίκες μετά τα 40, δεν αποκλείεται ένας όγκος που είχε διαγνωστεί ως ινοαδένωμα, να αποδειχθεί πως ήταν κακοήθης μετά την αφαίρεση του. 
Μία γυναίκα που έχει εμφανίσει ινοαδένωμα και έχει επιβαρυμένο οικογενειακό ιστορικό, όπως επίσης οι γυναίκες που σε ιστολογική εξέταση έχουν και άλλες βλάβες του μαζικού αδένα, φαίνεται πως έχουν έναν πιο αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν καρκίνο του μαστού.

* Ο Γιώργος Μονεμβασίτης είναι Μαιευτήρας-Γυναικολόγος.

Επ. Καθηγητής Παν/μίου Cornell, H.Π.Α., 

Εξειδικευτής στην Ουρογυναικολογία και Χειρουργική Χαλάρωσης Πυέλου.

Τηλ. 210 8053176 Μαρούσι, τηλ 210 7777787 Δορυλαίου 10-12 Αθήνα

Διαβάστε επίσης

• Ο καρκίνος του μαστού, στα αρχικά του στάδια, μπορεί να αντιμετωπιστεί με επιτυχία. Μπορεί να υπάρξει εγκυμοσύνη και θηλασμός μετά από μαστεκτομή
• Τι είναι ο φρουρός λεμφαδένας; Σε τι χρησιμεύει και πώς γίνεται η ανίχνευση του; Ποια τα οφέλη της βιοψίας και ποια η διαγνωστική ακρίβεια της μεθόδου;
• YΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΗΜΑ ΜΑΣΤΟΥ. ΠΟΤΕ ΓΙΝΕΤΑΙ; ΑΝΤΙΚΑΘΙΣΤΑ ΤΗΝ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑ;
• Νόσος Paget, μια σπάνια μορφή καρκίνου μαστού

Πρώτη δημοσίευση: Απρίλιος 2012 — MEDLABNEWS.GR | Συγγραφέας: Γιώργος Μονεμβασίτης

Τελευταία ουσιαστική ενημέρωση: 26 Μαρτίου 2026

Αισθάνεστε καθημερινά, κούραση, δυσφορία, υπνηλία; Ποια τα πιο κοινά αίτια;.

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, μοριακή βιολόγος, medlabnews.gr iatrikanea

Αρκετοί άνθρωποι αισθάνονται καθημερινά κούραση και δυσφορία, έχουν δυσκολία συγκέντρωσης και νιώθουν συνεχώς υπνηλία, ακόμα και αν δεν καταβάλλουν κάποια ιδιαίτερη σωματική προσπάθεια. Συνήθως το αποδίδουν στους ρυθμούς της σύγχρονης ζωής αλλά πολλές φορές μπορεί να κρύβεται και κάτι περισσότερο πίσω από αυτό το σύμπτωμα. 

Τα πιο κοινά αίτια που αισθάνεστε καθημερινά κούραση είναι:

ΣΙΔΗΡΟΠΕΝΙΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ

Όταν το αίμα δεν μεταφέρει αρκετό οξυγόνο στο σώμα μας τότε ίσως έχουμε την αίσθηση κόπωσης. «Η αναιμία είναι περισσότερο σύμπτωμα παρά ασθένεια», όπως πολλοί γιατροί συνηθίζουν να λένε. Μπορεί να είναι σημάδι ότι χάνετε μεγάλη ποσότητα σιδήρου κατά τη διάρκεια της εμμήνου ρύσεως ή ότι δεν λαμβάνετε αρκετές βιταμίνες και μέταλλα μέσω της διατροφής σας.

Τι πρέπει να κάνετε: κάντε μία εξέταση αίματος για σιδηροπενική αναιμία ώστε να ελέγξετε εάν πάσχετε από αυτή ή αν υπάρχει κάποιο άλλο ιατρικό πρόβλημα που επηρεάζει τα ερυθρά αιμοσφαίρια. Η λύση μπορεί να είναι πολύ απλή, π.χ. ίσως πρέπει να λάβετε συμπληρώματα σιδήρου ή Βιταμίνης Β.

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ

Ο θυρεοειδής – ένας αδένας σε σχήμα πεταλούδας στο λαιμό σας – παράγει τις ορμόνες που ρυθμίζουν το πώς ο οργανισμός μας καίει «καύσιμα» για να παράγει ενέργεια. Μπορεί να υπερλειτουργεί ή να υπολειτουργεί, αλλά και στις δύο περιπτώσεις προκαλεί υπνηλία.

Τι πρέπει να κάνετε: ειδικές εξετάσεις μπορούν να σας δείξουν αν θα πρέπει να λάβετε φαρμακευτική αγωγή, είτε μιμητικό της θυρεοειδούς ορμόνης ώστε να ενεργοποιήσετε τον θυρεοειδή που υπολειτουργεί, ή αντιθυρεοειδικά φάρμακα ώστε να καλμάρετε έναν θυρεοειδή που υπερλειτουργεί.

ΚΑΡΔΙΑΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ

 «Θεωρούμε ότι πρόκειται για ανδρικό πρόβλημα αλλά αυτό είναι μύθος», υποστηρίζουν πολλοί γιατροί. Στην πραγματικότητα, οι καρδιακές παθήσεις είναι μία σοβαρή απειλή και για τις γυναίκες – πιο σοβαρή και από τον καρκίνο, ακόμα και από τον καρκίνο του μαστού – παρά το γεγονός ότι οι περισσότερες γυναίκες ανησυχούν κυρίως για τον καρκίνο.

Όταν η καρδιά μας δεν αντλεί φυσιολογικά δε διοχετεύεται αρκετό αίμα στο σώμα μας με αποτέλεσμα να αισθανόμαστε κόπωση. Όπως υποστηρίζουν πολλοί γιατροί η κούραση είναι ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα για το οποίο παραπονιούνται οι γυναίκες με καρδιακές παθήσεις.

Τι πρέπει να κάνετε: εάν βρίσκεστε σε ομάδα υψηλού κινδύνου, αν δηλαδή έχετε παχυσαρκία, υψηλή πίεση ή οικογενειακό ιστορικό καρδιακής πάθησης, πρέπει να ελέγξετε την καρδιά σας. Η μέτρηση της πίεσης και απλά τεστ όπως το ηλεκτροκαρδιογράφημα μπορούν να υποδείξουν αν υπάρχει λόγος ανησυχίας.

ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ D

Τις τελευταίες δεκαετίας υπάρχει μία «επιδημία» ανεπάρκειας Βιταμίνης D λόγω της προφύλαξής μας από τον ήλιο. Άλλοι λόγοι περιλαμβάνουν τη δυσανεξία στο γάλα που οδηγεί σε συγκεκριμένες διατροφικές συνήθειες και το σκουρότερο δέρμα (η μελανίνη μειώνει την ικανότητα του δέρματος να παράγει Βιταμίνη D). Επίσης κάποιοι άνθρωποι λόγω πεπτικών διαταραχών έχουν μειωμένη ικανότητα πρόσληψης Βιαταμίνης D από την τροφή. Όποιος και να είναι ο λόγος, με βάση τελευταίες έρευνες η ανεπάρκεια της Βιταμίνης αυτής συνδέεται με την ανάπτυξη συνδρόμου χρόνιας κόπωσης.

Τι πρέπει να κάνετε: Μία εξέταση αίματος θα δείξει αν τα επίπεδα της βιταμίνης αυτής στον οργανισμό σας είναι ικανοποιητικά. Αν όχι είναι συνήθως εύκολη η εξισορρόπησή τους είτε με κάποιες διατροφικές αλλαγές ή μέσω λήψης κάποιων συμπληρωμάτων διατροφής.

ΥΠΝΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ

Ο σύζυγός σας αστειεύεται ότι όταν κοιμάστε ακούγεστε σας ηλεκτρικό πριόνι, αλλά το ροχαλητό δεν είναι αστεία υπόθεση. Μπορεί να είναι ένα σημάδι υπνικής άπνοιας, μία κατάσταση που διακόπτει την αναπνοή ξανά και ξανά κατά τη διάρκεια της νύχτας. Κάθε φορά που η αναπνοή σας σταματάει ο εγκέφαλός σας «ξυπνάει» έτσι ώστε να αναπνεύσετε. Με αυτό τον τρόπο ο ύπνος σας δεν είναι επαρκής οπότε αισθάνεστε κούραση.

Τι πρέπει να κάνετε:  η παχυσαρκία πολλές φορές επιδεινώνει το πρόβλημα, άρα συνήθως η πρώτη συμβουλή είναι το χάσιμο βάρους. Επίσης υπάρχουν ειδικές συσκευές που αντιμετωπίζουν το πρόβλημα με την συνεχόμενη παροχή αέρα. Μιλήστε με το γιατρό σας για το πρόβλημά σας.

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ

Η κατάθλιψη και η κούραση είναι κοινές στις γυναίκες και οι δύο αυτές καταστάσεις φαίνεται να πυροδοτούν η μία την άλλη. Το στρες και η ανησυχία μπορούν να σας κρατήσουν ξύπνια το βράδυ με αποτέλεσμα το πρωί να αισθάνεστε ακόμα χειρότερα.

Τι πρέπει να κάνετε:  Μιλήστε στον γιατρό σας για το πώς αισθάνεστε. Θα θέλει να ξέρει πότε ξεκίνησαν τα συμπτώματά σας και πόσο έντονα είναι. Μαζί μπορείτε να καθορίσετε τον καταλληλότερο τρόπο θεραπείας που μπορεί να περιλαμβάνει αντικαταθλιπτική αγωγή ή ψυχοθεραπεία ή και τα δύο.

Διαβάστε επίσης

• Πόνος στους μύες, αίσθημα κόπωσης, πονοκέφαλος, αφηρημάδα, διαταραχές του ύπνου, μπορεί να οφείλονται σε μια ρευματική πάθηση την ινομυαλγία.
• Σιδηροπενική αναιμία: τι είναι, που οφείλεται, τι προκαλεί, ποιοι κινδυνεύουν, πώς γίνεται η διάγνωση.
• Κούραση, υπνηλία, κατάθλιψη και δυσκοιλιότητα, μπορεί να οφείλεται σε θυρεοειδίτιδα Hashimoto;
• Πόσο σημαντική για τον οργανισμό μας είναι η βιταμίνη D; Τι μπορεί να προκαλέσει η έλλειψή της; Σε ποιες τροφές την βρίσκουμε;
• Δεν μπορείτε να πάρετε τα πόδια σας, νιώθετε κούραση; Τι πρέπει να κάνετε; Ποια η σωστή διατροφή και πότε πρέπει να πάτε στον γιατρό;

Κλεοπάτρα Ζουμπουρλή

Κατάθλιψη, άγχος σχετίζονται με διαταραχές του θυρεοειδή, hashimoto, υποθυρεοειδισμό, υπερθυρεοειδισμό

της Βικτωρίας Πολύζου, σύμβουλος ψυχικής υγείας, medlabnews.gr iatrikanea

Δύο συμπτώματα που σχετίζονται με τις διαταραχές του θυρεοειδούς είναι το άγχος και η κατάθλιψη

Παρόλο που ο υποθυρεοειδισμός και η κατάθλιψη είναι ξεχωριστές παθήσεις, φαίνεται να έχουν μεγάλη αλληλεπίδραση. Υποθυρεοειδισμός σημαίνει ότι ο θυρεοειδής δεν εκκρίνει επαρκείς ποσότητες θυρορμόνης, γεγονός που επηρεάζει κάθε όργανο του σώματός μας.

Περίπτωση που η Hashimoto εκδηλώνεται κυρίως μόνο με κατάθλιψη είναι σε ένα ποσοστό πάνω από το 90% των περιπτώσεων. Ο υποθυρεοειδισμός κλασικά συνδέεται με κατάθλιψη. Αγχώδης διαταραχή ή κρίσεις πανικού συναντάμε στον υπερθυρεοειδισμό. 

Περίπου δέκα έως 15 τοις εκατό των ατόμων με κατάθλιψη, από την άλλη, έχουν μια μη διαγνωσμένη ανεπάρκεια θυρεοειδικών ορμονών. 

Στο 20% των ασθενών με κατάθλιψη μάλιστα έχει παρατηρηθεί αυξημένος τίτλος αντιθυρεοειδικών αντισωμάτων, ποσοστό αρκετά υψηλότερο σε σύγκριση με το γενικό πληθυσμό.

Αν έχετε λοιπόν ήδη διαγνωστεί με κατάθλιψη συζητήστε το με το γιατρό σας και κάντε έναν έλεγχο της λειτουργίας του θυρεοειδούς όπως και έναν έλεγχο για την ύπαρξη αντιθυρεοειδικών αντισωμάτων.

Η ύπαρξη ενός υποκλινικού ή κλινικού υποθυρεοειδισμού πρέπει να εξετάζεται σε κάθε ασθενή με κατάθλιψη

Οι διαταραχές στη λειτουργία του θυρεοειδούς μπορεί να επηρεάσουν επιπρόσθετα τον κόσμο των συναισθημάτων και τη νοητική λειτουργία.

Tο άγχος πιστεύεται ότι είναι συνέπεια απο τη μη σωστή λειτουργία των θυρεοειδικών ορμονών μας ενώ η κατάθλιψη συνδέεται πολύ λίγο απο τις θυρεοειδικές ορμόνες.

Από την άλλη πλευρά, ασθενείς που πάσχουν από υποθυρεοειδισμό επιδεικνύουν συχνά χαρακτηριστικά κατάθλιψης, γνωστικής δυσλειτουργίας, απάθειας, μειωμένης λίμπιντο και ψυχοκινητικής επιβράδυνσης. Σε σοβαρές μορφές του υποθυρεοειδισμού, τα κλινικά συμπτώματα μπορεί να μιμηθούν αυτά της μελαγχολικής κατάθλιψης και της άνοιας.

Η υπερλειτουργία του θυρεοειδούς προκαλεί άγχος, εκνευρισμό μέχρι και σοβαρή αγχώδη διαταραχή στις πιο βαριές περιπτώσεις. Η υπολειτουργία του συνδέεται με κατάθλιψη που μπορεί να φτάσει μέχρι και την κατατονία, δηλαδή την έλλειψη απάντησης του ασθενούς σε κάθε εξωτερικό ερέθισμα. Ο θυρεοειδής θα πρέπει να ελέγχεται σε κάθε περίπτωση με εξέταση αίματος και αν υπάρχει πρόβλημα να αντιμετωπίζεται έτσι ώστε να επέλθει βελτίωση και στα ψυχιατρικά προβλήματα

Οι διαταραχές άγχους σε περίπτωση υπερθυρεοειδισμού αναφέρονται στο 60% των ασθενών περίπου ενώ οι καταθλιπτικές διαταραχές εμφανίζονται στο 31 σε 69% των ασθενών. 

Τα συμπτώματα του υποθυρεοειδισμού περιλαμβάνουν την κούραση, την εξάντληση, το λήθαργό, τη δυσκολία στη συγκέντρωση και την υπερβολική υπνηλία που μπορεί να οδηγεί σε συναίσθημα πολύ έντονης θλίψης ακόμα και απόγνωσης. Η δυσφορία, το άγχος, η ευερεθιστότητα, η συναισθηματική αστάθεια και η μείωση της συγκέντρωσης αποτελούν τα κλασικά νευροψυχιατρικά συμπτώματα που εμφανίζονται στον υπερθυρεοειδισμό και τη θυρεοτοξίκωση. 

Ωστόσο, δεδομένου ότι οι ορμόνες του θυρεοειδούς έχουν  διακυμάνσεις, αν ένα άτομο πάσχει από υπερθυρεοειδισμό, απο υποθυρεοειδισμό, ή από νόσο του Graves ή  Hashimoto είναι σημαντική η σύνδεση με οποιαδήποτε διαταραχή του θυρεοειδούς και την ψυχική μας, υγεία,την συναισθηματική και τα συμπτώματα του άγχους όπως:

- Αίσθημα ανησυχίας, σύλληψης ή επικείμενης καταστροφής

- Ευερεθιστότητα και ένταση 

- Αδυναμία συγκέντρωσης

Tα Σωματικά συμπτώματα του άγχους περιλαμβάνουν:

Στομαχικές διαταραχές, μυϊκή ένταση και τρόμο, ταχυπαλμία, κούραση και αϋπνία, υπερβολική εφίδρωση, αίσθημα ζάλης ή δυσκολία στην αναπνοή

Συναισθηματικά συμπτώματα της κατάθλιψης περιλαμβάνουν:

Αίσθημα λύπης, αίσθημα απελπισίας ή απαισιοδοξίας αισθήματα ενοχής, αναξιότητας αδυναμία συγκέντρωσης απελπισια η ανικανότητα να λαμβάνουν αποφάσεις αίσθημα ανησυχίας ή ευερέθιστου εντέρου,αυτοκτονικές σκέψεις

Σωματικά συμπτώματα της κατάθλιψης: Αϋπνία ή υπερβολικό ύπνο εξάντληση απώλεια της όρεξης ή υπερβολική κατανάλωση πονοκέφαλοι , κράμπες ή πόνους σε όλο το σώμα στομαχικές διαταραχές απώλεια της λίμπιντο

Οι ηλικιωμένοι ασθενείς μπορεί να παρουσιάζουν συμπτώματα που μιμούνται αυτά των καταθλιπτικών διαταραχών όπως απάθεια, υπνηλία και ψευδοάνοια.

Τα συμπτώματα του άγχους και της κατάθλιψης μπορεί να επικαλύπτονται. Όποιος υποφέρει με άγχος ή / και κατάθλιψη θα πρέπει να εξετάσει τη σύνδεση του με τον θυρεοειδή. Είναι απαραίτητο να ελέγχεται η λειτουργία του θυρεοειδούς πριν από τη χορήγηση ψυχιατρικών φαρμάκων.  Εάν μια διαταραχή του θυρεοειδούς είναι η βασική αιτία του άγχους και της κατάθλιψης, δεν προκύπτει ότι τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα πρόκειται να διορθώσουν τα προβλήματα. Χρειάζονται ειδικά αιματολογικές εξετάσεις για να εντοπίσει ένας γιατρός εάν πάσχετε από προβλήματα του θυρεοειδή. Οι έρευνες δείχνουν ότι η επαρκής αντιμετώπιση του προβλήματος του θυρεοειδή μπορεί να βελτιώσουν σημαντικά τα συμπτώματα της κατάθλιψης.

Έχει βρεθεί επίσης ότι η αγωγή για το θυρεοειδή μπορεί να ενισχύσει σημαντικά και την αποτελεσματικότητα των αντικαταθλιπτικών φαρμάκων. 

Σε περίπτωση λοιπόν που βιώνετε συμπτώματα κατάθλιψης είναι καλό να γίνει έλεγχος του θυρεοειδή, προκειμένου είτε να αποκλειστεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο, είτε να προχωρήσετε σε μια πιο ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του προβλήματος.

Διαβάστε επίσης

• Οι διαταραχές του θυρεοειδούς αδένα. Τι προκαλούν, πώς ανιχνεύονται και πώς αντιμετωπίζονται
• Παχαίνει ο υποθυρεοειδισμός; Tι είναι η Hashimoto. Ποια τα συμπτώματα, η διάγνωση και η θεραπεία.
• Κούραση, υπνηλία, κατάθλιψη και δυσκοιλιότητα, μπορεί να οφείλεται σε θυρεοειδίτιδα Hashimoto;
• Μήπως ιδρώνετε υπερβολικά; Ποιες παθολογικές καταστάσεις προκαλούν υπεριδρωσία; Τι πρέπει να προσέξετε και πότε να πάτε στον γιατρό;
• Μπορεί να έχετε κατάθλιψη; Τι θα μπορούσατε να κάνετε για την θεραπεία της κατάθλιψης;

Οι Απαραίτητες Διαγνωστικές Εξετάσεις για κάθε γυναίκα, γιατί προέχει η πρόληψη.

MSc

της Κλεοπάτρας Ζουμπουρλή, medlabnews.gr iatrikanea

Η Ημέρα της Γυναίκας γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 8 Μαρτίου και αρχικά ονομαζόταν «Διεθνής Ημέρα της Εργαζόμενης Γυναίκας». Ο εορτασμός ποικίλει από χώρα σε χώρα, από την έκφραση σεβασμού, εκτίμησης και αγάπης προς τις γυναίκες, μέχρι τον εορτασμό των οικονομικών, πολιτικών και κοινωνικών επιτευγμάτων της γυναίκας.

Το medlabnews.gr αφιερώνει την ημέρα αυτή στην υγεία της γυναίκας και σας ενημερώνει για τα απαραίτητα διαγνωστικά τεστ που κάθε γυναίκα πρέπει να κάνει και για τις συχνότερες ασθένειες που απειλούν τις γυναίκες.

Γιατί η πρόληψη είναι σημαντική;

Είναι ευρέως γνωστή η φράση «η πρόληψη είναι καλύτερη από τη θεραπεία». Η πρόληψη μας βοηθά να ανιχνεύσουμε ασθένειες όπως ο διαβήτης, ο καρκίνος και η οστεοπόρωση σε αρχικά στάδια οπότε και είναι ευκολότερη η αντιμετώπισή τους. Τα διαγνωστικά τεστ μπορούν να ανιχνεύσουν το πρόβλημα πριν καν εμφανιστούν τα συμπτώματα. Υπάρχουν ασθένειες που είναι «γυναικείο προνόμιο» όπως ο καρκίνος του μαστού και του τραχήλου. Άλλες πάλι επηρεάζουν περισσότερο της γυναίκες λόγω της φύσης τους, όπως η οστεοπόρωση και η σιδηροπενική αναιμία.

Καρκίνος του μαστού

Όσο νωρίτερα διαγνωστεί ο καρκίνος του μαστού, τόσο υψηλότερα είναι τα ποσοστά επιτυχούς θεραπείας. Εάν βρεθεί σε αρχικό στάδιο είναι μικρότερες οι πιθανότητες ο καρκίνος να έχει επεκταθεί στους λεμφαδένες και σε ζωτικά όργανα όπως οι πνεύμονες και ο εγκέφαλος. Στις ηλικίες των 20 και των 30 ετών, ο έλεγχος των μαστών πρέπει να συμπεριλαμβάνεται στο τακτικό σας check up, κάθε 1-3 χρόνια, ή και συχνότερα εάν υπάρχουν άλλοι παράγοντες όπως το βεβαρημένο ιστορικό που το απαιτούν. Ο Υπέρηχος Μαστού είναι μία διαγνωστική μέθοδος ανώδυνη και ακίνδυνη (δεν υπάρχει κανενός είδους ακτινοβολία) και μπορεί να επαναλαμβάνεται όσο συχνά χρειάζεται άφοβα. Αφορά τη χρήση υπερήχων για τον πλήρη έλεγχο του μαστού και της μασχαλιαίας χώρας (έλεγχος λεμφαδένων αυτής). Σε ηλικίες άνω των 40 ετών κάθε χρόνο απαιτείται μαστογραφία. Βέβαια την συχνότητα με την οποία θα πρέπει να ελέγχονται οι μαστοί σας θα την καθορίσει ο γιατρός σας ανάλογα με το ιστορικό σας.

Εξέταση για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα

Οι εξετάσεις, που θα πρέπει να γίνουν κομμάτι της ζωής μιας γυναίκας, με το που θα αποκτήσει σεξουαλική ζωή, είναι εκείνες που ελέγχουν την εμφάνιση σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων. Κολπική καλλιέργεια, εξετάσεις αίματος και ούρων είναι οι κυριότεροι τρόποι ανίχνευσης τέτοιων νοσημάτων, από τα οποία η γονόρροια και τα χλαμύδια είναι οι πιο συχνές περιπτώσεις.

Καρκίνος του παχέος εντέρου

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι ένας από τους τρεις πιο συνηθισμένους τύπους καρκίνου, γι’ αυτό οι εξετάσεις για την πρόληψή του θα πρέπει να είναι και αυτές στη λίστα των τακτικών ελέγχων. Για όσες γυναίκες έχουν ιστορικό στην οικογένεια οι εξετάσεις θα πρέπει να ξεκινούν από πολύ νωρίς (13-18 ετών), για όσες γυναίκες είναι υψηλού κινδύνου λόγω κάποιας χρόνιας ασθένειας όπως είναι η νόσος του Crohn, οι εξετάσεις θα πρέπει να ξεκινούν μετά τα 20, ενώ από την ηλικία των 50 και μετά, η κολονοσκόπηση θα πρέπει να γίνεται ανά έτος.

Καρκίνος του τραχήλου

Ο τράχηλος είναι ένα στενό πέρασμα ανάμεσα στην μήτρα και τον κόλπο. Το γνωστό σε όλους ΤΕΣΤ ΠΑΠ μπορεί να ανιχνεύσει μη φυσιολογικά κύτταρα στον τράχηλο τα οποία μπορούν να αφαιρεθούν πριν μεταλλαχθούν σε καρκινικά. Η βασική αιτία ανάπτυξης καρκίνου του τραχήλου είναι ο ιός HPV. Κατά το ΤΕΣΤ ΠΑΠ λαμβάνονται κύτταρα από τον τράχηλο τα οποία και αναλύονται εργαστηριακά. Το ΤΕΣΤ ΠΑΠ συστήνεται να γίνεται σε ετήσια βάση σε γυναίκες που έχουν ξεκινήσει να έχουν σεξουαλικές επαφές. Επίσης εκτός από το ΤΕΣΤ ΠΑΠ υπάρχουν μοριακά τεστ που ανιχνεύουν τον ιό HPV και προτείνονται κυρίως σε γυναίκες άνω των 30 ετών.

Οστεοπόρωση

Η οστεοπόρωση είναι μία ασθένεια που χαρακτηρίζεται από κακή ποιότητα οστού και αυξημένο κίνδυνο πρόκλησης κατάγματος. Χαρακτηρίζεται ως η «σιωπηλή επιδημία» της εποχής μας καθώς αναπτύσσεται χωρίς πόνους και συμπτώματα μέχρι να εμφανιστεί το πρώτο κάταγμα. Επηρεάζει κυρίως τις γυναίκες και μπορεί να προληφθεί πλήρως εάν η οστεοπενία (χαμηλότερη οστική πυκνότητα από το φυσιολογικό) ανιχνευθεί σε νεαρή ηλικία. Η εξέταση Μέτρησης Οστικής Πυκνότητας μετρά την αντοχή του οστού και προτείνεται να γίνεται από νεαρή ηλικία ώστε να υπάρξει πραγματική πρόληψη της νόσου, και όχι απλά πρόληψη των καταγμάτων.

Πρόληψη του καρκίνου του δέρματος

Υπάρχουν αρκετοί τύποι καρκίνου του δέρματος και όλοι μπορούν να θεραπευτούν εάν ανιχνευθούν εγκαίρως. Ο πιο επικίνδυνος είναι το μελάνωμα, που επηρεάζει τα μελανοκύτταρα και μπορεί να μεταφερθεί σε άλλα όργανα του σώματος επιφέροντας τον θάνατο. Η πρόληψη του καρκίνου του δέρματος γίνεται με τη σωστή προστασία από τον ήλιο και την τακτική παρακολούθηση των σπίλων (ελιών). Οποιαδήποτε αλλαγή σε προϋπάρχουσα ελιά (όπως στο χρώμα, το μέγεθος, το σχήμα, ή την αίσθησή της – ματώνει, φαγουρίζει, πονάει κλπ) πρέπει να εξετάζεται, όπως και η εμφάνιση μίας καινούριας ελιάς σε καθαρό δέρμα. Η ολοκληρωμένη πρόληψη περιλαμβάνει την χαρτογράφηση σπίλων με ψηφιακή δερματοσκόπηση μία φορά τον χρόνο (ή και συχνότερα ανάλογα με το ιστορικό) όπου όλες οι ελιές του σώματος ελέγχονται, φωτογραφίζονται με το ειδικό μηχάνημα και αρχειοθετούνται για να υπάρχει σωστή παρακολούθηση.

Υψηλή πίεση

Όσο μεγαλώνουμε ο κίνδυνος εμφάνισης υψηλής πίεσης αυξάνεται, ειδικά σε γυναίκες με μεγαλύτερο βάρος ή με κακή διατροφή και ανθυγιεινές συνήθειες. Η υψηλή πίεση μπορεί να απειλήσει τη ζωή προκαλώντας καρδιακή ανακοπή ή εγκεφαλικό χωρίς καμία προειδοποίηση. Έτσι ο σωστός χειρισμός της πίεσης μαζί με τον γιατρό σας μπορεί να σώσει τη ζωή σας, ενώ επίσης μπορεί να αποτρέψει κινδύνους όπως οι καρδιακές παθήσεις και η ανεπάρκεια νεφρών.
Η καταγραφή της πίεσης περιλαμβάνει δύο αριθμούς. Η συστολική πίεση ή συχνά αναφερόμενη ως «μεγάλη» είναι η πίεση που προκαλεί το αίμα στα τοιχώματα των αγγείων κατά τη στιγμή της συστολής της καρδιάς. Η διαστολική πίεση ή συχνά αναφερόμενη ως «μικρή» είναι η πίεση κατά τη στιγμή διαστολής της καρδιάς, όταν δηλαδή ετοιμάζεται για το επόμενο κτύπημα. Η φυσιολογική πίεση για τους ενήλικες είναι μικρότερη από 120/80. Υψηλή πίεση ή «υπέρταση» θεωρείται η πίεση 140/90 ή μεγαλύτερη. Οι ανάμεσες τιμές θεωρούνται «προϋπέρταση» ένα πρώιμο προειδοποιητικό στάδιο που πρέπει να παρακολουθηθεί. Συζητήστε με τον γιατρό σας για το πόσο συχνά πρέπει να ελέγχετε την πίεσή σας.

Επίπεδα χοληστερίνης

Η υψηλή χοληστερόλη μπορεί να δημιουργήσει πλάκα που συσσωρεύεται στις αρτηρίες (όπως φαίνεται και με πορτοκαλί χρώμα στην εικόνα). Η πλάκα μπορεί να συσσωρεύεται για πολλά χρόνια χωρίς συμπτώματα, προκαλώντας τελικά καρδιακή ανακοπή ή εγκεφαλικό. Η υψηλή πίεση, ο διαβήτης και το κάπνισμα μπορούν να προκαλέσουν επίσης συσσώρευση πλάκας στις αρτηρίες. Είναι μία κατάσταση που ονομάζεται αρτηριοσκλήρωση. Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής και η σωστή φαρμακευτική αντιμετώπιση μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο. Ο έλεγχος της χοληστερόλης γίνεται με λήψη αίματος, μετά από νηστεία 12 ωρών. Μετράται η ολική χοληστερόλη, η LDL (γνωστή ως «κακή χοληστερόλη») η HDL (γνωστή ως «καλή χοληστερόλη») και τα τριγλυκερίδια.

Διαβήτης τύπου 2

Ο διαβήτης μπορεί να προκαλέσει καρδιακά και νεφρικά προβλήματα, εγκεφαλικό, τύφλωση από τη βλάβη των αγγείων στον αμφιβληστροειδή (όπως φαίνεται και στην εικόνα) και άλλα σοβαρά προβλήματα. Ο διαβήτης μπορεί να ελεγχθεί με τη διατροφή, την άσκηση, την απώλεια βάρους και τη φαρμακευτική αντιμετώπιση, ειδικά εάν ανιχνευθεί νωρίς.

Σιδηροπενική αναιμία

Η σιδηροπενική αναιμία οφείλεται συνήθως σε κατανάλωση τροφών που έχουν μικρή περιεκτικότητα σε σίδηρο, καθώς και σε τακτικές απώλειες μικρών ποσοτήτων αίματος, όπως συμβαίνει στις γυναίκες κατά την έμμηνο ρύση. Επίσης μπορεί να παρατηρηθεί κατά την εγκυμοσύνη, επειδή αυξάνονται οι ανάγκες του οργανισμού σε σίδηρο. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν: αίσθηση κόπωσης, ωχρότητα δέρματος, δύσπνοια μετά από κόπωση, ζάλη, κεφαλαλγία, ανορεξία, αδυναμία πνευματικής συγκέντρωσης, αίσθημα παλμών. Η διάγνωση γίνεται με μία απλή εξέταση αίματος, που περιλαμβάνει την γενική αίματος, την μέτρηση του σιδήρου και της φερριτίνης.

Διαταραχές του θυρεοειδούς αδένα

Ο θυρεοειδής είναι ένας πολύ σημαντικός αδένας του σώματος. Διαχειρίζεται με ακρίβεια σημαντικές λειτουργίες του οργανισμού, ρυθμίζοντας τις καύσεις, την ανάπτυξη, τον μεταβολισμό και έμμεσα την ψυχική μας υγεία και ισορροπία. Επιτελεί τις βασικές βιολογικές δράσεις μέσω των ορμονών που παράγει. Οι πιο συχνές παθήσεις του θυρεοειδούς είναι ο υποθυρεοειδισμός, ο υπερθυρεοειδισμός και η βρογχοκήλη. Η διάγνωση των διαταραχών γίνεται με μία απλή αιματολογική εξέταση που περιλαμβάνει την μέτρηση των θυρεοειδικών ορμονών και των αντισωμάτων, καθώς και με τον υπέρηχο θυρεοειδούς.

Συζητήστε με τον γιατρό σας
Είναι σημαντικό να συζητάμε με τον γιατρό μας για τα απαραίτητα για εμάς διαγνωστικά τεστ. Κάποια από αυτά, όπως το ΤΕΣΤ ΠΑΠ και ο έλεγχος των μαστών πρέπει να είναι μέρος της ρουτίνας κάθε γυναίκας όσον αφορά την φροντίδα της υγείας της, ενώ κάποια άλλα είναι απαραίτητα με βάση και το ιατρικό ιστορικό. Η σωστή πρόληψη δεν μπορεί να αποτρέψει πάντα την εμφάνιση μίας ασθένειας αλλά βοηθά στην έγκαιρη ανίχνευση που αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχούς αντιμετώπισης.

Διαβάστε επίσης

• Πως αναπτύσσεται ο καρκίνος της μήτρας; Η σημασίας της πρόληψης. Το τεστ ΠΑΠ και η θεραπεία.
• ΠΑΠ ΤΕΣΤ, ΓΙΑ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ
• Human Papillomaviruses (HPV). Kονδυλώματα - μυρμηκιες
• Πόσο σοβαρή μπορεί να είναι η τραχηλίτιδα της μήτρας, τι την προκαλεί και πώς αντιμετωπίζεται;